Zorgpartij eist ‘paleo’ voor diabetespatiënten

Dit moet ik gewoon even melden, ook al moet ik eigenlijk werken en wachten er commentaren op antwoord. In Zweden, dat qua gezondheidszorg een nog veel grotere pampertraditie heeft dan Nederland, heb je een politieke partij die zich voornamelijk richt op verbetering van de toch al erg goede en vooral menselijke gezondheidszorg. Sjukvårdspartiet, heet de club, wat je het best kunt vertalen als Zorgpartij. Ik vind politieke partijen die zwaar leunen op één maatschappelijk thema altijd wat raar, maar de afdeling Dalarna van die Zorgpartij kwam vanochtend met een heel verstandige eis. Ik vertaal een bericht uit Dalarna’s Tidning. Hou bij het lezen van de cijfers in je achterhoofd dat slechts 3 procent van de Zweedse bevolking in Dalarna woont.

Zorgpartij wil koolhydraatbeperking voor diabetespatiënten

Oppositie-gedeputeerde Lisbeth Mörk Amnelius eist dat het provinciebestuur (Zweden heeft een iets andere bestuurlijke organisatie dan Nederland) zorgpersoneel en patiënten laat opleiden in het toepassen van een koolhydraatbeperkte voeding bij diabetes. Deze interventie moet in de plaats komen van het uitsluitend ‘weg medicineren’ van het probleem. In haar interpellatie stelt Mörk Amnelius: “Het provinciebestuur van Dalarna kan tenminste 50 miljoen kronen per jaar besparen, alleen al door verminderd gebruik van diabetesmedicatie. Met de laagkoolhydraat-interventie hebben patiënten minder dan een derde van de huidige antidiabetica nodig. Daar bovenop komen besparingen in de vorm van een afnemende zorgvraag en een verminderde noodzaak van andere medicijnen.”

Mörk Amnelius speelt het heel slim. Ze kijkt naar het beschikbare onderzoek en de klinische praktijk van Zweedse broeders en zusters van mensen als Yvonne Lemmers en Janet Noome en vertaalt wat ze ziet cool and collected naar harde kronen. Hoe geweldig het ook is dat we kunnen voorkomen dat mensen aan de dialyse moeten, hun ledematen kwijtraken, blind worden, overheden verstaan als puntje bij paaltje komt slechts één taal: het Pecuniaans. Hoe veel geld zou invoering van het paleoperspectief in Nederland kunnen besparen? Is er een cijferaar die dat op Prinsjesdag eens even zou kunnen voorrekenen?

Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink .

76 reacties op Zorgpartij eist ‘paleo’ voor diabetespatiënten

  1. johannasblogs zegt:

    Waanzinnig, maar wel iets waar we een voorbeeld aan zouden moeten nemen! Hebben jullie het stuk gezien in Vrij Nederland over diabetesmedicijnen en de farma? Ik bedoel maar!

    • Hoi mevrouw Schaft! Nu weet ik zeker dat jij het bent😉. Nee, niet gelezen, want in de veronderstelling dat VN inzake berichtgeving over gezondheidszorg/farma een NSB-krant is. Keert het tij?

      • Hmm, goed dat een instituut als VN zich op dit pad waagt, maar dit is natuurlijk stokoud nieuws. En die opmerking van de ‘onafhankelijke’ huisarts/diabetesspecialist dat alle oude diabetesmedicijnen hun nut bewezen hebben, had nagetrokken moeten worden. Het is kul. Het enige goede medicijn is metformine, overigens ook voor mensen zonder diabetes (als je er tegen kunt). Ik citeer even uit eigen werk van een jaar of 60 geleden (Blasé? Ik? Hoe kom je daar bij! ;-)):

        Sommige dodelijke medicijnen vliegen zelfs decennia lang als ware Stealths onder de radar. “Een schrijnend voorbeeld zijn de zogenoemde sulfonylureumderivaten, doodgewone medicijnen tegen ouderdomssuiker,” zegt de Dr Malcolm Kendrick, een Britse arts-publicist die cardiologen bijspijkert in opdracht van het European College of Cardiology. “Miljoenen Europeanen slikken deze pillen, met namen als tolbutamide en glibenclamide. Ze zwepen de alvleesklier op om meer van het bloedsuikerregulerende hormoon insuline te maken, waardoor een te hoog bloedsuikergehalte daalt. Dat lijkt uitstekend, maar het medicijn geeft een fors verhoogd risico op een hartinfarct. Op basis van een onlangs in het Canadian Medical Association Journal gepubliceerd onderzoek heb ik berekend dat jaarlijks 70.000 Europeanen een dodelijk hartinfarct krijgen als direct gevolg van hun bloedsuikermedicatie. Waarom dat niet bekend wordt? We laten ons nog liever als lemmingen naar de slachtbank leiden, dan dat we moeten toegeven dat we dertig jaar lang iets heel doms hebben gedaan. En je wilt niet weten hoe gigantisch de belangen zijn.” Ook in Nederland gebruiken tienduizenden mensen met ‘ouderdomssuiker’ deze diabetespillen.

    • Mariet Hoen zegt:

      Geweldige stap in Zweden met de laagkoolhydraten-interventie ! Met bijna 1 miljoen diabeten in Nederland is er veel geld te besparen en …veel leed.

      Opeens komt er hier kritiek op diabetesmedicijnen.
      Zondag 16 sept in de uitzending van Brandpunt over Januvia
      http://brandpunt.kro.nl/seizoenen/seizoen_2012/afleveringen/16-09-2012
      ( het eerste stukje )

      Grote verontwaardiging, uit welke hoek ? De kosten rijzen de pan uit ? Is het echt wel zorg voor de patient ? Waarom kijken ze niet verder dan hun neus, zoals naar de voedingsadviezen. Die zijn nog altijd erbarmelijk.

      En deze mevrouw heeft een sleutelrol in diabetesland. Maar geen woord over voeding😉

      http://www.nationalediabetesdag.nl/sprekers/prof-dr-m-michaela-diamant/
      http://www.bloedsuiker.nl/index.php?edition_id=420&article_id=3587

      • Mariet Hoen zegt:

        ‘Zorgpartij eist ‘paleo’ voor diabetespatiënten’
        Om even terug te komen op het topic😉 heb ik eens uitgerekend wat ik de zorgverzekering per jaar kost.. en wat ze kunnen besparen door mijn WOE ( Paleo, met ± 20 gr. koolhydraten, Veel goed vet ± 80 gr. eiwit )

        Per jaar:
        Insuline (lantus) € 1000,- Actos € 816,- Cozaar (goedkoper vervanger) € 70,- BS Meet strips € 450,- Naalden € 65,- Ziekenhuis 4x per jaar, Internist + bloedonderzoek (geschat) € 1000,- Revalidatiedokter i.v.m. pijn in de benen en oedeem (geschat) € 300,- Orthopedische schoenen, 1 x per jaar € 1100,- Orthopedische kousen € 150,- Cesartherapie € 3000,- Controle oogarts € 98,- Griepspuit ?
        (Bijna) nooit naar de huisarts !
        In het totaal € 8049,-

        Na 7 maanden Paleo gestopt met de Actos, Cozaar, de helft, Lantus,3/4, besparing
        € 1051,-
        Over een jaar kan ik waarschijnlijk ophouden met de Revalidatiearts en Cesartherapie (omzetten in een regulier sportabonnement ) géén orthopedische schoenen en kousen meer.
        Misschien ook wel de Ziekenhuis behandeling omzetten naar de huisarts🙂

        Besparing € 4550,-tot € 5550,-
        Totaal na 2 jaar Paleo een besparing per jaar van € 6601,-
        Hoeveel diabeten zijn er in Nederland ????

        • Dank, Mariet, voor dit zeer concrete antwoord! Dat zijn geen misselijke besparingen. Veronderstel dat de tienduizenden vergelijkbare patiënten in Nederland jouw voorbeeld zouden volgen. Ik heb het al vaak gezegd, dan zou zich paradoxaal genoeg eerst een economische ramp voltrekken. Ziekte is een enorme industrie. Het wordt geëxploiteerd. De door onze levensstijl gecreëerde en in stand gehouden ziekten voeden heel veel monden. Preventie van en werkelijke oplossingen voor chronische ziekten zijn het laatste waar de florerende zorgindustrie op zit te wachten.

        • James zegt:

          Mariet is een terrorist, een gevaar voor de samenleving. Zoals we die hebben leren aanvaarden. En Melchior Meijer is een handlanger.

        • 🙂. En toch, James, is er ook binnen het systeem heel voorzichtig iets aan de gang. Kijk naar jonge dokters als Anasthasia en Victoria. Het zijn nog druppels op de gloeiende plaat, ik weet het, maar over honderd jaar…

          zijn we allemaal dood😉.

      • Mariet Hoen zegt:

        Ha,ha, James😉 Ik dacht dat ik goed bezig was ! Niet dus… een gevaar voor de samenleving ! Had mijn moeder, zaliger, toch gelijk. Ze noemde me: Wit duivels kind. (ik was de blondste van het stel )

        • James zegt:

          In het kader van deze discussie is het misschien aardig om te weten dat al deze problemen beginnen door te dringen tot degenen die dit allemaal moeten financieren.
          http://brainblogger.com/2012/09/24/iom-confronts-america-about-wasteful-health-care-spending/?utm_source=feedburner&utm_medium=email&utm_campaign=Feed%3A+GNIFBrainBlogger+%28Brain+Blogger%29 : “..The first step to recovery is admitting that you have a problem. That is exactly what happened earlier this month when the Institute of Medicine (IOM) released a consensus report concluding that in 2009, roughly 30% ($765 billion) of health care spending was wasted on unnecessary treatments and various other useless costs. Overspending of this magnitude is clearly not caused by just one kink in the system. The problem is pervasive and the reasons are complex.

          The report, The Healthcare Imperative – Lowering Costs and Improving Outcomes, does a fine job of presenting the facts in ways consumers can relate. The IOM points out that the average U.S. salary has increased by only 38% in the last decade, while health care premiums have increased by 131%.
          So, where is all of this waste coming from? The IOM breaks it down into categories by the billions:

          Zeer de moeite waard om te lezen. Net zoals Melchior al opmerkte : het begint te rommelen (vrij vertaald)

      • Mariet Hoen zegt:

        In Nederland zijn er 1.073.000 diabeten ( ieder jaar zo’n 73.000 erbij, zegt het Diabetesfonds )
        Als die ieder jaar € 3000,- besparen door een ander WOE ( Paleo, low carb, geen granen, enz. ) betekent dat een besparing van ± 3 miljard per jaar !!!!!

        Een revolutie😉

      • willem zegt:

        Er zou, inderdaad, veel leed te besparen zijn met de aanpak van b.v. diabetes zoals hier bepleit. Maar geld??
        Even los van de constatering dat geld niet de bepalende rol mag spelen bij een voedingsevolutie, maar gezondheid, heeft het wel drastische gevolgen voor grote groepen mensen die afhankelijk zijn van het reguliere voedingspatroon. Klein voorbeeld: de bakker. En nee, met de aandeelhouders en commissarissen van de voedings- en medicijnenindustrie heb ik geen medelijden, wel met de honderdduizenden werknemers binnen die branches: waar moeten die heen?
        Ik ben natuurlijk voor een drastische koersverandering v.w.b. onze eetgewoonten, maar die zou weldoordacht moeten worden ingevoerd met oog en zorg voor alle gevolgen vandien. Ach, we blijven dromen…

        • James zegt:

          “The problem is- you can treat an infection or a crisis, but you can’t treat a lifestyle.” (Victoria) en zij doelt hier op de medische professie. Maar geldt dat ook voor een samenleving? wanneer de lifestyle van de bevolking de volksgezondheid dermate van de rails rijdt dat allerlei andere zorg zaken ook in het gedrang komen. Sinds wanneer mag geld geen reden zijn? De hele westerse samenleving draait om geld. Klinkt een beetje farizeeistisch als je daar dit nu gaat uitlichten. Dunkt me. And who is going to treat that lifestyle? op basis van wat. Ik denk dat Jaap misschien wel wil inspringen,maar professor Seijdel zich meer terughoudend opstelt (en afankelijk van meer of mindere libertijnse opvattingen kan het ook omgekeerd zijn)
          Victoria: “…Who is “to blame” for this situation? Is it the patient that lived a lifestyle full of cardiovascular risk factors? Is it the fault of the patient’s family that never taught the patient, as a child, how to cook and care for themselves? Is it the fault of the community for not providing safe playgrounds for the patient when they grew up, leading to a sedentary lifestyle? Is it the fault of the education system, which might have fed this patient disastrous food while preaching the benefits of the food pyramid (if they taught anything nutrition-related at all)?….
          Met andere woorden, de schuldvraag stellen brengt ons niet veel verder.
          En het tweede probleem wat Willem aanroert: werkgelegenheid. Nou mag geld wel een reden zijn?? Is dat niet een weinig inconsistent ? Dat voor die Zorg Partij het doel tweeledig zal zijn vind ik de normaalste zaak van de wereld gezien binnen ons huidige bestel waar we de meeste zaken op hun economische noemer beschouwen. Dat ik het daar niet mee eens ben is een heel andere zaak en heeft te maken met mijn eigen persoonlijke filosofie en levens beschouwing en kijk op maatschappelijk gedrag.

      • Mariet Hoen zegt:

        Willem, ik ben echt niet voor het geld ‘anders’ gaan eten, maar voor mijn gezondheid.
        Maar het besparen van geld is wel een consequentie, die daaruit volgt.
        Het zal echt, jammer genoeg, zo’n vaart niet lopen met de revolutie😉, dat alle bakkers hun werk verliezen. Daarbij kunnen bakkers nieuwe produkten ontwikkelen, zoals ze al deden met koolhydratenarm brood.

        Maar nog iets, een revolutie begint van onderop en niet zoals jij vaker bepleit via regulering.
        Ik moet er niet aan denken dat iemand door de overheid gestuurd (en aangestuurd door het voedingscentrum, diabetesfonds, enz.), komt kijken wat ik eet.
        Het schrikbeeld van een verzorgingshuis, waar je moet eten wat de pot schaft, is mij een gruwel. Koekjes bij de koffie en puddinkjes na de (gebonden) soep en de aardappelen !

        Het enigste wat de overheid zou moeten regelen is dat de producenten van voedsel gedwongen worden eerlijke en heldere informatie te verstrekken over hun producten.
        En dat de adviesorganen hun onafhankelijkheid bewijzen, zodat de mensen weer kunnen vertrouwen dat de adviezen ‘eerlijk over voeding’ zijn.
        Dat lijkt me al een hele klus !!!

      • willem zegt:

        James. Ik schrijf niet dat geld GEEN reden mag zijn, maar noem het ‘geen hoofdreden’. ’t Zou wat moois zijn wanneer we zover afglijden dat alles langs de meetlat van geld wordt gelegd. We zijn trouwens al aardig op weg, dat wel.
        V.w.b. werkgelegenheid geldt niet alleen, zoals James stelt, het begrip geld. Daarbij spelen heel veel andere factoren een rol.
        Mariet schetst het bekende schrikbeeld van een overheid die mee komt gluren in de keuken en bepaalt wat je eet. Zo gaat dat niet, natuurlijk. Maar het is wel de overheid die tot taak heeft het algemeen welbevinden van mensen, dus ook van eters, voor te staan. En het is wel de overheid die kan reguleren, en dat trouwens overal ook doet.
        Het probleem zit hem niet zo zeer in het bijsturen vanuit de overheid op het gebied van gezondheidszorg, dus ook en vooral op het terrein van de voeding, maar hoe dat gebeurt. Welke keuzen worden gemaakt, wie daartoe de adviezen geeft en waarop die gebaseerd zijn. Kortom: een beleid gaan voeren dat zich baseert op objectieve onderzoeken en zich niet laat beinvloeden door belangenorganisaties.

        • James zegt:

          ”…Verschillende privéziekenhuizen in New York gaan stoppen met de verkoop van junkfood… Volkskrant ..Hoera!!…..??
          ”.. geen verzadigde vetten, geen volle melk of (te) zoute producten verkocht mogen worden in de restaurants van de aangesloten ziekenhuizen. Daarnaast mogen maaltijden niet meer dan 650 calorieën bevatten. Chips zullen ook verdwijnen. In plaats daarvan kunnen patiënten nootjes en crackers kopen. ….
          Risky business Willem om het over te laten aan de overheden. We zullen het zelf moeten doen want voordat we het weten zadelen ze ons ook op met een vet tax.
          Dus allemaal de buurman bekeren?? Life is a messy business.

      • willem zegt:

        Of, om op de hoofdvraag van Melchior, ‘Hoeveel geld zou invoering van het paleoperspectief in Nederland kunnen besparen?’, terug te komen: niet uit te rekenen.
        Zeker niet door alle vrijkomende ziektekosten voortvloeiende uit een overgang naar ‘paleo’ bij elkaar op te tellen. Daarvoor is het allemaal te ingewikkeld, te complex.
        Maar het zou al prachtig zijn wanneer het Voedingscentrum eerlijk zou communiceren over eten, om te beginnen door vraagtekens te gaan plaatsen bij zijn adviezen omtrent m.o.v. en volkoren producten. Dan valt wellicht enigszins te beoordelen welke gevolgen paleo heeft voor onze maatschappij…

      • willem zegt:

        Ik had dat nonverhaal ook al gelezen, James. De link daarbij leggen met de overheid is niet correct van je. Het zijn particuliere ziekenhuizen waarover het gaat. Maar het is duidelijk: de meeste overheden all over the world prediken ‘mager’, m.o.v.’s, volkoren, minder vet en minder calorieen. Je kunt het wel dromen.
        Dat alles neemt niet weg, dat, zoals ik steeds beweer, we absoluut de overheid (als wet- en regelgever) nodig hebben om daadwerkelijk iets wezenlijks te veranderen. Via mond-op-mond (juich ik toe!) zet geen zoden aan de dijk. Gelet op de extreem groeiende obesitasepidemie, met alle ziektegevolgen vandien, zouden we in feite rigoreus moeten ingrijpen, maar dat gaat van onder op niet tijdig genoeg lukken. De tegenkrachten zijn te machtig.

        • James zegt:

          Natuurlijk heb je helemaal gelijk. Maar de burgemeester juicht het van harte toe en die heeft nog meer gekke plannen. Wat de man in the street betreft geloof ik the tipping point theorie. De geschiedenis heeft keer op keer aangetoond dat wanneer voor een bepaald idee de tijd gekomen is, en een ‘critical mass’ heeft bereikt, is er geen overheid die het kan tegen houden.
          En de hemel beware ons voor adviezen van de deskundigen die geen deskundigen zijn. De dokters voorop.

  2. Corrien zegt:

    Goed initiatief van die ‘Zorgpartij’, maar dan bedoel ik vooral dat ze er aandacht voor vragen en met het kostenplaatje (dus?) ook krijgen. Eigenlijk zit de grootste winst natuurlijk bij het individu zelf en mag je toch best wat over hebben voor je eigen gezondheid en welbevinden, of dat nu is in de vorm van geld of moeite. Maar daar zit misschien nog wel de dikste ‘adder’; je eigen vertrouwde levensstijl veranderen….

    • willem zegt:

      Verandering van levensstijl is nog niet zo makkelijk, Corrien. Neem voeding. Die zes lezers van Melchior, hier, hebben in de gaten wat het uitgangspunt voor volwaardige voeding op dat inmiddels hier al beroemde bierviltje is: een voeding gebaseerd op groenten, vis/schelpdieren/eieren en wat vlees, fruit en noten. Dat alles in zo zuiver mogelijke vorm.
      De Nederlandse bevolking in zijn algemeenheid wat eten betreft daarbij aangestuurd door de drang die ons genoom voortdurend ingeeft: sla in voor schaarse tijden, jagersinstinct (supermarkt), etc. Meng daarbij datgene wat onze dokters, dietisten, Voedingscentrum, kortom alle die zo goed weten wat gezond eten is, ons voortdurend voorhouden, plus de ingeboren angst om af te wijken van wat ingeprent is, en we krijgen het probleem dat vooral onze beschavingsziekten oplevert.
      We moeten het voorlopig maar doen met deze situatie en wachten tot ook ‘de politiek’ overtuigd raakt van die koolhydraatrestrictie, etc. en gaat reguleren. Maar dan moeten we nog wel even geduld hebben……

      • Fred-Jan zegt:

        Willem, hoewel ik een voorstander ben van de voedingsadviezen op het door jou genoemde bierviltje, ben ik er in het geheel niet van overtuigd dat de bulk van ons overgewicht en onze beschavingsziekten worden veroorzaakt door de adviezen van onze voedingscentra. Die wordt volgens mij voornamelijk veroorzaakt door de consumptie van voedingsmiddelen die ten eerste door geen enkele instantie wordt aanbevolen, en waar nagenoeg iedereen van weet dat ze niet goed voor je zijn. Regulering is moeilijk, want je zal nagenoeg elk aantrekkelijk, energiedicht, hoog op smaak gebracht en dus commercieel aantrekkelijk voedingsmiddel in de ban moeten doen ongeacht de macronutrienten samenstelling. Ik onderken de voordelen van een koolhydraatrestrictie voor individuen met een aangetaste glucosestofwisseling. Maar of er daadwerkelijk een energie inname beperkende werking uitgaat van een koolhydraatrestrictie in de (nog) gezonde populatie betwijfel ik. Zeker als die koolhydraat beperkende adviezen de richting in gaan van de “tien gezonde koolhydraatarme afvaltips in de supermarkt” die ik las in de Telegraaf van vandaag.

  3. willem zegt:

    Je hebt, m.i., gelijk Fred-Jan: de bulk aan overgewicht wordt natuurlijk niet veroorzaakt door de reguliere voedingsadviezen. Overgewicht lijkt mij een combinatie van een te overdadige consumptie van mensonvriendelijke voedingsmiddelen. Maar kwalen als suikerziekte worden ook niet alleen veroorzaakt door overgewicht. Daaraan liggen ook bepaalde voedingsmiddelen ten grondslag.
    Er wordt overigens wat aangerommeld in de marge van ‘gezond’ en ‘voeding’. En steeds meer, lijkt me. Al die adviezen, die slechts met wat geluk leiden tot afvallen, ze zijn populair en bepalen grote delen van de inhoud van allerlei blaadjes, bladen en kranten. Eigenlijk van het complete gezondheidsaanbod van de media. Want waar vind je nou eigelijk adviezen om te eten zonder brood, pasta, pizza, macaroni en spaghetti? Spaghetti is immers gezond, want de Italianen lusten er wel pap van en worden daarom toch stokoud? Ach, arme…
    Weet je, ik begin toch steeds over regulering, want binnen een vrije markt waar al die voedingsmultinationals de dienst uitmaken, krijgen echt gezonde adviezen geen poot aan de grond, weggevaagd als ze worden door een overweldigende promotie van begrippen als gezond, slank, nieuw, zonder vet en met nog minder calorieen.

    We houden moed en rekenen op zoiets als een voedingsadviesinktvlek en klampen ons vast aan mensen als Frits Muskiet, Remco Kuipers en onze eigen Melchior, met zijn schat aan adviezen en verwijzingen naar echt interessante onderzoeken en figuren…

    • Hoi Willem en Fred-Jan,

      Ik denk dat we voor een zuivere discussie grofweg vijf groepen mensen moeten onderscheiden.

      1 De normale Nederlander, die gewoon lekker en soepel wil leven in de normale urbane of suburbane habitat en volgens de normen die daar gelden, die niet ‘anders’ wil zijn, gewoon aan alles wil meedoen en die ziekte ziet als iets onvermijdelijks waar iedereen vroeger of later mee te maken krijgt. Dit is volgens mij de grootste groep. De meeste van hen zullen – laten we wel wezen – met een minimum aan kwaaltjes netjes 80 plus worden. Kijk maar in de krant, al moeten we incalculeren dat de gezonde doden van nu meestal tamelijk sober hebben geleefd. Deze groep zal nooit interesse koesteren voor paleo of gekke ideeën, hoeft ook niet, gewoon lekker met rust laten.

      2 De normale Nederlander die wel wat tekenen van het metabool syndroom vertoont. Dit komt inderdaad niet doordat hij de Schijf van Vijf heeft gevolgd, maar doordat hij minder goed is aangepast aan het SDCD dan groep 1. Deze groep wordt of gewoon netjes en functioneel oud (ook dat kan en gebeurt!) of belandt ergens op de weg in groep 3. Groep 2 is niet ontvankelijk voor paleo en deels is dat ook niet nodig. De schijf van vijf kan velen van hen redden.

      3 Deze mensen worden echt ziek in de huidige habitat, omdat ze extreem slecht zijn aangepast aan het SDCD, er veel te veel van gaan eten en/of bizarre keuzes maken. De combinatie overvoering/slechte aanpassing nekt deze mensen. Zodra ze ziek zijn, is er een goede reden om ze te behandelen op de manier die Sjukvårdspartiet propageert. Of ze in elk geval te informeren dat de optie bestaat. Zieke mensen staan vaak opvallend open voor een logische aanpak, mits die hen duidelijk wordt uitgelegd.

      4 Mensen met autoimmuunziekten of vatbaarheid daarvoor. Er is nu toch wel erg veel preliminair bewijs dat paleo hen kan helpen. Zij zouden tenminste op de optie gewezen moeten worden. Uit ervaring weet ik dat ze helaas vaak niet luisteren.

      5 Libertijnse health nuts die er veel voor over hebben om optimaal te functioneren en te blijven functioneren, er niet op wensen te gokken dat ze voldoende zijn aangepast aan het SDCD en die er geen moeite mee hebben ‘anders’ te zijn. Ze tweeken en experimenteren. Dat zijn ‘wij’😉.

      • willem zegt:

        Mooie indeling, Melchior. Maar waar brengen we nou al die steeds dikker wordende kinderen en pubers onder? Is daar geen dringende regulering nodig?

        • Misschien, maar hoe reguleer je dan, Willem? Iedereen heeft een ander idee van wat ‘gezond eten’ is. Nu wordt er hier en daar ook flink gereguleerd – schoolontbijten en -lunches met magere (zoete) drinkyoghurt, mager (zoet) beleg, ‘verantwoord’ halvarine, etc – dus het kan helemaal verkeerd uitpakken. De mensen die het momenteel voor het zeggen hebben in voedingsland hun adviezen en richtlijnen nooit formuleren aan de hand van het evolutionaire model en evolutionair geneeskundig onderzoek. Kortom: probleem onoplosbaar. Vrees ik.

  4. willem zegt:

    Voorlopig inderdaad, onoplosbaar.
    Gek eigenlijk. Over talrijke pedagogische uitgangspunten op de basisschool bestaat min of meer consensus: sociale omgangsvormen, verkeersopvoeding, fatsoenlijk gedrag, etc. Terwijl die binnen de gezinnen van kinderen vaak ver te zoeken is. Maar v.w.b. voeding heb je gelijk. Maar waar komen die adviezen (zoals de bekende slogan ‘melk moet, de witte moter, etc’) vandaan? Precies, daarbij gesteund door de instituten (Voedingscentrum, etc.) die beter zouden behoren te weten.
    Het wachten is op een kantelen van de visie op voeding. Daarbij kunnen media een heel goede dienst bewijzen, maar over (de meeste) journalisten ga ik het hier nu maar niet hebben. Maar toch, zouden enkele kwaliteitskranten/-t.v.rubrieken de moeite nemen om zich echt eens in de materie te verdiepen, zonder daarbij klakkeloos de gevestigde orde te citeren, dan zal (een deel van) de politiek wel eens wakker geschud kunnen worden en daagt er wellicht enige hoop.
    Tot zover: onoplosbaar. Toch?

  5. Fred-Jan zegt:

    Melchior, voor de categorie vier zijn de door jou beschreven schoolontbijten en lunches waarschijnlijk niet geschikt en door de categorie vijf niet gewenst. Het is echter naïef om te veronderstellen dat de kinderen uit de categorie twee en drie hun overgewicht te danken hebben aan de consumptie van normale porties van deze schoolmaaltijden. Dit moet je eerder zoeken in de consumptie van abnormale porties en toch vooral in het voedsel dat naast de reguliere maaltijden wordt genoten. Voedingsadviezen in de trend van laag koolhydraten, vetarm, volkoren en zo voort hebben weinig impact in een maatschappij waar je voor twee euro vijftig je je toch al riante pizza kan verdubbelen, onbeperkt een magische klank heeft en het in ons bedrijf favoriete saucijzenbroodje van een zekere bakkerij inmiddels al twee keer zo groot is als zijn voorganger.

    • Fred-Jan, ik weet het niet.

      Hoe komt het dat de verlokkingen die jij noemt mij volkomen koud laten sinds ik paleo ben, terwijl ik voor die tijd geen pizza, gevulde koek of saucijzenbroodje kon weerstaan (zonder daar overigens ook maar een gram van aan te komen)? Allemaal tussen de oren? Ik ben zo naïef om te veronderstellen dat de desinteresse of zelfs weerstand (tenminste) deels fysiologisch is. Het zou een leuk experiment zijn. Geef een groep mensen een jaar lang een humane voeding en meet dan hun reactie op de moderne ‘verlokkingen’. Onuitvoerbaar, ik weet het. De ‘onwetenschappelijke’ William Davis heeft volgens mij meer gelijk dan ongelijk.

      • Fred-Jan zegt:

        Hoi Melchior,

        Zo zie je maar weer ieder mens is verschillend. Ikzelf heb weinig moeite om verleidingen te weerstaand, nooit gehad overigens. Echter bij mij hebben de westerse verlokkingen helemaal niets aan verleidingskracht verloren. Ik vind traktaties zoals gebak, chocolade, chips en gefrituurde snacks nog steeds erg lekker. Naar alle eerlijkheid veel lekkerder dan een paleo verantwoorde hap. De reden dat ik deze verleidingen weersta(niet altijd) is omdat ik weet wat ongebreidelde consumptie van deze voedingsmiddelen met mijn fysieke gesteldheid gaat doen. Meen je serieus dat sinds je paleo bent gegaan, je deze voedingsmiddelen qua smaak een eetbeleving niet meer kan waarderen? Heb je het idee dat op een gegeven moment individuen deze voedingsmiddelen om andere dan rationele gronden laten liggen?

        • Hoi Fred-Jan,

          Absoluut! De geur van versgebakken brood vind ik bijvoorbeeld overweldigend, of zoals de Amerikanen zeggen: gross. Het kan natuurlijk volkomen cognitief zijn, dat besef ik terdege. Maar het voelt als iets fysieks.

          Als kind had ik zo’n aversie tegen melk, dat ik letterlijk moest kokhalzen als ik werd gedwongen het te drinken. Juffrouw Wagenaar van de kleuterschool in Heerhugowaard zou die aanstelleritis er in 1967 wel eens even uit drillen en liet me net zo lang in de hoek staan tot ik van mijn flesje schoolmelk dronk. Ik kon het niet. Op een dag had ik besloten dat ik het toch maar moest proberen. Het gevolg was dat ik de schoenen van de hevig ontstelde frik onderkotste. Met heel veel moeite leerde ik een compromis naar binnen te werken: karnemelk.

          Zo sterk is de aversie tegen de huidige verlokkingen niet. Het is meer een soort volstrekte onverschilligheid. Mijn stiekeme werkhypothese is dat een SDCD-eter wordt aangestuurd door een darmflora die het SDCD eist. Met geweld. Iemand die deze neolithische flora vervangt door een paleolitihische flora (hetgeen bij sommigen waarschijnlijk gepaard gaat met een interne oorlog), verliest volgens mij die sterke cravings. Talloze mensen die stoppen met tarwe, melden dit.

          Nogmaals, n=1 plus een hypothese.

      • Aldert zegt:

        Een heel aparte gewaarwording, sinds een paar weken doet bv. appeltaart mij niks meer. Daarvoor moest ik nog wel eens aan de drang toegeven en een stukje snaaien, of iets anders pakken en weglopen. Dat is nu helemaal weg. Ik denk dat onze darmbewoners toch een behoorlijke vinger in de pap hebben. Laat dat experiment maar komen!

      • Fred-Jan zegt:

        Melchior en Aldert, dit is niet wat ik bedoel. Deze houding tegenover suikerhoudend of te vet eten had ik ook in mijn late tienerjaren toen ik mijzelf zes dagen in de week afbeulde in de sportschool en er vast van overtuigd was dat dit soort voeding mijn doelen in de weg stond. De hierdoor ontstane afkeer tegen dit soort voeding zorgde er inderdaad voor dat ik eventuele verleidingen gemakkelijk kon weerstaan. In de praktijk betekende dit dat ik alle toegevoegde suikers meed als de pest en zo vetarm mogelijk at(het devies van die tijd) daarnaast dronk ik geen alcohol. Het voedingsgedrag van mijn sportschoolmaten destijds week weinig af van de mijne. Ik kan overigens garanderen dat het toenmalige dieet een ware paleo nachtmerrie was vol magere zuivel en tarweproducten. Ik heb trouwens met dit voedingspatroon een vetpercentage van 7.1 % behaald. Dus per definitie dikmakend was het niet. Toch was deze afkeer puur op rationele gronden, ik vond suikerhoudend en vet eten nog steeds lekker, maar voelde geen enkele behoefte naar ze vanwege hun vermeende invloed op mijn trainingsdoelen. Overigens Ian Spreadbury heeft het over Kitavens die overgewicht ontwikkelen op het vaste land nadat zij ten prooi zijn gevallen aan westerse eetgewoonten. Wanneer een paleo dieet daadwerkelijk zorgt voor een soort natuurlijke afkeer tegen westerse voedselverleidingen, zouden zij zich dan niet voornamelijk hebben gehouden bij hun op het vaste land ook aanwezige traditionele voedingsmiddelen?

        • Fred-Jan, ik weet niet of mijn desinteresse voor/afkeer van crap zuiver cognitief is, ik zeg alleen dat het niet zo voelt. Ik vind het meeste gewoon niet lekker. Jager/verzamelaars en horticulturalisten die aan de westerse trog met meel en suiker worden gelegd, zijn in korte tijd hooked, dik en ziek, akkoord. Hetzelfde gaat mogelijk op voor mij als ik me even over mijn SDCD-aversie (je weet dat ik het nu niet heb over aardappelen, vlees, groente, maar over Bolletje et al) heen zet. De meel- en suikerminnende micro-etters heroveren de darm, steken de zucht aan en voilà…

          Nogmaals, ik zeg niet dat dit zo is. Het is een hypothese. Jouw ervaring spreekt mijn hypothese tegen.

      • willem zegt:

        D’r zijn meer voorbeelden in de literatuur waarbij volken, nadat ze verhuisd zijn naar een westerse samenleving en daar de eetgewoonten van overnemen, de tot dan voor hun onbekende westerse ziekten krijgen. Maar, Fred-Jan, dat betekent niet dat hun natuurlijke afkeer van dat eetpatroon bestand is tegen al de bekende verlokkingen. Dat waren de indianen ook niet tegen de alcohol die de ‘beschaving’ na 1500 meebracht..

  6. Eva zegt:

    Een Libertijnse health nut… toch fijn om te weten dat ik een libertijnse health nut ben🙂
    ‘Taai’ is inderdaad een compliment Melchior. Dank voor je reactie op mijn blog. Ik noemde een voordeel op de blog niet (want: wil mijn lezers uit groepen 1-4 niet al teveel afschrikken… ervaring is dat ik mijn health-nut-ideeen l.a.n.g.z.a.a.m moet laten landen): ik draag (plusminus twee jaar na gefaseerd invoeren van Paleo-dieet, waarbij brood het laatste is wat ik wegliet) geen bril meer sinds een paar maanden. Op een dag afgezet en nooit meer nodig gehad.

    • Hoi Eva,

      Dank voor je reactie!

      Zoals ik al zei, het verdwijnen van nocturie zie je heel vaak en dat is een goed teken. Oudere heren gaan overigens vaak na verloop van tijd weer spontaan ongehinderd plassen, wat betekent dat hun BPH (Benign Prostata Hyperplasia), ofwel ‘goedaardige’ prostaatvergroting) verdwijnt. Dat bespaart hen de gehandschoende vinger in het achterwerk (en meer), wat de meeste mannen als bonus zien😉.

      Dat van die bril, geweldig! Ik ben gek op zulke observaties. Ik gok dat je een lichte bijziendheid had?

  7. 1skateguru zegt:

    dat van die bril is fascinerend, ik ben bijziend en sinds een paar maanden (slechts enkele maanden na invoering light paleo) merk ik dat ik niet meer scherp zie met mijn lenzen en of mijn bril. Ik dacht dat het aan mijn leeftijd lag en dat hte juist slechter werd. Nu ik dit hierboven lees, misschien wel tijd voor een check-up bij de plaatselijke brillendokter😉.
    Wat betreft Aldert: ik ben nog steeds hartstikke gek op appeltaart, trouwens ook op speculaas.
    En die BPH, waarvan je bij de vooruitzichten als nachtmerries krijgt, dat lijkt mij toch wel een van de best stok-achter-de-deur-motivatoren

    • Kijk, waarnemingen! Love it. Laat ze komen. Ik kan me simpelweg niet voorstellen dat je verder de min in bent gegaan, Skate. Maar we mogen het niet uitsluiten. Laat even meten! Heb je het idee dat je ongecorrigeerd iets beter ziet of maakt een halve dioptrie meer of minder ongecorrigeerd bij jou weinig verschil in wat je ziet?

  8. Interessant, Aldert! Appeltaart. Ik fietste midden jaren ’90 vaak van Enkhuizen naar Hoorn, alleen om in die tent in de buurt van het Westfries Museum (mocht iemand er bekend zijn) een punt onweerstaanbare American Applepie te scoren. En nu? Nou nee, dank je. Doe mij maar een paar sardientjes. En een lekker wrange appel😉.

  9. Petra zegt:

    Vandaag in nrc-next: “Maak plaats voor de oermens” Zo fijn om weer bevestiging te lezen in een landelijke krant. Jammer dat ze een reactie aan Martijn Katan vragen; “Maar een aantal zaken is nergens op gebaseerd. We weten niet precies wat de oermens at. Maar we weten wel dat het schrappen van de voedingsvezels en vitamines in volkoren brood uit je menu niet verstandig is.”
    Na 2 maanden geen granen zijn mijn darmen nooit zo rustig geweest, heb ik nooit meer last van eet aanvallen, duizeligheid, sterretjes, zweetaanvallen of slapte! Ik ben zo blij dat ik daar af ben!

    • Hoi Petra,

      Even Katan bellen voor het obligate tegengeluid (alsof een tegengeluid het ultieme bewijs is van goede journalistiek, zucht)… Hij zit in hun kaartenbak en hij is zo’n beetje de enige gepromoveerde wetenschapper in Nederland die nog met een uitgestreken kop durft te beweren dat we de vezels en vitaminen in granen nodig hebben. De man heeft zich in een hoek geschilderd en denkt dat de streep op de vloer een burgwal is. Hij komt er nooit meer uit.

      Geweldig dat je van al die narigheid verlost bent! En bedankt dat je je ervaring hier meldt!

      Hier het antwoord van Cordain op de bewering die Katan nu (opnieuw) doet. De NRC-journalist had hem hiermee moeten confronteren. Deed hij/zij dat?

      The inclusion of cereal products whether whole or refined into the western diet reduces the micronutrient (vitamin, mineral, phytochemical) density of the typical western diet because cereal grains are nutritional lightweights when it comes collectively to the 13 micronutrients most lacking in the US diet. We have pointed out this nutritional shortcoming of cereal grains in the scientific literature (1-3).

      In addition to their inferior micronutrient composition, grains are major contributors to the ubiquitous high glycemic load in the typical western diet. 85 % of the grains consumed in the US are refined grains. High glycemic load diets represent one of the major nutritional risk factors for developing diseases of insulin resistance including the metabolic syndrome.

      Whole grains are a concentrated source of antinutrients which adversely affect humans and animals, as I have previously pointed out in my extensive review paper containing over 400 references (1). Approximately 1 % of the US population has celiac disease (an autoimmune disease caused by gliadin containing cereals) and an estimated 5-7 million or more people in the US are gluten sensitive. Further whole grains are concentrated sources of a variety of antinutrients which adversely affect human health in too many ways to point out in this brief reply (1,3).

      1. Cordain L. (1999). Cereal grains: humanity’s double edged sword. World Review of Nutrition and Dietetics, 84: 19-73.

      2. Cordain L. The nutritional characteristics of a contemporary diet based upon Paleolithic food groups. J Am Neutraceut Assoc 2002; 5:15-24.

      3. Cordain L, Eaton SB, Sebastian A, Mann N, Lindeberg S, Watkins BA, O’Keefe JH, Brand-Miller J. Origins and evolution of the western diet: Health implications for the 21st century. Am J Clin Nutr 2005;81:341-54.

      • Fien zegt:

        Een vraagje over die vitaminen. Sinds een paar jaar schuift mijn voedingspatroon langzaam wat meer richting Paleo. Ik eet wel alles wat Paleo verbiedt, maar in veel mindere mate dan vroeger en brood heb ik standaard niet meer in huis, wat niet betekent dat ik het helemaal nooit eet. Ik heb ongeveer een maand elke dag de Eetmeter van het Voedingscentrum ingevuld en wat blijkt: ik scoor op de meeste vitaminen en mineralen goed, maar zink, calcium en kalium staan vrijwel elke dag in de oranje zone en mijn vitamine B1 inname staat consequent in het rood, gemiddeld 0.71 mg (norm = 1.1). Zou ik elke dag een paar boterhammen eten, dan was mijn B1 okay. Heeft Katan misschien toch een klein puntje?

        • Hoi Fien!

          Long time no seen. Een normale, eucalorische paleovoeding bestaande uit (orgaan)vlees, vis, schaaldieren, eieren, (zee)groenten, fruit, knolgewassen en noten levert alle micronutriënten zo’n beetje in megadoses, met uitzondering van calcium en vitamine D. Voor Terry Wahls (Minding your mitochondria) was micronutriëntdichteid de voornaamste reden om paleo te gaan. Aan de validiteit van de huidige hoge ADH voor calcium wordt getwijfeld, omdat calciumhomeostase niet zo zeer een kwestie is van inname per se, maar van opname, uitscheiding en metabolisme. Westerlingen krijgen waarschijnlijk meer calcium binnen dan goed voor ze is. Vitamine D worden we geacht uit zonlicht te halen. Dat je niet voldoende B1 en zink binnenkrijgt, komt doordat je voeding niet paleo is. Een paleovoeding inadequaat noemen omdat je zelf geen paleovoeding eet, is een beetje gek, toch (ik doel nu op Katan)? Zie onderstaande rebuttal van Cordain et al hieronder, meer specifiek punt 4 en volg de referenties. Nikoley had ook een aardige vergelijking van micronutriëntdichtheid tussen SDCD en paleo.

          Overigens geloof ik niet in soft paleo. Voor zover ik weet kun je ook niet voor 80 procent zwanger zijn.

          Rebuttal to U.S. News and World Top 20 Diets

          Loren Cordain1, Ph.D., Maelán Fontes Villalba2 and Pedro Carrera Bastos2

          Department of Health and Exercise Science. Colorado State University, Fort Collins, US

          Center for Primary Health Care Research. Faculty of Medicine, at Lund University, Malmö, Sweden

          The writer of this article suggests that the Paleo Diet has only been scientifically tested in “one tiny study”. This quote is incorrect as five studies (1-7); four since 2007, have experimentally tested contemporary versions of ancestral human diets and have found them to be superior to Mediterranean diets, diabetic diets and typical western diets in regards to weight loss, cardiovascular disease risk factors and risk factors for type 2 diabetes.

          The first study to experimentally test diets devoid of grains, dairy and processed foods was performed by Dr. Kerin O’Dea at the University of Melbourne and published in the Journal, Diabetes in 1984 (6). In this study Dr. O’Dea gathered together 10 middle aged Australian Aborigines who had been born in the “Outback”. They had lived their early days primarily as hunter gatherers until they had no choice but to finally settle into a rural community with access to western goods. Predictably, all ten subjects eventually became overweight and developed type 2 diabetes as they adopted western sedentary lifestyles in the community of Mowwanjum in the northern Kimberley region of Western Australia. However, inherent in their upbringing was the knowledge to live and survive in this seemingly desolate land without any of the trappings of the modern world.

          Dr. O’Dea requested these 10 middle-aged subjects to revert to their former lives as hunter gatherers for a seven week period. All agreed and traveled back into the isolated land from which they originated. Their daily sustenance came only from native foods that could be foraged, hunted or gathered. Instead of white bread, corn, sugar, powdered milk and canned foods, they began to eat the traditional fresh foods of their ancestral past: kangaroos, birds, crocodiles, turtles, shellfish, yams, figs, yabbies (freshwater crayfish), freshwater bream and bush honey. At the experiment’s conclusion, the results were spectacular, but not altogether unexpected given what known about Paleo diets, even then. The average weight loss in the group was 16.5 lbs; blood cholesterol dropped by 12 % and triglycerides were reduced by a whopping 72 %. Insulin and glucose metabolism became normal, and their diabetes effectively disappeared.

          The first recent study to experimentally test contemporary Paleo diets was published in 2007 (5). Dr. Lindeberg and associates placed 29 patients with type 2 diabetes and heart disease on either a Paleo diet or a Mediterranean diet based upon whole grains, low-fat dairy products, vegetables, fruits, fish, oils, and margarines. Note that the Paleo diet excludes grains, dairy products and margarines while encouraging greater consumption of meat and fish. After 12 weeks on either diet blood glucose tolerance (a risk factor for heart disease) improved in both groups, but was better in the Paleo dieters. In a 2010 follow-up publication, of this same experiment the Paleo diet was shown to be more satiating on a calorie by calorie basis than the Mediterranean diet because it caused greater changes in leptin, a hormone which regulates appetite and body weight.

          In the second modern study (2008) of Paleo Diets, Dr. Osterdahl and co-workers (7) put 14 healthy subjects on a Paleo diet. After only three weeks the subjects lost weight, reduced their waist size and experienced significant reductions in blood pressure, and plasminogen activator inhibitor (a substance in blood which promotes clotting and accelerates artery clogging). Because no control group was employed in this study, some scientists would argue that the beneficial changes might not necessarily be due to the Paleo diet. However, a better controlled more recent experiments showed similar results.

          In 2009, Dr. Frasetto and co-workers (1) put nine inactive subjects on a Paleo diet for just 10 days. In this experiment, the Paleo diet was exactly matched in calories with the subjects’ usual diet. Anytime people eat diets that are calorically reduced, no matter what foods are involved, they exhibit beneficial health effects. So the beauty of this experiment was that any therapeutic changes in the subjects’ health could not be credited to reductions in calories, but rather to changes in the types of food eaten. While on the Paleo diet either eight or all nine participants experienced improvements in blood pressure, arterial function, insulin, total cholesterol, LDL cholesterol and triglycerides. What is striking about this experiment is how rapidly so many markers of health improved, and that they occurred in every single patient.

          In an even more convincing recent (2009) experiment, Dr. Lindeberg and colleagues (2) compared the effects of a Paleo diet to a diabetes diet generally recommended for patients with type 2 diabetes. The diabetes diet was intended to reduce total fat by increasing whole grain bread and cereals, low fat dairy products, fruits and vegetables while restricting animal foods. In contrast, the Paleo diet was lower in cereals, dairy products, potatoes, beans, and bakery foods but higher in fruits, vegetables, meat, and eggs compared to the diabetes diet. The strength of this experiment was its cross over design in which all 13 diabetes patients first ate one diet for three months and then crossed over and ate the other diet for three months. Compared to the diabetes diet, the Paleo diet resulted in improved weight loss, waist size, blood pressure, HDL cholesterol, triglycerides, blood glucose and hemoglobin A1c (a marker for long term blood glucose control). This experiment represents the most powerful example to date of the Paleo diet’s effectiveness in treating people with serious health problems.

          So, now that I have summarized the experimental evidence supporting the health and weight loss benefits of Paleo Diets, I would like to directly respond to the errors in the U.S. News and World Report article.

          1. “Will you lose weight? No way to tell.”

          Obviously, the author of this article did not read either the study by O’Dea (6) or the more powerful three month crossover experiment by Jonsson and colleagues (9) which demonstrated the superior weight loss potential of high protein, low glycemic load Paleo diets. Similar results of high protein, low glycemic load diets have recently been reported in the largest randomized controlled trials ever undertaken in both adults and children.

          A 2010 randomized trial involving 773 subjects and published in the New England Journal of Medicine (8) confirmed that high protein, low glycemic index diets were the most effective strategy to keep weight off. The same beneficial effects of high protein, low glycemic index diets were dramatically demonstrated in largest nutritional trial, The DiOGenes Study (9), ever conducted in a sample of 827 children. Children assigned to low protein, high glycemic diets became significantly fatter over the 6 month experiment, whereas those overweight and obese children assigned to the high protein, low glycemic nutritional plan lost significant weight.

          2. “Does it have cardiovascular benefits? Unknown.”

          This comment shows just how uninformed this writer really is. Clearly, this person hasn’t read the following papers (1 – 6), which unequivocally show the therapeutic effects of Paleo Diets upon cardiovascular risk factors. Moreover, as we have already reviewed elsewhere (10-12), high protein diets have been shown to improve dyslipidemia and insulin sensitivity, and are potential effective strategies for improving metabolic syndrome. Furthermore, mounting evidence suggests that a reduced-carbohydrate diet (which is obviously lower in sugars and cereal grains) may be superior to a western type low-fat, high-carbohydrate diet, especially in metabolic syndrome patients, because it may lead to better improvement in insulin resistance, postprandial lipemia, serum fasting triglycerides and HDL-C, total cholesterol/HDL-C ratio, LDL particle distribution, apo B/apo A-1 ratio, postprandial vascular function, and various inflammatory biomarkers (13, 14).

          Finally, the evidence for recommending whole grains to reduce cardiovascular disease risk is based on epidemiological studies or intervention trials with soft end-points, while randomized controlled trials with hard end points do not seem to support it. For instance, the DART study, found a tendency towards increased cardiovascular mortality in the group advised to eat more fiber, the majority of which was derived from cereal grains (15). And of relevance, this non-significant effect became statistically significant, after adjustment for possible confounding factors, such as medication and health state (16).

          “And all that fat would worry most experts.”

          This statement represents a “scare tactic” unsubstantiated by the data. As I, and almost the entire nutritional community, have previously pointed out, it is not the quantity of fat which increases the risk for cardiovascular disease or cancer, or any other health problem, but rather the quality. Contemporary Paleo Diets contain high concentrations of healthful omega 3 fatty acids and monounsaturated fatty acids that actually reduce the risk for chronic disease (10-12, 17-22).

          3. “Can it prevent or control diabetes? Unknown.”

          Here is another example of irresponsible and biased journalism, which doesn’t let the facts speak for themselves. Obviously, the author did not read the study by O’Dea (6) or Jonsson et al. (2), which showed dramatic improvements in type 2 diabetics consuming Paleo diets.

          “but most diabetes experts recommend a diet that
          includes whole grains and dairy products.”

          If the truth be known, in a randomized controlled trial, 24 8-y-old boys were asked to take 53 g of protein as milk or meat daily (23). After only 7 days on the high milk diet, the boys became insulin resistant. This is a condition that precedes the development of type 2 diabetes. In contrast, in the meat-group, there was no increase in insulin and insulin resistance. Furthermore, in the Jonsson et al. study (2) milk and grain free diets were shown to have superior results in improving disease symptoms in type 2 diabetics.

          Finally, in an interventional study including 2263 postmenopausal women, participants were assigned to a low-fat (6 servings per day), high fruit (>5 per day) and high vegetable (>5 servings per day) diet or comparison group with no advice. After 6 years of follow-up, those women with diabetes at the start of the study, and allocated to the low-fat/high whole-grain fiber, actually worsened their glucose control (24). Notwithstanding, the majority of the evidence, supports the beneficial effect of soluble fiber, found mainly in vegetables and fruits, while the evidence supporting the beneficial effects of insoluble fiber, found in whole grains, seems less evident (25-28).

          4. “Are there health risks? Possibly. By shunning dairy and grains, you’re at risk of missing out on a lot of nutrients.”

          Once again, this statement shows the writer’s ignorance and blatant disregard for the facts. Because contemporary ancestral diets exclude processed foods, dairy and grains, they are actually more nutrient (vitamins, minerals and phytochemicals) dense than government recommended diets such as the food pyramid. I have pointed out these facts in a paper I published in the American Journal of Clinical Nutrition in 2005 (11) along with another paper in which I analyzed the nutrient content of modern day Paleo diets (19). In addition, micronutrient analysis derived from the two studies performed by Lindeberg, et al. (5) and Jönsson et al. (2) shows that, except for calcium, a Paleolithic type diet, not only meets all of the micronutrients DRI, but in some cases exceeds that of the whole grain and dairy food diets. Regarding vitamin D, as we have already pointed out in a recent paper (12), except for fatty ocean fish, there is very little vitamin D in any commonly consumed natural (that is, not artificially fortified) food, and throughout history, almost all hominins (except for those living in the far North, such as the Inuit people) depended on the sun to satisfy their vitamin D requirements.
          Moreover, most nutritionists are aware that processed foods made with refined grains, sugars and vegetable oils have low concentrations of vitamins and minerals, but not all have realized that dairy products and whole grains contain significantly lower concentrations of the 13 vitamins and minerals most lacking in the U.S. diet compared to lean meats, fish and fresh fruit and vegetables (11, 19). Interestingly, although micronutrient intake is important, intestinal absorption is even more impactful. It is widely known that some antinutrients contained in cereal grains, such as phytate, binds to divalent minerals (i.e., zinc, iron, calcium and magnesium) compromising their absorption (29).

          “Also, if you’re not careful about making lean meat choices, you’ll quickly ratchet up your risk for heart problems” .

          Actually, the most recent comprehensive meta-analyses and reviews do not show fresh meat consumption whether fat or lean to be a significant risk factor for cardiovascular disease (30-34), only processed meats such as salami, bologna, bacon and sausages (30).

          References

          1. Frassetto LA, Schloetter M, Mietus-Synder M, Morris RC, Jr., Sebastian A: Metabolic and physiologic improvements from consuming a paleolithic, hunter-gatherer type diet. Eur J Clin Nutr 2009.
          2. Jönsson T, Granfeldt Y, Ahrén B, Branell UC, Pålsson G, Hansson A, Söderström M, Lindeberg S. Beneficial effects of a Paleolithic diet on cardiovascular risk factors in type 2 diabetes: a randomized cross-over pilot study. Cardiovasc Diabetol. 2009;8:35
          3. Jonsson T, Granfeldt Y, Erlanson-Albertsson C, Ahren B, Lindeberg S. A Paleolithic diet is more satiating per calorie than a Mediterranean-like diet in individuals with ischemic heart disease. Nutr Metab (Lond). 2010 Nov 30;7(1):85
          4. Jonsson T, Ahren B, Pacini G, Sundler F, Wierup N, Steen S, Sjoberg T, Ugander M, Frostegard J, Goransson Lindeberg S: A Paleolithic diet confers higher insulin sensitivity, lower C-reactive protein and lower blood pressure than a cereal-based diet in domestic pigs. Nutr Metab (Lond) 2006, 3:39.
          5. Lindeberg S, Jonsson T, Granfeldt Y, Borgstrand E, Soffman J, Sjostrom K, Ahren B: A Palaeolithic diet improves glucose tolerance more than a Mediterranean-like diet in individuals with ischaemic heart disease. Diabetologia 2007, 50(9):1795-1807.
          6. O’Dea K: Marked improvement in carbohydrate and lipid metabolism in diabetic Australian aborigines after temporary reversion to traditional lifestyle. Diabetes 1984, 33(6):596-603.
          7. Osterdahl M, Kocturk T, Koochek A, Wandell PE: Effects of a short-term intervention with a paleolithic diet in healthy volunteers. Eur J Clin Nutr 2008, 62(5):682-685.
          8. Larsen TM, Dalskov SM, van Baak M, Jebb SA, Papadaki A, Pfeiffer AF, Martinez JA, Handjieva-Darlenska T, Kunešová M, Pihlsgård M, Stender S, Holst C, Saris WH, Astrup A; Diet, Obesity, and Genes (Diogenes) Project. Diets with high or low protein content and glycemic index for weight-loss maintenance. N Engl J Med. 2010 Nov 25;363(22):2102-13
          9. Papadaki A, Linardakis M, Larsen TM, van Baak MA, Lindroos AK, Pfeiffer AF, Martinez JA, Handjieva-Darlenska T, Kunesová M, Holst C, Astrup A, Saris WH, Kafatos A; DiOGenes Study Group. The effect of protein and glycemic index on children’s body composition: the DiOGenes randomized study. Pediatrics. 2010 Nov;126(5):e1143-52
          10. Cordain L, Eaton SB, Miller JB, Mann N, Hill K. The paradoxical nature of hunter-gatherer diets: meat-based, yet non-atherogenic. Eur J Clin Nutr. 2002 Mar;56 Suppl 1:S42-52
          11. Cordain L, Eaton SB, Sebastian A, Mann N, Lindeberg S, Watkins BA, O’Keefe JH, Brand-Miller J. Origins and evolution of the Western diet: health implications for the 21st century. Am J Clin Nutr. 2005 Feb;81(2):341-54.
          12. Carrera-Bastos P, Fontes Villalba M, O’Keefe JH, Lindeberg S, Cordain L. The western diet and lifestyle and diseases of civilization. Res Rep Clin Cardiol 2011; 2: 215-235.
          13. Westman EC, Feinman RD, Mavropoulos JC, et al. Low-carbohydrate nutrition and metabolism. Am J Clin Nutr. 2007 Aug;86(2):276-84.
          14. Volek JS, Fernandez ML, Feinman RD, et al. Dietary carbohydrate restriction induces a unique metabolic state positively affecting atherogenic dyslipidemia, fatty acid partitioning, and metabolic syndrome. Prog Lipid Res. 2008; 47, 307–318.
          15. Fish and the heart. Lancet. 1989 Dec 16;2(8677):1450-2
          16. Ness AR, Hughes J, Elwood PC, Whitley E, Smith GD, Burr ML. The long-term effect of dietary advice in men with coronary disease: follow-up of the Diet and Reinfarction trial (DART). Eur J Clin Nutr. 2002 Jun;56(6):512-8
          17. Cordain L. Saturated fat consumption in ancestral human diets: implications for contemporary intakes. In: Phytochemicals, Nutrient-Gene Interactions, Meskin MS, Bidlack WR, Randolph RK (Eds.), CRC Press (Taylor & Francis Group), 2006, pp. 115-126.
          18. Cordain L, Miller JB, Eaton SB, Mann N, Holt SH, Speth JD. Plant-animal subsistence ratios and macronutrient energy estimations in worldwide hunter-gatherer diets. Am J Clin Nutr. 2000 Mar;71(3):682-92.
          19. Cordain L. The nutritional characteristics of a contemporary diet based upon Paleolithic food groups. J Am Nutraceut Assoc 2002; 5:15-24.
          20. Kuipers RS, Luxwolda MF, Dijck-Brouwer DA, Eaton SB, Crawford MA, Cordain L, Muskiet FA. Estimated macronutrient and fatty acid intakes from an East African Paleolithic diet. Br J Nutr. 2010 Dec;104(11):1666-87.
          21. Ramsden CE, Faurot KR, Carrera-Bastos P, Cordain L, De Lorgeril M, Sperling LS.Dietary fat quality and coronary heart disease prevention: a unified theory based on evolutionary, historical, global, and modern perspectives. Curr Treat Options Cardiovasc Med. 2009 Aug;11(4):289-301.
          22. Cordain L, Watkins BA, Florant GL, Kelher M, Rogers L, Li Y. Fatty acid analysis of wild ruminant tissues: evolutionary implications for reducing diet-related chronic disease. Eur J Clin Nutr. 2002 Mar;56(3):181-91
          23. Hoppe C, Mølgaard C, Vaag A, Barkholt V, Michaelsen KF. High intakes of milk, but not meat, increase s-insulin and insulin resistance in 8-year-old boys. Eur J Clin Nutr. 2005 Mar;59(3):393-8.
          24. Shikany JM, Margolis KL, Pettinger M, Jackson RD, Limacher MC, Liu S, et al. Effects of a low-fat dietary intervention on glucose, insulin, and insulin resistance in the Women’s Health Initiative (WHI) Dietary Modification trial. Am J Clin Nutr. 2011 May 11 [Epub ahead of print]
          25. Mann JI, De Leeuw I, Hermansen K, Karamanos B, Karlström B, Katsilambros N, et al. Evidence-based nutritional approaches to the treatment and prevention of diabetes mellitus. Nutr Metab Cardiovasc Dis. 2004 Dec.;14(6):373–394.
          26. Robertson MD, Bickerton AS, Dennis AL, Vidal H, Frayn KN. Insulin-sensitizing effects of dietary resistant starch and effects on skeletal muscle and adipose tissue metabolism. Am. J. Clin. Nutr. 2005 Sep.;82(3):559–567.
          27. Erkkilä AT, Lichtenstein AH. Fiber and cardiovascular disease risk: how strong is the evidence? J Cardiovasc Nurs. 2006;21(1):3–8.
          28. Chandalia M, Garg A, Lutjohann D, Bergmann von K, Grundy SM, Brinkley LJ. Beneficial effects of high dietary fiber intake in patients with type 2 diabetes mellitus. N. Engl. J. Med. 2000 May 11;342(19):1392–1398.
          29. Cordain L. Cereal grains: humanity’s double-edged sword. World Rev Nutr Diet. 1999;84:19-73.
          30. Micha R, Wallace SK, Mozaffarian D. Red and processed meat consumption and risk of incident coronary heart disease, stroke, and diabetes mellitus: a systematic review and meta-analysis. Circulation. 2010 Jun 1;121(21):2271-83
          31. Micha R, Mozaffarian D. Saturated fat and cardiometabolic risk factors, coronary heart disease, stroke, and diabetes: a fresh look at the evidence. Lipids. 2010 Oct;45(10):893-905. Epub 2010 Mar 31.
          32. Siri-Tarino PW, Sun Q, Hu FB, Krauss RM. Saturated fatty acids and risk of coronary heart disease: modulation by replacement nutrients. Curr Atheroscler Rep. 2010 Nov;12(6):384-90.
          33. Siri-Tarino PW, Sun Q, Hu FB, Krauss RM. Saturated fat, carbohydrate, and cardiovascular disease. Am J Clin Nutr. 2010 Mar;91(3):502-9
          34. Siri-Tarino PW, Sun Q, Hu FB, Krauss RM. Meta-analysis of prospective cohort studies evaluating the association of saturated fat with cardiovascular disease. Am J Clin Nutr. 2010 Mar;91(3):535-46

        • En zuiver praktisch:

          Thiamine. ADH: 1,2 mg. Paleo-bronnen: eieren, noten en zaden, vlees, vis, sommige groenten.

          Zink. ADH: 15 mg. Paleo-bronnen: schaaldieren, vlees, vis.

          Kalium. ADH: 3100 mg. Paleo-bronnen: Groenten en fruit, knolgewassen, vlees, vis.

          Een werkelijk serieus gevaar voor land based paleo’s is jodiumgebrek, zeker als ze ook nog eens zout mijden. Eten uit zee is de enige adequate oplossing, maar het gebruik van jozo helpt natuurlijk ook.

        • James zegt:

          Thanks voor schitterend leesvoer voor de zondag morgen. En dat net na dat we van Mercola het advies kregen: eat your broccoli dear en nog beter als je er per ongeluk je ”booger”n over uit geproest hebt. “..Your nasal mucus might be host to small amounts of contaminants (acting as antigens) that may actually “educate” and boost your immune system when they’re consumed. So contrary to the belief that eating boogers could make you sick, it might actually help your body to fight off illnesses…”… Trouwens wat betreft de suppletie met Vit.D , broccoli is loaded met Vit. K en A die onze Vit D huishouding in balans houden. Broccoli heeft een uitzonderlijk sterke combinatie van beide Vitamine A (in de vorm van beta-carotene) en vitamine K.
          Interessante tidbit voor mensen met een pondje teveel vet : ”…When you gain a pound of fat, your body makes seven new miles of blood vessels. This means your body must work harder to pump blood through all of these extra new vessels, which may put a strain on your heart, and may reduce oxygenation and nutrient replenishment in other tissues. Fortunately, if you lose a pound, your body will break down and re-absorb the now unnecessary vessels…”

  10. Petra zegt:

    Inderdaad! Moe, moe, moe, als kind was ik al altijd moe. Ik heb nog schoolschriften waarin ik aan mijn handschrift kan zien dat ik weer in slaap viel. Ik heb weleens bij de huisarts gezeten en aan hem verteld dat ik beter niets kan eten in de ochtend, dan voelde ik mij een stuk fitter en kreeg ik geen buikpijn. Maar ja, ik kom uit een echt brood- gezin, dus dat was een hele vreemde gedachte en wie denkt ooit dat brood slecht zou zijn? Mijn moeder heeft al haar hele leven overgewicht, altijd op dieet ( o.a. brooddieet!). Als ik haar nu vertel over mijn voedingspatroon, kijkt ze me zo ongelovig en meewarrig aan; “Wat eet je dan in de ochtend?” Maar het gekke is, ik heb helemaal geen behoefte aan eten in de ochtend. Dus geen ingewikkelde ei-recepten, tijdrovende menu’s samenstellen om mee te nemen naar het werk. Ik werk tot 13.00 en thuis ga ik pas eten. Als ik avonddienst heb eet ik voor ik naar mijn werk ga. Ik heb gewoon nooit meer echt honger. Pas als je merkt dat je zonder bepaalde voeding beter functioneer ga je op zoek naar bewijs. Via suiker is gif, metabool syndroom, insuline resistentie zoeken op internet naar Foodlog. Daar spraken de reacties van Melchior mij het meest aan. Dank je Melchior voor het onderwijzen van je lezers!

  11. James zegt:

    Thanks to everybody for making me feel okay! Heb altijd de neiging om af te dwalen maar jullie hier met elkaar spannen de kroon. De ‘Zorgpartij’ is allang uit de achteruit kijkspiegel verdwenen.
    Dus ik mag lekker verder -redelijk zinvol hoop ik- verder o-h-en.
    De Kitavans van Spreadbury gedragen zich gewoon zoals ieder normaal mens doet die in een andere cultuur komt en mee wil draaien. Een normaal sociaal psychologisch verschijnsel en heeft niks te maken met de preferenties van je taste buds.
    Wat die appeltaart betreft en aanverwante zaken, ik denk dat een gedeeltelijk antwoord gevonden kan worden in William Davis’ Wheat Belly. Remember exorphins, same receptors? verslaving? Vermoed ik..
    Er speelt hier echter vermoedelijk iets anders. Ik vraag me af of iedereen die richting paleo gaat misschien te gauw tevereden is met de mate van verandering en aanpassing van eetgewoontes.
    Heel wat mensen denken al gauw dat ze hun doel bereikt hebben wanneer er een aantal veranderingen optreden (gewichts verlies, fitter, minder gezondheids problemen, etc). Maar ik denk dat de watershed toch komt wanneer men ketosis bereikt en je systeem zich gaat richten op vet verbranding als belangrijkste, zo niet enige vorm van energie voorziening.
    Wie Spreadbury goed gelezen heeft, zal zich herinneren dat daar mogelijkerwijs een paar verraderlijke addertjes onder het gras kunnen schuilen.
    Dat heb ik nog niet bereikt. Hou van m’n stukje (spelt) boterkoek bij de koffie. De appeltaart wordt nu zonder al te veel schuld gevoelens begraven onder slagroom (er zit een beetje suiker in). En de weekend baguette krijgt nu meer boter en een dikker stuk Brie of Camembert.
    Maar ik ben het met Melchior eens dat de zoetste snacks trekken me niet meer aan. En de Canadezen kunnen er wat dat betreft wat van. Was de tea vroeger biscuits en cucumber sandwiches, nou is het allemaal allerlei soorten gebak. Een schotel vol. Meestal toch zeker drie of vier verschillende soorten.

  12. Fien zegt:

    Dank voor je toelichtingen, Melchior. Het Voedingscentrum hanteert een andere ADH voor kalium (4700) en volgens jouw ADH krijg ik ruim voldoende kalium binnen. Het laatste uur heb ik uitgebreid zitten snuffelen in online voedingsmiddelentabellen, met name naar de B1. Ik zeg dit niet om te provoceren en misschien vind je het allemaal gemiereneuk op de vierkante millimeter (dat is het ook wel een beetje…), maar ik zie bevestigd dat je gemakkelijk je ADH aan B1 binnenkrijgt als je granen eet, terwijl je daar aanzienlijk meer moeite voor moet doen als je een Paleo-leefwijze volgt. Het zit vooral in varkensvlees en orgaanvlees, ander vlees/vis en eieren zetten geen zoden aan de dijk. Ik eet vrijwel elke dag een flinke hand noten, maar kennelijk is dat niet genoeg.

    • Hoi Fien,

      Nee, geen gemierenneuk, ik begrijp je zorg. Maar je moet micronutriëntbehoefte ook zien binnen de totale voeding. Traditionele Inuït leven grote delen van het jaar uitsluitend op vis en zeehondenblubber en ik ben nog nooit een rapport tegengekomen van een Eskimo met beriberi. Dat komt omdat de thiaminebehoefte afhankelijk is van de koolhydraatinname. Hoe meer koolhydraten je eet, hoe meer thiamine er nodig is om die netjes in energie om te zetten. Iemand op het SDCD krijgt met al dat graan onvoorstelbare ladingen acellulaire koolhydraten voor de kiezen en heeft die thiamine in het graan dus hard nodig (of je het ook allemaal opneemt uit graan is overigens de vraag). Wie paleo leeft, heeft uit de aard der zaak een aanzienlijk lagere glycemische load en dus ook een lagere thiaminebehoefte.

      http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11582856

      Int J Vitam Nutr Res. 2001 Jul;71(4):217-21.

      The thiamine status of adult humans depends on carbohydrate intake.

      Elmadfa I, Majchrzak D, Rust P, Genser D.

      Source

      Institute of Nutritional Sciences, University of Vienna.

      Abstract

      Thiamine requirements for humans are generally expressed as absolute values per day (mg/d) or in relation to total caloric intake. Limited data are available on the relation between thiamine requirements and the intake of carbohydrates. This study was performed to investigate the influence of stepwise increases of carbohydrate intake on the status of thiamine in healthy volunteers under isocaloric conditions. During an adaptation phase of four days, the carbohydrate intake of twelve healthy volunteers (6 male, 6 female) was 55% of total energy intake. During the subsequent intervention periods, carbohydrate intake was increased to 65% of total energy for four days and to 75% for another four days. Thiamine intake, total energy intake, and physical activity were kept constant throughout the study. HPLC analysis was used to measure thiamine in plasma, urine and feces. Erythrocyte transketolase activity (ETK) was determined enzymatically. During the intervention periods thiamine decreased significantly (p < 0.05) in plasma (from 19.3 +/- 3.3 to 16.4 +/- 4.0 nmol/l) as well as in urine (from 72 +/- 56 to 58 +/- 21 mumol/mol creatinine). ETK and feces content of thiamine remained unchanged. An increase of dietary carbohydrate intake from 55% to 65% and 75%, respectively, of total caloric intake for four days per period at isocaloric conditions causes a decrease of plasma and urine levels of thiamine without affecting enzyme activities.

      • Fien zegt:

        Aha! Fantastisch dat je de moeite neemt mijn vragen te beantwoorden, Melchior. Wie weet word ik zo ooit nog een 100 procent paleo-aanhanger.🙂

      • CushiHuaira zegt:

        Kan iemand mij iets zeggen over de totale energiebehoefte van jagers/verzamelaars en moderne paleo’s? Is die hetzelfde als bij mensen die graan eten of kan je met minder energie toe als je totale inname van alle micro- en macronutriënten maar voldoende is? Mijn eigen skinny N=1-ervaring is dat het best lastig is om aan voldoende energie te komen. Voordat ik paleo ging at ik al behoorlijke hoeveelheden biologische boter en vlees plus ruime porties aardappelen om op gewicht te blijven. Brood diende vooral als ondergrondje voor dikke lagen boter en tahin. Melk heb ik nooit gelust, maar ik at wel veel vette zuivel zoals yoghurt, kaas en room. Toen ik een jaar geleden paleo ging en granen, peulvruchten en zuivel ging skippen, ging ik er in energie-intake behoorlijk op achteruit en dat was niet zo maar met nog meer boter en vlees en aardappelen te compenseren en ik verloor dus een paar kilo. Ik ben toen wel weer wat kaas en zure room gaan toevoegen en op een gegeven moment heeft mijn lichaam zich gestabiliseerd en blijf ik nu zo’n 52 kg bij 1.68m. Dat is aan de lage kant voor een vrouw, maar ik ben bijna nooit ziek en als ik de FODMAP’s mijd, heb ik ook geen darmklachten meer. Het is geen heel spectaculair verhaal, maar dat komt waarschijnlijk omdat ik afgezien van granen, peulvruchten en zuivel altijd al redelijk paleo heb gegeten in de zin van zoveel mogelijk onbewerkte producten en boter in plaats van zaadoliën.

        • Hoi Cushi,

          Voor zover ik weet leven de jager/verzamelaars die niet zijn verdreven uit hun oorspronkelijke habitat vrijwel altijd in betrekkelijke overvloed. Lindeberg constateerde op Kitava dat de Kitavanen ad libitum eten en dat er geregeld voedsel wegrot, omdat het niet op komt. De dagelijkse lichamelijke inspanning van deze mensen vergelijkt hij met die van een Zweedse bouwvakker. Ze zijn een deel van de dag in de weer, maar beslist niet intensief. Ze zijn slank en gespierd, maar worden sarcopenisch en ziek in een westerse omgeving. So much for the thrifty genotype hypothesis (die niet klopt, zoals James Neel zelf als eerste erkende).

          Zelf ben ik uit puur rationele overwegingen paleo gaan eten, dus niet omdat ik bepaalde klachten had. Ook ik heb dus geen spectaculair verhaal😉. Net als jij moet ik mijn best doen om voldoende energie binnen te krijgen, vooral omdat de normale humane voeding (zonder graan) eerder verzadigt. Ik meng nog wel eens een lepel kokosvet door het een of ander, wat natuurlijk niet super paleo is. Staffan Lindeberg, die ook niks mankeert en puur vanuit zijn medische inzichten paleo leeft, noteert dit probleem in zijn boek ‘Maten och folksjukdomarna’ (Het eten en de volksziekten) ook. In de studie van Lynda Frassetto moesten de deelnemers in de paleo-arm ook nog eens iets van 300 kcal/dag meer eten om op hetzelfde gewicht te blijven (deze studie wilde de invloed van gewichtsverlies uitschakelen). Aan de andere kant melden sommige mensen, onder wie Fred-Jan, dat ze ook van strikt paleo eten gemakkelijk zo veel te veel eten dat ze aankomen. Geen idee wat daar speelt.

          Aan de andere kant heb ik het gevoel dat ik tijdens lange fietstochten verder kom op minder calorieën. Ik vond het heel eng om de cakes, glacé’s en uiteindelijk zelfs het brood te dumpen op langere tochten, maar in plaats van te crashen, zag ik een forse prestatieverbetering!

          Sorry, ik zal jullie asap mailen (ben ik nogal slecht mee😉 ).

      • Fred-Jan zegt:

        Melchior,

        “Aan de andere kant melden sommige mensen, onder wie Fred-Jan, dat ze ook van strikt paleo eten gemakkelijk zo veel te veel eten dat ze aankomen. Geen idee wat daar speelt”.

        Deze veronderstelling klopt niet helemaal, ik geef juist keer op keer aan dat ik op een Lindeberg stijl paleo voedingspatroon mezelf niet overeet. Bij Lindeberg stijl bedoel ik een voedingspatroon van vlees, vis, groenten en fruit, paddenstoelen, eieren, aangevuld met aardappels en in mijn geval ook wat rijst en polenta en met als belangrijk detail hele simpele bereidingswijzen. Aan kale gekookte piepers met kale gekookte groenten en een stuk vlees ga ik mezelf niet overeten en ik naar ik inschat doet nagenoeg niemand dat. Het gaat bij mij pas fout wanneer ik mijn kookkunsten ga inzetten om van paleo goedgekeurde ingrediënten wat lekkers ga maken. Mijn piepers ga bakken in kokosvet bijvoorbeeld en deze ga dopen in zelfgemaakte mayonaise van raapzaadolie. Of wanneer ik het ga overdrijven met de consumptie van noten. Het wel of niet overeten heeft bij mij veel meer te maken met de energiedichtheid en de bereidingswijze van mijn voeding dan de samenstelling hiervan. In mijn vetarme vroegere trainingsperiode in mijn late tienerjaren at ik bijvoorbeeld veel brinta pap met magere melk, whey eiwitshakes, bruinbrood met kipfilet, bergen eiwitten(dooiers kon niet), droge tonijn uit blik, kale groente, pasta zonder saus, droge rijst kortom smaakloos en met een relatief lage energie dichtheid. Ook aan dit voedingspatroon kon ik mijzelf nauwelijks overeten. De wijze waarop voedingsstoffen energie inname stimuleren wordt volgens mij veel meer beïnvloed door de wijze waarop ze gepresenteerd worden dan hun daadwerkelijke samenstelling.

        • Oeps, excuses Fred-Jan, dan had ik dat toch verkeerd begrepen. Ik dacht werkelijk dat dit een van je voornaamste ‘bezwaren’ tegen/kanttekeningen bij paleo was. Bedankt voor de verduidelijking!

        • CushiHuaira zegt:

          Hoi Fred-Jan, kun je mij hoeveelheden geven (g per dag) van wat je eet? Mijn partner heeft op papier heel Nederland op een paleo-dieet kunnen zetten met volgens ons ruime hoeveelheden vis, grassfed eiwit en koolhydraten in de vorm van aardappelen, knollen en fruit, maar de totale energieopbrengst is de bottleneck. Als iedereen paleo gaat, wordt vet (onder NL omstandigheden: boter, spek en wat zich in vette vis en orgaanvlees bevindt) weer een schaars goed. Wat betreft de veelgeroemde noten: als je de totale NL walnotenoogst over alle Nederlanders verdeelt kom je op 20g per persoon per jaar! Zelfs verhonderdvoudiging van het areaal noten zet dan geen zoden aan de dijk.

      • Fred-Jan zegt:

        Nee mijn kanttekening is dat wanneer je bij een paleo voedingsstijl de eenvoudige bereidingswijze los laat. En bijvoorbeeld gaat frituren of meelvervangers gaat gebruiken en zoetstoffen gaat toevoegen, kortom het SDCD gaat proberen te imiteren met paleo ingrediënten. Er van de energie inname beperkende effecten van paleo (bij mij in ieder geval)weinig overblijft.

      • Fred-Jan zegt:

        Cushi,
        Mijn dieet kan nauwelijks als voorbeeld voor een paleo dieet gelden. Ik eet namelijk ook rijst en mais, en nuttig daarnaast ook nog een flinke hoeveel zuivel in de vorm van kaas en kwark. Ook over het zo af en toe nuttigen van tarwe producten zoals pasta of een stuk brood doe ik niet echt religieus.
        Gemiddeld consumeer ik ongeveer 600 gram aardappels of 150 gram ongekookte rijst, plus minus 300 gram vlees/vis producten(maar soms ook wel het dubbele), 500 gram groenten, drie stuks fruit, 500 gram kwark en met regelmaat eieren(10 a 15 per week). Dit menu vul ik afwisselend aan met noten, kaas of ander lekkers. Ik gebruik als vetten kokosolie, olijfolie, rijst olie en roomboter. Ik probeer gemiddeld op 3000 kcal per dag te mikken , iets meer op trainingsdagen(20%) iets minder op rustdagen. Deze hoeveelheid heb ik ook echt nodig om gewichtsverlies en prestatieverlies te voorkomen.

  13. Redelijk on topic. Victoria, arts in opleiding, schrijft vandaag over haar droom van de synthese tussen de evolutionair geneeskundige ideeën die ze zelf opdoet en de high tech geneeskunde die haar op de universiteit en in het ziekenhuis wordt bijgebracht.

    http://principleintopractice.com/2012/09/23/thought-of-the-day/

    ***Our system was built around the premise of people being healthy until they got sick. We currently live in a world where most people are chronically ill. It’s a fun thought-experiment to imagine what we could do with modern medical tools and technology with the patient base of 100 (or 10000?) years ago. What would the hospitals look like in a world where patients ate real food, moved, lived, and interacted like humans, but with all the marvels of the modern world? It’s a pretty dream to dream- especially if you are a physician (or future physician). Helping people return to health is rewarding. Patching people up to die another day is exhausting, and frequently demoralizing. Some say the system is broken. I wouldn’t necessarily disagree, though I’d be apt to argue that we have some pretty amazing skills and tools, but we’re working in a broken world. No one person can fix this. No one profession can fix this. What are you doing to make things better?

    Imagine there’s no diseases of civilization
    It’s easy if you try
    No collapsed arches below us
    Above us only Vitamin-D producing sky
    Imagine all the people living for today

    Imagine there’s no diabetes
    It isn’t hard to do
    Nothing to chronically treat or amputate for
    And no exogenous insulin too
    Imagine all the people living life in peace

    You, you may say
I’m a dreamer, but I’m not the only one
    I hope some day you’ll join us
    And the world will be as one

    (Humblest apologies to all John Lennon fans… I couldn’t help myself)***

  14. Edwin den Boer zegt:

    In reactie op James (september 25, 7:59 p.m.) “Wat de man in the street betreft geloof ik the tipping point theorie. De geschiedenis heeft keer op keer aangetoond dat wanneer voor een bepaald idee de tijd gekomen is, en een ‘critical mass’ heeft bereikt, is er geen overheid die het kan tegen houden.” Zoiets als The Wisdom Of Crowds zoals Tom Naughton in onderstaand filmpje (hoop dat ik het goed ‘plak’) aanhaalt. Mensen die ziek zijn, maar de artsen, doktoren en officiële voedingsorganen niet meer vertrouwen en de alternatieve adviezen van internet afhalen op blogs waaronder deze. Als deze groep maar groot genoeg wordt, kan niemand er meer omheen en gaat de ‘boel’ uiteindelijk wel om.

    • Bedankt voor deze lezing van Naughton, Edwin. Wisdom of crowds, critical mass, tipping point. Natuurlijk gaat het zo. Ik heb grote sympathie voor Willems ideaal van een sturende overheid, maar weet eigenlijk zeker dat het een utopie is. Er staat te veel op het spel. De overheid is onbetrouwbaar. Ik verdiep me momenteel puur beroepsmatig in de werkzaamheid van de griepprik en de totstandkoming van het overheidsadvies. Ik stapte er zonder vooroordeel in en verheugde me op het schrijven van een volkomen non controversieel voorlichtingsartikel. Ehhh… niet dus. Altijd hetzelfde liedje. Het ging al mis bij het scannen van de Cochrane reviews. Er is geen bewijs van werkzaamheid, hoe je de data ook leest. Onze overheid is een volstrekt onbetrouwbare bron van gezondheidsinformatie. Haar adviseurs dienen vrijwel zonder uitzondering de belangen van partijen die niet gebaat zijn bij verspreiding van eerlijke kennis. Van machthebbers kun je niet verwachten dat ze de bevolking gaan adviseren iets te doen dat de krachten die hen op het pluche houden ondermijnt. Het spijt me, maar we leven in een jungle en een ieder zal het zelf moeten uitzoeken.

  15. Marijn zegt:

    Erg hoopvol bericht voor de evolutionaire geneeskunde! Geïnteresseerden laat ik tegenwoordig dit stukje lezen van o.a. Kuipers en Muskiet:

    http://medischcontact.artsennet.nl/Nieuws-26/archief-6/Tijdschriftartikel/72041/Geneeskunde-volgens-Darwin.htm

    “Onze huidige gezondheid en levensverwachting zijn vooral toegenomen door het uitbannen van enkele belangrijke natuurlijke selectiefactoren zoals infecties, geweld en honger. Ons aantal jaren zonder chronische ziekte neemt echter af. De evolutionaire geneeskunde biedt voorlopig geen verbeteringen voor onze levensverwachting, maar kan behulpzaam zijn in het terugdringen van de mismatch met onze omgeving. Hiertoe zouden we moeten leren van het verleden. Hopelijk hoeft in een land waarin de evolutie in hoge mate wordt geaccepteerd de evolutionaire geneeskunde niet zo lang op erkenning te wachten.”

    • Ja, Muskiet en Kuipers heb ik ook op mijn lijstje staan met linkjes voor belangstellenden.

      Naar mijn idee kijken artsen eerder naar pillen, dan naar preventie. Dat verwachten “patiënten” denk ik ook van ze. Van voeding weten artsen gemiddeld weinig of niets, ze kunnen hoofdzakelijk cliché’s oplepelen. Een prik, een zalfje of een pil, is veel tastbaarder dan een ander voedings- en leefpatroon. Uit evolutionair oogpunt gezien, kunnen artsen wellicht beter overleven door medicaties voor te schrijven. Het zou kunnen dat de “evolutionaire druk” van alle welvaartskwalen op den duur zo groot wordt, dat de wal het schip doet keren. Diverse GGD’s en gemeenten zijn druk met gezondheidsonderzoeken dit najaar, ben benieuwd naar de uitkomsten.

      Mijn moppie is sinds kort mooi van de Diovan af. Ik ben zelf in augustus solo begonnen met “anders eten” in combinatie met IF. Ze zag dat de pondjes er bij mij af vlogen. Nogal competatief ingesteld, dacht ze : “potverdorie, dat moet ik ook kunnen” . Ook brood laten staan, enz. enz., met als gevolg dat haar bloeddruk (amper in bedwang gehouden met Diovan, “zit in de familie” wordt er dan gezegd…) zienderogen daalde tot een niveau volgens het boekje. Eerst Diovan gehalveerd, nu helemaal zonder. Gaat nog steeds prima. We zullen de huisarts – heel aardige jongen hoor – over een poosje inlichten, kijken wat hij zegt.

      Allemaal niet zo wetenschappelijk misschien, maar voor ons is het resultaat meetbaar, we zijn er blij mee.

      • N=?

        Gefeliciteerd Gert. Pech voor Novartis😉.

      • Overigens is dit wel weer een prikkelende conclusie van een recente Nederlandse studie: het zit ‘m in eiwit, niet in de koolhydraten….

        “Body-weight loss and weight-maintenance depends on the high-protein, but not on the ‘low-carb’ component of the diet, while it is unrelated to the concomitant fat-content of the diet”.

        Relatively high-protein or ‘low-carb’ energy-restricted diets for body weight loss and body weight maintenance? http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22935440

        Samenvatting van Science Direct:

        ► The research unmasks the success of ‘low-carb’ diets for body weight management. ► Similar protein contents, similar body-weight management irrespective of carbohydrate content. ► High- vs. normal-protein diets show the favorable effects on body-weight management. ► A high-protein normal-carbohydrate diet reduces diastolic blood pressure more.

        http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0031938412002806

      • Nog even over artsen en hun voorliefde voor medicijnen:

        volgens deze studie uit 2011, worden medische studenten al tijdens hun studie ingepakt door de farmaceuten. Het mooie voor de farma-boeren is, dat de medici in spé ook immuun gemaakt worden voor kritiek op farmaceutische interventies.

        “This comprehensive systematic review of medical students’ interactions with the pharmaceutical industry found that students are frequently exposed to pharmaceutical marketing, even in the preclinical years when learning is mostly done in the classroom setting. However, we also found that the extent of students’ contact with industry is associated with positive attitudes about marketing and skepticism about any negative implications of these interactions”.

        http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3101205/

  16. George zegt:

    Een mooie aanduiding dat Paleo niet gaat om domweg de steentijdmens na te bootsen, maar om de principes, is hier te lezen,🙂
    http://blogs.scientificamerican.com/observations/2012/09/24/in-prehistoric-britain-cannibalism-was-practical-and-ritualistic/

  17. Janet Noome zegt:

    Wat een achterstand in leeswerk! Bijna een maand weggeweest en veel in te halen. En wat weer een onderwerpen. Ben weer helemaal terug🙂 Voor de Paleo-gangers onder de lezers: op naar China! Manlief en ik hebben 3 weken al paleo etend door China getrokken, 2 maaltijden per dag. Wat een verademing. Overal konden we terecht. Allebei wel een ietsepiets afgevallen, maar dat had waarschijnlijk te maken met de stokjes waar we consequent mee gegeten hebben😉 Ook een oplossing voor het obesitasprobleem: verplicht met stokjes eten, maar dat is even off topic.

  18. willem zegt:

    Waar ik nou nieuwsgierig naar word, Janet, is wat je daar zoal at. We denken bij China natuurlijk wel heel gemakkelijk aan rijst, bamihapjes en pekingeend. In hoeverre zijn we dan mis v.w.b. de gebieden waar jij al etende doorheen reisde?

  19. Janet Noome zegt:

    Hoi Willem, een culinaire reactie! Wat aten we zoal? De Chinese keuken bestaat hoofdzakelijk uit groente, heel veel groente, vlees, vis, etc. en natuurlijk gekookte witte rijst of noedels (er los bij in schaaltjes). Om darmleed te vermijden hebben we alleen verhitte (cooked, steamed or fried) gerechten gegeten, hoe heerlijk de rauwe dingen er ook uitzagen.Een opsomming van de heerlijke gerechten de we in de hotels (als ontbijt!), restaurants en op straat (stalletjes) gegeten hebben: veel groene groentes, zoals wilde spinazie, veel paksoi-achtige groentes, koolsoorten, paddestoelen in allerlei uitvoeringen, gebakken lotuswortel, bamboescheuten, eieren, omeletten, vlees (de Chinezen eten alles van het dier…), eend, kip, yak (erg lekker), overal is vers fruit te koop en dan met name verse ananas en watermeloen. Hot pots: dat is een soort “gourmetten meets fondueen”, maar dan in heet water. Ook weer met een diversiteit aan verse groentes, vlees, vis, wat je wilt. Heerlijke soepen met groente en gepocheerde eieren. En zo kan ik doorgaan.
    Wat ontbreekt er in de Chinese hotels en restaurants? Brood, stokbrood, broodjes, niets van dat alles. Wel gezien, maar dat is dan voor de westerse toerist die z’n (geroosterd) brood ’s ochtends niet kan missen (plus kaas, jam, enz.). De Chinezen zelf eten het niet.
    Ik was persoonlijk blij verrast en heb met een big smile kennis gemaakt met de echte Chinese keuken.
    Minder blij maakte mij het feit dat we 3 grote fastfood ketens (MacDo, KFC en Pizzahut) met enige regelmaat tegenkwamen. Het is een statussymbool voor de rijk(ere) Chinees (en daar zijn er heel veel van) om daar te eten en zo wordt hun mooie eigen voedingspatroon verneukt (excusez le mot) door de westerse invloeden.

    • willem zegt:

      Dank voor de culinaire opsomming, Janet. Niet gek, die keuken, en zo anders dan ons in de supermarkten wordt voorgeschoteld.
      Het is weer hetzelfde liedje: een eigen, gezonde keuken wordt ook daar langzaam maar zeker ingesnoerd en overgenomen door onze westerse, zo handelsbewuste voedergangsters. Toch doodzonde..

  20. James zegt:

    More confusion ?? http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20670674 A high-fat diet impairs neurogenesis: involvement of lipid peroxidation and brain-derived neurotrophic factor.
    And I am saving this one for tonite : http://ajpendo.physiology.org/content/282/6/E1352.long

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s