Big Sugar’s Sweet Little Lies

Gary Taubes’ volgende boek gaat over suiker. Over de rol van tegenwoordig normale hoeveelheden glucose/fructose op allerlei fysiologische processen. Al zo’n beetje sinds de oude koloniale dokters weten we dat allerlei narigheid ontstaat zodra we er meer dan een kilo of twintig per persoon per jaar van binnenkrijgen. In de afgelopen decennia is aardig duidelijk geworden hoe suiker de boel fysiologisch gezien op stelten zet. Vooral de fructosecomponent blijkt – ondermeer via verhoging van de urinezuurconcentratie – metabool syndroom te veroorzaken, ongeacht energie-inname. Belangrijker nog is dat Taubes aan de hand van nog niet eerder opgediepte interne documenten bewijst dat de suikerindustrie de wetenschap al die jaren heeft gekaapt, of liever gezegd afgekocht. Ze speelde dat spel nog slimmer dan de tabaksindustrie. Afgelopen vrijdag publiceerde Mother Jones een voorproefje: Big Sugar’s Sweet Little Lies (How the industry kept scientists from asking: Does sugar kill?). Errug interessant.

Hier een kort interview met Gary.

Zelf schreef ik zo’n tien jaar geleden een groot stuk over dit onderwerp. Het is in sommige opzichten gedateerd (Calorieën In Calorieën Uit, ha, ha, ha) maar volgens mij nog steeds een redelijke primer over de gevaren van suiker en de tactieken van de suikerindustrie.

Verzadigd vet krijgt de schuld van overgewicht, diabetes en hart- en vaatziekten. Maar de WHO signaleert dat er iets heel erg niet klopt. Sinds 23 mei van dit jaar waarschuwt de organisatie extra krachtig voor een verdachte die zijn handen al honderd jaar in onschuld wast. Suiker.

‘“Overgewicht. Suiker is de grote boosdoener!” Dat is niet waar, wij weten nu wel beter. Je wordt dik omdat je meer energie eet dan je verbruikt. (…) Als je probeert om minder vet te eten, gebruik je ongemerkt ook meer suiker. Maar dat is niet erg. Met meer suiker houdt je je gewicht gemakkelijker op peil.’

Dit is geen parodie. Het is bloedserieuze voorlichting op de website van de Suikerstichting, het ‘bureau voor wetenschappelijk onderzoek, voorlichting en belangenbehartiging van de Nederlandse suikerindustrie’. Een instantie die onder andere lespakketten uitdeelt op basisscholen en kinderen vertelt dat het ‘cool’ is om suikerstroop en karamel te eten.

Dat verhaal van ‘calorieën in versus calorieën uit’ klopt natuurlijk als een bus. Maar het advies om meer suiker te gebruiken als je een gezond gewicht wilt handhaven, jaagt zelfs de conservatiefste voedingsfysiologen de stuipen op het lijf. Natuurlijk, iedere branche heeft het recht zijn waren aan te prijzen en daarbij een beetje te overdrijven. Maar: ‘beweren dat je met suiker lekker slank blijft, is net zoiets als zeggen dat roken beschermt tegen longkanker’, zegt dr. Marion Nestle in haar boek Food Politics, how the food industry influences nutrition and health.

Volgens cijfers van de VAI, de overkoepelende organisatie van levensmiddelenproducenten, geeft de Nederlandse voedingsmiddelenindustrie jaarlijks zowat een miljard euro uit aan reclame. Ruim zeventig procent van dat gigantische budget wordt gebruikt voor het promoten van suikerbommen als fastfood, snoep, koek, gezoete zuiveldrankjes, zoet broodbeleg, gesuikerde ontbijtgranen, zoete toetjes en frisdrank. Deze producten hebben één ding gemeen: ze leveren veel energie en nauwelijks voedingsstoffen. Steeds vaker worden dit soort waren bovendien gepresenteerd als het summum van gezond voedsel, terwijl het in wezen om junkfood gaat. Reclamemakers doen niets liever dan refereren aan de goede eigenschappen van één enkel ingrediënt, zoals vitamine C of ‘gunstige’ bacteriën. Doorzichtige opschepperij als ‘Spaart de eetlust’ (Milkyway in de jaren ’70), is vervangen door minder makkelijk te ontzenuwen, vaak met een pseudo-wetenschappelijk sausje overgoten pretenties als ‘Draagt bij aan een gezonde darmflora’. Nog geen vijf procent van de reclamepenningen wordt besteed aan het aan de man brengen van normaal eten, zoals groenten en fruit, brood, bonen, vlees en vis. Supermarkten maken groenten, fruit en vlees bovendien extra duur, zodat ze de winstmarge op ‘impulsproducten’ als snoep en frisdrank kunstmatig laag kunnen houden. Bewust levende consumenten betalen dus onbewust mee aan de instandhouding van de zwaarlijvigheidsproblematiek.

Nog zorgwekkender is het dat het Voedingscentrum – het door het Ministerie van LNV betaalde instituut dat ons vertelt wat we het best kunnen eten – de indruk wekt indirect te worden bestierd door de industrie. Veelzeggend is de Jaarprijs Goede Voeding, een initiatief dat is bedoeld om fabrikanten en detaillisten aan te sporen gezonde waar aan de man te brengen. Het lijstje winnaars van de afgelopen jaren suggereert een weinig onafhankelijke positie: Honig Merkartikelen met Wake Up, General Biscuits met Vita Linea van LU, Mona met Optimel, Honig Merkartikelen met Honig World Wide Wrap en IgloMora met Iglo zelfmaakgerechten. Uitsluitend waren van de grote multinationals en merendeels gekunstelde noviteiten met een twijfelachtige verhouding tussen de hoeveelheid energie en de hoeveelheid micronutriënten. Ze bevatten veel suiker, transvetzuren en zijn arm aan vitaminen en mineralen. Alsof de keuzes van de ‘onafhankelijke jury’ nog niet voldoende argwaan wekken, werd de laatste Jaarprijs Goede Voeding uitgereikt op een door de voedingsindustrie georganiseerd congres over zintuigmarketing; dat is de kunst om voedingsmiddelen extra begerenswaardig te maken door de zintuigen van de consument om te tuin te leiden. Waarom krijgt groenteboer Klaas Knol uit Amersfoort nooit zo’n jaarprijs voor zijn gemengde salade met olijven en walnoten? Of voor zijn ‘winterpakketten’ die hij samenstelt uit groenten van lokale telers? Woordvoerster Patricia Schutte: “Omdat Klaas Knol zich niet heeft ingeschreven.”

Diabetes type 2

Een aanzwellende stroom studies brengt onze recordhoge suikerconsumptie in verband met de opkomst van onder meer overgewicht en diabetes type 2, ook wel (ten onrechte) ouderdomssuiker genoemd. Wetenschappers van naam zeggen openlijk dat het huidige suikergebruik aan de basis ligt van het ‘nieuwe’ gezondheidsleed. In Nederland worden jaarlijks 60.000 nieuwe gevallen van ouderdomssuiker ontdekt.

Allemaal oudjes? Helaas. Behalve het Kenniscentrum Obesitas (zwaarlijvigheid) van de Vrije Universiteit, signaleren vele andere onderzoekscentra in Europa dat deze ziekte steeds vaker jonge mensen treft. Een deel van hen, zo meldden Britse wetenschappers onlangs, zal door hun ouders worden overleefd.

Twee Zweedse cardiologen schreven vorig jaar in een open brandbrief aan hun regering dat ze pubers tegenkomen die rondwaggelen met het hart en bloedvatstelsel van een bejaarde. Opmerkelijk genoeg identificeerden de artsen niet het gedoodverfde vet, maar ‘de versuikering van onze eetcultuur’ als kern van het probleem. Schotse onderzoekers legden de afgelopen jaren bloot hoe overmatig suikergebruik tot diabetes leidt. Wat door het Voedingscentrum nog sussend wordt afgedaan als bakerpraat, wordt in een ongesponsord lab ijskoud bewezen.

Waarom legt de wetenschap dit soort links nu pas? ‘Het besef dat suiker meer kapot maakt dan je tanden bestaat al een halve eeuw’, luidt het droge antwoord van emeritus hoogleraar tandheelkundige epidemiologie James Shaw van Harvard. Hij was in de jaren ’40 en ‘50 betrokken bij een aantal grote onderzoeken naar de schadelijke effecten van suikeren zag dat tandbederf het topje van een ijsberg was, een rode vlag. ‘In 1950 wisten we in grote lijnen hoe de vork in de steel zat. In wetenschappelijke kringen ontstond consensus dat suiker een grote rol speelt in de opkomst van hartproblemen, overgewicht en diabetes. Het onderzoek waarop we ons baseerden, werd echter uitgevoerd met geld van de suikerindustrie. En die wist publicatie te voorkomen.’

Maffioos

In haar in mei dit jaar gepubliceerde rapport Dieet, Voeding en de Preventie van Chronische Ziekte  onderstreept de Wereld Gezondheid Organisatie (WHO) dat suiker in een verantwoord menu niet meer dan tien procent van de energie mag leveren. Directeur Generaal Gro Harlem Brundtland was voorbereid op een pittige discussie. De suikerbranche vindt een bovengrens van 25 procent streng genoeg. Dat getal is afkomstig van het International Life Sciences Institute – een ‘onafhankelijke’ onderzoeksinstelling die wordt betaald door Coca Cola, Pepsi Cola, General Foods, Kraft en Procter & Gamble. Tot Brundtlands verbazing kwam er geen discussie. Ze kreeg een ijlbrief. Van de Amerikaanse Suiker Associatie. Met een bevel. ‘Schrap die belachelijke passage over suiker onmiddellijk of we zorgen dat u de Amerikaanse overheidssteun van 406 miljoen dollar per jaar kwijtraakt’.

Brundtland toonde zich ongevoelig voor de chantage. Waarop de suikerbranche Washingtons duurste lobbybureau inhuurde om belangrijke congresleden ervan te overtuigen dat de WHO zich baseert op flauwekul-studies en dus in het vervolg geen cent steun meer verdient. Het klinkt zo maffioos dat het nauwelijks is te geloven, maar volgens deskundigen is de suikerindustrie werkelijk in staat democratische processen naar zijn hand te zetten. ‘De suikerjongens zijn dikke maatjes met de Bush-clan, dus hun dreigement is niet zonder substantie’, zegt de Britse professor Phillip James, voorzitter van de International Obesity Taskforce en mede-auteur van veel eerdere WHO-rapporten over voeding.

Toch doen de mannen aan de top van de grote suikerverwerkende bedrijven alsof ze zich niet echt druk maken over een eventuele omzetdaling. Sir Saxon Tate, baas van de Britse suikergigant Tate & Lyle, zei in mei in The Guardian: ‘Face it, mensen zijn stapelgek op suiker. Als ze het één keer hebben gegeten, zijn ze verkocht. De suikerconsumptie stijgt al een eeuw en zal blijven stijgen, hoe luid die hysterische gezondheidsfreaks bij de WHO ook snateren.’

Bluf? Vetzucht-deskundige Phillip James in een commentaar op Saxon Tate: ‘Voorlopig zullen de suikerbaronnen rookgordijnen optrekken, wetenschapsprojecten opkopen en de verwoestende effecten van hun producten met geweld ontkennen. Ze kunnen dat nog beter dan de tabaksindustrie. Ook allerlei zogenaamd onafhankelijke voorlichtingsinstanties zullen zich aangaande het 10 procents advies in nevelen hullen, omdat ze financieel tot aan hun elleboog in het achterwerk van de industrie zitten.’

Maar er is volgens James één lichtpuntje: ‘Zelfs in de raden van bestuur zitten verstandige mensen die inzien dat de bakens uiteindelijk verzet zullen moeten worden. Vetzucht is een epidemie aan het worden. Kinderen ontwikkelen vernauwingen in hun kransslagaderen. De link met de huidige suikerconsumptie is wetenschappelijk gezien zo klaar als een klontje en de bewijslast groeit met de dag. Als de vergaarde kennis in zijn volle naaktheid doordringt tot het grote publiek is de beer los. De suikerbaronnen worden al gewaarschuwd door marktanalisten en investeerders.’

Wil jij wachten op de industrie? Wij lichten het doopceel van een voedingsmiddel dat in krap een eeuw tijd is verworden van een zeldzame luxe tot een dumpproduct dat zwaar gesubsidieerd de markt overspoelt, (de EU garandeert 650 euro per ton, het dubbele van de marktprijs) en letterlijk overal aan wordt toegevoegd. Geproduceerd door een industrie met zo weinig scrupules dat ze zelfs diabeten oproept om net zo veel zoetigheid te nuttigen als Nederlanders wier glucosemetabolisme nog niet is verwoest (zie onder meer de website van de Suikerstichting).

Suiker: een wolf in schaapskleren

Kristalsuiker of sucrose – een disacharide – bestaat uit gelijke delen glucose en fructose. Het is vooral de fructosecomponent die wetenschappers zorgen baart. Onderzoeksteams van universiteiten in Canada, Amerika en Schotland ontdekten de afgelopen drie jaar onafhankelijk van elkaar dat regelmatige consumptie van ‘onnatuurlijke’ hoeveelheden fructose onze cellen minder gevoelig maakt voor het hormoon insuline. Een onvoordelige situatie, waarin het lichaam de glucose uit de voeding, nodig voor tal van vitale processen, niet optimaal kan benutten. Op den duur kan insulineresistentie leiden tot ogenschijnlijk niet verwante aandoeningen als suikerziekte, kanker, hoge bloeddruk, hartproblemen en zelfs bijziendheid.

Wie geen bewerkte levensmiddelen gebruikt – een hypothetische zonderling op Rottumeroog die leeft van wat de natuur hem brengt – krijgt dagelijks hooguit 30 gram aan suiker binnen, wat gelijk staat aan 15 gram fructose. Dat is volgens de meeste deskundigen de dagdosis waaraan het menselijk lichaam zich gedurende honderdduizenden jaren evolutie heeft aangepast. Zelfs een aap incasseert niet meer, omdat fruit absoluut gezien slechts kleine hoeveelheden suiker levert. Je hoeft geen rekenwonder te zijn om te constateren dat de gemiddelde Nederlander – met zijn 110 gram suiker per dag – bijna vier keer meer fructose voor zijn kiezen krijgt dan goed voor hem is.

Die 55 gram fructose is een conservatief getal. Voor de meesten van ons is het de normaalste zaak van de wereld om op een dorstig moment een paar blikjes frisdrank achterover te klokken. In nog geen vijf minuten tijd belast je je gestel met 50 gram suiker en dus met 25 gram fructose. Tweehonderd kilocalorieën waar je niets van merkt en die je er niet van zullen weerhouden een uurtje later een suikerrijke snack te nemen.

En is er nòg een nauwelijks te ontwijken bron van fructose: High Fructose Corn Syrup (HFCS). Een uit gemodificeerde mais gemaakt zoetmiddel dat barst van de fructose, nog goedkoper is dan suiker en dus aan allerlei levensmiddelen wordt toegevoegd. Als je de HFCS-consumptie meerekent, kom je uit op een gemiddeld dagelijks fructosegebruik van rond de 75 gram.

‘Dat is een catastrofale hoeveelheid’, meent dr. Victor Zammit, biochemicus aan het Hannah Research Institute in het Schotse Ayr. ‘Voed ratten en hamsters een dieet met meer dan tien procent kristalsuiker en ze worden binnen twee weken insulineresistent, zelfs als ze slank blijven. Je kunt je voorstellen wat er gebeurt als je de hele dag door suikerrijke snacks neemt.’

Voedingsfysioloog John Bantle van de universiteit van Minnesota ontnam ons onlangs de hoop dat het menselijk metabolisme wèl met veel fructose uit de voeten kan. Zijn proefpersonen ontwikkelden op een dieet met kristalsuiker (en dus fructose) 32 procent hogere triglyceridewaarden dan op een dieet met eenzelfde hoeveelheid pure glucose. Hoge triglyceridenwaarden direct na de maaltijd zijn een sterke, onafhankelijke risicofactor voor een hartinfarct. ‘Vooral bij mannen zie je direct na een suikerrijke maaltijd een verontrustende triglyceridenpiek’, zegt Bantle. ‘En ook zij worden insulineresistent.’

Victor Zammit noemt deze recente bevindingen een ‘laatste wake-up call’ voor de voedingsmiddelenindustrie. In Science Magazine zei hij onlangs: ‘De industrie spoort mensen aan vetarme producten te kopen, zonder erbij te vertellen dat die vaak meer dan vijftien procent fructose bevatten en dus aanzienlijk ongezonder zijn. Frisdrank, in feite niets anders dan hooggeconcentreerd suikerwater, is waarschijnlijk het zorgwekkendste element in de hedendaagse voeding. Een klassiek voorbeeld van een wolf in schaapskleren.’

Kristalsuiker…

* Veroorzaakt diabetes

Het is nogal een bewering. Je hebt altijd geleerd dat dat onzin is, en nou blijkt het toch waar te zijn. Er is een glashard oorzakelijk verband tussen langdurige suikerconsumptie en het ontstaan van diabetes type 2. ‘De fructose in kristalsuiker haalt een metabole truc uit met onze lever’, zegt dr. Victor Zammit. ‘Dit orgaan verandert na een suikerbelasting tijdelijk in een op hol geslagen vetfabriek. Hij begint triglyceriden in de bloedbaan te pompen, iets wat hij na een maaltijd met natuurlijke voedingsmiddelen juist niet doet. Van een vaak terugkerende vloed triglyceriden word je al snel insulineresistent. De lichaamscellen kunnen dan niet goed meer overweg met de suikers uit de voeding. Dat leidt op den duur tot velerlei klachten, maar vooral tot diabetes type 2.’

* Veroorzaakt overgewicht

Onze overgrootmoeders wisten al dat suikerrijke voedingsmiddelen vaak slecht vullen. Dat je er gemakkelijk veel meer van eet of drinkt dan je bedoeling was, omdat er nauwelijks verzadiging optreedt. En dat je na een korte energiekick onherroepelijk ‘crasht’ en dus opnieuw moet eten. Doktoren van het Children’s Hospital in Boston hebben deze waarneming onlangs in een onderzoek bevestigd. Ze volgden 548 kinderen van elf jaar gedurende 19 maanden. Al snel werd duidelijk dat frisdrankgebruik dè bepalende factor was voor de dagelijkse suikerconsumptie, dus frisdrank-inname werd als surrogaat graadmeter gekozen. De link was sterker en progressiever dan de onderzoekers vermoedden. Frisdrank-drinkende kinderen waren van meet af aan dikker en kwamen tijdens de observatieperiode aanzienlijk meer aan. Het verband bleef overeind als werd gecorrigeerd voor overige eetgewoonten, lichamelijke activiteit en welstandsklasse, factoren die eveneens van grote invloed zijn op conditie en lichaamsgewicht. Met ieder glas frisdrank dat een kind per dag dronk, nam zijn of haar risico op overgewicht met zestig procent toe. Een recent afgerond Deens onderzoek met volwassenen gaf een nog verontrustender beeld.

‘Het gaat om elementaire endocrinologie, om mechanismen die medisch studenten tijdens hun propedeuse leren’, zegt een weinig verbaasde David Ludwig, endocrinoloog en hoofd van de kliniek voor dikke kinderen in het Children’s Hospital. ‘Suikerrijke producten vormen een aanslag op het metabolisme. Mensen zijn geëvolueerd op een dieet met weinig geraffineerde koolhydraten. Wie veel zoetigheid eet en drinkt, maakt ter compensatie erg veel insuline aan. Dit hormoon zorgt ervoor dat de suiker uit het bloed de overige weefsels in kan of wordt opgeslagen als vet. Het onnatuurlijke insuline-shot dat je met een suikerrijke hap provoceert, zorgt na korte tijd voor een onbedwingbare honger. Je houdt het lijf als het ware voor de gek.’

Dikke kinderen leren in Ludwigs kliniek dat boter, kaas, eieren, vlees, vis, groenten en fruit voedingsmiddelen zijn en dat een kadetje met hagelslag in de categorie snoep valt. Zodra de donut en de cola worden vervangen door ouderwets eten met een glas melk, water of thee, verdwijnen de vetrollen en tieten. De kliniek heeft een wachttijd van bijna een jaar.

* Verhoogt het ‘slechte’ cholesterol LDL

Veel krachtiger zelfs dan verzadigd vet, dat òf neutraal is, òf tegelijkertijd het gunstige HDL verhoogt en altijd het ‘hartinfarctcholesterol’ Lp(a) omlaag blijkt te brengen. Het cholesterolverhogende effect van kristalsuiker is al vijftig jaar bekend en goed gedocumenteerd. Ook hier lijkt de fructosecomponent de kwaaie pier te zijn. Ter illustratie een studie die in 2000 werd gepubliceerd in het American Journal of Clinical Nutrition. Achttien gezonde jonge mannen met een gemiddeld cholesterolgehalte van 5,8 mmol/l kregen gedurende twee maanden onder strikt gecontroleerde omstandigheden te eten. Gedurende de eerste vier weken werden de koolhydraten in hun dieet geleverd in de vorm van glucose. In die periode zakte hun cholesterolspiegel naar 4,1 mmol/l. Vervolgens werd een kwart van de glucose vervangen door sucrose (kristalsuiker), waarmee één achtste van hun koolhydraten uit fructose bestond. Na twee weken was het cholesterolgehalte gestegen naar 6,3 mmol/l, terwijl de verhouding tussen HDL en LDL nadelig was veranderd. Toen de onderzoekers de sucrose tenslotte weer vervingen door glucose, bereikten de mannen binnen twee weken een cholesterolspiegel van 3,8 mmol/l en een gunstige HDL/LDL ratio. De uitkomst ontlokte een van de onderzoekers de uitspraak: ‘Dit krijg je zelfs met transvetzuren niet voor elkaar.’ Overigens worden afwijkende cholesterolwaarden steeds minder beschouwd als oorzaak van hart- en vaatziekten, maar meer als symptoom van een onderliggend probleem, bijvoorbeeld insulineresistentie.

* Verlaagt het ‘goede’ cholesterol HDL

Onderzoekers van het Department of Preventive Medicine in Chicago vonden in 1998 tijdens een onderzoek ionder ruim 4000 mannen en vrouwen een omgekeerd verband tussen suikerconsumptie en het HDL2b gehalte, de cholesterolfractie die lijkt te beschermen tegen hart- en vaatziekten. Hoe meer kristalsuiker de mensen gebruikten, hoe minder HDL2b hun lever produceerde. De onderzoekers hielden rekening met factoren als leeftijd, rookgedrag, fysieke activiteit en alcohol-inname.

* Ondermijnt je immuunsysteem

Hoe groter het aandeel suiker in je voeding, hoe minder essentiële voedingsstoffen je binnenkrijgt. Wie een Mars-reep eet, laat immers al snel vier appels liggen. Op den duur kan chronische overconsumptie van suiker zo indirect leiden tot een verzwakt immuunsysteem. Maar sucrose maakt het lichaam ook direct ontvankelijker voor ziektekiemen. Duitse onderzoekers stelden vast dat het vermogen van onze witte bloedlichaampjes om indringers te ontmantelen na inname van een halve liter frisdrank (45 gram suiker) meer dan vijf uur lang tot de helft wordt gereduceerd. De inname van een calorisch gelijkwaardige hoeveelheid zetmeel – dat in de het spijsverteringskanaal snel wordt omgezet in glucose – had geen noemenswaardige invloed op de afweer.

* Wordt in verband gebracht met kanker

En niet alleen door kruidenvrouwtjes uit Zalk. Toen onderzoekers van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieuhygiëne (RIVM) in Bilthoven meer dan honderd patiënten met galblaaskanker vergeleken met gezonde controlepersonen, bleek dat de zieken consequent aanzienlijk meer suiker gebruikten. De Britse arts-onderzoeker John Yudkin, die in de jaren ’50 vergeefs aandacht vroeg voor het in zijn ogen ‘onmiskenbare’ oorzakelijke verband tussen suikerconsumptie en hart- en vaatziekten, presenteerde destijds ook epidemiologische gegevens die een verband suggereerden tussen suikergebruik en darmkanker, borstkanker en leukemie. In het boek Sweet but Dangerous; the sugar-cancer link, gaan oncologen in op mogelijke mechanismen. Bewezen is dat een hoge insulinespiegel de groei van kankercellen bevordert.

* Versnelt het verouderingsproces

Een blikje frisdrank lest de dorst, maar zorgt in je bloed voor een heksenketel. Suiker veroorzaakt direct na consumptie een storm van vrije zuurstofradicalen. Dat constateerden onderzoekers van de State University van New York in een experiment met twintig gezonde proefpersonen. Het drinken van een suikeroplossing verhoogde de concentratie van zogenaamde vrije radicalen met 250 procent. Vrije radicalen veroorzaken in grote hoeveelheden schade aan het DNA en spelen een grote rol bij het ontstaan van hart- en vaatziekten en kanker. Een deel van de schade kan worden voorkomen door het eten van voedingsmiddelen met veel antioxidanten en door te sporten.

* Karamelliseert je weefsels

Frequente, overmatige suikerconsumptie kan bijdragen aan de langzame desintegratie van al je organen. Een deel van de glucose- en fructosemoleculen verliest tijdens de race door het lichaam spontaan zijn integriteit. Deze moleculen worden uiterst reactief en klampen zich vast aan elke eiwitstructuur die ze tegenkomen, zoals bloedcellen, collageen, het kristalline van de ooglens, lipoproteïnen (cholesterol) en zelfs aan ons DNA. In eerste instantie is dit zogenoemde glycatieproces redelijk omkeerbaar: zodra de suikerconcentratie van het bloed weer zakt en een poosje laag blijft, worden de verbindingen netjes verbroken. Geef je je lichaam echter nooit de tijd om een bloedsuikerpiek omlaag te brengen – bijvoorbeeld doordat je de hele dag door snoept – dan worden die suiker-eiwit bruggen steeds complexer, tot ze na enkele dagen ‘onverwoestbaar’ zijn.

Deze Advanced Glycation Endproducts (AGE’s) hechten zich onder andere aan de vaatwanden, veroorzaken daar een constante ontstekingsreactie en ‘bezetten’ allerlei receptoren, zodat bijvoorbeeld cholesterol en insuline niet meer gebruikt kunnen worden en zich opstapelen. Uiteindelijk veranderen AGE’s ons slagaderstelsel van een flexibel, uiterst alert orgaan in een netwerk van stijve, halfdode pijpen. ‘Als je lang gezond en fit wilt blijven, moet je weinig suiker gebruiken, matig en niet te vaak achter elkaar eten, je voedsel niet te lang verhitten en als het kan veel bewegen’, zegt dr. Y.C. Chee, een vooraanstaand AGE-deskundige uit Singapore. Gezien de narigheid die je kunt voorkomen, lijkt dat ons niet te veel gevraagd.

* Maakt je kippig

Ja, en van masturbatie krijg je rood haar… Nee, wacht even, dit is waarschijnlijk geen bakerpraat. In Azië is meer dan tachtig procent van de tieners bijziend, meldt het vakblad Vision Research. En niet zo’n beetje ook. Bij een onrustbarend aantal kinderen schiet de zogenaamde ‘schoolbijziendheid’ door naar ernstige bijziendheid van min zes of meer. Dat geeft extra risico op complicaties als staar en netvliesloslating. Ook in Europa neemt het probleem epidemische vormen aan. Vanwaar die visuele aftakeling, vraagt iedereen zich af. ‘Onze voeding bestaat voor een steeds groter deel uit geraffineerde granen en suiker’, luidt het onverwachte antwoord van dr. Loren Cordain, inspanningsfysioloog en hoogleraar evolutiegeneeskunde aan de Colorado State University. ‘Bij traditionele volken die leven op vlees, vis, knollen, groenten, noten en fruit, wordt één op de duizend mensen licht bijziend. Zodra ze onze eetgewoonten overnemen, wordt meer dan vijftig procent ernstig bijziend. Of ze nou tegelijkertijd gaan lezen en schrijven of niet. En het gebeurt in de loop van één generatie, dus genetische factoren spelen een ondergeschikte rol.’

Cordains verklaring is elegant. ‘Hoe meer suikers een mens naar binnen werkt, des te meer meer insuline het lichaam moet maken om die suikers te kunnen gebruiken. Als er tijdens de groei ongezond veel insuline in het lichaam circuleert, gaat er gemakkelijk iets mis met de groeifactoren die de vorming van de oogbol regisseren. Die wordt dan te groot, met als gevolg dat het invallende licht vòòr het netvlies wordt geprojecteerd, in plaats van er op.’ Cordains hypothese is getest op kippen en apen en blijkt in deze diermodellen op te gaan. Insuline is echter niet de enige factor. Ook het ontbreken van volstrekte duisternis tijdens de slaap maakt jonge ogen bijziend.

KADER  Twee keer te veel

Eten wij Nederlanders eigenlijk wel méér suiker dan de WHO aanbeveelt? Is de boodschap niet in de eerste plaats bedoeld voor uit hun voegen barstende Amerikanen? Cijfers van de Europese Unie helpen ons uit de droom. We consumeren rond de veertig kilo kristalsuiker per persoon per jaar. Dat is iets minder dan 110 gram per dag, een hoeveelheid die bijna twintig procent van onze dagelijkse energiebehoefte dekt. Kinderen krijgen in verhouding nog veel meer binnen. Kellog’s stopt in zijn speciale kindercornflakes bijvoorbeeld vijf keer zoveel suiker als in de gewone cornflakes, volgens een diëtiste van de fabrikant omdat kinderen ‘nu eenmaal een zoetere smaak hebben’.

Met stip de grootste suikerleverancier is frisdrank. Een blikje van 33 cl levert ruim 25 gram, ofwel bijna tien theelepels. Zeventig procent van de Nederlandse huishoudens drinkt dagelijks frisdrank, stelt de Nederlandse Frisdrank Industrie (NFI) verheugd vast. Statistiek van deze overkoepelende organisatie schetst een explosieve trend: In 1940 dronk de Nederlander 4 liter frisdrank per jaar. In 1980 wist hij raad met 59 liter. In 2001 gulpten we bijna 100 liter per persoon naar binnen. Ten opzichte van de jaren ’80 is de afzet dus bijna verdubbeld. Is het toeval dat de statistici van het CBS het aantal zwaarlijvigen in diezelfde periode met een factor vijf zagen groeien?

‘Natuurlijk niet,’ zegt voedingswetenschapper Tim Lang van de City University in Londen. ‘De industrie is veel machtiger dan zelfs doorgewinterde politici vermoeden en heeft achter de schermen zeker drie decennia intensief gelobbied om wat nu naar buiten spijpelt binnenskamers te houden. Veel wetenschappers zijn er oprecht van overtuigd dat suiker tot 25 procent van de totale energie-inname volstrekt onschuldig is. ‘Gekochte’ collega’s hebben dat immers tot vervelens toe in keurige vakbladen gepubliceerd.’ Uit een afgelopen voorjaar uitgelekt rapport van de Amerikaanse gezondheidswetenschapper Norbert Hirschhorn blijkt dat levensmiddelengiganten als Kraft (onderdeel van Philip Morris) en Procter & Gamble jarenlang de besluitvorming binnen de WHO hebben gesaboteerd. Precies zoals de tabaksindustrie dat ooit deed. Het International Life Sciences Institute wist de ’10 procent limiet’ steevast uit de jaarlijkse adviezen te houden. Tim Lang: ‘Pas nu de emmer overloopt – de gezondheid van de wereldbevolking op het spel staat – waagt de WHO het weerstand te bieden. Daarmee begeeft ze zich wel in een oorlog.’

Een geraffineerde verleider

Is suiker verslavend?

Snoep- en frisdrankproducenten kunnen de schadeclaims van vette, suikerzieke hartpatiënten tegemoet zien nu de wetenschap haarfijn uitlegt hoe langdurige en overvloedige consumptie van hun waren dergelijke misère veroorzaakt. Nederlandse letselschadeadvocaten menen vooralsnog dat de fabrikanten niets hoeven te vrezen. Immers, het cruciale verslavingsaspect ontbreekt en agressieve of doortrapte marketing is geen geldig juridisch argument. Tabaksproducenten moesten uiteindelijk schuiven omdat ze het nicotinegehalte van hun rookwaar opvoerden zonder de consument van de verslavende eigenschappen op de hoogte te brengen.

Het is echter nog maar de vraag of suiker, bij de onmatige consumptie waartoe de reclame vooral kinderen verleidt, niet fysiek verslavend is. In een opmerkelijke studie in het American Journal of Psychiatry constateerde psychiater en alcoholvorser Boris Kampov-Polevoy in 1997 dat kristalsuiker in de hersenen soortgelijke biochemische processen op gang brengt als alcohol en opiaten. Kampov-Polevoys nieuwsgierigheid werd gewekt toen hij zag dat alcoholisten en junks vrijwel altijd enorme hoeveelheden suiker in hun koffie doen. ‘Suikerconsumptie zorgt bij iedereen voor het vrijkomen van ‘geluksstofjes’ in de hersenen’, zegt voedingsfysiologe Nancy Appleton, werkzaam aan Berkeley Medical School en auteur van het boek Lick the sugar habit. ‘Onder meer met MRI-diagnostiek is vastgesteld dat sommige mensen extreem suikergevoelig zijn. Suikergebruik wekt bij hen een overdreven endorfine-respons op. Endorfinen zijn neurotransmitters die een gevoel van welbehagen teweeg brengen. Tegelijk bevinden zich in hun brein meer endorfinereceptoren, waardoor hun basis endorfinen-niveau juist te laag is. Na een paar mars-repen of een liter cola voelen ze zich tijdelijk fantastisch, maar ze hebben telkens grotere hoeveelheden suiker nodig om in een draaglijke gemoedstoestand te blijven. Onthouding kan tot despressie en onvervalste ontwenningsverschijnselen leiden.’

Het eventuele verslavende effect van suiker wordt momenteel intensief bestudeerd door onder anderen neurowetenschapper Nora Volkow van het Brookhaven Institute in New York. Een opmerkelijke vondst is dat negroïde mensen door suikerconsumptie sterker worden geconditioneerd dan blanken.

KADER   Suiker is overal

Slechts een fractie van de 110 gram suiker die we dagelijks verorberen, lepelen we rechtstreeks uit de suikerpot. Het leeuwendeel zit verborgen in allerlei bewerkte levensmiddelen. Frisdrank is voor velen hoofdleverancier, maar zelfs hartige waren als leverworst en ketchup kunnen aardig aantikken. Als je je suikerconsumptie serieus omlaag wilt brengen, moet je volgens een woordvoerster van het Voedingscentrum etiketten gaan lezen. Een rondgang door de supermarkt leert dat kant- en klaarmaaltijden nogal eens suikerbommen zijn. Doe je boodschappen als het even kan bij de gespecialiseerde winkelier, zoals de slager en de groenteman. Vraag wat er in zit. Ga voor ‘hele’ producten. En probeer je zoete smaak langzaam af te leren.

Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink .

83 reacties op Big Sugar’s Sweet Little Lies

  1. Kirsten zegt:

    Melchior, bedankt voor het plaatsen van dit ‘gedateerde’ artikel (wat uiteraard nog steeds enorm actueel is). Lekker leesbaar (fijn voor de alpha’s😉 ) en een mooi overzicht van de invloed van suiker op ons lichaam. Dit ga ik onder de aandacht brengen!

  2. jpvandoorn zegt:

    Vorige week maandag werd ik (als ex-reclameman)op de VU MC uitgenodigd om de stelling te verdedigen dat voedselreclame gericht op kinderen verboden moest worden. Natuurlijk een beetje een lost case.
    Reclame dus op de beklaagdenbank (dat was me al zo’n 30 jaar niet gebeurd). Maar misschien is dat net wat te makkelijk. En zou het een suboplossing zijn die het hoofdprobleem uitzicht haalt. We moeten echt naar de gehele leefomgeving of beter eetomgeving kijken. Wat zit daar allemaal in. Ik beperk me even tot de 4 belangrijkste:

    De consument zelf met de keuzes die hij maakt.
    Producenten met de producten die ze maken (en moeten verkopen)
    De overheid die informatieplicht heeft over de leefomgeving
    De wetenschap die onderzoek moet doen naar de leefomgeving

    Wat kan helpen:

    Betere voorlichting aan ouders en kinderen (ook op school het vak voeding opnemen)
    Betere producten
    Eerlijkere en bescheidenere reclame
    Meer onderzoek naar humane voeding

    Even terugkomend op het reclameonderwerp:
    Er is niet tegen af en toe verwennen met iets lekkers (zoets).
    Er werd al gesnoept, lang voordat er reclame bestond.
    Als je reclame verbied, moet je eigenlijk ook het product verbieden.
    Een belangrijke reden om reclame voor voeding niet te verbieden is dat we dan ook geen reclame meer hebben voor betere producten die een gezondere levenstijl promoten.

    Waar aan het begin van de discussie 100% voor het verbod waren, was dat aan het eind van de discussie teruggelopen tot zo’n 30%. Waar vermoedelijk alleen maar kwam om dat de discussieleider dwong tot een keuze. Het is of betere voorlichting of een verbod op reclame. 70% koos toch voor betere voorlichting. Waardoor de invloed van reclame zou kunnen afnemen.

    • willem zegt:

      Tja, de vraag of reclame gericht op kinderen moet worden verboden, is al eerder aan de orde geweest. Ik heb daar een helder standpunt over: ja!
      Het hoofdargument ertegen is dat het kind, i.t.t. (?) de volwassene niet in staat is een afgewogen oordeel te geven over wat hem wordt voorgeschoteld. Een kind reageert per definitie anders, argelozer, op reclameteksten die inspelen op datgene waar een kind gevoelig voor is dan volwassenen: zoet, lichtjes, kleuren, poppetjes, etc. hebben effecten op het brein waartegen dat kind niet bewapend is. Reclame gericht op kinderen is daarom uit den boze.
      V.w.b. voedingsreclame gericht op volwassenen zou ik heel behoedzaam zijn. Het is bekend dat ook volwassenen gevoelig zijn voor reclames gericht op aangeboren impulsen: hebzucht, smaak, sociale effecten, etc. Was het maar zo dat een volwassene uit de aard van dat volwassen zijn afgewogen besluiten kan nemen. Besluiten worden genomen binnen het complexe systeem van ons brein. Mogen we de moderne hersenonderzoekers als Swaab geloven, en hun bewijzen zijn redelijk hard, dan valt er niet zoveel te ‘willen’. Daarom is de stoere kreet ‘ik beslis zelf wel wat ik wil’ plausibel om je staande te houden in het leven, maar ondeugdelijk door de voorgeprogrammeerde hersenfunctionaliteit.
      Dus, Van Door, we hebben het hiet over een complexe materie.
      De zo geroemde ‘voorlichting’ zet alleen zoden aan de dijk wanneer het gekozen object in staat is om de bedoeling ervan te doorgronden, te snappen. Maar, helaas… Een lange weg te gaan.
      Zolang deze voorlichting, waar uiteraard mee doorgegaan moet worden, niet bestand is tegen de ‘voorlichting’ van de reclame, b.v. gericht op snoep- en frisdrankenconsumptie door jeugdigen, moet er gereguleerd worden, en wel als de bliksem, gelet op de ontwikkelingen v.w.b. overgewicht e.d. van deze betreffende jeugd.

      De zaak overlaten aan de producenten is een lachertje, overigens. Die hebben maar een doel: winst maken, en niet de gezondheid van kinderen bevorderen.

      Ik kan je echter niet volgen wanneer je stelt, Van Doorn, dat, wanneer je reclame verbiedt, je ook dat product waar reclame voor bedoeld was, moet verbieden. Dat is onmogelijk (denk aan de sigaret), dan wel heel ingewikkeld. Het is iets dat we niet in de hand hebben. Een verbod op voedingsreclame voor kinderen hebben we wel degelijk zelf in de hand!
      Nog even over die leefomgeving. Wat is er nu makkelijker om eens te beginnen met het verwijderen van al die snoep- en frisdrankautomaten uit de scholen. Voor wie staan die daar. Door wie daar neergezet?

    • Dat moet een interessante bijeenkomst geweest zijn, Jan-Peter. Reclame gericht op kinderen zou onmiddellijk verboden moeten worden. Het is kinderlokkerij, mentale verkrachting, een misdaad. Over reclame gericht op volwassenen durf ik me niet uit te spreken.

      • Er is hier in ’t Gooi, godvergeef me dat ik het vertel, een ” restaurant ” speciaal voor kleine kinderen, waar ze gezamenlijk met hun ouders zeer smakelijke “sushi ” mogen maken. Van suikergoed wel te verstaan ! Het loopt daar storm.

  3. Janet Noome zegt:

    Hoi Melchior, you’ve got mail.

  4. George zegt:

    Sorry guys, ik had mijn bijdrage en artikelen over suiker en kanker en diabetes 2 onder een verkeerd topic geplaatst. Hier hoort het thuis en lees de verhalen van Dr. Strunz uit Duitsland over suiker:

    Hier is weer een voorbeeld (n=1) van iemand die zich zelf genas van diabetes 2, hij is arts die de oerinwoners van Amerika behandelde met medicamenten (wist hij veel) en toen zelf diabetes 2 kreeg.
    En toen?
    Hij wilde zelf geen medicijnen gebruiken en ging hij over op “almost zero carbs” en had nergens meer last van;
    Lees verder hier over op: http://www.strunz.com/news.php?newsid=1961

    Verder over een andere ziekte, namelijk kanker en het verband met suiker:
    http://www.drstrunz.de/news/2012/10/121105_leben.php

  5. Pingback: Hartproblemen en Diabetes 2 door de ‘versuikering van onze eetcultuur’ en de invloed van de suikerindustrie | gripopkoolhydraten.nl

  6. jpvandoorn zegt:

    Dat was zeker een interessante bijeenkomst Melchior. Waarin ik me beschikbaar had gesteld in het hol van de leeuw te kruipen. Een gevoel dat ik ook hier krijg. Op zich niet erg, ik kan wel tegen een stootje. Waar het mij omging is dat het verbieden van reclame het probleem niet oplost. Het zit dieper. En een reclameverbod zou de aandacht afleiden van andere dingen die gedaan moeten worden:

    snoepen is van alle tijden, moet er geen snoep ontwikkeld worden, die minder schadelijk is.
    snoepen is van alle tijden, moeten ouders niet beter voorgelicht worden over de consequenties.
    snoepen is van alle tijden, maar het aantal prikkels tot consumptie moet aanzienlijk verminderd worden.

    Tot slot, ik heb altijd een verdomde hekel gehad aan het tandenborsteltje boven in de snoepcommercials. Dat is de manier waarop we het altijd deden, ik ben op zoek naar een nieuwe manier.

    • willem zegt:

      Toch nog eventjes over de relatie kind/reclame. Van Doorn stelt hierboven (waarbij hij overigens niet ingaat op eerder geformuleerde argumenten in deze draad) dat een verbod op snoepreclame gericht op kinderen het probleem niet oplost: ‘een reclameverbod zou de aandacht afleiden van andere dingen die gedaan moeten worden’. Deze zin begrijp ik niet. Waarom? Hoezo?
      Vervolgens komt Van Doorn met die andere dingen ( drie) die gedaan moeten worden. De laatste stelling overlapt overigens de stelling dat reclame verboden moet worden!
      Bij stelling 1. wordt de bestrijding overgelaten aan de fabrikant: laat die maar met snoep komen die minder schadelijk is.
      Ad. 1. Het gaat de fabrikant om winst maken, niet om de gezondheid van de afnemer van het product. Dus, hoe wil je dat snoepbedrijf daartoe aanzetten? Suiker vervangen door allerlei kunstmatige zoetstoffen?
      Stelling 2. Voorlichting ouders over de gevolgen van snoepgebruik.
      Ad. 2. Doodlopende weg. De ouders ‘weten’ best dat suiker slecht is. Maar zelf gebruiken ze die ook en de neiging om het kind te verwennen, dan wel van het gezeur om snoep af te zijn en dat snoepje toch maar te geven, is menselijk. En dan heb ik het nog niet eens over de consumptie buiten de deur, buiten het zicht van de opvoeders: sociaal gedrag, vriendjes, prikkels.

      Dit is geen eenvoudig probleem dat eventjes opgelost gaat worden. Bijsturen kan, maar anders dan allereerst de reclame van de neringdoenden aanpakken, ligt ver weg.

      • willem zegt:

        Was er gister niet aan toe gekomen, maar lees net in de NRC een ingekomen brief van Adjied Bakas, trendwatcher en auteeur van The Future of Food. Daarin heeft hij een alternatief voor die o zo verfoeide zorgpremies voor de meer bedeelden. De oplossing: betalen per calorie-inname!
        Met heel ingewikkelde, maar zo lek als een zeefzijnde, controles wil deze Bakas degenen die teveel eten, straffen door dezen meer premie te laten betalen. In de praktijk komt het er ruwweg op neer dat de ongezond etenden, de laagstopgeleiden en derhalve de armsten, strafpremie moeten betalen voor hun ongezonde voedingswijze!
        Hoe kom je erop!
        Geen woord over verminderen van de invloed van de voedingsmafia, geen woord over wat gezonde voeding is (alleen de calorie-inname is bepalend), geen woord over de kwetsuren bij bepaalde sporten die een aanslag doen op de zorg, geen woord over roken, geen woord over….
        Het probleem bij de wortel ervan, onze inrichting van de maatschappij met haar scheefgegroeide eetcultuur bepaald door de industrie en toegelaten door de overheden, aanpakken, ho maar.
        Ach, hoe wereldvreemd kun je zijn.

  7. jpvandoorn zegt:

    @Willem, ik weet je achternaam niet anders had ik die ook wel gebruikt: het zal mijn ding wel zijn, ik houd niet van verbieden.

    • willem zegt:

      Jan Peter. Ook ik hou niet zo erg van verboden. Ben wat anarchistisch ingesteld, weet je.
      Maar ik hou er wel van om de realiteit onder ogen te zien. En die realiteit in de eetwereld is dat wat we eten grotendeels wordt bepaald door de industrie. Die heeft daar een bepaalde visie op: uitzoeken welk voedingsmiddel de grootste omzet/winst oplevert, en we leveren. En zakt de markt wat in, dan zetten we een nieuw product, met dezelfde bedoeling, in de markt. Zo is Becel gepromoot. Zo wordt suiker gepromoot, of aangeboden (denk aan de sushi’s van Van Breukelen/Folkert!). Hoe wil je dit gedoe anders stoppen dan te reguleren?
      En, natuurlijk, ik weet best dat de overheid, die tot taak heeft de volksgezondheid te bevorderen, dat voorlopig niet zal doen. Maar niettemin..

    • willem zegt:

      ’t Moet niet gekker! Was op de tuin om nog wat andijvie te halen en kreeg telefoon (want tegenwoordig ben je overal bereikbaar). Kennis, die ook dit blog leest (al acht zijn het er intussen), met de mededeling dat mijn reactie op dat artikeltje in de NRC wel wat laat kwam: op Foodlog werd al eerder melding van dit geval gemaakt. Even gekeken, en ja…
      En val dan weer over een zinsnede bij een reageerder: ‘…zolang de commercie nog steeds een ongezonde leefstijl promoot!’
      Dan denk ik: ‘wat verwacht je dan anders van de commercie’?
      En dan lees ik van Frank Buurman: ‘De laag opgeleiden zijn dusdanig slecht opgeleid, dat kennis en wil ontbreken.’ En dan ga ik weer denken: ben ik nou gek, of kletst Buurman hier uit zijn nekharen? Terwijl ik Buurman vaak wel heel zinnige dingen hoor beweren. Dat dan weer wel
      Deze uitweidingen hier op dat artikel vallen overigens, en ik hoop dat de webredacteur dat met mij eens is, ruim binnen het kader van het Suikerverhaal. Zelfde materie, zelfde reflexen, zelfde ‘Big Sugar’s Sweet Little Lies’.

  8. jpvandoorn zegt:

    Willem als we al het andere hebben geprobeerd gaan we verbieden. Afgesproken. Maar we hebben nog helemaal niets geprobeerd.

    • willem zegt:

      Dan is het al veel te laat, Jan Peter….
      Maar we hebben trouwens al heel veel geprobeerd: voorlichtingsfolders zijn al heeeel lang geleden op scholen verspreid. Goed, vooral gericht op de slechtheid van snoep voor je tanden, maar toch.
      Voorlichting over de gevaren van kwalijke voedingsmiddelen wordt verslagen door de propaganda van de Unilvers. Zie dat verhaaltje op Nu.nl. Voorlichting bereikt per definitie bijna nooit de groep die je wilt bereiken. Daarnaast is die groep, lees hier: kinderen, ontvankelijker voor andere impulsen dan die ‘saaie’ gezondheidsverhaaltjes. Voor ouders geldt meestal hetzelfde.
      Maar, Van Doorn, om op jouw eerste stelling terug te komen. Hoe zie jij de zelfreinigende inborst van de fabrikanten?

  9. jpvandoorn zegt:

    Door ze te vertellen dat er een andere onderstroom* op komst is, waardoor ze straks hun markt dreigen te verliezen.
    *Deze week op Food for Food een stuk van een van onze jongere medewerkers. Er is nog hoop.
    http://www.foodforfood.info

    • willem zegt:

      Andere onderstromen houden ze zelf wel in de gaten. Zodra ergens een markt voor is, springen ze er bovenop!
      Voor verhaaltjes zijn ze niet vatbaar. Alleen voor verhalen die, direct, profijtelijk zijn.
      Bovendien: vertellen dat er andere onderstromen op komst zijn, is niet zelfreinigend, maar op zijn hoogst een aanpassen aan de vraag. Geen morele kwestie, dus.

  10. Ik vind deze discussie (ik bedoel dit onderwerp) zo moeilijk, dat ik er geen zinnige bijdrage aan kan leveren. Eén ding kan ik misschien toevoegen. Jan-Peter benoemt ‘snoepen’ en ‘snoepreclame’, waarmee hij ‘snoep’ en ‘eten’ onderscheidt. Het grote probleem waar we mee kampen is dat er in de moderne habitat voedingsfysiologisch geen enkel onderscheid meer is tussen snoep en ‘eten’. De meeste mensen (en de voedingspauzen) noemen een reep van het een of ander ‘slecht’ (of minder gewenst) en een volkorenboterham met Nutella ‘goed’. Biologisch gezien zijn ze identiek. Snoep en het als ‘eten’ aangemerkte SDCD zijn op moleculair niveau precies even destructief. Onze mitochondrieën zien geen verschil. En dan heb ik het nog niet eens over overduidelijke crap als de ‘gezonde’ ontbijttraktaties die bijvoorbeeld Kellogg’s op kids loslaat.

    Het leven is hard. Wie zich informeert, logisch nadenkt en accepteert dat ons evolutionaire verleden onverbiddelijk consequenties heeft voor hoe we de kans op ziekte en dysfunctie kunnen minimeren, staat zeer waarschijnlijk sterker dan de rest.

    Wie niet horen wil, heeft pech. Ik draag met liefde een flink deel van mijn inkomen af aan de medische verzorging van mijn medemensen, als ik die zorg zelf in godsnaam maar zo lang mogelijk niet nodig heb. Voor er een wijsneus in de pen klimt: ik weet dat ook iemand die paleo leeft morgen aan de beurt kan zijn, al is het alleen maar omdat de meesten al een heel leven van neolithische insulten achter zich hebben.

    • Janet Noome zegt:

      Het probleem bij voedingsvoorlichting is dat als de ontvanger er niet voor open staat je kunt voorlichten wat je wilt maar je boodschap verdwijnt in het luchtledige. Dat is wat Maria Montessori “de (on)gevoelige periode” noemde. Je leert en onthoudt pas iets als er belangstelling voor is. Heb je al een (kleine) interesse in eten, drinken en gezondheid dan komt een voedingsboodschap helemaal over. Mensen die niet geïnteresseerd zijn missen het punt. Alleen bij drammen en nog eens drammen (lees: reclame) blijft er iets hangen. Daar is veel geld voor nodig en laat “BigFood” dat nu hebben. Vandaar dat 20 jaar Becelreclame iedereen aan de Becel heeft gebracht. Becel wordt inmiddels op reflex gekocht want(!) het is gezond.
      De vraag is, volgens mij, hoe krijg je hele populaties (ouders, kinderen) in hun “gevoelige periode” voor een broodnodige (;-)) andere kijk op hun eigen voedingspatroon.

    • James zegt:

      “…al is het alleen maar omdat de meesten al een heel leven van neolithische insulten achter zich hebben….” het is bekend dat geoxideerde meervoudig onverzadigde vetzuren tot zelfs 30 jaar in je subcutane vet aanwezig kunnen blijven. (Kruse)

  11. jpvandoorn zegt:

    @Willem: je hebt je mening bepaald. Einde gesprek.

    @Melchior: eerst een boterham met hartig en dan 1 met zoet. Interessante gedachte: snoep is eten geworden, terwijl het ooit snoepen was.

  12. jpvandoorn zegt:

    @Melchior: hoewel ik zeker een aanhanger van paleo ben (15 kilo er af, al drie jaar geleden), lijkt mij dat je het evolutionaire verleden voorlopig best kan vervangen door huidig eetpatroon

  13. jaap seidell zegt:

    Het spijt me als ik zo nu en dan wat ongelukkig kom binnenvallen en niet erg in de draadjes meecommuniceer. Ik zag dat dit gaat over het nieuwe boek van Taubes. Ik heb veel sympathie voor Taubes. Ik sprak hem een paar keer de afgelopen maanden over zijn nieuwe boek dat ik met veel plezier aan het lezen ben. Goed dat hij dit soort zaken tot de bodem uitzoekt. Ik blijf problemen houden met het scheermes van Ockham dat hij hanteert maar dat maakt zijn observaties niet minder waardevol. Het is echter wel oppassen met Taubes. Zijn aanklacht culmineert uiteindelijk in het beschuldigen van het hoogste orgaan op dit terrein: de richtlijnen van de Institutes of Medicine/USDA. Toevallig ken ik die organisatie en de richtlijnen en wat hij zegt klopt niet.

    Dit is wat hij schrijft over de 2010 Dietary Guidelines:

    The authors of the 2010 USDA dietary guidelines, for instance, cited two scientific reviews as evidence that sugary drinks don’t make adults fat. The first was written by Sigrid Gibson, a nutrition consultant whose clients included the Sugar Bureau (England’s version of the Sugar Association) and the World Sugar Research Organization (formerly the ISRF). The second review was authored by Carrie Ruxton, who served as research manager of the Sugar Bureau from 1995 to 2000.

    Nogal een bechuldiging van prutswerk. Dit is wat er in de richtlijnen staat:

    Conclusion. A moderate body of epidemiologic evidence suggests that greater consumption of sugar-sweetened beverages is associated with increased body weight in adults.

    Ook zijn in die richtlijnen sterke beperkingen in suikerinname bepleit die veel verder gaan dan in bijvoorbeeld Nederland.
    Het zijn ook niet twee reviews maar vier reviews die genoemd worden in de tabel van de richtlijn waarop die aanbevelingen zijn gebaseerd. De volgens USDA meest zwaarwegende meta-analyse adviseert waarschuwingen tegen consumptie van suikerhoudende dranken (overgenomen in de richtlijn) en die review (incl. discussie en aanbeveling) wordt nu juist door Taubes weggelaten. Dit kan niet zomaar slordigheid zijn maar een opzettelijke selectiviteit teneinde de richlijnencommissies te betrekken in de kwalijke praktijken van de suikerindustrie.

    Overigens zijn pas net de redelijk definitieve trials gepubliceerd over de rol van SSB’s en gewichtsstijging (overigens ook bestreden door de suikerstichting):

    N Engl J Med. 2012 Oct 11;367(15):1397-406. doi: 10.1056/NEJMoa1203034. Epub 2012 Sep 21.
    A trial of sugar-free or sugar-sweetened beverages and body weight in children.
    de Ruyter JC, Olthof MR, Seidell JC, Katan MB.

    Department of Health Sciences, EMGO Institute for Health and Care Research, VU University Amsterdam, Amsterdam, The Netherlands. j.c.de.ruyter@vu.nl
    Abstract
    BACKGROUND:
    The consumption of beverages that contain sugar is associated with overweight, possibly because liquid sugars do not lead to a sense of satiety, so the consumption of other foods is not reduced. However, data are lacking to show that the replacement of sugar-containing beverages with noncaloric beverages diminishes weight gain.
    METHODS:
    We conducted an 18-month trial involving 641 primarily normal-weight children from 4 years 10 months to 11 years 11 months of age. Participants were randomly assigned to receive 250 ml (8 oz) per day of a sugar-free, artificially sweetened beverage (sugar-free group) or a similar sugar-containing beverage that provided 104 kcal (sugar group). Beverages were distributed through schools. At 18 months, 26% of the children had stopped consuming the beverages; the data from children who did not complete the study were imputed.
    RESULTS:
    The z score for the body-mass index (BMI, the weight in kilograms divided by the square of the height in meters) increased on average by 0.02 SD units in the sugar-free group and by 0.15 SD units in the sugar group; the 95% confidence interval (CI) of the difference was -0.21 to -0.05. Weight increased by 6.35 kg in the sugar-free group as compared with 7.37 kg in the sugar group (95% CI for the difference, -1.54 to -0.48). The skinfold-thickness measurements, waist-to-height ratio, and fat mass also increased significantly less in the sugar-free group. Adverse events were minor. When we combined measurements at 18 months in 136 children who had discontinued the study with those in 477 children who completed the study, the BMI z score increased by 0.06 SD units in the sugar-free group and by 0.12 SD units in the sugar group (P=0.06).
    CONCLUSIONS:
    Masked replacement of sugar-containing beverages with noncaloric beverages reduced weight gain and fat accumulation in normal-weight children. (Funded by the Netherlands Organization for Health Research and Development and others; DRINK ClinicalTrials.gov number, NCT00893529.).

    • Dank voor je reactie, Jaap. Heb je Gary aangesproken op die omissie/oneerlijke weglating? Uiteindelijk wint hij als muckraker niets bij het doen van aantoonbaar valse of oneigenlijke beschuldigingen.

      Mega interessant frisdrank-onderzoek van de VU. Dit weerspreekt de eerdere bevindingen van Charlotte Erlandsson (Lund) dat non caloric frisdrank via spontane verhoging calorie-inname na het drinken ervan tot hogere BMI leidt.

      • George zegt:

        Ik moet in dit verband het boek: “Merchants of Doubt: How a Handful of Scientists Obscured the Truth on Issues from Tobacco Smoke to Global Warming”: Kortom, willens en wetens wordt informatie door ingehuurde wetenschappers en experts betwijfeld, verdraaid etc.
        De wereld is soms nog erger dan films.
        Soms verdenk je ook hier in NL bepaalde instituten en wetenschappers daar van, (ik noem even geen namen), gewoon omdat voeding zou kunnen bijdragen aan het voorkomen en genezen van ziekten en in stand houden van gezondheid. En dus hebben bepaalde bedrijven er baat bij dat er via die ingehuurde wetenschappers twijfel aan bestaande goede en degelijke kennis wordt rond gestrooid….
        In NL komt een dergelijk boek nu ook uit: “Wetenschap is ook maar een mening”

  14. jpvandoorn zegt:

    @Melchior: ik bedoel dat met het huidige eetpatroon al zo veel mis is, dat voor velen het teruggaan naar het evolutionair voorlopig een brug te ver is. Tenzij je een quantum leap wil maken😉

    • willem zegt:

      ‘……. dat je het evolutionaire verleden voorlopig best kan vervangen door huidig eetpatroon…..’

      ‘…….. dat met het huidige eetpatroon al zo veel mis is, dat voor velen het teruggaan naar het evolutionair voorlopig een brug te ver is…..’

      Communicatie??

      (Voor de goede orde. Ik reageer omdat ik de schrijvers hier serieus probeer te nemen. En wat zij te vertellen hebben, ook. Maar ook de lezer neem ik serieus. Die moet er wel een touw aan vast kunnen knopen. Deze lezer kan dat, op de manier zoals hierboven verwoord, niet. Zwijgen zou minachting van de schrijver zijn, die zijn woorden toch serieus bedoelt?).

    • Jan-Peter, leuker kunnen we het niet maken😉. Alleen een grote schoonmaak zet zoden aan de dijk. Niets hoeft, alles mag, vrijheid blijheid.

      Maar ik blijf mensen op het hart drukken dat ze uiteindelijk ziek worden van hun bammetjes met hagelslag. Als een niet aflatende zeiker.

  15. jpvandoorn zegt:

    Voor de goede orde Willem, ik reageerde hierop

    “Wie zich informeert, logisch nadenkt en accepteert dat ons evolutionaire verleden onverbiddelijk consequenties heeft voor hoe we de kans op ziekte en dysfunctie kunnen minimeren,”

    En vond dat evolutionair verleden in eerste instantie ook vervangen kon worden door huidige eetcultuur (met zijn consequenties)

  16. jpvandoorn zegt:

    Voor de goede orde Melchior ;-): ik ben ook tegen het bammetje met hagelslag, niet tegen af en toe een lekkere reep pure chocola.

    • Dang. En zo ontstaat de spraakverwarring. Een reep pure chocola is voedingsfysiologisch totaal iets anders dan een bammetje hagelslag. Het eerste is eten – cacao met een uitstekende vetsamenstelling en een verwaarloosbare hoeveelheid glucose/fructose – het tweede is een desastreuze combinatie van meel en suiker. In het ongunstigste geval ‘verrijkt’ met een fijne laag n-6.

    • James zegt:

      Wij doen het nog beter Wouter, we stoppen er een kers (tart cherry) binnenin. 70-80 puur, organisch en duurzaam. En behalve de epichatechin (cacao) krijg je bovendien ook quercetin, en ellagic acid enz. alle anthocyanins, zelfs melatonine . Praat ik nou voor mijn eigen toko? Nee want we verkopen (nog) niet in Nederland.

      • James zegt:

        Nabrander. We gaan trouwens volgend jaar beginnen met experimenteren op welke manier we curcumin (turmeric) erbij kunnen betrekken. “Vascular health, as measured by FMD (Flow mediated Dilation), improved equally in groups of women receiving the curcumin supplements and those receiving aerobic exercise training.” volgens het onderzoek gepubliceerd in Nutrition Research. Chocola is only the beginning

      • Ik ben fan van rood fruit. Om maar weer eens wat reclame te maken: http://www.volsmaakt.com (uiteraaard onverhit). Met pure chocolade erbij, …., mmmmm.

    • Hans zegt:

      Mooi zo’n blog van iemand anders en daar schaamteloos gratis adverteren , hoe lang nog , vraag ik mij af ?
      Doneer dan en blijf nuttige info geven ….

      • Hans zegt:

        Aan De Heij gericht overigens.

      • Bedankt voor je bijdrage, Hans.
        Enne, ik heb vanuit TOP geen zakelijke belang bij dat product.

      • willem zegt:

        Commercieel clubje, Hans. Lees maar wie daar prominent onderaan staat, in het geelgroen. Doen ze ook via ander blog.

      • Hans zegt:

        TOPPIE Wouter , fijn dat je TOP alweer noemt , overbodig omdat de link al in je naam zit . Dus alweer een donatie ? Ik stel voor aan een goed doel , ehm De Hartstichting bijvoorbeeld ?😉

        Willem , ik heb niets tegen commercie , wel tegen spammen en eindeloze promotie van jezelf en/of belangen en dan ook nog gratis.Hoogst irritant. Wouter is wel zo slim om het meestal in een sausje van informatie te verpakken……

  17. jpvandoorn zegt:

    Ik kom nog uit de tijd dat ontbijtkoek, happen naar Peijnenburg, als heel gezond werd gezien.

  18. jpvandoorn zegt:

    @Janet: je hebt het helemaal bij het juiste eind wat het tweede deel van je reactie betreft. Voor het eerste deel is dat nog maar de vraag. De kan best door die ongevoelige periode heen breken als je het op een interessante, niet bevoogdende en leuke manier doet. Het gros van de voorlichtingscampagnes declameren in plaats van te communiceren.

  19. willem zegt:

    Voorlichtingscampagnes, Jan Peter (maar dat moet jij als geen ander weten), zijn steeds meer propagandamachinaties geworden. Zelfs, oh bloody shame, die van de overheid. In ‘mijn tijd’ gold nog dat je verifieerbare feiten gaf en alles dat onder openbaarheid van bestuur viel ook communiceerde. Ach, ja, …

  20. jpvandoorn zegt:

    Beste Willem, juist daarom werken voorlichtingscampagnes ook niet meer, net zoals de drammerige reclamecampagnes echt wel zijn uitgewerkt. Grote delen van de consumenten zijn er gewoon te slim voor en kijken er doorheen. De tijd van: “Ik kijk nooit naar reclame, ik koop alleen de bekende merken” is echt voorbij. Hoewel de adverteerders en de reclame-industrie dat nog niet echt wil geloven.

    Voor de liefhebber post ik binnenkort wel een boekje wat ik in opdracht van Food and Nutrition Delta heb geschreven met de titel Tante Truus vertelt.

  21. jpvandoorn zegt:

    Ach beter een wortel dan een fles cola. Mannen, zie ook eens de humor ergens van in.
    En ja Willem, je begint er naast te zitten.

    • Mariet Hoen zegt:

      Nee hoor Willem zit er niet naast ! Denk maar aan die belachelijke paarse milka koe. Zij verkoopt de milka chocolade met tederheid. Ik wordt er altijd misselijk van.

    • willem zegt:

      Tuurlijk, Jan Peter, ik zie volop de humor in van een wortel in een fles cola.
      En natuurlijk zit ik ernaast, als jij dat zegt. Is het teveel gevraagd om een onderbouwing ervan te geven? Van dat ik ernaast zit dan.

  22. jpvandoorn zegt:

    @Melchior, ik begrijp dat het paleoperspectief onderdeel is van een maatschappelijke visie.
    Het schoelje gaat straks ook het paleoperspectief verkopen. Lijkt me niet verkeerd.

    • #€%&!!&%€

      Je snapt het niet, Jan-Peter. Paleo is ongrijpbaar voor jullie marskramers. Groenten, fruit, vlees, vis, schaaldieren, eieren, noten… Al het andere doorzien we. We flikkeren de deur dicht. Oprotten. We hebben jullie ‘meerwaarde’ niet nodig.

      Bij wijze van spreken. Ik doe zelf ook wel eens een reclameklus en ben dus van jouw soort😉.

      • Ah, neen toch Melchior, die laatste twee zinnen kunnen niet waar zijn ? Je gaat je ziel en zaligheid toch niet verkopen, voor een habbekrats, aan de Mamon ? Als een dominee vertel je dan aan de goegemeente andere dingen, dan je vertelt in je eerste zinnen ?

        • Tja Folkert, ik beken schuld🙂. Als ik dat propagandawerk goed doe, heeft het tot gevolg dat artsen, verpleegkundigen, medisch fysici en verbandmeesters een bepaald merk incontinentiehulpmiddel, stoma of infuuspomp boven het andere verkiezen…

          Tegelijkertijd doe ik hier futiele pogingen die overigens zeer nuttige business (je zult maar niet via de aars kunnen ontlasten omdat je van je nek tot je tenen verlamd bent, of omdat je je halve dikke darm kwijt bent als gevolg van een door de neolithische leefstijl geïnduceerde kanker) hun klandizie te ontnemen.

      • willem zegt:

        Fantastisch hoe dit hele gedoe hier met deze toevoeging zo mooi gerelativeerd wordt! Daar hou ik van. En Van Breukelen ook, weet ik me te herinneren.

      • Zonder schuld gaat niemand door het leven. Je toelichting maakt mij schuldig. Ik schaam mij voor mijn ondoordachtheid. Zo direct stap ik maar weer eens, ” in volle kracht van mijn leven “, op de fiets en rag een paar uur door het bos. Voel je wel !

        • Nee man, zo bedoelde ik het niet!!! Ik wilde alleen duidelijk maken dat ik aan de ene kant ook bezig ben met het ‘verkopen’ van spullen (zij het in de vorm van een soort ‘journalistiek’ ;-)) en dus van Jan Peters ‘soort’ ben, maar dat ik volgens mij toch geen twee petten op heb.

          Rag ze! Jaloers. Moet tikken en loop de hele tijd te dralen en te rekken.

        • James zegt:

          En bovendien zitten we nog met smart te wachten op die post over zonulin, de ‘tight junctions, en de manier waarop we die zaak in de war sturen en wie weet…. hoe we het ergste kunnen repareren of zelfs voorkomen.

        • Die ga ik echt maken. Eet intussen een paleovoeding, dan heb je de grootste kans dat alles goed gaat of goed komt en het maakt je lijf geen bal uit of je snapt waarom😉.

        • James zegt:

          Ben ik helemaal met je eens (wat anders) maar als je anderen iets probeert uit te leggen heb je niet veel aan meningen of zelfs niet aan overtuigingen. Er zijn al genoeg meningen overal. Zelfs de N=25 vertelt me eigenlijk alleen maar dat bepaalde condities verschijnen nadat een bepaalde handeling, aktiviteit of eet-of leefwijze gevoerd is en dat er een grote mate van waarschijnlijkheid is dat het niet alleen met elkaar te maken heeft, maar misschien zelfs causaal verbonden. En dan nog is het maar de vraag of dat ook geldt voor anderen. Of men vergat te vermelden dat men toch wel regelmatig yoghurt eet of een pro-biotic supplement. Blijkt nou (Belgie o.a.) dat dat een heel groot verschil maakt.
          Melchior begrijp me alsjeblieft niet verkeerd. Je hebt het druk genoeg en het bijhouden van deze blog moet dan ook maar even tussen de bedrijven door.en mijn opmerking was more or less tongue-in-cheek. Smiley!

  23. James zegt:

    Probiotic supplementation in strawberry candy helped students recover more quickly from upper respiratory illnesses, including the common cold, according to a recent study to be published in the British Journal of Nutrition…. dus wie weet Folkert wat voor betere snoepjes ze daar in het gooi hebben.

  24. jpvandoorn zegt:

    Zo aan het einde van deze draad nog maar even dit. Je kan in conspiracy theorieen denken, je kan ook gewoon kijken wat er aan de hand is of geweest is.

    De huidige voedselsituatie heeft uiteraard zo zijn oorsprong.

    Grofweg bestaat deze uit: de agrarische revolutie, 
de transportrevolutie en 
de conserveringsrevolutie.
De agrarische revolutie bracht veel grotere opbrengsten door moderne landbouwmachines, grootschalige aanpak en het gebruik van kunstmest. De transportrevolutie – de stoomboot, de stoomtrein – maakte het mogelijk voedsel overal te brengen. Schepen vol Amerikaans, Argentijns en Australisch vlees en graan kwamen na 1880 naar Europa. Door koelsystemen (conserveringsrevolutie) in schepen of treinwagons en in de winkel bleef het voedsel veel langer goed.


    Het paste allemaal precies in het plaatje van de groeiende welvaart, andere gezinssamenstellingen en een toenemende individualisering. De groeiende welvaart zorgde voor een afscheid van de Hollandse pot en een verlangen naar bijzondere producten en gerechten, waarvan niemand meer wist hoe die klaar te maken. De opkomst van de een en twee persoonshuishoudingen vereiste dat er ‘klein’ gekookt moest worden. De relatieve tijd per persoon te besteden aan de bereiding en inkoop werd als te hoog ervaren en andere oplossingen werden gezocht. Daarbij werd ook nog eens meer tijd buitenshuis doorgebracht en sowieso de tijd te besteden aan huishoudelijk werk geminiseerd. Dat betekende een gat in de markt voor kant-en-klare producten, voor gemaksvoedsel. En wie geen zin heeft om de magnetron in te schakelen en toch wat aparts wil, kan kiezen uit bijna 4000 restaurants. Of pizza couriers.

    We zitten nu in de gemaksrevolutie en hoelang die doorloopt is nog niet duidelijk. De gemaksrevolutie heeft er voor gezorgd dat we minder belang zijn gaan hechten aan wat we eten, maar dat het gaat om het gemak waarmee we kunnen eten. Daarmee is gepaard gegaan dat we niet meer weten wat we eten en dat we weinig meer van eten weten. Deze onbekendheid doet ons openstaan voor vele boodschappen en producten die ons vertellen wat goed voor ons is. En dat we daar van kunnen genieten zonder al te veel tijd kwijt te zijn. We hoeven het alleen maar te kopen. Elke revolutie kent zo zijn uitwassen, maar het is flauw om te zeggen dat ze juist daarom begonnen zijn.

    Langzaam en nu steeds sneller komen de consequenties van de gemaksrevolutie boven tafel. We worden er niet gezonder op. Dat betreft natuurlijk niet alleen onze eetstijl, maar gaat in feite over onze totale levenstijl. Het probleem zwelt aan en wordt langzaam herkend bij wetenschap, media, politiek en bedrijfsleven. En bij al redelijk wat consumenten.

    Het is dan ook te verwachten dat er een vierde revolutie opkomst is: De gezondheidsrevolutie. En dat vooral de rol van voeding daar in aanmerkelijk zal zijn.

    Kortom ik ben niet zo in de war van de resten van de vorige revolutie (we stonden erbij, keken er naar en deden mee), maar kijk met grote interesse uit naar de volgende revolutie. Het blog van Melchior is een prachtige stepping stone.

    Ik denk dat twee petten best wel samen kunnen gaan😉

    • willem zegt:

      Eerst even dit, Jan Peter. Het is niet eenvoudig om te bepalen of het begrip ‘samenzweringen’ van toepassing is op bepaalde ontwikkelingen. De realiteit van alle dag is dat achter het oppervlakkig waarnemen van beleid, hier op het terrein van voeding, zich een wereld van prijsafspraken, old boysnetwerken en marketingstrategieen voordoet die er is om zichzelf in stand te houden. We kunnen daarom wel ‘kijken wat er aan de hand is’, maar je ziet niet meer dan de buitenkant.
      Je onderscheidt de volgende wortels van onze voedselsituatie:
      1. de agrarische revoltutie;
      2. de transportrevolutie;
      3. de conserveringsrevolutie.
      Deze zouden aan de basis liggen van de hedendaagse gemaksrevolutie.
      In grote lijnen ben ik dat met je eens. Er zijn echter ook andere scenario’s te bedenken. Daarbij spelen religieuze, sociale, geografische en culturele elementen een bijsturende rol. Daarnaast heeft de industriele revolutie een niet te onderschatten inbreng gehad om te komen tot dat hedendaagse gemaksvoedsel: op uur en tijd moest gearbeid worden, liefst heel lang, zodat minder tijd overbleef om buiten werktijd om dieren te houden, tuinen te verzorgen en voedsel te bereiden. Nee, nee, de dames gingen heus geen kippen en varkens slachten..
      Je stelt dat door deze gemaksrevolutie (beter lijkt me van evoluties te spreken) het zicht op voeding is verdwenen. Deels is dat zo. Realiteit is ook dat door de schrijnende armoe die ook met die mechanische evolutie gepaard ging, velen geen idee hadden van voeding buiten aardappels, wat groente en wat vis, eieren of vlees om. Geen sprake van gemak, dus, maar van beperking.
      Of er nu daadwerkelijk de door jou genoemde vijfde evolutie aankomt, je noemt die de gezondheidsrevolutie, is de grote vraag. Die zou zich wel eens kunnen beperken tot een zekere elite. De wereld zal het straks te druk hebben met het klimaat, hongersnoden, voedseltekorten, oorlog en echte revoluties om zich ook nog druk te maken om een gezondheidsrevolutie. De rol van voeding zal daarom wereldwijd een andere zijn dan die welke wij hier graag zien!

      • Mariet Hoen zegt:

        “Nee, nee, de dames gingen heus geen kippen en varkens slachten..” citaat Willem

        Wat een domme dozen !
        Dat heeft de industriele revolutie ons ook gebracht. Het werd een statussymbool om vrouwen in huis op te sluiten. Zij moesten de man verzorgen zodat hij een betere arbeidskracht werd. De fabrieksbaas had twee mensen in dienst voor de prijs van een. De huishoudschool werd opgericht om de vrouwen beter te leren koken, naaien en poetsen. De stofzuiger, wasmachine en de koelkast werd aangeschaft. Zo kwamen er meer fabrieken. En de mannen werd verteld dat zij er trots op moesten zijn de kostwinner te zijn. Dat waren ze, ze haalden er hun meerwaarde uit. Tot op heden.

        Deze veranderingen werden gebracht onder de noemer van vooruitgang, maar was in werkelijheid een vorm van verslaving van man en vrouw aan de consumptiemaatschappij.

        Tot die tijd werkte de vrouwen gewoon mee in bv het boerenbedrijf.
        Als dat zo van pas kwam slachte zij de kippen. Voor het varken of de koe kwam een slager langs. De vrouwen verwerkte het vlees tot eetbare hammen, spek, worsten, enz.
        Het fruit en de groenten werd ingemaakt, de eieren op kalk gelegd en zuurkool in de keulse potten op zout gezet. De vrouw was een gelijkwaardig onderdeel van het geheel.

        Toen de industriele revolutie het fabriekseten introduceerde, werd het voeren van een huishouden gedevalueerd tot een minderwaardige baan.

        Omstreeks 1970 begon de nooit voltooide feministische beweging. Vrouwen wilden uit hun gouden kooitje. Dat is ze, ten dele, gelukt !
        Nog steeds zijn het hoofdzakelijk de mannen die aan de knoppen draaien.

        “De realiteit van alle dag is dat achter het oppervlakkig waarnemen van beleid, hier op het terrein van voeding, zich een wereld van prijsafspraken, old boysnetwerken en marketingstrategieen voordoet die er is om zichzelf in stand houden. “citaat Willem
        “Soms duurt dat langer dan we willen, maar uiteindelijk gaat de kruik etc.” citaat JP van Doorn

        • James zegt:

          We konden wel naast malkander gewoond hebben Mariet. Zo herinner ik me mijn jeugd. Mijn vader mag dan de kippen de kop afgehakt hebben, daarna was het de beurt aan mijn moeder. De slachter kwam langs en de mannen hesen het varken op de ladder en de slager ging dan vakkundig met zijn messen aan het werk en daarna kwam alles bij de vrouwen terecht. Idem dito voor de groente. Op de een of andere manier wist mijn moeder wel wat gezond was. Wij aten regelmatig postelein. Juist ja, weten we nu, een van de weinige groente met Omega 3.
          Maar ik blijf een voorstander van de huishoudschool. Daar kan de mavo niet aan tippen.

        • Mariet Hoen zegt:

          Dezelfde generatie, he ! Nog een levendige herinnering aan de tijd dat de boeren manier van met voedsel omgaan nog ‘normaal’ was. We hadden kippen, konijnen en een moestuin. In de zomer kochten mijn ouders fruit bij kennisen met een grote boomgaard. En dan werd er ingemaakt. Kersen ( morellen en spekkersen ) , pruimen ( groene en blauwe ), abrikozen, peren, appels, enz. Ik hele weken moeten pitten. Wat superrijp was mochten we opeten. De hele winter was er fruit uit de kelder bij de warme maaltijd. Er werd ook zuurkool gemaakt door mijn moeder in een keulse pot. De melkboer en bakker kwam aan huis. De melk had nog een dikke laag room boven in de fles. Niks magere melk.
          Totdat alles ‘modern’ werd en de Knorr pakjes soep en de Miracoli spaghetti in de supermarkt lag.
          Och wat een verarming, waar we nu nog altijd onder lijden. Hoe stom kun je zijn, met z’n allen 😦

      • willem zegt:

        Leuke bijdrage, Mariet!
        Maar laten we wel wezen, de rol van de kerk speelt/speelde vooral een niet onaanzienlijke rol in de verhouding man/vrouw… En din e rolverdeling.

        • Mariet Hoen zegt:

          De kerk en zeker de katholieke kerk heeft zich altijd gecomformeerd aan de machthebbbers. Eeuwenlang onder het motto: Houden jullie ze dom, dan houden wij ze arm. Het ging gewoon hand in hand. Vrouwen en kinderen werden ook, voor lager loon in dienst genomen door fabrieken. Pas door de opkomst van de vakbonden en de socialistische partij werd de kinderarbeid afgeschaft.

        • Even snel tussendoor: laat er geen misverstand over bestaan wie uiteindelijk de dienst uitmaken, de ontwrichtende, mensonterende agrarische catastrofe ten spijt. Je zou je kunnen afvragen of de vrouwen in deze neo-feodale wereld wellicht de verkeerde (in een neolithische situatie voordeligste) eigenschappen prefereren en selecteren (conformistische bankmannen met een statussyndroom, een dure penisverlenger op vier wielen, een maat- of confectiepak, met ellebogenwerk verkregen geldelijk kapitaal en holle praatjes) en daarmee het voortbestaan van hun eigen onderdrukking garanderen. Om een eind te maken aan deze onderdrukking zouden ze mannen die in het egalitaire, geëmancipeerde paleolithicum zonder meer als fout en onaantrekkelijk zouden zijn aangemerkt (de vals gebekte, uitsluitend naar zelfverrijking strevende ‘winnaars’ van vandaag) consequent en zeer beslist de toegang tot hun schoot moeten weigeren.

          “Darwin also attributed a more important evolutionary role to females than did most evolutionists for nearly a century after him: female choice in sexual selection. Since females bear the greater parental investment through pregnancy and lactation, they have more to gain from being highly selective about with whom to mate than do males. As a result, certain traits are selected for in males if, over time, females choose to mate with the males that bear those traits more than those who do not.”

          (Hannagan 2008)

        • Mariet Hoen zegt:

          Wie weet, als vrouwen ophouden met ‘verkeerd’ voedsel te eten, ze hun oude instincten weer terug heroveren en niet meer op de ‘verkeerde’ mannen vallen ;-))))))

        • De anticonceptiepil versterkt het onheil, o ironie, mogelijk nog. Uit een oud brouwsel:

          Al is een aanbidder nog zo knap of aardig en al kan hij nog zo indrukwekkend over Kafka praten, als jij vindt dat Gerrit niet prettig ruikt, doe je er verstandig aan hem zo snel mogelijk te lossen. Als je tenminste gezonde kinderen wil. Er is namelijk een gerede kans dat Gerrits zaad je weinig goeds zal brengen.

          Arme Gerrit heeft recht op uitleg. Volgens Claus Wedekind, zoöloog aan de Universiteit van het Zwitserse Bern, vormen de feromonen in het okselzweet van de man een soort ‘geurkopie’ van zijn immuunsysteem. Ze verraden een belangrijk deel van zijn genetische code. “Ieder individu heeft een identiek, genetisch bepaald immuunsysteem,” zegt Wedekind. “Onderzoek heeft bewezen dat kinderen sterker en gezonder zijn naarmate hun ouders meer van elkaar verschillen. Een man en een vrouw met op elkaar lijkende immuunsystemen hebben een duidelijk verhoogde kans op onvruchtbaarheid, op miskramen en op ongelukkige of ziekelijke kinderen. Omgekeerd geldt: hoe meer de immuunsystemen van de ouders van elkaar afwijken, hoe beter het nageslacht is toegerust om het leger ziektekiemen dat in een mensenleven de aanval inzet het hoofd te bieden. Het lijkt erop dat vrouwen een man lekkerder vinden ruiken naarmate zijn immuunsysteem sterker afwijkt van het hunne. De vrouw ruikt of een kandidaat biologisch geschikt is. En zij bepaalt uiteindelijk of de deal doorgaat.”

          Wedekind selecteerde 49 vrouwen en 44 mannen met uiteenlopende immuunstemen. Die systemen werden van te voren met behulp van een DNA-test in kaart gebracht. Vervolgens kregen de mannen een schoon T-shirt, met het verzoek dat twee nachten in bed te dragen. In die periode mochten ze zich uitsluitend wassen met ongeparfumeerde zeep en niet sexueel actief zijn. Na de twee nachten stonden de mannen met hun zweterige T-shirtjes bij Wedekind op de stoep. Die stopte de hemden behoedzaam in kartonnen kokers met aan de bovenkant een klein snuifgaatje. Toen werden de vrouwen losgelaten. Ze mochten naar hartelust ruiken en vertellen wat ze van de geurtjes vonden. En jawel: de meeste vrouwen hadden een sterke voorliefde voor geurtjes van mannen met een ander immuunsysteem. Behalve… de vrouwen die aan de pil waren! Die prefereerden juist mannen met een identiek immuunsysteem.

          Wedekind: “Als een vrouw de pil slikt, verhoogt ze de concentraties oestrogeen in het bloed, waardoor het lichaam denkt dat het zwanger is. Een zwangere vrouw heeft in de natuur geen belang bij mannen die sexueel gezien goed bij haar passen. De geslachtsdaad dient dan immers geen enkel doel. Een ingewikkeld proces maakt dat ze dan juist ‘veilige’ mannen met een identiek immuunsysteem, vader en broers bijvoorbeeld, lekker vindt ruiken.”

          Als Wedekinds theorie klopt, betekent dat dat al die miljoenen singles die de pil slikken, zijn voorbestemd om de verkeerde partner op te snuffelen. De zoöloog aarzelt. “Geur is niet de enige gids die de vrouw bij het zoeken naar een vader voor haar kinderen raadpleegt. Maar in mijn optiek wel een heel belangrijke. Ik kan de consequenties van deze ontdekking niet goed overzien.” Wetenschappers zoeken geestdriftig naar de gevolgen die de anticonceptiepil voor de westerse samenleving heeft gehad. Als de pil vrouwen misleidt en een verkeerde partnerkeuze uitlokt, kan dat hebben geleid tot een minder sterk nageslacht, met mogelijk meer immunologische afwijkingen. Er zijn inderdaad aanwijzingen dat allerlei allergische aandoeningen en zogenaamde auto-immuunziekten de laatste dertig jaar flink in opmars zijn.

  25. jpvandoorn zegt:

    @Willem, natuurlijk is het moeilijk om in de toekomst te kijken. Laten we afspreken dat we hem nauwlettend in de gaten houden.
    Een andere strophe in jouw reactie is meer dan waar: zichzelf in stand houden.
    Soms duurt dat langer dan we willen, maar uiteindelijk gaat de kruik etc.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s