Martijn Katan bungelt, maar weigert te peigeren

the hanged men - 3v

Katans crossmediaal gepubliceerde cursiefje over de ‘linolzuurtapes’ is van een tenenkrommend niveau. De man kan of wil niet inzien dat vrijwel alle moderne studies zijn uitgevoerd in populaties die met hun westerse voeding suprafysiologische doses linolzuur binnenkrijgen en daarom weinig power hebben. Hij kan of wil niet inzien dat het niet zo zeer gaat om de verhouding linolzuur/alfa linoleenzuuur (hoewel die onmiskenbaar een rol speelt), maar om een absolute overdosis linolzuur, ongeacht de achtergrondbelasting van alfa linoleen. Hij stelt ook badinerend dat ze in Australië destijds geen kaas hadden gegeten van margarine maken en dat we in Nederland nooit ‘dieetmargarines’ met transvetzuren hebben gehad. Dat is een leugen. Margarines als Zeeuws Meisje, Bona en Blue Band (merken van zijn toenmalige geldschieters) werden aangeprezen als als gezond alternatief voor boter en zaten vol met transvetzuren.

Door Dick Veerman toestemming te geven zijn cursiefje op Foodlog te plaatsen, heeft Katan zijn hoofd vrijwillig in de strop gestoken. Frits Muskiet en Chris Ramsden hebben het toch al wankele krukje weggetrapt nog voor Robert Hoenselaar dat (voor de hoeveelste maal?) kon doen. Het probleem is dat Katan, Kersten, Van Berkum et al merkwaardig sterke nekken hebben. Waar normale, fatsoenlijke mensen netjes zouden peigeren, blijven zij al bungelend doodleuk gekke bekken trekken.

Fossiel onderonsje te Wageningen

Fossiel onderonsje te Wageningen. “Lyon Diet Heart? Gewoon negeren. Het volk snapt dat toch niet.”

Voor nieuwkomers, waar hebben we het over? Over de vraag of extra linolzuur goed is voor hart- en bloedvaten, of dat het juist averechtse gezondheidseffecten heeft. Misschien wel de beste Readers Digest versie van deze sage vormt de geschiedenis van de Franse wetenschapper Michel de Lorgeril. Deze cardioloog uit Lyon doet onderzoek naar de positieve effecten van de ‘mediterrane voeding’ op de gezondheid van hart en bloedvaten. Hij toonde haarscherp aan dat er slechts één factor is die maakt dat mensen op bijvoorbeeld Kreta zo weinig hartinfarcten krijgen. Hun voeding is arm aan linolzuur (omega-6), maar rijk aan alfalinoleenzuur (omega-3). In zijn inmiddels legendarische Lyon Diet Heart Study toonde De Lorgeril aan dat zo’n voeding direct tot fenomenale afname van de sterfte leidt. Tergend langzaam dringt deze voor de burger vitale waarneming door tot het grote publiek. De Lorgeril: ‘Het probleem van deze boodschap is tweeledig. Wetenschappers en gezondheidsautoriteiten hebben veertig jaar geroepen dat cholesterolverlaging met behulp van linolzuur goed is voor hart- en bloedvaten. Een wetenschappelijke onderbouwing voor die aanname is er nooit geweest, maar wie daar op wees, werd uitgejouwd. Nu steeds waarschijnlijker wordt dat dat advies (eet Becel, red) een averechts effect heeft, is dat natuurlijk ontzettend pijnlijk voor die mensen. Veel instanties doen dan ook ineens net of hun neus bloedt. Tegelijk hoor je nog niets over het onschatbare belang van voldoende alfa linoleenzuur, vermoedelijk omdat Unilever, de producent van de meeste linolzuurrijke margarines en olieën, maar ook een gulle sponsor van jullie Hartstichting en Voedingscentrum, daar niet op zit te wachten. Dat kost levens. Iedere dag.’

En hieronder een uitgebreider, al vaak gepubliceerd overzichtsartikel.

Grootste vetstudie ooit wijst uit:

Mager helpt niet tegen hartziekten en kanker

‘Let op vet’ is een zinloos en voor mensen met hart en vaatziekten zelfs gevaarlijk advies. Dat is de uitkomst van het Women’s Health Initiative, de grootste interventiestudie naar de invloed van vet op de gezondheid die ooit werd uitgevoerd.

Februari 2006 was een gedenkwaardige maand voor iedereen die ook maar in de verte is geinteresseerd in de relatie tussen voeding en gezondheid. Het prestigieuze Journal of the American Medical Association publiceerde de resultaten van de grootste interventiestudie die ooit is gedaan naar de invloed van voeding op hart- en vaatziekten (1) en kanker (2,3). Dit reusachtige project, het Women’s Health Initiative, volgde maar liefst 48.835 vrouwen van 50 tot 79 jaar gedurende ruim acht jaar. De dames die door het lot in de interventiegroep werden geplaatst, werden intensief begeleid om de dagelijkse inname van vet terug te brengen tot maximaal 20 procent van de totale energie-inname, om de consumptie van groenten en fruit op te voeren tot ten minste zes porties per dag en om dagelijks ten minste zes maal een graanproduct te nuttigen. Tijdens een peiling in het zesde jaar van het onderzoek bleek de vetconsumptie in de interventiegroep op gemiddeld 37 procent te liggen (waarvan 9,5 procent verzadigd vet), in vergelijking tot bijna 40 procent (waarvan 12,4 proecent verzadigd) in de controlegroep. In de interventiegroep werden ook daadwerkelijk meer groenten, fruit en graanproducten gegeten.

Na ruim acht jaar bevestigde het gigantische WHI-project wat iedereen die de literatuur zorgvuldig heeft gevolgd al lang en breed wist: een vetgereduceerde voeding beschermt niet tegen hart- en vaatziekten en kanker. Werd vorig jaar in de Malmö-Study, een vijfjarig prospectief onderzoek onder ruim 15.000 inwoners van de Zweedse stad Malmö, al vastgesteld dat mensen minder hartinfarcten krijgen naarmate ze meer verzadigd vet en minder linolzuur gebruiken (4), WHI liet zien dat vetreductie geen invloed heeft op de totale sterfte, de incidentie van en sterfte aan hart- en vaatziekten en de sterfte aan kanker. Voor bepaalde subgroepen resulteerde het low-fat dieet zelfs in een aanzienlijk hoger risico op zowel hartinfarcten als borstkanker.

Waar de auteurs – die een diametraal andere uitkomst hadden verwacht – schoorvoetend toegeven dat ‘de resultaten van dit onderzoek de huidige magere adviezen ter preventie van hart- en vaatziekten en kanker niet rechtvaardigen’, wijken aanhangers van de veronderstelling dat vetreductie verstandig is geen graad van hun koers af. Gezondheidsorganisaties als het Voedingscentrum en de Nederlandse Hartstichting geven bij monde van hun woordvoerders te kennen dat de studie geen aanleiding geeft om de huidige magere adviezen bij te stellen. Ze menen dat de vetreductie in de interventiegroep niet veel voorstelde en dat er met name weinig verschil was in de inname van verzadigd vet. Ze refereren daarbij aan de inderdaad nauwelijks verschillende cholesterolspiegels in de beide groepen.

Wie de beschikbare literatuur nucher overziet, kan slechts concluderen dat deze gezondheidsautoriteiten wanhopig hun best blijven doen een reeds veertig jaar geleden overleden paard (het idee dat verzadigd vet ‘gevaarlijk’ is en dat ‘cholesterol’ atherosclerose en hart- en vaatziekten veroorzaakt) te reanimeren. De afgelopen decennia heeft een hele reeks strak gecontroleerde interventiestudies haarscherp duidelijk gemaakt dat vermindering van de inname van verzadigd vet niet tot minder hart- en vaatziekten en niet tot vermindering van de totale sterfte leidt (5). Een aantal van deze studies vond wèl iets anders: een toenemende cardiovasculaire mortaliteit in groepen die werden geinstrueerd minder verzadigd vet en méér linolzuurrijke olieën en vetten te consumeren. De enige (te pas en te onpas aangehaalde) uitzondering was de Los Angeles Veteran Study (6), waarin in de vetbeperkte groep een bijna significante daling van het aantal dodelijke infarcten werd gemeten. In de kleine lettertjes van deze studie wordt echter vermeld dat zich in de controlegroep veel meer zware rokers bevonden. Desondanks – en ook dat staat in de kleine lettertjes – ontwikkelde de niet rokende interventiegroep significant méér kanker. Bij obducties bleken de aorta’s van mannen die het vetarme, linolzuur-verrijkte dieet hadden gevolgd bovendien aanzienlijk forsere atherosclerotische plaques te bevatten. Met deze gegevens in het achterhoofd is het niet gewaagd om te veronderstellen dat de vrouwen in het WHI zouden hebben geprofiteerd van een drastische reductie van de inname van linolzuur, bij gelijkblijvende of grotere inname van verzadigd en enkelvoudig onverzadigd vet.

WHI is de zoveelste klap in het gezicht van mainstream voedingsvoorlichters. Hartstichting en Voedingscentrum – de ‘onafhankelijke’ instanties die in Nederland sinds jaar en dag het gebruik van ‘hartvriendelijke’, linolzuurrijke margarines van voedingsgigant Unilever aanbevelen – worden steeds vaker geconfronteerd met een oncomfortabele discrepantie tussen studieresultaten en hun ogenschijnlijk in graniet gebijtelde boodschap. Zo liet WHI zien dat het magere dieet voor de subgroep met reeds vastgestelde hart- en vaatziekten ronduit desastreus was (1). Deze vrouwen hadden een bijna 30 procent verhoogd risico op zowel fatale als niet-fatale infarcten. Dit is dubbel pijnlijk, omdat deze onfortuinlijke groep minder verzadigd vet en méér linolzuur gebruikte, exact conform de adviezen die ook in Nederland worden gegeven (7,8,9). Voedingsautoriteiten waren er als de kippen bij om erop te wijzen dat beide groepen gedurende het onderzoek vergelijkbare cholesterolwaarden behielden. Als de dames in de interventiegroep een beetje beter hun best hadden gedaan, meer linolzuurrijke margarines hadden gegeten en dus hun cholesterol wat verder omlaag hadden gebracht, zouden ze wel degelijk beter af zijn geweest, zo hield Prof Dr Frans Kok, hoogleraar humane voeding aan de Landbouwuniversiteit Wageningen de luisteraars van het radioprogramma De Tros Nieuws Show voor. Collega’s hanteerden in binnen- en buitenlandse media het argument dat acht jaar te kort is om de heilzame effecten van een vetgereduceerde voeding aan te tonen.

Beide inderhaast geformuleerde post-hoc verklaringen hebben een schrijnend Hans Christian Andersen-gehalte en getuigen van een zorgwekkende hardleersheid. In 2004 publiceerde het American Journal of Clinical Nutrition een hoogst interessante studie. Onderzoekers van Harvard analyseerden de voedingsgewoonten van 235 vrouwen met vastgesteld coronairlijden. De vrouwen werden ingedeeld in vier groepen, op basis van het aandeel verzadigd vet in hun voeding. Bij alle vrouwen werd middels angiografie de mate van atherosclerose in de kransslagaderen in kaart gebracht. Na ruim drie jaar werden opnieuw angiogrammen gemaakt om de progressie van de aderverkalking te bepalen. Ruim 2.200 kransslagadersegmenten konden worden vergeleken. De vergelijking liet geen enkele ruimte voor twijfel. Hoe minder verzadigd vet de vrouwen hadden gegeten, hoe sneller de plaques in hun kransslagaderen waren gegroeid en hoe ernstiger de vernauwingen. Bij de vrouwen die het meeste verzadigd vet hadden gegeten, was de atherosclerose het minst voortgeschreden en was het klinische beeld het gunstigst (10). De auteurs weten de snel voortschrijdende atherosclerose in de low-fat groep vooral aan de hogere inname van geraffineerde koolhydraten en de daarmee samenhangende postprandiale glucose- en insuline-excursies.

Is de acht jaar die WHI duurde te kort om in een groep oudere vrouwen het effect van een dieetinterventie te meten? Dat is uiterst onwaarschijnlijk. Interventies die echt werken, werken meestal snel. Een krachtig effect is bovendien vaak meetbaar in een relatief kleine groep. Een uitstekend voorbeeld is omega-3 suppletie. De GISSI Prevenzione studies, het DART trial en de Lyon Diet Heart Study (11, 12, 13) realiseerden een massieve mortaliteitsdaling (bestaat er een harder eindpunt?) in een fractie van de tijd die WHI liep. Lyon Diet Heart werd zelfs na twee jaar gestaakt omdat het ethisch niet verantwoord werd geacht de controlegroep de overduidelijke voordelen van omega-3 suppletie (in de vorm van alfa-linoleenzuur) nog langer te onthouden. Cholesterol speelde geen rol, want de cholesterolprofielen bleven in deze studies min of meer gelijk in alle groepen. De roep van veel voedingsautoriteiten om een verlengde en ‘strengere’ WHI (nog minder totaal vet, een nog hoger aandeel linolzuur opdat dat vermaledijde cholesterol wèl zakt) raakt kant noch wal. Waarom zouden we mensen lastig vallen met een smakeloze, bewezen nutteloze en zeer waarschijnlijk schadelijke interventie als er ook snel werkende, evidence based alternatieven zijn?

Het antwoord luidt: omdat deze levensreddende alternatieven het cholesterolgehalte niet verlagen. Voedingsmiddelen die niet tot cholesterolverlaging leiden, kunnen niet als ‘goed voor hart- en bloedvaten’ in de markt worden gezet en zijn daarom niet lucratief genoeg. Het publiek is immers veertig jaar lang voorgehouden dat cholesterolverlaging de sleutel is tot cardiovasculaire gezondheid. Zonder een linolzuurrijk, cholesterverlagend smeersel, géén preventie, is de gedachte. De gezondheidsbewuste consument éíst bij wijze van spreken Becel Pro-Aktiv. Het idee is zo diepgeworteld en zo wijd verbreid, dat de Lyon Diet Heart Study door het New England Journal of Medicine werd geweigerd ‘omdat de interventie weliswaar de sterfte met 70 procent verminderde, maar geen cholesterolverlaging teweeg had gebracht’.

Dit onwetenschappelijke, haast fundamentalistische vasthouden aan een hypothese die feitelijk nooit levensvatbaar is geweest, wordt door de margarine-industrie (die het gedrocht overigens ook hielp ontwerpen) schaamteloos uitgebuit. Michèl de Lorgeril, de leider van de Lyon Diet Heart Study, zei onlangs tegen de Nederlandse editie van Men’s Health: ‘Nu steeds duidelijker wordt dat het huidige advies (verminder de inname van verzadigd vet, maar gebruik meer linolzuur om het cholesterol te verlagen) een averechts effect heeft, is dat natuurlijk ontzettend pijnlijk voor veel mensen. Er zijn deftige carrières op gebouwd. Veel instanties doen dan ook net of hun neus bloedt. De burger wordt niet ingelicht over het onschatbare belang van voldoende alfa-linoleenzuur en de schadelijke effecten van veel linolzuur. Enorme economische machten houden de boodschap doelbewust tegen. Dat kost levens. Iedere dag.’ (14)

De Lorgeril doelt natuurlijk op Unilever (‘Becel, goed voor hart en bloedvaten!’) en zijn met een saus van onafhankelijkheid overgoten Nederlandse uithangborden, het Voedingscentrum en de Nederlandse Hartstichting. Unilever heeft alle fiches ingezet op cholesterolverlagende ‘functional foods’ en zit dus niet te wachten op onderzoek waaruit blijkt dat cholesterolverlaging geen zin heeft. Het heeft er alle schijn van dat het bedrijf haar invloed zelfs aanwendt om wetenschappelijk onderzoek te manipuleren.

De Groningse klinisch chemicus Dr Janneke Brouwer was halverwege de jaren ‘90 zijdelings betrokken bij MARGARIN, een Nederlandse poging om met de in Lyon gebruikte methode de relatief hoge sterfte aan hart- en vaatziekten in Oost-Groningen omlaag te krijgen. De onderzoekers vroegen om dezelfde margarine die in Lyon was gebruikt – met veel alfa-linoleenzuur en slechts heel weinig linolzuur – maar Unilever, sponsor van het project, weigerde zo’n maragrine te leveren, aldus Brouwer. Unilever wilde best voor een margarine met extra alfa-linoleenzuur zorgen, maar op voorwaarde dat het smeersel óók veel linolzuur zou bevatten. ‘Veel linolzuur verdringt in het lichaam alfa-linoleenzuur, dus kon op basis van reeds beschikbaar onderzoek worden verwacht dat de resultaten zouden tegenvallen,’ zegt Brouwer. De wetenschappers protesteerden heftig, maar stonden machteloos. Geheel volgens verwachting mat MARGARIN slechts een bescheiden effect (15). Het klinkt on-Nederlands mafioos. Dus de mensen van MARGARIN maar eens benaderd. Dr Ir Wanda Bemelmans, destijds onderzoeksleider van het project en tegenwoordig hoofd epidemiologie bij het Rijks Instituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), ontkent het verhaal niet, maar weigert nader commentaar. Ze verwijst naar haar toenmalige mentor en mede-auteur, de inmiddels gepensioneerde Groningse huisartsenopleidster Prof Dr Betty Meyboom-De Jong. Die laat op haar beurt geërgerd weten zich de details van het MARGARIN project niet meer goed te kunnen herinneren.

Een duidelijker bevestiging mag je van geintimideerde wetenschappers niet verwachten. Waarom weigert een multinational onafhankelijke onderzoekers het instrument te leveren waar ze om vragen? Vindt Unilever het, na decennia van massieve linolzuurpromotie in Nederland, misschien pijnlijk als zou blijken dat juist met een linolzuur-arme margarine een spectaculaire gezondheidswinst kan worden geboekt? Is er een economisch belang? Becel wordt gemaakt van linolzuurrijke vetbronnen als sojabonen, zonnebloempitten en mais. Heeft het concern mogelijk nog aantrekkelijke contracten lopen met leveranciers van dergelijke spotgoedkope bulk? In dat geval zou een margarine op basis van een ‘nieuwe’ grondstof (koolzaad is volgens cijfers van de EU duurder) vooralsnog wat minder winst genereren. Op jaarbasis gaat het om miljarden. ‘Rabiate nonsens,’ reageert Gert Meijer. ‘Als we in een product geloven, brengen we het op de markt. En als de productiekosten hoger zijn, berekenen we die gewoon door aan de consument. Nogmaals, de science is niet hard genoeg.’

WHI heeft afdoende aangetoond dat beperking van de vetinname geen gunstige invloed heeft op de gezondheid van hart en bloedvaten. Vrouwen met reeds vastgesteld coronairlijden hebben op een mager dieet zelfs een beduidend slechtere prognose. Hoeveel onnodige slachtoffers alleen al de peperdure campagne ‘Let op vet’ heeft gemaakt, is onmogelijk te achterhalen, maar het moeten er veel zijn. Ook de economische schade die door deze en andere op drijfzand berustende voorlichting is aangericht, laat zich nauwelijks schatten. Steeds meer wetenschappers zijn van mening dat verzadigd vet wel degelijk een plaats in de voeding heeft en dat linolzuur de eigenlijke boef is (16). Zij wijzen er ook op dat een vetarme kost automatische leidt tot hogere inname van (vaak geraffineerde) koolhydraten en dat dit zowel bijdraagt aan het ontstaan van vetzucht als aan de ontwikkeling van insulinresistentie, metabool syndroom en atherosclerose (17, 18). De bewijzen voor hun uitlatingen stapelen zich op en we hoeven feitelijk slechts om ons heen te kijken. Talloze studies tonen aan dat mensen op een dieet met relatief veel vet en weinig geraffineerde koolhydraten een aanzienlijk gunstiger lipidenprofiel ontwikkelen dan op een ‘mager’ dieet (19, 20). WHI was een interventiestsudie en dus de gouden standaard, maar meta-analyses van alle grote onderzoeken laten zien dat er ook geen enkel epidemiologisch verband is tussen de consumptie van verzadigd vet en het voorkomen van hart- en vaatziekten (5, 21). Maar zelfs wie een royale consumptie ervan vooralsnog liever overlaat aan Finnen (veel hartinfarcten), Fransen (weinig hartinfarcten) en Masai (geen hartinfarcten), hoeft niet bang te zijn voor een stuk vlees op z’n tijd. Kijk maar eens naar de vetsamenstelling van een malse steak. Het begint al goed. Ruim 50 procent is enkelvoudig onverzadigd, net als het hartvriendelijke olijfolie. Zo’n 45 procent van het vet is inderdaad verzadigd, maar het leeuwendeel daarvan bestaat uit stearinezuur, een vetzuur dat het LDL-gehalte met rust laat, het gunstige HDL verhoogt en bovendien afrekent met het ‘hartinfarctcholesterol’ Lp(a). Verder zit er nog wat palmitine- en laurinezuur in, vetzuren die in een voeding met te veel calorieën in staat zijn het totaalcholesterol wat te verhogen. De resterende 5 procent wordt geleverd door meervoudig onverzadigde vetzuren (dat is heel wat anders dan de 60 procent in Becel-producten). Een simpel rekensommetje leert dat de vetsamenstelling van een druipende steak nagenoeg ideaal is. En als hij van een koe komt die in de wei heeft mogen grazen, levert hij ook nog eens wat omega-3. Overweeg ook eens boter bij de boer te kopen. Onderzoek heeft aangetoond dat kinderen die echte boter smeren minder allergieën en autoimmune aandoeningen ontwikkelen dan kinderen die margarine krijgen (22).

Nog wat zonnige feiten over verzadigde vetten, de slagaderverstoppers van weleer:

  • Ze zorgen voor de integriteit van onze cellen. Celmembranen bestaan voor 50 procent uit verzadigd vet. Vooral de nieren, de longen en hart hebben behoefte aan verzadigde vetzuren.
  • Ze zijn onmisbaar voor gezonde botten. Onderzoek laat zien dat calcium pas goed in de botten kan worden ‘ingebouwd’ als minstens de helft van het vet dat we eten verzadigd is.
  • Ze ondersteunen de werking van het immuunsysteem. Te lage cholesterolwaarden worden in verband gebracht met ondermeer infectieziekten, kanker en een kort leven.
  • Ze zijn nodig voor het goed kunnen opnemen en gebruiken van essentiële omega-3 vetzuren als EPA, DHA en ALA.
  • Ze helpen om het ‘hartinfarctcholesterol’ Lp(a) onder de duim te houden. Hoge Lp(a) spiegels zijn een grotere risicofactor voor een hartinfarct dan totaal cholesterol en de HDL/LDL-ratio.
  • Ze leveren onbeperkte, schone brandstof voor het ‘lange, langzame werk’, zoals lopen, schaatsen en fietsen.

Referenties

  1. Howard BV et al. Low-Fat Dietary Pattern and Risk of Cardiovascular Disease: The Women’s Health Initiative Randomized Controlled Dietary Modification Trial. Journal of the American Medical Association, Feb 8, 2006; 295: 655-666.
  2. Prentice RL et al. Low-Fat Dietary Pattern and Risk of Invasive Breast Cancer: The Women’s Health Initiative Randomized Controlled Dietary Modification Trial. Journal of the American Medical Association, Feb 8, 2006; 295: 629-642.
  3. Beresford SAA et al. Low-Fat Dietary Pattern and Risk of Colorectal Cancer: The Women’s Health Initiative Randomized Controlled Dietary Modification Trial. Journal of the American Medical Association, Feb 8 2006; 295: 643-654.
  4. Leosdottir M et al. Dietary Fat Intake and Early Mortality Patterns – Data form The Malmö Diet and Cancer Study. Journal of Internal Medicine, 2005; 258: 153-165.
  5. Taubes G. The Soft Science of Dietary Fat. Science, 2001 Mar 30;291(5513):2536-45.
  6. Los Angeles Veterans Administration Diet Study. Nutr Rev, 1969 Nov;27(11):311-6
  7. Een Gezond Hart Binnen Handbereik; De Nederlandse Hartstichting.
  8. Website Nederlandse Hartstichting: http://www.hartstichting.nl
  9. Brochure ‘Let op Vet’, Voedingscentrum.
  10. Mozaffarian D, et al. Dietary fats, carbohydrate, and progression of coronary atherosclerosis in postmenopausal women. American Journal of Clinical Nutrition, 2004; 80: 1175-1184.
  11. GISSI-Prevenzione Investigators. Results of the GISSI-Prevenzione trial. Lancet, 1999; 354: 447-455.
  12. Burr ML, Fehily AM, Gilbert JF, Rogers S, Holliday RM, Sweetnam PM, Elwood PC, Deadman NM. Effects of changes in fat, fish, and fibre intakes on death and myocardial reinfarction: diet and reinfarction trial (DART). Lancet.. 1989;2:757-761.
  13. de Lorgeril M, Salen P, Martin JL, Monjaud I, Delaye J, Mamelle N,
    “Mediterranean diet, traditional risk factors, and the rate of
    cardiovascular complications after myocardial infarction: Final report of
    the Lyon Diet Heart Study,” Circulation. 1999;99:779-785.
  14. Men’s Health, Februari 2006.
  15. Wanda JE Bemelmans, Jan Broer, Edith JM Feskens, Andries J Smit, Frits AJ Muskiet, Johan D Lefrandt, Victor JJ Bom, Johan F May and Betty Meyboom-de Jong Effect of an increased intake of -linolenic acid and group nutritional education on cardiovascular risk factors: the Mediterranean Alpha-linolenic Enriched Groningen Dietary Intervention (MARGARIN) study.American Journal of Clinical Nutrition, Vol. 75, No. 2, 221-227, February 2002.
  16. Harumi Okuyama, Yoichi Fujii, and Atsushi Ikemoto. n-6/n-3 Ratio of Dietary Fatty Acids Rather Than Hypercholesterolemia As the Major Risk Factor for Atherosclerosis and Coronary Heart Disease. Health Sci., 46(3), 157-177, 2000.
  17. Ludwig, D.S., et al. Dietary fiber, weight gain, and cardiovascular disease risk factors in young adults. Journal of the American Medical Association 1999; 282(Oct. 27):1539-1546.
  18. Ludwig, D.S., et al. 1999. High glycemic index foods, overeating, and
    obesity. Pediatrics 103(March):E26
  19. Boden, G., Sargrad, K., Homko, C., et. al., Effect of a Low-Carbohydrate
    Diet on Appetite, Blood Glucose Levels, and Insulin Resistance in Obese
    Patients with Type 2 Diabetes, Annals of Internal Medicine, 142(6), 2005,
    pages 403-411.
  20. William S. Yancy, Jr., MD, MHS; Maren K. Olsen, PhD; John R. Guyton, MD;
    Ronna P. Bakst, RD; and Eric C. Westman, MD, MHS A Low-Carbohydrate,
    Ketogenic Diet versus a Low-Fat Diet To Treat Obesity and Hyperlipidemia. A
    Randomized, Controlled Trial. Annals of Internal Medicine,18 May 2004. Volume 140 Issue 10: 769-777.
  21. Ravnskov U. The questionable role of saturated and polyunsaturated fatty acids in cardiovascular disease. Journal of Clinical Epidemiology 1998;51:443-460.
  22. Dunder T, Kuikka L, Turtinen J, Rasanen L, Uhari M. Diet, serum fatty acids, and atopic diseases in childhood, Allergy 2001;56:425-428.
Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink .

100 reacties op Martijn Katan bungelt, maar weigert te peigeren

  1. Hier is het rustig. Op Twitter en facebook komen de reacties binnen. Persoonlijk vind ik dat Katan communicatief onhandig en elitair communiceert. Inhoudelijk gezien neig ik naar het advies van minder omega-6 en meer omega-.

    Katan zou prima kunnen meedoen met het gesprek (bijvoorbeeld op foodlog), maar kiest via ‘een stukje op NRC’. Nog iets, ik ben met tijd en wijlen fan van Katan (en vaak ook niet), maar de kop hierboven vind ik net te schokkend.

    • Ik ben ook een fan van Katan. Zijn visie op ondermeer vitaminen en antioxidanten is helder en belangrijk. In de linolzuurkwestie blijft hij naar mijn idee koppig vasthouden aan een achterhaalde theorie. Wat zijn veel mensen toch fijngevoelig en rechtlijnig. Het mag hopelijk duidelijk zijn dat ik Martijn Katan niet graag letterlijk zie peigeren. Het is best een leuke gast.

  2. Mijn kritiek op Katan (ik zie dat mijn eerste reactie niet zo helder is) heeft inderdaad vooral met vetzuren te maken. Ik denk dat Katan in een moreel persoonlijk dilemma zit. Het is vast niet prettig om als expert een groot stuk van je eigen wetenschappelijke werk in twijfel te moeten trekken. Dan kan ik me voorstellen dat je bij jezelf de vraag stelt “wat heeft mijn leven opgeleverd” of zo. En dat terwijl Katan een uitstekend wetenschapper is; helemaal mee eens. Kortom, ik vind dat Katan de ruimte moet krijgen van ‘ons’ om op een eervolle manier te kunnen gaan zeggen “goh, het zit complexer in elkaar”. En Kok? Ach …

    • Ik zou zo graag weten wat hij vindt van al het fundamentele onderzoek van mensen als Lands, Hibbeln en Okuyama. Het valt bijvoorbeeld niet meer te ontkennen dat NAFLD kan worden opgewekt met doses meervoudige onverzadigde vetzuren die sommigen makkelijk halen en dat het wegnemen van die factor tot genezing leidt. En waarom doet hij zo geringschattend over het gebruik van een evolutionair perspectief bij het zoeken naar een goede humane voeding? Waarom is er geen enkele dialoog mogelijk tussen hem Frits Muskiet?

      De Katan-Mensink vergelijking is volstrekt onbruikbaar gebleken. Maar so what? Maakt dat beide heren minderwaardige wetenschappers? Absoluut niet! Als ze maar gewoon zeggen: oeps, dat klopte niet, we hebben nu betere inzichten etc.

  3. willem zegt:

    Wat ik me afvraag, is, waarom deze column is geschreven. Katan moet beseft hebben dat hij zich daarmee kwetsbaar opstelt. En dat hij fundamentele kritiek krijgt die moeilijk gepareerd kan worden.
    Heeft de redactie van de NRC hem ertoe gekregen dit onderwerp aan te snijden, omdat dit een actueel en belangrijk thema is? Heeft een vroegere baas van Katan hem gevraagd hun toko te verdedigen?
    Ik kan me moeilijk voorstellen dat Katan met deze zwakke argumenten zijn jarenlang verdedigde stelling omtrent de vetzuren uit zichzelf de aanval heeft gezocht.
    Laatste mogelijkheden: zou het toch argeloosheid dan wel autoriteit zijn geweest dit artikel te schrijven??

    • Als ik af ga op de verbijsterend nietszeggende antwoorden die Katan in het British Nutrition Journal gaf op de kritiek van Robert Hoenselaar, dan denk ik dat hij en veel van zijn alumni gewend zijn inhoudelijke kritiek afdoende te kunnen pareren met ‘argument from authority’ en dat hij onvoldoende beseft dat deze mores een zachte dood aan het sterven is. Ik vermoed dat hij ook onvoorwaardelijk gelooft dat het vervangen van verzadigde vetten door linolzuurrijke plantaardige vetten erg verstandig is.

      • Ik denk dat dat inderdaad meespeelt. Hij is de professor immers. En tegenspraak van leerlingen, of nog erger van buitenstaanders, dat wordt niet gewaardeerd. Hier in Wageningen voel ik dat ook bij Kok. Ach, dat type onderzoekers gaat snel met pensioen denk ik.

  4. Interessant voor de geeks!

    http://xa.yimg.com/kq/groups/14947167/864173517/name/The%20Mevalonate%20Hypothesis%20of%20Atherosclerosis%2Epdf

    AbstractThe “cholesterol hypothesis” is the leading theory to explain the cause of atherosclerosis. The “cholesterol hypothesis” assumes that plasma (LDL) cholesterol is an important causal factor for atherosclerosis. However, data of at least seven placebo controlled randomized prospective trials with various cholesterol lowering drugs show that plasma cholesterol lowering does not necessarily lead to protection against cardiovascular disease. Therefore an alternative hypothesis for the etiology of cardiovascular disease is formulated. This alternative hypothesis, the “mevalonate hypothesis”, assumes that after stimulation of the mevalonate pathway in endothelial cells by inflammatory factors, these cells start producing cholesterol and free radicals. In this hypothesis, only the latter play a role in the etiology of atherosclerosis by contributing to the formation of oxidized cholesterol which is a widely accepted causal factor for atherosclerosis.Regardless of how the mevalonate pathway is activated (by withdrawal of statin drugs, by inflammatory factors or indirectly by reduced intracellular cholesterol levels) in all these cases free radical production is observed as well as cardiovascular disease. Since in the “mevalonate hypothesis” cholesterol is produced at the same time as the free radicals causing atherosclerosis, this hypothesis provides an explanation for the correlation which exists between cardiovascular disease and plasma cholesterol levels. From an evolutionary perspective, concomitant cholesterol production and free radical production in response to inflammatory factors makes sense if one realizes that both activities potentially protect cells and organisms from infection by gram-negative bacteria.In conclusion, data have been collected which suggest that activation of the mevalonate pathway in endothelial cells is likely to be a causal factor for atherosclerosis. This “mevalonate hypothesis” provides a better explanation for results obtained from recent clinical studies with cholesterol lowering drugs than the “cholesterol hypothesis”. Furthermore, this hypothesis explains how cholesterol can be correlated with cardiovascular disease without being a causal factor for it. Finally it provides a logical explanation for the etiology of this disease.

    • Deze paper geeft een fascinerende en tamelijk schokkende aanwijzing. Ziet iemand hem?

      Er staat dat cholesterol heropname remming leidt tot upregulatie van van HMG Co A reductase. Dit zou verklaren waarom je bij mensen die bijvoorbeeld Ezetrol (ezetimibe) slikken, acceleratie van atherosclerose ziet.

      Vet du vad? Weet je wat?

      De sterk geconcentreerde plantensterolen in Becel Pro aktiv zijn ook cholesterol heropname remmers… Krachtige cholesterol heropname remmers. Dus? Krachtige acceleratie van atherosclerose?

      O, the irony. Je las het hier het eerst, maar let op, ik ben slechts een journalist die onzekerheden onder het tapijt veegt😉.

      • Gert van der Hoek zegt:

        Mooie vondst Melchior, het sluit aan bij eerdere conclusies:

        van “Becel met sterolen” gaat inderdaad “je cholesterol” omlaag én je gaat – gemiddeld – eerder dood.

        Een – sterke – aanwijzing welk mechanisme een rol speelt.

  5. @Melchior, in al die weken dat ik nu de discussie volg in de media (hier, op Foodlog maar ook elders) is dat het gevoel dat het meeste blijft hangen. Een aantal op papier deskundigen voeren een zogenaamd wetenschappelijke discussie, die werkelijk niets te maken heeft met een wetenschappelijke discussie. Zinnen als ‘ik vind’, zonder enige onderbouwing horen daar niet in thuis. Als je een ‘belangrijke’ naam hebt, is wordt wat je zegt bij voorbaat al goed genoemd (inderdaad ‘argument from authority’). Eerst dacht ik dat het alleen om politieke belangen ging, maar eerlijk gezegd ga ik steeds meer twijfelen of een aantal mensen (die dat dat op papier zouden moeten kunnen) wel in staat is een wetenschappelijke discussie te voeren en dat daarom maar overschreeuwen.

    Ik lees op Foodlog dat ze een podium gaan bieden voor wetenschappelijke discussies. Hoe is het mogelijk dat verwacht wordt dat daar de ‘echte’ discussies gevoerd gaan worden. Het gaat daar op de eerste plaats om autoriteit en inhoud komt op de tweede plaats. Een paar maanden geleden schreef de redactie (en ook een aantal mensen die reageren) jubelend over het suikeronderzoek van Jaap Seidell en Martijn Katan, maar over de opzet van dat onderzoek kun je best wat vragen stellen. Zoals de hoge uitval, maar ook een analyse op basis van per protocol in plaats van intention to treat.

    Ik ben bezig met de master evidence based practice, waar ik leer wetenschappelijk onderzoek kritisch te beoordelen. Na twee modules ben ik bevestigd in mijn eerdere gevoel dat wetenschap erg vaak wordt misbruikt. In de bron die bij de tekst wordt geplaatst staat helemaal niet of zeer vaag wat in de tekst wordt gesuggereerd.Ook op websites,bladen etc waarvan je zou mogen verwachten dat ze niet zomaar wat schrijven. Vaak wordt slechts de samenvatting overgeschreven. De auteurs weten dat en houden daar rekening mee met het schrijven van de samenvatting. (Melchior, jij wist dit natuurlijk al lang. Ik eigenlijk ook wel, maar ik wilde het graag bewezen zien :-))

    • james zegt:

      One: EGO, Two : EGo, Three: Ego: Four: ego, Five: ……..blowing in the wind.

    • Guido Vogel zegt:

      “Ik lees op Foodlog dat ze een podium gaan bieden voor wetenschappelijke discussies. Hoe is het mogelijk dat verwacht wordt dat daar de ‘echte’ discussies gevoerd gaan worden. Het gaat daar op de eerste plaats om autoriteit en inhoud komt op de tweede plaats.”

      Daar ben je toch zelf bij? Voeg dan eens iets toe aan de de discussie of Foodlog. Onderbouw dat de stelling dan die je maakt (je verwijt anderen tenslotte ook dat ze dit niet doen). Het voordeel van Foodlog is dat er een brede waaier aan inzichten voorbij komt.

      • willem zegt:

        ‘Daar ben je toch zelf bij?’
        Een afslag gemist, Guido?

      • willem zegt:

        En hier ben je het mee eens, nietwaar, Guido?
        Heer Veerman, vandaag, in zijn zo kenmerkende, maar tenenkrommende stijl:
        ‘Guido, toegewijde journalisten met verstand van zaken zijn een goede zaak. Journalisten die zaken uitvergroten door zelf grote theorieen te bouwen, die als waarheid te verkopen en onzekerheden onder het tapijt te vegen zijn een andere zaak. Ik hoop dat we in dit lijntje bij de eerste zullen weten te blijven.’

      • @Guido, is me iets ontgaan? Ik begrijp werkelijk niet waarom je zo extreem agressief reageert naar mij. Ik vind dat niet zo prettig. Blijkbaar heb je mijn reactie ook niet echt goed gelezen want als ik aan discussies mee doen (waar dan ook) zullen dat altijd inhoudelijke discussies zijn. Discussie waar het argument niet op de eerste plaats staat vind ik persoonlijk zonde van mijn tijd. (Overigens heb ik daar nu gezien familie-omstandigheden ook absoluut geen energie voor). In mijn vorige reactie gaf ik ook voorbeeld, maar blijkbaar is je dat ook ontgaan. Volgende keer misschien iets beter mijn reactie lezen.

      • @Guido, net als jij mag ik een mening hebben. In een eerdere fase heb ik zeer actief mee gedaan op Foodlog, ik denk dus dat ik wel recht van spreken heb. Heb je je wel eens afgevraagd waarom Robert Hoenselaar niet meer deelneemt aan de discussie? Ik wil het hier graag bij laten. Ik heb geen behoefte aan een evaluatie van Foodlog. Wel vind ik het enorm boeiend te constateren dat mensen zich vaak ten onrechte achter wetenschap verschuilen (niet alleen op Foodlog, maar daar ook).

        @Willem, ik mag wel deelnemen aan de discussie op Foodlog. Ik heb daar geen behoefte aan. Mijn energie is beperkt en ik doe daarom momenteel aan weinig discussies mee.

      • willem zegt:

        Ja, Liesbeth, dat begreep ik wel. Ik wilde Guido er alleen maar op wijzen dat voor sommigen hier FL verboden terrein is, en dat voor anderen geldt dat er principiele, dan wel praktische bezwaren zijn tegen FL zoals dat zich ontwikkeld heeft (waarvan die loze statusscheppende sterretjeshandel slechts een symbool is). Heel mooi door DV zelf geformuleerd in hetgeen ik hierboven ergens aanhaalde. En dat had Guido kunnen weten.
        Maar dit alles is te onnozel voor woorden, gelet op wat jij meemaakt!

      • willem zegt:

        Maar even terug naar waar deze draad over gaat: Katan c.s. en de voedingsadviezen.
        Robert Hoenselaar. De initiator. Ik wacht, geduldig, op zijn samenvattende reactie op de zo goed als afgeronde discussie. Liesbeth geeft, tussen de regels door, aan te weten/begrijpen waarom Robert zo stil is. Ik weet, dan wel begrijp, het niet. Wil toch graag een teken van leven van Hoenselaar..

    • Guido Vogel zegt:

      @Liesbeth: laat ik deze zin herformuleren: “Voeg dan eens iets toe aan de de discussie of Foodlog” tot “Het staat je vrij om op Foodlog mee te doen aan de discussie”.

      Het is makkelijk op deze blog te klagen (zonder onderbouwing) over een andere blog terwijl je daar maar half aan de discussie meedoet. Met reden begrijp ik nu, maar onderbouwing van je stelling heb ik (nog) niet gezien.

      • willem zegt:

        Guido. Neem de moeite dit blog te lezen en bemerk dan dat je stelling ‘Het staat je vrij om op Foodlog mee te doen aan de discussie’ een onnozele is.

      • james zegt:

        Wel, laat IK het dan zo formuleren. Wij gewone snotneuzen mogen mee lullen op een lager niveau tegen een achtergrond waar de echte kennis ten toon gespreid wordt door de mensen die het weten, maar waar wij domme mensen niet op kunnen reageren omdat figuren met twee sterren weinig zinvols ter tafel kunnen brengen. Als je voor zulke manipulatie nog meer onderbouwing nodig hebt, bent je naar mijn bescheiden mening toch wel heel erg dense. Het is een ongelooflijk geraffineerd spelletje van feiten en mening manipulatie. Journalisme gezonken tot het laagst mogelijke niveau. Ik word er fysiek misselijk van. The bile rising in my throat.
        En nou stel ik voor dat we hier geen tijd meer verkwisten met prietpraat over Flutlog

        • Mariet Hoen zegt:

          James, dat is het zeker: Een ongelooflijk geraffineerd spelletje ! Ik kijk eigenlijk niet naar al die meninkjes, stellingnames en halve waarheden. Zal mij worst wezen. Om te eten wat goed voor me is, heb ik deze herenclub echt niet nodig. Waar ik wel naar kijk is de metacommunicatie.

          Adembenemend, mag ik wel zeggen. Het verstarde sterren systeem, de dreiging met de angst en de ( valse) hoop, er een te verliezen of er een te winnen, houdt de discipelen op hun toebedeelde plaats.
          De twee ‘sterretjes’, niks te verliezen, wel wat te winnen, doen af en toe een halfslachtige poging de vijfkoppige leider te bekritiseren. Maar die is inmiddels zo overtuigd van zijn gelijk en positie, dat hij maar een klein tikje hoeft uit te delen en ze zijn weer koest.
          De viersterren discipelen wanen zich veilig. Zíj zitten in het bovenste segment, zeg maar de raad van elf. Zij weten alleen ( nog ) niet, dat zij met hun aanwezigheid de steunpilaren vormen voor de vijfkoppige leider. Om hem op zijn plaats houden en ter meerdere eer en glorie van hem. Zij hopen daar een graantje van mee te pikken. Dat het op hun afstraalt !
          Het gevolg is dat zij niet met elkaar praten maar tegen de leider aan.
          De voortschrijdende verstarring doodt de tintelende brainstorming. Er is geen vloeiende communicatie mogelijk tussen de 2 en 4 sterretjes en onderling maar mondjes maat.
          Van de 2 sterretjes wordt nog wel getolereerd dat ze buiten het potje pissen ( b.v. op het PP blog ) Maar de tikjes die de leider uitdeelt, naar aanleiding daarvan, zet de toon !
          Ze zijn gebonden en verbonden en hun bewegingsvrijheid wordt ingeperkt.
          Dat gaat zich een keer wreken, daar kun je op wachten.

          Dit soort processen zie je overal optreden, waar verstarrende regels de boel op slot zetten. In de politiek, bedrijven, woningbouwverenigingen, Wall Street, om er maar een paar te noemen. De leiders creëren een kritiekloze claque om zich heen, worden ‘abgehoben’, en vliegen uit de bocht.

          Ik heb dit ooit, als in een snelkookpan, meegemaakt in een zinderende commune. De steeds verder verstarrende regels maakte de bezieling dood en deed de commune verworden tot een sekte. Die toen vervolgens met veel pijn uit elkaar viel. De leden in verwarring achterlatend.
          Dat zal daar zó’n vaart niet lopen, maar er zijn zeker parallellen te trekken.
          De moraal van het verhaal is : in beweging blijven, de cellen moeten met elkaar praten om zich te kunnen vernieuwen, goed eten en …goed kauwen, dat is je halve eten😉

        • Goed kauwe, zodat ’t ete gelijkmatig in je bloed komp.

          Sorry, gekkenhuis, weinig tijd voor zinnig commentaar😉. Later.

      • Zo’n Raad bestaat daadwerkelijk.
        ” De 3e, 4e en 5e ster verdien je door je commentaren. De redactie stelt een met naam en toenaam bekende communityraad van 21 mensen samen die beslissen of je een stap hoger in de schrijf- en reageerhiërachie komt. Dat doet de raad op basis van de volgende criteria:
        – draag je bij aan ……..
        – draag je bij aan ……..
        – draag je bij aan ………
        – speel je het spel ………
        – draag je bij aan ………. “.
        Die vierde is een hele goeie. Bij zo iets vraag ik me dan wel af : hoe zien zulke Raadsleden er nu uit ? Is er een Smoelenboek ? Hoe komen ze zo geniaal om al die commentaren te beoordelen. Iets wat wij, klootjesvolk, niet hebben ? Het zijn werkelijk van God gegeven mensen, die veel en veel meer onze eerbied en sympathie verdienen. Maar, ik blijf Dick, ik noem hem Dick, hoewel hij mij Jopie noemt, na van Agt wil je zo niet meer genoemd worden, een sympatieke gozer vinden en mijn vrouw vindt hem ook nog een leuke vent om te zien. Waar blijf ik dan ? Je zal maar hoofdredacteur zijn, bedenk dat wel.

        • Ik hou me maar stil, want ik voel me al gauw zo’n…

        • Hoewel ik er – helaas – ook niks meer mee heb en ik er als gezegd niet kan reageren, ligt de impasse ditmaal niet zozeer aan FL. De Nederlandse ‘scientific community’ ontbeert eenvoudigweg de diepgang, substantie, de moed en het burgerlijk fatsoen om een adequate reactie op Robert Hoenselaar te kunnen formuleren.

        • Mariet Hoen zegt:

          Folkert, Ik heb niks tegen de heer D.
          Ik kijk van buitenaf naar de structuur, de opbouw van de regels. Wat ik zie dat door de vorm, die is gekozen, de structuur steeds meer verstrakt. Hetgeen de creativiteit doodt.

      • Hans zegt:

        Doe ik ook nog maar een duit in’t zakkie …..
        Folkert , staat me bij dat jij en DV een bakkie leut zouden doen , afspraak in Utrech ?
        Kwam het er (nog) niet van of komp dat nog😉

      • Jij bent me een Nieuwsgierig Aagje, Hans. Neen, daar is nooit iets van gekomen en daar komt nooit is van, dunkt mij. Let wel, mijn ontmoeting zou op de hoek van de straat zomaar kunnen gebeuren. Ik zou hem als een broeder in de armen sluiten, hopend dat de man eens eindelijk recht op het doel zal afgaan. Kijk, want zag je hem dan is hij zeer vriendelijk. Hoe kan ik een vriendelijk mens voorbij gaan ? Hij en de zijnen vormen ongetwijfeld een van die mensen die veel talentvoller zijn dan ik, in hun welbespraaktheid en in hun ijver om de wereldproblemen op te lossen.

      • Schokkend Melchior, voor zo’n gevoelig klokje als ik ben, die altijd al zo gauw van slag is. Gelukkig heb ik nog mijn glas rode wijn, hoef ik niet te kauwen !

      • Hans zegt:

        Folkert ,
        Dank voor je antwoord , e.e.a zweefde nog door op mijn harde schijf in mijn bovenkamer.
        Nu gewist😉

    • Guido Vogel zegt:

      @Liesbeth

      “Heb je je wel eens afgevraagd waarom Robert Hoenselaar niet meer deelneemt aan de discussie? Ik wil het hier graag bij laten. Ik heb geen behoefte aan een evaluatie van Foodlog”

      Nee eigenlijk. Ik ben nieuw op Foodlog en op deze blog. Zie wel de stekeligheden (en dat is een understatement geloof ik) over en weer. Ben eigenlijk niet echt geinteresseerd in hoe en waarom dit zo gekomen is en sta neutraal/positief ten opzichte van beide blogs. Ik vind het vooral jammer en improductief dat deze situatie ontstaan is.

      Jij bent aanwezig op beide blogs, en mijn punt daarover (in de linolzuurdiscussie) heb ik gemaakt. Als je het niks vindt op Foodlog kun je proberen het daar te verbeteren of daar niet meer actief te zijn.

      Verder het beste toegewenst met je prive-omstandigheden.

  6. Marijke zegt:

    In deze film van Natasha Campbell Mcbride komt aan de orde waarom linolzuur zo slecht is, waarom de boodschap van Melchior Martijn Katan niet bereikt en hoe je de wereld beter kunt voeden: http://www.pasturepromise.tv/video.php?videoid=48. En nog veel meer.

  7. Harrie zegt:

    Al een jaar of zeven ben ik gebiologeerd door voedsel en wat het eigenlijk doet met een mensendiertje. En vooral hoeveel non-kennis er eigenlijk wordt geblaat: door alles en iedereen in het algemeen, maar door de ‘experts’ in het bijzonder. Het voedingscentrum vind ik al jaren een lachertje dan wel een schande. Mijn arme welwillende huisarts weet niet beter, en zelfs dat weet hij niet. De begeleiders in de sportschool die allemaal hun uurtjes voedingsleer op school hebben gehad en daarmee nu mensen, met de allerbeste bedoelingen weliswaar, volkomen op het verkeerde been zetten. Op mijn werk, in het voortgezet onderwijs, zie ik de docenten hun leerlingen ‘kennis’ in de kop stampen met behulp van een klepel waarvan de klok nog nooit gezien, of gezocht is.

    Zelf ben ik zeven jaar geleden door een, ahem, aardig overgewicht, in de eerste instantie aanraking gekomen met Montignac. Dat werkte in elk geval wel als je je strikt braaf gedroeg. Binnen de kortste keren kwam Atkins om de hoek kijken, en dat werkte ook. Ik heb overal het mijne van gedacht en geprobeerd om er het beste van bij me te houden. Zoveel ‘dieëten’ gezien, zoveel methoden, en ik kreeg het idee van gezond eten na jaren lezen en proberen wel behoorlijk duidelijk. Maar nu, eindelijk, lijkt het door de Paleo-stroming, of moet ik Paleo-leer zeggen, eindelijk ook logisch duidelijk te worden. Gevoelsmatig en logisch klopt het allemaal gewoon.

    Ik leef nog (lang) niet 100% Paleo, en ik weet niet of ik dat wel zal gaan doen. Ik ben altijd huiverig voor extremismen, maar ik probeer wel meer Paleo in mijn dagelijks patroon te verwerken. Enne … in de afgelopen 69 dagen ben ik ruim 13 kilo afgevallen. En ik voel me goed, heel goed mag ik wel zeggen.

    Ook een jaar of zeven, acht geleden: ik werkte op de Universiteit van Wageningen (ICT is mijn ding) en had een handleiding in elkaar geflanst om een koffer met laptop en beamer bij ingebruikname te begeleiden. 10 eenvoudige stappen, kort en bondig. Kreeg ik van meneer Katan him-friggin-self commentaar; dat het veel te complex was. Aangezien ik een open geest bezit heb ik hem nog een keer nagelezen en kon niet anders dan tot de conclusie komen dat de handleiding complexiteitsgraad nul bezat. In mijn antwoord naar Martijn heb ik fijntjes opgemerkt dat de gebruikers van de betreffende koffer allemaal HOOGleraren waren en dat ik daar toch wel van verwachtte dat zij hem konden volgen. Hahaha, ik kende Katan niet maar kwam er snel achter dat hij hele lange tenen had. Het is een ordinaire rel geworden. Waar ik, onbeduidend mannetje, horige, de lef vandaan haalde om Zijn Woorden en Zijn Conclusie in twijfel te trekken😉

    Eten moet niet gepaard gaan met een schuldgevoel dat bij velen tegenwoordig wel intrinsiek aanwezig lijkt. Op dit moment staan er biologische speklapjes in de oven, lekker in de grasboter … morgen fijn ontbijten met spruitjes en speklappen!

    Ik lees, onderzoek, en blog zelf wel verder. Met de hartelijke dank aan dit blog overigens; veel fijne informatie!

    • Harrie, dit is zo grappig, ha, ha, ha! Katan him-friggin-self🙂. Hilarisch Catweazle moment. You made my day!

      Nee, paleo moet niet eng en belerend worden, helemaal met je eens. Sommige mensen met specifieke klachten lijken beter af te zijn met een strikte variant, maar we moeten dit niet willen verspreiden als een evangelie. Zelf ben ik overigens vrijwel recht in de leer uit pure gestoordheid😉.

      Catweazle. Hmmm… lijkt wel wat🙂 Niet hatelijk bedoeld (voor er weer een partij verontwaardigde mail komt)!!!

      • james zegt:

        Die moet door het sleutelgat van mijn badkamer gemaakt zijn. Toen ik nog wat meer haar had. @ Harry. Een lange weg (lijdensweg) maar je kwam er uiteindelijk. Zou er aan toe willen voegen IF (intermittent fasting) . Wij zijn maar al te goed bekend met de problemen van dieet gekoppeld aan een bepaald beroep. Onze tweede zoon (ook ICT, N-able) was die lange weg bespaard en begon meteen met bacon en eggs, wortel als lunch en geen brood enz. Was binnen de kortste keren al het extra vet kwijt en ging drie mate broek naar beneden. Dat is nou al meer dan een jaar geleden en heeft die pondjes niet terug gewonnen. And neither have we. Hij is weinig lichamelijk aktief. Dus al die verhalen over jo-jo dit en je moet veel sjouwen en rennen en fietsen om dat te voorkomen, daar geloof ik geen fluit van. Dan wordt er gesjacherd, een koekje hier of iets anders wat ook ”niet zo erg is”. Het geheim is volgens ons vet. Wij gebruiken erg veel coconut oil, kaantjes, boter en ja -niet paleo🙂 – volvette kaas enz. All the good stuff. Maar ik Mariet beloofd ik zal ophouden met m’n prietpraat. Met de beste wensen.

    • Mariet Hoen zegt:

      James, prietpraat maar lekker door, altijd a joy😉

      • Harrie zegt:

        @Melchior:
        Ik heb zelf ook warm-komische herinneringen aan het akkefietje, en gestoordheid vind ik een dusdanig goede eigenschap dat je wat mij betreft daar het ‘recht in de leer zijn’ één op één tegen

        kunt wegstrepen😉

        @James:
        Ik heb het niet als lijdensweg ervaren, mensen zouden dat anders kunnen zien, maar ik heb er geen last van gehad. Het was een interessante reis, en hij is ook nog niet ten einde natuurlijk.

        IF heeft mijn aandacht inmiddels, ik pas het eigenlijk onbewust toe omdat ik aan ontbijt en lunch vaak genoeg heb en daardoor het diner oversla. Van 12:00 in de middag tot 5:30 in de ochtend

        is een mooie ‘fast’ van 17,5 uur…

        Toen ik in 2006 in een periode van 4 maanden 19 kilo kwijt was heb ik het ook een hele tijd zo gehouden, maar in de loop van de jaren ging ik toch weer lopen slempen. Pizza en prosecco,

        patatten en bieren. Mijn kledingkast bevat dus ook broeken van maat 34-34 tot maat 40-34. In 2006 woog ik 82 en vorig jaar woog ik 117. Allerlei oorzaken op te noemen waardoor dit komt, maar

        veel om die oorzaken in de kern weg te nemen is wat ik wilde. Afgelopen januari startte ik mijn hernieuwde new years resolution en verdomd … het voelt GOED! Maar ik zal levenslangs de vinger aan de pols moeten houden, ik denk dat Paleo een nog beter uitgangspunt is om me daarbij behulpzaam te zijn dan eenvoudigweg low carben.

        En sporten? Ik ben heel mijn leven bewust anti-sport geweest. In mijn optiek had je evolutionair gezien als mens maar twee redenen om te rennen: 1. om je eten te vangen en 2. om te voorkomen dat je iemands eten wordt. Wat dat betreft ben ik altijd al verrekte paleolithisch ingesteld geweest😉 Ik was Montignac destijds zo dankbaar dat hij ook (bijna) ageerde tegen sport! Maar als ik eerlijk ben, en dat ben ik, moet ik zeggen dat ik sporten toch lekker ben gaan vinden. Hardlopen is geweldig, moutainbiken is geweldig, fitness is erg bevredigend. Een paar jaar geleden ben ik toevallig in aanraking gekomen met motorcrossen en ik kan je vertellen dat je daar een goede conditie voor nodig hebt. Daarvandaan ben ik dus in het mountainbiken, fitness en hardlopen terechgekomen. Heel fanatiek ben ik niet, en heel goed zeker niet, maar het biedt me wel wat.

        Melk heb ik al sinds mijn achttiende niet gedronken, yoghurt en vla en al die andere zooi ook vrijwel niet eigenlijk. Kaas wel, dat kan toch zo lekker zijn … Van een scheut room in mijn soep ben ik ook niet vies. Helemaal paleo ben ik dus ook niet, en ik laat het van de ervaringen en omstandigheden afhangen of ik dat wel zal worden. En eigenlijk denk ik dat juist dát ook nogal paleo is; door ervaring en omstandigheid laten bepalen/afhangen/uitwijzen wat werkt…

  8. Carla zegt:

    Off topic:
    Melchior, zou het handig zijn als alle links die je hier kunt aanklikken openen in een nieuw venster? Kan ook zijn dat je er een bedoeling mee hebt om dat niet in te stellen, maar het is veel fijner om artikelen naast elkaar te lezen ipv telkens met de terugbutton te werken. Het is voor jou maar een vinkje werk.

    • metabool zegt:

      Voor jou ook maar één muisklik, Carla. Ctrl + linker muistoets opent de gewenste link in een nieuwe tab van je browser.

      • james zegt:

        Zie het nou pas. Ja natuurlijk Ctrl – action (left click) Lukt mij echter maar zelden. Heb altijd wat in mijn linkerhand als ik aan het surfen ben, kop koffie, glas wijn en dan is right click/left click handiger. Ben een echte mouse addict, kan ook slecht met de touch pad overweg..

    • james zegt:

      Carla, hij bedoelt denk ik rechter click. Linker click doe je al. Tenminste zo werkt het in Chrome. Gebruik maar zelden de linker click hier.🙂

      • metabool zegt:

        Nee hoor, ik bedoel links. Probeer het maar eens. Met rechts krijg je een pop up met een menu waarin je o.a. ook kunt kiezen voor openen in nieuwe tab maar dat zijn meerdere muisklikken.🙂

    • Marjo zegt:

      Voor ipad gebruikers: vingertop wat langer op de link gedrukt houden. Er verschijnt dan een venster met diverse keuzemogelijkheden, waaronder openen in nieuw tabblad.

    • Carla, ik geloof dat Yvonne dat laatst ook vroeg. Punt is, zelf ervaar ik het als opdringerig wanneer een link vanzelf opent in een nieuw venster. Het is net of de site waar je uit weg klikt je niet wil laten gaan. Maar als iedereen dat nou prettiger vindt… dan moet ik misschien maar overstag😉.

  9. Jo tB zegt:

    Als je het mij vraagt (ik ben maar een leek) zijn de HOGEheren van de regen in de drup beland.

    Jaren geleden had ik op internet gelezen dat een zekere Dutch researcher (Katan) was about to publish an article on the dangers of trans fats in margarine and that margarine manufacturers the world over were frantically (in secret) reformulating their margarine formulas.

    Ze hebben toen de transvetten vervagen voor linoolzuur (Omega-6) die nu blijkt net zo slecht voor de mens is. Zo is het toch gegaan?
    Zijn de margarinefabrikanten nu weer (in secret) koortsachtig bezig hun formules opnieuw bij te werken? Met wat vraag ik mij af…

    • metabool zegt:

      Eén van de grote verdiensten van Martijn Katan is het aantonen van de schadelijkheid van transvetzuren. Dat dit eigenlijk al sinds 1956 bekend was (maar in de doofpot gestopt vanwege commerciële belangen) doet daar weinig aan af. Transvetzuren/transvetten ontstaan door kunstmatig harden van plantaardige olie onder hoge druk en doorvoering van waterstof en een nikkelkatalysator. De soort olie doet er niet toe. Alle min of meer vloeibare oliën kunnen kunstmatig gehard worden, ook kokos- en palmolie. De margarinefabrikanten zouden een dief van hun eigen portemonnee zijn als ze dat kunstmatig harden niet deden met de goedkoopste olie, dus met name zonnebloem-, mais- en soja-olie, die toevallig alle drie een hoog gehalte aan linolzuur bevatten.

      Aanvankelijk werd margarine gemaakt van rundvet, afgeroomde melk, en gesnipperde koeienuiers. Maar via walvistraan nu dus vooral van kunstmatig geharde plantaardige olie. Hydrogenering wordt tegenwoordig minder gebruikt en, als het goed is vervangen door interesterificatie. Of dat minder schadelijk is moet nog blijken.

  10. AbuKaliem zegt:

    In een chemisch (haha) laboratorium, ontdekte (helaas) in 1813 de Franse wetenschapper Michel Eugene Chevreul een nieuwe vetzuur en hij noemde het acide margarique, Chevreul’s ontdekking bevatte glanzend, parelachtige aanslag, dus hij noemde het naar het Griekse woord Margarites wat parelachtig betekent.

    Ik wil geen parelachtige aanslag in mijn aderen🙂

    tack för råd Melchior

    Qur’an – Surah Al-Maida, Ayah 32 “whoever kills a soul unless for a soul or for corruption [done] in the land – it is as if he had killed mankind entirely. And whoever saves one – it is as if he had saved mankind entirely.”

    Rädda mänskligheten

  11. George zegt:

    Het wordt tijd voor een soort gifvoedingnee.nl of wie weet er een betere naam?
    in navolging van http://www.tabaknee.nl/
    De site van 2 moedige longartsen, die o.a. “Minister Tabak (“Onze” minister van Volksgezondheid Edith Schippers) aan de schandpaal nagelt…een overigens lezenswaardige site…..o.a. de machinaties van de tabaksindustrie en haar lobbyisten (o.a. Schippers dus, maar ook Hillen, Irene Ascher-Vonk, Arno Rutte voor de VVD in de Tweede Kamer etc.

    • willem zegt:

      Op het eerste gezicht een geweldig idee, George. Maar bij nader inzien veel ingewikkelder dan een antitabakactie.
      De gevaren van tabak zijn tamelijk strak vast te stellen; de gevolgen van gebruik ook.
      Maar wat is ‘gifvoeding’? Definieer dat maar eens.
      Is groente gif? Fruit? Kweekvis? Vlees? Ga de discussie maar aan…
      Wellicht is ‘gifvoeding’ te eng gesteld. Gaat het niet veel meer om het totaal aan voedingsmiddelen dat je gebruikt. De context? Het weglaten? De hoeveelheid? De samenstelling? De oorsprong? En daarnaast de levensstijl van het individu? Het milieu, de geestelijke gesteldheid, en ga zo maar door.
      Knap ingewikkeld, gelet op het feit dat een element uit dit pakket al eindeloze discussies zal opleveren, onder professoren en (andere) leken…

      Met het aanstippen van de machinaties van de tabaksindustrie heb je volkomen gelijk. Dezelfde machinaties zie je ook elders. Maar als ik daar over begin, zit ik te lang achter het toetsenbord. Fijne avond allemaal.

      • metabool zegt:

        Tabak heb je niet nodig. Voedsel wel. Dat is het grootste verschil.

        • George zegt:

          @metabool het ging mij vooral over de machinaties, het bedrog, de manipulatie van voeding, het vervangen van voeding door farmaceutische “medicijnen” etc. etc.

      • metabool zegt:

        Met je eens, George, dat de voedsel-, tabaks- en farmaceutische industrie in niets voor elkaar onderdoen qua gewetenloosheid.

      • Dan maar hier ! Voor mij absoluut niet te volgen waar ik nou mijn verhaaltje mag plaatsen. Geen kritiek, Melchior, Ooit wilde ik postbode worden, ook zeeman achter de kachel, en stratemaker op zee, maar ook kok. Voor kok ‘studeren’ bestond niet, wel bakker, timmerman, slager, dus ging ik werken bij het Restaurant van de oude Jaarbeurshallen te Utrecht. Dit alles tegen de zin in van mijn vader, die het geen beroep vond, hij wilde dat ik ging studeren. Het woord koken kende hij zelfs niet. Ja, water koken. Mijn moeder bereidde eten, zoals de pot het schafte. In mijn eerste week, tevens mijn laatste, leerde ik de drie belangrijkste ingredienten van de keuken kennen. Zoet, zout en zuur. Mij overkwam het volgende. Op Zondagmiddag ter afsluiting van een Beurs zouden er zeshonderd geeerde gasten aanwezig zijn. Zij allen zouden fabuleus getracteerd worden op een middagmaaltijd met een biefstuk. Uitermate luxieus, iets heel bijzonders.
        ’s Morgens, de dag ervoor, bleek dat de koeling was uitgevallen. De biefstukken waren grijs. De Chef rook aan die grijze dingen en beval mij hier verder tot de volgende dag op te letten. Zware tijden, waarin niet op een uurtje van een galeislaaf gelet werd. Daarna werd er in een gamel een paar flessen azijn gedaan, daarin gingen de biefjes, geheel onder. Na uren zagen de dingetjes er redelijk uit, maar zuur, zuur, zuur. De volgende stap was ze in water met echt behoorlijk wat zout te leggen, tot de volgende dag. Een paar uur voor het bakken werden ze in suikerwater gelegd. Alle gasten hebben gesmuld van een prachtige bruine biefstuk, en geen is er ziek geworden. Waarom vertel ik dit verhaal, voor de leut en de moraal.

        • james zegt:

          Folkert, van mijn vrouw mag je blijven. De eerste opmerking van mijn vrouw? Dat was een hele goeie kok. Die weet wat wel en wat niet kan. De compensatie van zout en zoet wordt al jaren gebruikt door de frisdrank goochelaars. En ja, die suiker resten geven een mooie bruine kleur

      • Hans zegt:

        Mooi verhaal Folkert ,
        Die gasten boften dus maar ……, zonet stoofpotje met rauwe zuurkool met varkensvlees gemaakt.
        Zuurkool (zuur) met wat appelsap (zoet) , reuzel , vlees lekker mals…. en kruiden natuurlijk , komijn en kummel .
        Eigenlijk wilde ik zeggen dat op deze manier vlees ,,bewerken ” dus heel goed is 😉

      • Juist, James, daarom vertel ik dit verhaal. In al die recepten zoals ze gehanteerd worden in Allerhande en aanverwante blaadjes, ze lijken op elkaar en herhalen elkaar, zijn deze ZZZ overvloedig aanwezig, plus een overdosis aan creme freche. Waarom zijn die recepten nodig ? In de Paasgids van AH, jij ontvangt die helaas, gelukkig niet, wordt hier door de bus geflikkerd, prijst Jamie een Paasdis aan. ” En voor wie er geen tijd heeft om in de keuken te staan: in de winkel zijn ze er in een bijna-klaarvariant! “. Eten bereiden, zoals Willem ook aangeeft is van weleer. Wie mij tegen wil spreken moet dat echt doen, graag zelfs, maar dat Oerdis-verhaal gaat dezelfde kant op. Voor wie er geen tijd heeft om in de keuken te staan: in de winkel zijn ze er in een bijna-klaarvariant! Dat wordt de toekomst van de Oerdis. Is het niet Jan Peter.?

      • Hans, wil je me volgende keer wel aan de dis uitnodigen. Alhier, niet uit een blaadje, gestoofde prei met mosterd en een partij gebakken scholfilet. De filet wel gebloemd, anders kan je het wel vergeten ze mooi gebakken te krijgen.

      • willem zegt:

        Mooie verhaaltjes, jongens (waar zijn de meisjes in deze?).
        Ik at vandaag, als ‘hoofdmaaltijd’, een moot wilde zalm, op de huid gebakken, niet te snel, moet mals blijven. Wat Keltisch zeezout erover gestrooid, met wat peper uit de molen.
        Die moten zijn duur, dus denk niet dat hier elke dag een dergelijke vis op tafel staat.. Maar mijn eega had daar trek in, en wat doe je dan? Gehoorzamen, dus, ook uit eigenbelang.
        Daarbij de keus uit veldsla, met wat rauwmelkse kaas erbij gebladderd (kan dat woord hier?) of winterpostelein, want de laatste dagen was het kool, in variaties, wat de pot schafte. Ook nog wat balsamico erover, want dat staat altijd wel gereed.
        Een klein aardappeltje ook nog, met klontje boter, want ik heb nog wat rosevall en sarpo mira in de schuur liggen. En eind mei komen, hopelijk, want de winter duurt lang, de eerste aardappeltjes weer: Fryske Gielsjes, lekker.
        Zo klaar, weinig werk, je kunt het avondblad staande (!) erbij lezen.
        Geen Allerhande, of Oerdis, nodig. Toch?

        • Mariet Hoen zegt:

          Dit meisje heeft vandaag niet veel gegeten. Restje opgewarmd van de jodenhaas van vóór gisteren, boter, kokosolie, knoflook. Komkommer, sla, met limoensap en olijfolie. That’s it.

          Zit weer even in de vastentijd😉 Gisteren 24 uur gevast, Al een tijdje niet gelukt, maar deze keer ging het een beetje vanzelf.
          Wel vandaag 20 wafels gebakken, ( 1 halve per keer met lepel kokosolie en notenboter ) voor het ontbijt. Ben ik weer een dik maandje klaar.

      • Hans zegt:

        Klinkt goed Willem en zal smakelijk zijn (geweest), maar 2e alinea
        ,,Gehoorzamen, dus, ook uit eigenbelang.”
        Ehm , die logica ontgaat mij ….;-)

      • willem zegt:

        Onder ‘eigenbelang’, Hans, bedoel ik dat ik zelf ook gek ben op wilde zalm, gebakken op de huid. Vandaar mijn snelle instemming met het voorstel zalm te eten…
        Voor de volledigheid. ’s Middags at ik, als een soort lunch, nog een portie garnalen, twee gebakken (in niet-ontgeurde kokosolie) bananen en een avocado.
        ’s Ochtends twee zachtgekookte eieren, kwartier eerder onde de kippen vandaan gehaald…

      • Marjo zegt:

        Folkert, is het zoutzoetzuur bad ook niet gebruikt om de bacteriegroei te onderdrukken? Btw hier stond afgelopen week ook tweemaal gebakken zalm op het menu. Met 5 personen in huis is dat wel een financiële aderlating!

        • james zegt:

          Waarom zalm? Is hier relatief goedkoop, maar slaan liever een flinke voorraad Alaskan Pollock in. Smaken verschillen, maar die is veel lekkerder dan zalm en gezonder. Zalm staat tamelijk hoog in de kring en slaat meer zware metalen op dan pollock. En natuurlijk sardientjes en anchovis. En haring en makreel. Sardientjes moet wel zo’n beetje het goedkoopste eten zijn.

      • Dat was de hoofdopzet, Marjo. Voor de aardigheid zeg ik er bij dat het in 1957 was.

      • willem zegt:

        Marjo. Wilde zalm is inderdaad erg duur. Twee mootjes van die zalm, met huid, kost meer dan 7 euro. Een groot gezin moet wel kunnen leven van een behoorlijk inkomen, wil zalm regelmatig op het menu komen..
        Wij, twee personen, eten dat dus echt niet elke dag, niet om de kosten en niet omdat er wat variatie in de voeding moet zitten. Plaatsvervangers voor zalm: eieren, andere vis en/of garnalen en schelpdieren, fatsoenlijk vlees (ook vaak duur) en kip o.i.d. kunnen soms de kosten wat drukken. We zouden een kostenplaatje kunnen maken a.d.h.v. wat we zoal dagelijks eten. Wellicht kan dat sommigen op andere, betere, idieen brengen.’
        ‘Paleo’ en biologisch hebben de naam duur te zijn. Een drempel voor velen om de stap te nemen naar die andere, gezondere voeding. Jammer!

        • Mariet Hoen zegt:

          Goed idee Willem, kostenplaatje maken ! Ik had dat in het begin ook, dat ik dacht dat ik veel duurder zou uitkomen met goed vlees/vis, dure kokosolie en biologisch, zoveel mogelijk.

          Ik heb zo’n programmaatje bij de bank, waar ik mijn boodschappen kan budgetteren, en wat blijkt . Nagenoeg gelijk en zelfs iets eronder.
          Ik eet natuurlijk ook minder ( IF, ha,ha )
          Een paar dingen heb ik ook eruit gegooid, zoals bronwater in plasticflessen. Koud kraanwater met wat citroen of scheutje appelazijn, of thee. Kaas, maar heel weinig. Eieren bij de boer, 10 voor 1.50. Boterhammenvlees ( altijd met een beetje suiker ), niet meer nodig zonder boterham. En ga zo maar door. Appie wordt niet meer rijk van mij😉

      • willem zegt:

        Juist, James: pollock! En dan speciaal die daar ergens bij jullie, de Beringzee c.a., gevangen wordt. Koolvis zeggen we meestal. Prima en relatief goodkope soort. Ingevroren, in blokken. Verder noem je de vis op die onder de ‘vette’ wordt gerekend: makreel, haring, ansjovis en sardientjes. Die laatste vers, of in blik. Let op dat als olie olijfolie is toegevoegd. Ze zijn er ook gerookt.
        Duur? Dan zijn we bij Mariet. Zou inderdaad aardig zijn wat vergelijkende staatjes te maken, maar niet makkelijk.
        Wie zelf groente verbouwt en vruchtenstruiken heeft (en kippen houdt…), zal voor andere staatjes zorgen dan degenen die ze moeten kopen. En dat verschilt ook weer: supermarkt (verschillende, met verschillende prijzen voor zelfde product), de boer, de visser, de slachter, etc. De prijs is vaak afhankelijk van je keuze van leverancier. En, geef je de voorkeur aan ‘biologisch’, dan stijgen de kosten meestal.
        Het zou kunnen door een enkel product te kiezen, dat te omschrijven (op dit blog zou het binnen onze ‘paleonormen’ horen te vallen), aan te geven waar het gekocht wordt, wat het kost en eventueel de afstand tot dat adres te bepalen. Ik zeg maar wat.

      • Fien zegt:

        Ik eet voor 80-90 procent biologisch en dat maakt het natuurlijk flink duur. Maar ik schat dat de meeste mensen duurder uit zijn met Paleo, tenzij ze veel minder gaan eten, zoals Mariet. Brood, pasta, rijst, tarwebloem, gedroogde peulvruchten behoren tot de goedkoopste voedingsmiddelen. Vervang ze door iets anders en je merkt het in je portemonnee. Bak-en-braad flacons en halvarine zijn goedkoper dan boter, olijfolie of kokosolie. Een pot pindakaas is stukken goedkoper dan notenpasta. Ik ben een echte soepliefhebber en tegenwoordig eet ik voor de lunch meestal een grote bak soep (geen blokjes of blikjes; basisbouillon zelf getrokken van kip, schenkel of groenten) en een grote bak van een of andere salade. Vandaag was dat venkel-prei soep met kabeljauw (heerlijk, al zeg ik het zelf) en gemengde groene sla met geraspte rauwe biet, appel en notenolie. Vroeger was ik klaar met drie belegde boterhammen en een appel.

      • De afgelopen twee maanden hebben wij, twee personen, aan groente, vlees, vis, aardappelen, € 600 uitgegeven. Dat is € 65 in de week, of te wel € 32,50 per persoon. Is dat veel ?

      • willem zegt:

        Dat is heel weinig, Folkert! Lijkt mij: minder dan vijf euro p.d. p.p.
        Vast geen zalm op de huid en garnalen enzo..
        Mag ik vragen waar jij je vlees haalt/koopt? En hoe gaat dat dan?

      • Willem, ik rekende het nog na. De orde van grootte klopt. Er wordt natuurlijk nog wat meer doorgestouwd. Wat dacht je van mijn flesje rode wijn ? Zeg maar dat wij samen voor € 10 per dag eten. Geen wilde zalm op de huid, geen scampies. Af en toe. Wel mosselen, koolvis, schol, kabeljauw, wijting, zalmforel, haring, makreel, spekbokkum. Mijn lief eet alleen de koolvis, de schol , de kabeljauw. Van die andere vissen gruwt ze. Vlees komt van de Turk, lamsschouder , schapenschouder. Gehakt van Wildernisvlees. Een partij stoofvlees van het paard in de vriezer omdat dat ineens goedkoop was. Op dit moment, witte kool, rode kool, prei, wortelen, kroot. Waar koop ik dat ? Op de markt, bij Lidl, Aldi en bij iets wat Natuurwinkel heet. Oh, Hans ik heb nog een partij Eisbein, herinner je je ?
        Wanneer je bereid bent de complete produkten te kopen, en dat moeten we blijven doen, ondanks dat Wouter en de zijnen willen dat we aan de fles gaan, is de dagelijkse kost niet zo duur !

      • Hans zegt:

        Folkert , gisteren in de zuurkool ( ook niet duur ) een schweinehaxe kant en klaar van Lidl (aanbieding) meegestoofd , jammie
        De slager verkoopt ook bovenpoot voor weinig.
        Als ik dit zie krijg ik alweer trek , zoooo lekker 3 a 4 uur op 175 graden

      • Hans zegt:

        Ho , ho , alleen het vlees en natuurlijk niet dat pakkie kant en klaar saus (blijft een commercial natuurlijk) onnodig uiteraard maar dit ten overvloede 😉

    • Mariet Hoen zegt:

      Lijstje van welk gif in je eten kan zitten : neevergifeten
      ( Hoop dat de link werkt )

    • Fien zegt:

      Leuke budget site van Jasper! Maar het punt dat granen enz. minder kosten, blijft overeind. Twee euro voor een bakje courgettesoep is echt meer dan de prijs van een paar belegde boterhammen. Een student die zo min mogelijk geld wil uitgeven aan maaltijden volgens de Schijf van Vijf, is goedkoper uit dan Jasper. Ander punt: een jonge vent eet soep of salade als lunch, maar niet allebei?? Ik heb moeite dat te geloven. Ja, dan ben je zeker goedkoper uit, maar een oud mens als ik kan het op dat ene bakje courgettesoep van de foto niet volhouden tot ’s avonds.

      • Marjo zegt:

        Fien, ik vind ook dat je met paleo duurder uit bent. De afgelopen twee jaar ben ik geleidelijk steeds meer overgeschakeld op een paleovoeding, ook voor mijn man en 3 puberzonen. Elke verandering is duurder. Bijvoorbeeld kokosmelk in de koffie ipv gewone melk, gebakken eieren ipv brood, noten als tussendoortje ipv evergreens, kokosolie ipv zonnebloemolie en zo kan ik nog wel even doorgaan. Toetjes, frisdrank, sapjes gebruikten we al niet, dus dat levert ons niets op.
        Ik vraag me bij het zien van de gefotografeerde borden met eten ook altijd af of dat alles is wat ze eten. De mannen hier in huis eten ’s avonds twee/drie volgeschepte borden leeg.

        • George zegt:

          @Marjo koffie? da’s geen paleo, dus dat kun je meteen besparen🙂 nee grapje
          maar je kunt er ook vette koffieroom of slagroom in doen, maar ik weet niet of dat goedkoper is dan kokosmelk en je kunt het aandeel aan vetten verhogen, dat vult ook goed…
          maar vergeet vooral niet dat paleo op den lange duur veel goedkoper: gezond op hoge leeftijd en dus bespaar je heel veel aan ziektekosten en win je aan leven……

      • Marjo zegt:

        @george, vanwege de hopelijke voordelen op de lange termijn hebben wij de extra uitgaven er voor over. Maar ik vraag me echt af hoe een gezin met minder inkomen het allemaal zou moeten betalen.

        • Mariet Hoen zegt:

          Marjo,
          Met 3 puber zonen in de groei en dan Paleo, dat lijkt mij ook duur. Als ik zo eens uit de losse pols uitreken wat jij aan eten kwijt bent.
          Uitgaande van mijn berekening, die natuurlijk voor jou niet klopt, want ik ben een ‘oude tulp’ ( gepikt van Jo ) en die eten minder en zijn niet in de groei, eerder andersom, in de krimp😉 denk ik dat je met 5 personen op z’n minst tussen de € 1250 en € 1500 kwijt bent. Als het niet meer is !
          En dan heb je alleen maar over eten, daar komen de aaifonen enz. nog bij. Maar dat is een ander verhaal.
          Een bijstands gezin kán niet Paleo, dat is wel duidelijk. Toch wel een beetje veel elitair !

      • willem zegt:

        Nattevingerwerk, oordelen over mogelijk te besteden budgetten aan voeding, van anderen. Complex ook.
        In het algemeen kost ‘gezondere’ voeding meer dan junkfood. Da’s duidelijk, want dat laatste bestaat uit massaproductie van granen (relatief goedkoop), allerlei soorten suikerachtigen (goedkoop), zonnebloem-, soya-, e.a. goedkope olien, melk (verontrustend hoe goedkoop een literpak melk bij Aldi is), en ander gooi- en smijtwerk aan voedings-, beter: vulmiddelen.
        Onbewerkte, pure en liefst fatsoenlijk verkregen producten zijn uiteraard duurder.

        Toch is met wat handigheid de prijs van een goede maaltijd wel te drukken. Sommigen hier geven voorbeelden. De vraag is, of ‘de massa’ (want die bepaalt het macro resultaat op het terrein van voeding en gezondheid) in staat is de draai naar een gezondere leefstijl te maken. Dat betwijfel ik, binnen de realiteit van de dag. Maar daarover hadden we het eerder en elders al.
        Marjo heeft gelijk: voor een gezin met een stuk of wat kinderen, levend van een (te) schraal inkomen , maar wel beseffend dat gezonde voeding allen ten goede komt, is een eetpatroon op basis wat we hier zo mooi als bijna optimaal kunnen omschrijven, nauwelijks tot niet haalbaar. Inderdaad, voeding is een maatschappelijk probleem.

    • Mariet Hoen zegt:

      Folkert, dat is weinig. Heb je de wijn er ook bij geteld😉

      Ik heb het nog eens nagekeken. Ik geef zo rond de € 300,- tot 350,-per maand uit aan boodschappen. Daar zit `± 40 of 50 euro aan vuilniszakken, waspoeder, afwasmiddel, vaatwaspoeder, koffiefilters, toiletpapier, enz. in.
      Zo’n € 100 tot 150 aan vlees/vis, kokosolie € 39,- , kokosmeel € 15,- , amandelmeel € 2 á 3, rauwe chocolade poeder € 9,- ( met de laatste 3 doe ik ± 3 mnd. ) Eieren wel 30 per mnd.€ 4.50
      De rest voor groenten, appelazijn, olijfolie, kruiden( bij de Turkse winkel ), beetje fruit, veel slagroom, boter, koffie, thee.
      Zoiets als appelazijn en kruiden, daar doe ik meerdere maanden mee.

      Wat ik niet ( meer ) koop. Koolhydratenlaag brood, half brood € 2,- Geen wijn en andere drank, sap, mineraalwater, enz. Atkinsrepen en crackers, véél te duur en teveel carbs,
      Weinig fruit ( ik koop aardbeien en bosbessen in de aanbieding. Gaan in de vriezer en worden per 1 of handje ontdooid, met geklopte slagroom/kokosmelk als toetje, soms, gegeten.
      Doe ik ook met mijn eigen oogst, zwarte en blauwe bessen, kruisbessen, ( hopelijk straks ook met de haskaps ) in de vriezer, heb ik nu nog restjes van.

      Dit jaar ga ik proberen meer groenten zelf te kweken. Heb daarvoor zaadjes besteld, maar ik oogst en ruil die ook. Radijsjes, rode bieten, sla, boerenkool, peultjes, laten schieten/ drogen, voor het volgende jaar. De knoflook doet het goed, opnieuw geplant met de oogst van vorig jaar.
      Niet iedere maand helemaal hetzelfde, maar wel gemiddeld dus.

      • Mariet, dat zijn alleen de levensmiddelen. Huishoudelijke artikelen niet inbegrepen. Wijn komt daar nog bovenop. Ik wil niet zeggen dat het veel is maar ik wil het nou toch niet weinig noemen. We zijn met zijn tweeën, dan moet je toch voor € 10 per dag wat te eten kunnen samenstellen. In het geval van een paar jonge gasten erbij, die behoorlijk kunnen bunkeren, lijkt het mij een ander verhaal. Dat is niet meer, waar er twee eten kunnen er ook drie eten.

        • Mariet Hoen zegt:

          Folkert, heb je gelijk in. Geen appels met peren vergelijken. Dan krijg je een scheef beeld. Ook denk ik dat het verschil stad en platteland veel uitmaakt. In de stad heb je minder toegang tot lokaal bij de boer shoppen. Toegang tot een tuin met mogelijkheid tot moestuin. Tijdsaspect speelt waarschijnlijk ook een rol, als je nog werkt.
          Dus écht wetenschappelijk kun je dit onderzoekje niet noemen😉

      • Marjo zegt:

        Mariet, je komt aardig in de goede richting met je schatting van de kosten. En dan koop ik ook nog wat zaken bij de Lidl en Aldi en drinken we geen alcohol. Een dag met Puregraze vlees probeer ik weer te compenseren met bijv. paardenvlees of de wat goedkopere vis. Toch blijven de kosten schrikbarend hoog. Daarnaast ben ik uren kwijt aan het snijden en wassen van alle groente die we eten. Ik kan me heel goed voorstellen dat anderen daar geen zin en/of tijd voor hebben. Voorgesneden groenten zijn ontzettend duur. Voor menig gezin met goede wil maar niet al te veel geld zal het een levensgroot dilemma zijn.

        • Hmmm… Voor mij is het juist goedkoper.

        • james zegt:

          Net nog eens even weer die 2011 post nagelezen. Zit ik al weer zo lang mee te lullen.. Moet me toch even van het hart dat een duurder voedsel pakket alleen duurder genoemd kan worden in relatie tot iets anders. Dat andere is het voedsel pakket dat op de tafel komt via zwaar gesubsidieerde processen. In de States alleen in tax breaks al miljarden per jaar. Maar wat me meestal in dit soort argumenten veel meer tegenstaat is dat veel van die zgn zuinige krappe budgetten helemaal verkeerd in mekaar zitten. Mensen hebben geen geld voor gezond eten, maar wel voor de nieuwste i-pad, of een nieuwe video game, uitgebreide televisie kanalen, koffie on the go van Tim Horton of Starbucks, enz.enz. En nou voelen natuurlijk de verkeerden zich weer in hun wiek geschoten.. Er zullen echt wel inkomens zijn die zo krap moeten rondkomen dat het betekent heel voorzichtig zijn met je budget.
          Er zijn echter veel meer mogelijkheden om je budgetaire capaciteiten te verruimen.
          Er zijn verschillende basis groenten die in een vensterbank of op een balkon gekweekt kunnen worden met heel weinig moeite. Een kwart of halve koe kopen zoals Melchior doet kun je misschien niet alleen, maar waaropm niet een aantal mensen bij mekaar getrommeld. Elke goeie slager is meer dan bereid om gelijke porties te maken. Als onze slagers het hier kunnen kunnen ze dat in Nederland ook. Een buurt, een straat, samen een diepvries.
          Zelfs grotere stukken niet afgesneden vlees is beduidend goedkoper. Net gisteren een hele sirloin opgehaald voor $4.46 per kilo. Afgesneden lag er naast voor bijna $7.-
          Ik weet niet of de CSA’s al bekend zijn in Nederland ( http://csafarms.ca/ ) maar het is ook een mogelijkheid om met een klein beetje inspanning aan je budget te sleutelen. Er zijn overal wel boeren te vinden die bereid zijn om samen te werken. Een zaterdag wieden? met de kinderen?

        • Harrie zegt:

          Hear, hear!
          *knikt hevig instemmend en applaudiseert bijna*

  12. Guido Vogel zegt:

    De conceptrichtlijnen van de Gezondheidsraad:
    http://www.gezondheidsraad.nl/sites/default/files/ocr_vetten_olien_2015.pdf

    Waaruit:

    Bij de afleiding van de Richtlijnen goede voeding stelt de commissie effecten en verbanden met een grote bewijskracht centraal. Hierbinnen valt de volgende conclusie:
    – Het vervangen van 10 energieprocent boter door 10 energieprocent zachte margarine verlaagt het LDL-cholesterol met 0,20 mmol/l.

    Effecten en verbanden die een geringe bewijskracht hebben, kunnen een ondersteunende rol spelen bij de afleiding van de richtlijnen. Hierbinnen valt de volgende conclusie:
    – Het vervangen van saffloerolie door kokosolie verhoogt het LDL-cholesterol.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s