Zonder ijzer geen leven. Zuurstoftransport en DNA-synthese zijn ervan afhankelijk. Maar mannen en vrouwen die niet meer menstrueren hebben geen mechanisme om van de bijna onvermijdelijke overschotten af te komen. Het gevolg: roest. Paleo helpt niet. Bij gebrek aan parasieten.
Waarom heeft de karakteristieke, draaiende zuil van de herenkapper rode en witte banen? Dat zit zo. Barbiers waren tot zo’n honderdvijftig jaar geleden niet alleen kapper, maar tegelijk chirurgijn. Ze gebruikten met bloed doordrenkte bandages als uithangbord. Een barbier die veel bloed in de lappen had, was een goede chirurgijn. Die kon snijden. Hoe meer bloed, hoe meer klandizie. Deze allround voorlopers van de huidige chirurgen maakten behalve van hun scalpel ook ijverig gebruik van bloedzuigers. Daar bleef de patient lekker lang van bloeden. De barbiers wisten dat het vooral mannen die flink wat bloed verloren vaak aanzienlijk beter ging; dat wil zeggen, als ze niet direct de pijp uitgingen. Zo ontstond het aderlaten. Hoewel die prakrijken met de opkomst van de moderne geneeskunde tot kwakzalverij werden bestempeld, waren de observaties van de kappers minder achterlijk dan de alwetende heelmeesters in Leiden en Utrecht konden bevroeden. De huidige medische wetenschap komt er namelijk achter dat ijzer, een belangrijk bestanddeel van bloed, voor mannen en voor vrouwen in de overgang een dubbelzijdig zwaard is. Een beetje is onontbeerlijk voor het leven, maar de meeste mensen krijgen er naar mate ze ouder worden veel te veel van. “Op menstruerende vrouwen na, die maandelijks een ladinkje ijzer dumpen, hebben mensen geen goed mechanisme om van niet gebruikt ijzer af te komen,” zegt Dr Jerome Sullivan van de Universiteit van Florida. Tijdens onze evolutie leefden we vrijwel altijd samen met darmparasieten, die telkens wat ijzer van ons jatten en zefs hielpen het immuunsysteem in toom te houden. “Dat ijzer stapelt zich op en gaat overal in het lichaam letterlijk liggen roesten.”
Sullivan postuleerde de hypothese dat het vooral deze ijzerdepots zijn die mannen gevoeliger maken voor hart- en vaatziekten. Twintig jaar lang werd hij weggehoond, want de algemene opvatting was dat vruchtbare vrouwen worden beschermd door oestrogeen, vrouwelijk hormoon. Tot bleek dat vrouwen minder hartinfarcten krijgen ondanks dat oestrogeen. Hormoonsuppletie leidt namelijk tot méér hartproblemen. Inmiddels is onomstotelijk aangetoond dat grote ijzervoorraden inderdaad samengaan met een sterk verhoogd risico op een hartinfarct, diabetes, aderverkalking, talloze vormen van kanker, levercirrose (zonder een druppel drank!) en dementie. Hoe weet je hoe groot die depots zijn? Een redelijk betrouwbare maat is het ferritinegehalte van je bloed. Ferritine is een eiwit dat overtollig ijzer aan zich bindt. Het vormt een afspiegeling van de voorraad schadelijk ijzer in je lijf. Hoe weinig er is nagedacht over de betekenis van ijzer blijkt uit de gigantische marge tussen de laagste en de hoogste ‘normale’ ferritinewaarde: van 15 tot 300 microgram per liter bloed. Sullivan denkt dat een optimale waarde ergens tussen de 15 en 50 mcg/l ligt. Maar word je met lage ijzerwaarden dan niet sloom, bleek en lethargisch? “Integendeel,” schrijft onafhankelijk onderzoeker Anthony Colpo, auteur van het boek The Great Cholesterol Con. “Ik heb mijn ferritine teruggebracht naar 25 mcg/l, het niveau van een jonge maagd. Sindsdien voel ik me fitter, ben ik veel minder vaak verkouden of ziek, mijn glucosetolerantie is veel beter, evenals mijn toch al behoorlijke uithoudingsvermogen. Pas op, de ijzervoorraad heeft niets te maken met het vermogen van het bloed om zuurstof te transporteren. Dat doet het hemoglobine en dat is heel iets anders. Er zijn zelfs mensen met bloedarmoede en veel te volle ijzerdepots!”
Hoe je je ferritinegehalte verlaagt? Laat het eerst meten. Hoger dan 50 mcg/l? Overweeg dan bloeddonor te worden. Risico’s zijn er niet, want je wordt voor je eigen veiligheid en die van de ontvangers gekeurd voor je mag geven. Bloed geven is een schoolvoorbeeld van de perfecte paleodeal. Elke keer als jij een halve liter bloed doneert, breng je je ijzervoorraad naar een gezonder peil, terwijl een ander mede dankzij jouw bijdrage door bijvoorbeeld een zware operatie kan worden geholpen. Nederlandse onderzoekers stelden in 2002 vast dat mannen die twee keer per jaar bloed geven een hele rits gezondheidsparameters zien verbeteren. Zo leiden gezondere ijzerdepots ondermeer tot een verhoging van het ‘goede’ cholesterol HDL, een dramatische afname van de hoeveelheid geoxideerd cholesterol, gunstiger bloedsuikerspiegels, verminderde neiging van het bloed om ongewenste stolsels te vormen en een lagere bloeddruk. Een Finse studie vond vijftien jaar geleden al dat mannelijke bloeddonoren hun risico op een hartinfarct met 88 procent (!) zien dalen. En hun levensverwachting benadert die van vrouwen. Dr Jerome Sullivan: “Er is inmiddels ruim voldoende hard bewijs voor een officieel advies om ijzerdepots bescheiden te houden, maar gezondheidsautoriteiten willen er niet aan. Waarom niet? Er zit geen farmaceutische spin achter.” Zelf handelen dus.
Melchior, dank voor de tip. Op naar de bloedbank!
Ja @rnold, ik denk dat dit echt een hack met hoge pay off kan zijn… En er zit altijd een professionele zorgverlener tussen.
Mijn bloed bleek goed. Dus zojuist een half litertje achtergelaten. Voel me goed!
Melchior, bedankt. Ik neem het in overweging. Ik heb er wel oren naar. Mede uit recalcitrantie, daar ik uit een milieu kom, is wel meer dan 50 jaar geleden, dat bloed over de aarde uitgestort moest worden. Ik meld mij nog.
Kan geen donor worden..
Heb er al een tijdje over lopen denken. Onze plaatselijke hofnar Smitty, heeft hoge bloeddruk en op aanraden van zijn dokter al jaren bloed donor. Onlangs stond hij in de krant als de top donor met 150 keer bloed geven. En Smitty is nog steeds zo gezond als een vis, ondanks zijn hoge bloeddruk.