Het verleden ontkurkt

Patrick McGovern is een fervent aanhanger van de Dronken Aap Theorie (Homo imbibens): “Eerst was er wijn, toen was er bier en toen pas was er brood.”

Patrick McGovern is een fervent aanhanger van de Dronken Aap Theorie (Homo imbibens): “Eerst was er wijn, toen was er bier en toen pas was er brood.”

Terwijl Guido en Fred-Jan gezellig bakkeleien over Basic Metabolic Rate en de significantie van het eventuele ‘metabole voordeel’ van een ketogene voeding, hoop ik de vier andere lezers te behagen met een intermezzo dat in the grand scheme of paleo slechts een bagatel lijkt te zijn, tenzij je een aanhanger bent van de Dronken Aap Theorie. Ofwel: hoe zit het met ons drankverleden. Welnu, dat is oud. Zeker 10 miljoen jaar geleden, toen de voorouder waaruit gorilla’s, chimpansees en mensen zouden ontspruiten (voor het perspectief: de laatste gemeenschappelijke voorouder van chimps en de Homo’s😉 leefde 5 miljoen jaar geleden) vrij plotseling het enzym alcoholdehydrogenase 4 (ADH4) aan zijn metabole gereedschapskist toevoegde. Wat een mazzel :-)! Volgens biochemicus Steven Benner van de Foundation for Applied Molecular Evolution in Florida evolueerde deze eigenschap snel, omdat de door Bacchus gezegende primaten zich daardoor tegoed konden doen aan fermenterend valfruit, dat weliswaar maximaal zo’n 6 % vol. bij elkaar pruttelt, maar waarvan je toch aardig beroerd zou worden als je het niet kon metaboliseren. En dus zijn wij aangepast aan bescheiden hoeveelheden alcohol. Te veel – en om de stemming niet al te hoog te laten oplopen, dan heb ik het over meer dan een glas per dag – is een erg slecht idee. Niet eens zo zeer vanwege de alcohol zelf, maar vanwege het onvermijdelijke tussenproduct aceetaldehyde: een verschrikkelijk naargeestig stofje, dat overal in het lichaam herrie schopt. Geregelde minimale belasting lijkt daarentegen gunstig te zijn. Wat ik veel interessanter vind dan het ‘feit’ dat een beetje booze paleo is, is dat de expressie van ADH4 veel en veel ouder is dan die van amylase, de stress-signalerende noodoplossing voor het verteren van zetmeel (crisisvoedsel) uit de vorige post. Patrick McGovern, de hoofdpersoon uit het verhaal hieronder, heeft niks met paleo, maar één ding weet hij zeker: “Eerst was er wijn, toen was er bier en toen pas was er brood.”

In de bijbel wordt heel wat afgedronken. Vooral wijn is populair in het boek der boeken. Het eerste dat Noach na de Zondvloed deed, was wijnranken planten. Maar volgens de Indiana Jones van de drankgeschiedenis gaat ons wijnverleden veel verder terug.

Snobs als Dick Veerman (grapje, Dick) krijgen mogelijk kromme tenen bij de gedachte, maar zelfs jager/verzamelaars hielden al wijnproeverijen. Ze slurpten gefermenteerd druivensap met minimaal een procent of 8 uit leren zakken en houten schalen. Dat weten we dankzij Patrick McGovern, biomoleculair archeoloog aan de Universiteit van Pennsylvania. Hij staat bekend als de Indiana Jones van de Antieke Wijnen en Bieren. McGovern is niet bepaald een middle of the road academicus. Hij proefde 3000 jaar oude Egyptische boekweitwijn, brouwde de geliefde wijn/bier/honing combinatie van de Phrygische koning Midas (onze Midas heeft het dus niet van een vreemde ;-)) en balanceerde tijdens een zoektocht naar de bakermat van de wijnbouw urenlang op de rand van een ravijn boven de rivier de Tigris.

McGoverns queeste naar de oorsprong van alcoholische dranken begon in de jaren ’70 van de vorige eeuw. Tijdens een archeologische expeditie naar Libanon groef hij scherven op die aan de binnenkant een diep paarse kleur hadden. Analyse van het aardewerk wees uit dat het 3000 jaar oud was. “In die tijd dachten we dat de kleurstoffen die in de oudheid werden gebruikt niet watervast waren en in de aarde hooguit maximaal enkele honderden jaren bleven zitten,” herinnert de biomoleculair archeoloog zich. “Verdere proeven brachten aan het licht dat de kleurstof Royal Purple was, een stof die werd gewonnen uit zeeslakken. Dit was een heel belangrijke ontdekking, want het betekende dat organische substanties veel langer intact blijven dan we tot dan toe dachten. Je kunt zelfs na duizenden jaren nog bewijzen dat Royal Purple is gebruikt, zelfs als de kleur al helemaal is vervaagd.”

Als nakomeling van Ierse immigranten en opgegroeid in een café had de nog jonge archeoloog een brandende belangstelling voor de rol van alcohol in de evolutie van de mens. Hij is een aanhanger van de Dronken Aap Theorie, die ervan uit gaat dat de beschaving in de eerste plaats een gevolg is van de ontdekking van alcohol. Onder invloed van primitieve wijn en bier kreeg Homo imbibens (de pimpelende mens) geniale ingevingen die tot de ontwikkeling van een gecompliceerde samenleving leidden, aldus deze theorie. Toen McGovern leerde dat Royal Purple millennia lang aantoonbaar blijft, bedacht hij dat ook resten van alcoholische dranken wellicht in archeologische vondsten konden worden aangetoond. Op een ochtend in 1989 legde zijn collega Victoria Badler een stapeltje scherven op zijn bureau. Met zijn geoefend oog zag McGovern direct dat het resten van een vat waren. Badler had de ouderdom zojuist bepaald op 3000 jaar. Ze had het opgegraven in Godin Tepe, een dorp in het Zagros gebergte in het westen van Iran. Aan de binnenkant zat een roodachtige aanslag. “Ik denk dat het wijn is,” zei Badler. McGoverns hart sloeg over. Nog dezelfde dag onderwierp hij de scherven aan allerlei tests: infraroodanalyse, vloeistofchromatografie, massaspectrometrie en een in allerijl ontwikkelde test voor het aantonen van wijnsteenzuur. “We concentreerden ons op wijnsteenzuur, omdat dat in het Middenoosten heel specifiek is voor druiven,” aldus McGovern. “Als je sporen van wijnsteenzuur vindt, weet je vrijwel zeker dat je te maken hebt met een druivenproduct.” De wijnsteenzuurtest was positief. Maar had er wijn of gewoon druivensap in het vat gezeten? Of druivenazijn? McGovern: “De vorm van het vat en de nauwe, goed afsluitbare hals suggereerden dat het was ontworpen om zuurstof te weren. Daarmee viel azijn af, want daarvoor heb je juist zuurstof nodig.” Om de puzzel verder op te lossen keek McGovern vervolgens of de aanslag sporen van resinen bevatte. Resine werd bij de vroege wijnproductie vaak gebruikt als conserveringsmiddel en om vieze smaakjes te maskeren. Opnieuw bingo. De vloeistof in het vat had resine van de pistacheboom bevat. “Op dat moment trokken we een mooie moderne wijn open,” zegt McGovern lachend. “Nu was het namelijk voor 99 procent zeker dat er wijn en niets anders in dat vat had gezeten.” Zijn speurwerk maakte het aannemelijk dat de geschiedenis van het wijn maken tenminste 5000 jaar oud was, veel ouder dan tot dan toe werd aangenomen. Enkele jaren later zou daar nog eens 2400 jaar bij worden opgeteld. Een student van McGovern vond bij opgravingen in Hajii Firuz, eveneens in het Zagros gebergte, kruiken uit 5000 voor Christus. Ook daar had wijn in gezeten. Grote delen van de toenmalige bewoners van dit gebied leefden toen nog als jager/verzamelaars, wat pleit voor McGoverns hypothese dat min of meer structurele wijnbouw voor de cultivering van granen en voor de beschaving kwam. “Eerst was er wijn, toen was er bier en toen pas was er brood.”

Terug naar het Wijnjaar Nul

Dankzij de genetica weten we dat de moderne mens (Homo sapiens) waarschijnlijk één enkele oermoeder had. Deze ‘Eva’ leefde ongeveer 150.000 jaar geleden in Afrika. DNA-analyses van fossiele druivenpitten suggereren sterk dat ook de wijndruif, de Vitis vinifera sylvestris, aanvankelijk slechts op één plek voorkwam: in oostelijk Turkije en het westen van Armenië. Hier werd de oerdruif gedomesticeerd, gefermenteerd, gerijpt en tenslotte gebotteld en gedronken, zo weet McGovern inmiddels vrijwel zeker. En van hieruit verspreidde de wijnbouw zich over de wereld. Dit gezichtspunt wordt de Noach Hypothese genoemd. “De bijbel meldt al dat Noach direct na de Zondvloed wijnranken plantte op de zonnige hellingen van de berg Ararat,” zegt McGovern. “De schrijvers moeten hebben geweten dat dit een belangrijk wijndistrict was. Maar de bijbel is natuurlijk betrekkelijk recent. Het aardige is dat ook ons biomoleculair archeologische onderzoek dit gebied aanwijst als bakermat van de wijnbouw. Duizenden jaren voor Noach werd hier wijn gemaakt.” De zoektocht naar de ultieme oerdruif voerde de wijnhistorici ondermeer naar de uitlopers van het Turkse Taurusgebergte. Die expeditie werd McGovern bijna fataal. Op een middag daalde hij iets te ver af op een veronderstelde voormalige wijnhelling, verloor zijn grip en gleed tot aan een steile afgrond. Zich vasthoudend aan een niet al te vast zittende steen tuurde hij in de kolkende Tigris diep onder hem. “Mijn collega Ali Ergül van de Universiteit van Ankara heeft me toen het leven gered.” De noodzakelijke waaghalzerij bleef niet onbeloond. Bij een opgraving op de vroeg Neolithische plaats Çayönü vond de expeditie aardewerk, gereedschap en druivenpitten die de Noach Hypothese zo goed als bevestigden. Het Wijnjaar Nul werd bepaald op ongeveer 8500 jaar geleden. En de wieg van de wijnbouw lag in het gebied tussen de Tigris en de Eufraat.

fig17

McGoverns lab probeert ook om de oude dranken die ooit in hun archeologische vondsten zaten te reconstrueren. Tot nog toe het grootste succes was de remake van een geestverruimend brouwsel dat werd geschonken in Phrygië, het rijk van koning Midas. Volgens de mythologie veranderde alles wat Midas aanraakte in goud. Bij een opgraving even ten noordwesten van Ankara vonden McGovern en collega’s in een koninklijke graftombe bronzen en ijzeren containers, vaten en drinkbekers. Analyse in het primitieve veldlaboratorium wees uit dat er een combinatie van bier, wijn en honing in had gezeten, wat later met DNA-proeven werd bevestigd. “Tijdens een lezing op onze universiteit van Michael Jackson – een bierdeskundige, niet de zanger – zat de zaal vol met microbrouwers,” vertelt de archeoloog. “Plotseling kreeg ik de ingeving dat zij misschien konden helpen om die 3000 jaar oude Phrygische grok tot leven te wekken. Ik pakte de microfoon en schreef terplekke een wedstrijd uit. De volgende ochtend meldden zich 20 brouwers die de uitdaging wilden aangaan.” De brouwers kregen een gedetailleerd overzicht van de in de residuen aangetoonde sporen. In de maanden daarna druppelden de proefbrouwsels binnen. “Sommige waren verschrikkelijk, andere best te drinken, maar ronduit verrukkelijk was de creatie van Sam Calagione van de brouwerij Dogfish Head Brewing. Ik had dat niet verwacht, want de combinatie van bier, wijn en honing klinkt niet erg appetijtelijk.” Calagione’s toepasselijk ‘Midas Touch’ gedoopte drank was zo bijzonder dat hij niet alleen won, maar vervolgens ook een commercieel succes werd. Later schakelde McGovern de microbrouwer in om een Château Jiahu te reconstrueren, een wijn van rijst, fruit en honing. Deze drank zat volgens zijn analyses in 7000 jaar oude vaten die hij opgroef uit een grafveld in Jiahu in het noorden van China. “Sam is altijd in voor gekke projecten,” zegt McGovern. “Deze reconstructie was erg moeilijk. De eerste versie, die in 2005 uit de ketel kwam, smaakte vreselijk. Maar na nog preciezere analyses van de scherven – waardoor we een nog preciezer beeld kregen van de ingrediënten en de concentraties – en talloze aanpassingen is Château Jiahu nu zeer de moeite waard. We maken elk jaar een kleine oplage om uit te delen op congressen.”

Maar ook de antieke wijnen met een wat klassiekere signatuur staan op uit de dood. “We beschikken momenteel over een database met het complete DNA van zo’n beetje alle soorten wijndruiven die in de afgelopen millennia zijn gebruikt,” verklaart McGovern. “Door die genetische eigenschappen te koppelen aan de klimatologische omstandigheden die destijds heersten op de vindplaats, leer je veel over de interactie tussen genen en omgeving. En over hoe je de eigenschappen van een druif het beste vertaalt naar een mooie wijn. In Armenië doen we momenteel een poging om productie van de oudste grote wijngaard ter wereld na te bootsen. Als het een beetje mee zit, serveren onze Armeense vrienden over enige tijd een kopie van hun 6000 jaar oude Steentijd Beaujolais nouveau.” Maar de meeste initiatieven voor reanimatie van ‘dode’ wijnen worden ontwikkeld in Turkije. Vinologen en wijnbouwers werken daar koortsachtig samen om de rijke wijngeschiedenis van het land te bottelen en internationaal aan de man te brengen. “Ik ben de laatste jaren bijna vaker in Turkije dan in Pennsylvania,” zegt McGovern. “De Turken hebben allerlei prachtige antieke wijndruiven letterlijk in hun achtertuin groeien en de industrie haakt hier met veel geestdrift op in. Turkije heeft een grote toekomst als wijnland. Het zou natuurlijk geweldig zijn als het land waar het in het Wijnjaar Nul allemaal begon eindelijk weer een speler van betekenis zou worden.”

In de landen die momenteel als traditionele wijnlanden worden gezien, concentreren historisch geïnteresseerde wijnmakers zich vooral op herinvoering van oude productie- en bewaarmethoden. Rond de Middellandse Zee werd het druivensap eeuwenlang opgevangen in vaten van lokale klei. Die vaten werden vervolgens ondergronds opgeslagen. Modern onderzoek heeft aangetoond dat klei een unieke, vaak superieure invloed heeft op fermentatie en rijping. Steeds meer Franse en Italiaanse wijngaarden laten hun wijnen rijpen in ingegraven aardewerken potten in plaats van in eikenhouten vaten of roestvrijstalen tanks. “De klei verschaft de wijn allerlei speciale, ‘nieuwe’ eigenschappen,” aldus McGovern. “Het enige wat nog niet opnieuw is ingevoerd, is het fijnstampen met de voeten. Ik stond onlangs bij wijze van experiment tot mijn knieën in de geplette druiven op een wijngaard in Portugal, maar de methode loont de moeite niet. Het is erg arbeidsintensief, geeft gedoe met levensmiddelentechnologische richtlijnen en voegt waarschijnlijk weinig toe. Het idee dat voeten invloed zouden hebben op het terroir van industriële hoeveelheden wijn, is een klassiek Broodje Aap.”

Leesvoer:

Uncorking the Past: The Quest for Wine, Beer and Other Alcoholic Beverages

Patrick McGovern

University of California Press

ISBN: 978-0520253797

Met dank aan Sigme:

Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized en getagged met , , , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

118 reacties op Het verleden ontkurkt

  1. Alex zegt:

    “Geregelde minimale belasting lijkt daarentegen gunstig te zijn.” Hormese dus.

    Hetgeen mooi aansluit bij de Aquatic Ape Theory, want vis moet zwemmen (3x).😉

    • Ik weet niet of je het hormese mag noemen, Alex. Misschien. Je maakt een bescheiden gebruik van een bestaande aanpassing, dat is volgens mij iets anders dan een pure stressor. Ik plaats fruit in dezelfde categorie. Ons vermogen om suiker (glucose/fructose) ter metaboliseren is extreem oud, nog veel ouder dat onze alcoholtolerantie. En ook een (infrequente?) fruitinname lijkt metabole voordelen te hebben (in tegenstelling tot zetmeelconsumptie). Zelf, maar dat is absoluut onbelangrijk, eet ik momenteel een coastal dweller paleo met hier en daar wat fruit, maar zonder zetmeel. En ’s avonds vaak wat gistende druiven op fles, natuurlijk :-)!

  2. Aldert zegt:

    Ik had ergens gelezen dat iemand merkte dat hij ’s nachts niet meer wakker gepord werd omdat hij snurkte, nadat hij gestopt was met z’n standaard glaasje wijn des avonds.
    Is de alcoholaanpassing niet een geslaagde noodoplossing omdat alcohol (mits goed gebruikt) zo’n ontzettende goede “ontstressor” is?

  3. Yvonne zegt:

    Maar hoe wisten die holbewoners nou dat ze na 1 glaasje al moesten stoppen?😉

  4. Heel mooi verhaal, je zou bijna nog eens een extra glaasje nemen. Toch maar weer eens wat nageplozen over o.a. acidose, inflammatie, beschadigde mitochondriën, leververvetting en nog zo wat, dat zet er wel een rem op bij mij. 🙂

    Veel diersoorten schijnen ook het enzym te hebben dat alcohol kan afbreken, dan is het niet zo gek dat de mens het ook heeft. Als je staat te slingeren op je benen zou het kunnen dat je overlevingskans kleiner wordt.

    Niet om het een of het ander, maar 50+ -ers van de mannelijke kunne schijnen van lieverlee minder van de benodigde enzymen te gaan produceren. Dames hadden al een “achterstand” op dit gebied – schijnt het – , ook deze productie wordt minder in de menopauze. Disclaimer: het gaat hier om gemiddelden, dat is geen garantie voor het individu.🙂

    Een paar dagen geleden vond ik onverwacht wat heerlijk valfruit: reine claude. Dat had ook een heel aardig effect, echter niet alcoholisch 😀 .

  5. james zegt:

    Thanks Melchior! Nou kunnen we volgende week met een gerust paleo hart aan de druivenpluk beginnen. Mij rest echter de vraag: één glas per dag? Hoe groot mag dat glas zijn? Gaat het niet per kilogram lichaams gewicht? En ja acetaldehyde? Zelfde goedje kom je overal integen m.a.w. hoe meer je het elders kunt beperken, hoe meer wijn je je kunt veroorloven?🙂

  6. Ron zegt:

    Skål!
    Daar moet op gedronken worden…😉

  7. Hans zegt:

    Ach , borreltijd in Afrika …..

  8. sigme zegt:

    Wijnjaar Nul😀

  9. Ha, ha, ha, ha, ha. Onnavolgbaar.

    Dat liedje zat destijds de hele tijd in mijn kop.

  10. Gaaf artikel Melchior. Ik heb m even doorgezet op twitter.

    Zelf drink ik heel sober (saai he) en dan vooral witte en rode wijn. Maximaal 2 glazen per week schat ik zo in. Wat zou je advies zijn? Meer drinken? Of het hier bij laten.

  11. Hoi Wouter,

    Dank voor de support!

    Maar wat je vraag betreft, ik ben Jezus niet :-)!!!

    Al deel ik natuurlijk graag mijn als altijd zeer bescheiden visie. Ik denk dat we zijn aangepast aan een infrequente en naar Nederlandse maatstaven minimale alcoholconsumptie. In de epistrologie gaat het vanaf twee glazen per dag al de verkeerde kant op. Je ziet dan vooral meer kanker. Zelf drink ik één tot drie keer per week een tamelijk klein glaasje wijn (daar is Jezus uit het liedje weer ;-)), afwisselend rood en wit. Behalve in de twee weken rond kerst en oud en nieuw, wanneer er vrijwel elke avond tot maximaal twee normale wijnglazen worden genuttigd. Dronken worden vermijd ik tot elke prijs, het is onzindelijk en de direct er op volgende vergiftigingsverschijnselen niet waard.

    Nuttig detail voor zware innemers: verzadigd vet beschermt tegen alcoholgeïnduceerde levercirrose, suiker en meervoudig onverzadigde vetzuren bespoedigen dat proces met een factor tig.

  12. guidovogel zegt:

    Mooi artikel Melchior en maar goed dat ik veel kaas bij mijn wijn eet🙂

  13. Dank, Guido! Ja, dat helpt enorm😉. Peter heeft er veel over geschreven.

  14. Skål, Ron!

    Nog even en ik reis eindelijk ook weer norrut!

  15. Alex zegt:

    Hoofdstuk 1 van het Leesvoer: http://www.ucpress.edu/content/chapters/10996.ch01.pdf
    Homo Imbibens, I Drink Therefore I Am.😀

  16. Je hebt mij misschien wel op de schop.

  17. AbuKaliem zegt:

    ‘’Zij vragen u (O Mohammed) omtrent alcohol en kansspel. Zeg tegen hun: “In beide is groot nadeel en ook enig voordeel voor de mensen, maar het nadeel is groter dan het voordeel.’’ Qur’an. Surah al-baqarah
    Vers 219.

    Onze schepper zegt dus het voordeel is kleiner dan het nadeel. Simpel dan laten we het met rust.🙂 life is so simple

  18. Folkert zegt:

    Zeer attent van Mohammed, Abdul . Het vlees is echter zwak. Dat Mohammed al de voorzienigheid bezat in dit kansspeloverspeliglustigland te koekeloeren, doet mij een genoegen.

  19. Hans zegt:

    @ Abu en de vrouw , Vers is altijd goed en vitamine D-3 ook (met zo weinig zon hier i.c.m. lichaamsverhullende kleding) , lees eens wat anders (nieuws) dan in je boek , op dit blog over het e.e.a.
    Wat mij betreft mag je de religie voor jezelf houden , dat gaat dus niet over ,,ons” en ,,we”.
    Daar laat ik het bij .

  20. Ik vind het wel een mooie Cruijffiaanse uitspraak, Abu :-)!

  21. Abukaliem zegt:

    @ Hans & Grietje:) Eskimo’s hadden ook te maken met alles verhullende kleding maar hadden wel een hogere vitamine D3 dan jou en Grietje en Henk en Ingrid bij elkaar:)

    • james zegt:

      Die hadden blubber. Tons of it. Loaded with Vitamin D. Heb nog geen berichten gehoord van walvissen in de Nijl, de golf van Aden of daaromtrent. En zelfs al waren ze, er zijn geen berichten van Jezus of Mohammed op walvis vangst. Maar ik kan me vergissen. Het gebeurt. Shit happens.
      On a totally different note, rememember iemand had het over pH in je systeem?? Werd niet zo belangrijk gevonden? Well I got news for iedereen. Wel of niet voldoende pH maakt je mitochondria wel degelijk wat uit. ”…data suggest that protein acylation in mitochondria may be a chemical event facilitated by the alkaline pH and high concentrations of reactive acyl-CoAs present in the mitochondrial matrix…” Veranderingen in de acetylatie van mito eiwit ”are implicated in the pathophysiology of diabetes, the metabolic syndrome, mitochondrial disorders, and cancer. ” http://www.jbc.org/content/288/40/29036.short?rss=1&utm_source=feedburner&utm_medium=email&utm_campaign=Feed%3A+JBC_Metabolism+%28JBC_Metabolism%29
      Toch je pH in de gaten houden?

  22. Jeff Leach heeft ook geschreven over Alkaline (PH) in een stuk met de prikkelende titel:

    “Sorry low carbers, your microbiome is just not that into you”

    De PH is van belang zegt Leach : dat bepaalt mede welke bacteriën het goed gaan doen in je darmen, de goede of de slechte. Dat kan weer doorwerken in de richting van chronische aandoeningen

    Juist de “low low-carbers” kunnen problemen verwachten met hun microbioom en hun PH. Moet nog verder onderzocht worden.

    Tot nadenken stemt ook zijn advies: probeer eens te mikken op het eten van 30-40 verschillende soorten planten per week. Goed voor je microbioom. Voor de aardigheid eens opgeschreven: ik kwam tot 25.

    Wat ik hiervan meeneem: nog meer planten en nog meer variatie. En: nog weer eens nadenken over koolhydraten, resistant starch enzo.

    http://humanfoodproject.com/sorry-low-carbers-your-microbiome-is-just-not-that-into-you/

  23. Jo tB zegt:

    Off topic, maar een enorme opkikker voor oude tulpen/knarren.
    Ze heeft de Guiness Book of records gehaald.
    Ik geloof mijn eigen ogen niet…. 86 jaar !!!

  24. Andre zegt:

    Tot nadenken stemt ook zijn advies: probeer eens te mikken op het eten van 30-40 verschillende soorten planten per week. Goed voor je microbioom. Voor de aardigheid eens opgeschreven: ik kwam tot 25.

    Vanuit een oermens perspectief zet ik hier toch wat vraagtekens bij. Ik vraag me sterk af of er het hele jaar door wel zoveel variatie te vinden was. Misschien in de late zomer/herfst, maar winter en voorjaar? Van de 25 die je hebt opgeschreven, heb je daarvan misschien ook bekeken of ze lokaal en in seizoen zijn?

  25. Gert van der Hoek zegt:

    Andre, ik heb het niet diepgaand bestudeerd bij Jeff Leach, maar ik krijg de indruk dat hij zich baseert op tweeërlei richting van onderzoek. Archeologisch/paleontologisch onderzoek, zoals de kookpotten van oude volken in de VS en hedendaags microbioom onderzoek i.c.m. in beeld brengen van het menu o.a. bij afgelegen wonende volken in Afrika. Daar heeft blijkbaar een zeer grote variatie aan planten opgeleverd die geconsumeerd worden.

    Ik weet het niet. Eten met de seizoenen mee en van streekgebonden producten is iets wat mij ook aanspreekt. Maar daarnaast wil ik mijn olijven en avocado’s niet graag missen…🙂

    Leach lijkt te redeneren vanuit het microbioom. Hij pleit o.a. voor meer vezels in het menu (bijv. niet de belachelijke Nederlandse gewoonte om de bovenkant van de prei af te snijden…) en voor niet te weinig zetmeel, waaronder resistant starch. Dat vinden de goede bacteriën zo lekker, niet alleen lekker, ze hebben het hard nodig.

    Een aardige uitspraak van Leach is dat het een misverstand is dat Paleo iets te maken heeft met koolhydraat-arm. ” I think most misinterpret a Paleo or Primal lifestyle as somehow low carb”.

    Zo zie je maar dat het heel erg afhangt van je uitgangspunten waar je uiteindelijk terecht komt.

    Ron Rosedale bijvoorbeeld zegt iets als: we lopen zoveel risico d.m.v. tal van omgevingsfactoren tegenwoordig dat we kanker oplopen, dat het verstandig is om de kanker geen kans te geven.
    Dat zou je kunnen doen door de suikers in het bloed laag te houden,Dat betekent dan heel weinig zetmeel in het menu, safe starches zijn niet zo safe?.
    .
    Ik hou het maar op van alles wat. Inkopen bij de locale Limousinboer en ook bij de Lidl. Deels zeer laag in de koolhydraten, maar ook eens (zelf) gebakken aardappelen of een paar happen rijst. Veel groenten,veel variatie. Lekker eten (de viseitjes van Melchior op een eitje van de krielkippen, mmmm… :0 ), maar ook vasten/IF.

    Ik ben benieuwd wat er uit het project komt van Leach: The American Gut .

  26. Hielkje zegt:

    Gert (en overige lezers), via de link die ik een paar dagen geleden heb gegeven bij Melchior Meijer vond ik heel veel boeken (grrrrrr…..welke eerst lezen ……) waaronder ook het bijna 700 pagina’s tellende HUMAN EVOLUTIONARY BIOLOGY. Reuze leuk! En van Cunnane Human Brain evolution, en …….. en ……en natuurlijk Food and Western disease van S. Lindeberg (Melchior’s bijbel?). Daarin staat ook het e.e.a. te lezen over groente en variatie.
    Ik kan geen linkjes geven naar de boeken, je moet op de site zelf ff zoeken.

  27. Andre zegt:

    Een aardige uitspraak van Leach is dat het een misverstand is dat Paleo iets te maken heeft met koolhydraat-arm. ” I think most misinterpret a Paleo or Primal lifestyle as somehow low carb”.

    Ik denk dat dat misverstand ook heel makkelijk te verklaren is: een paleo/primal lifestyle is erg vaak significant lowER carb dan een SCD (hoewel zeker niet per definitie natuurlijk). Ik zal me eens gaan verdiepen in wat Leach zegt, kan geen kwaad om andere inzichten in de gaten te houden.

  28. Gert van der Hoek zegt:

    Geweldige vondst Hielkje, mooi voor de winteravonden…

  29. Hielkje, Lindebergs boeken zijn goed en hebben mij tot nog toe grotendeels de weg gewezen, maar momenteel herlees ik ‘Survival of The Fattest; The Key to Human Brain Evolution’ van Stephen Cunnane (het fysieke boek, dus gezellig bij de knijpkat ;-)) en maaaaaaan, wat zie ik bij tweede lezing een hoop ‘nieuwe’ dingen, vooral in het ‘moeilijke’ eerste deel. Zo wordt me nu pas duidelijk dat ketose de default state voor het menselijke brein is. Mensen hebben onder primaten een unieke capaciteit om ketonen te produceren. Zuigelingen en peuters, met hun energieslurpende, snel expanderende brein zijn constant in een behoorlijke ketose, hoe veel koolhydraten je ze ook voert. Hun hersenen hebben dat betahydroxybutyraat absoluut nodig. Onze unieke ketofiele fysiologie maakte het mogelijk zo’n complex brein te evolueren. Het was net zo’n sine qua non voor mega-encefalisatie als aanwezigheid van (mariene) noötrope factoren als jodium, choline, zink en DHA.

    Na de peutertijd neemt het vermogen tot ketogenese wat af, maar het wordt mij steeds duidelijker dat het menselijk brein levenslang tenminste periodieke (dagelijkse) ketose eist. De huidige constante (en hoogst onnatuurlijke) beschikbaarheid van geconcentreerde koolhydraten gooit zand in deze machinerie, met alle mogelijke hersenaandoeningen tot gevolg (Alzheimer, maar zeker ook verworven domheid :-)).

  30. Hoe ik daar in 2004 of daaromtrent overheen kon lezen zonder te snappen wat er stond… Een nog naijlend Grain Brain :-)?

  31. Maan zegt:

    Alcoholische ketoacidosis ook een idee😀, Grapje
    Maar vanuit de N=1 ketose is een zeer prettige staat van zijn. Ik ben er mede door alle waarschuwingen ( van levensgevaarlijk tot we weten niet wat het doe op termijn) terug houdend mee geweest Maar het lijkt mij logisch dat ketose normaal was als je even niet veel ( koolhydraten) te eten had.
    Ik heb al van meerdere langdurig depressieve mensen gehoord dat ketose de depressie minder maakt. Dat is ook mijn ervaring.
    Mensen in de eerste fase van het Atkins dieet, melden naast het verdwijnen van maag/darm storingen, verbetering van migraine, hoofdpijnen,depressie, brainfog. Maar ook menstruatie problemen.
    Een ketogeen dieet lijkt ook de hormoon huishouding te beinvloeden.
    http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10895373

  32. Guido Vogel zegt:

    Godsamme, hebben we een draad over alcohol, gaat het nog steeds over koolhydraten. Houdt het dan nooit op🙂

  33. Daniel zegt:

    Hielkje, kan je de link nogmaals geven? Ik heb alle reacties op deze post doorgelezen maar kan de link niet vinden.

    • james zegt:

      XXXXXXX
      Not sue if this legal Zit net Cunnane te lezen (het regent) publ.2010 Kostprijs hier $145.-

    • james zegt:

      Dat moest natuurlijk zijn not sure. Komt van de opwinding Chapter 5 in the book is van Muskiet en Kuipers LESSONS FROM SHORE – BASED HUNTER- GATHERER DIETS IN EAST AFRICA
      Hielkje if I ever run into you you’re going to get a big hug !

  34. Hielkje zegt:

    Mhhhh…..lijkt me heerlijk……maar als ik kiezen mag…….blijf hier gewoon lekker meepraten op inhoud. En ideeen geven wat te lezen enzo.

  35. Hielkje zegt:

    hahahaha en ik ben slecht in van die leuke poppetjes. Maar ik begreep dat je blij bent met die site, dat was ik ook. Ik denk eigenlijk inmiddels wel dat het illegaal is. En daar hou ik toch nog niet van (niet lachen, ik meen het serieus). Wat denken jullie, illegaal? Melchior, misschien moet de link maar weg??

  36. Tja, natuurlijk is het illegaal🙂.

    Maar denk je dat mensen als Cunnane, Lindeberg, Muskiet en Kuipers er om zullen malen dat hun vitale inzichten clandestien worden verslonden door een paar extreem geïnteresseerde freaks? Ik kan het me niet voorstellen. Ter compensatie roep ik nogmaals op tot aanschaf van Cunnanes oorspronkelijke boek. Het is echt een van de beste werken over de humane evolutie die er zijn.

    Als er een jurist is die ons zou kunnen vertellen of het downloaden van met copyright beschermd tekstmateriaal strafbaar is… Dat je het niet mag verspreiden is me duidelijk. Maar gebruik maken van een geboden gelegenheid?

  37. Alex zegt:

    Wellicht dat je ter bescherming van zowel Hielkje/James/jezelf alsmede dit blog de links her en der beter kunt verwijderen http://www.anti-piracy.nl/wat-mag-niet.php want het voor eigen privé gebruik downloaden is toegestaan maar het uploaden c.q. linken dus niet.

    Jammer, maar helaas.😦

  38. Hielkje zegt:

    Oeps. Sorry Melchior. Beetje boel naïef !

    • Dank, Alex.

      Geen paniek, Hielkje ;-)! Ik verwijder de links over een uurtje. Overigens betwijfel ik of een blogger kan worden aangepakt voor links die in de reacties worden geplaatst. En de reageerder kan zeker niet worden aangepakt, want die is volgens het privacyrecht anoniem en mag niet worden getraceerd.

      Anyway. Ik haal het maar weg😦.

  39. Alex zegt:

    Geen idee of het echt zo’n vaart loopt Melchior, eerder een kwestie van het zekere voor het onzekere nemen. Anonimiteit op het internet is sowieso een illusie, als je formulieren online in moet vullen hebben ze toch ook je IP-adres? Tenzij je natuurlijk behoorlijk computer-savvy bent en een omweg weet te creëren.😉

    http://nos.nl/op3/artikel/328104-kopieren-aanbidden-kan-in-zweden.html

  40. Lifextension zegt:

    Melchior, what a timely post! McGovern works in the exact same area of the Fertile Crescent as I do. In 1996 McGovern uncovered evidence of wine from sixth-millennium Hajji Firus Tepe in northern Iran, and in 2009, in stone bowls from the Epipalaeolithic HG community Kortik Tepe in south-eastern Anatolia. I recently returned from my expedition to Eastern Turkey after documenting large limestone troughs at the new site, Hamzan tepe in Urfa (south-eastern Anatolia). The very same massive limestone troughs and barrels have also been uncovered with capacities measuring up to 160 litres at contemporaneous, famous Göbekli Tepe, also in Urfa. All these communities share irrefutable cultural parallels I might add. What is significant is that these vessels is that all reveal traces of alcohol residue and byproducts.

    These finds lead one to wonder whether the appearance of domesticated cereals in the Near East was not so much linked to bread making, but to beer brewing. Wild grains are largely unsuitable as a food source due to their small harvests; rather they were more suited to beer production. Malting, fermenting, and brewing wheat may have ameliorated the toxic impact of gluten on its initial consumers. Consequently, these finds demonstrating early alcohol production may push forward the large scale consumption of wheat (as bread products) ever further into modernity.

  41. Hi Anna!

    Thanks for hopping by and offering us this interesting perspective from a first hand observer. I figured this must be the area where you have been working last summer. I hope you didn’t almost fall off a cliff, like McGovern did. He was rescued by a Turkish professor😉. His book is a very informative as well as entertaining read. I suspected, but did not know that the wheat of those days was ill suited for bread making. It’s nice to see this more or less confirmed. I used McGovern’s quote (‘First there was wine, then there was beer and only much later there was bread’) tongue in cheek, not knowing how true it probably is. This would, as you say, mean that even in the cradle of civilisation grain became a staple food much later than 10.000 years ago. Not that I think it makes much difference in terms of adaptation😉. We’re as unequiped to dealing with the stuff as we are unequiped to fly. Eating bread kills us only slower and in a more painful way than jumping off the church tower.

    I’m currently blown away by (re-reading) Cunnane. Some key points I learned:

    * Ketogenesis is rather unique to humans.
    * Ketogenesis was a sine qua non for brain expansion (becoming Homo sapiens).
    * Ketogenesis is absolutely required for normal brain developement in infants and toddlers.
    * Sufficient idione is required for proper ketogenesis.
    * Goiterogens interfere with ketogenesis and make you stupid, especially in combination with starch loading😉.

    We never relied on carbohydrates in the window of time when our brain expanded (end of off topic rant).

  42. marcel zegt:

    “Consequently, these finds demonstrating early alcohol production may push forward the large scale consumption of wheat (as bread products) ever further into modernity.”

    Sire heeft het altijd al geweten. Drank maakt meer kapot dan je lief is…

  43. Ha, ha, ha, zo kun je het ook zien! Het stelde de ramp nog even uit, maar de ramp was uiteindelijk toch vooral een gevolg van het bacchanaal.

  44. Fred-Jan zegt:

    Melchoir,

    “I’m currently blown away by (re-reading) Cunnane. Some key points I learned:

    * Ketogenesis is rather unique to humans.
    * Ketogenesis was a sine qua non for brain expansion (becoming Homo sapiens).
    * Ketogenesis is absolutely required for normal brain developement in infants and toddlers.
    * Sufficient idione is required for proper ketogenesis.
    * Goiterogens interfere with ketogenesis and make you stupid, especially in combination with starch loading😉 .

    We never relied on carbohydrates in the window of time when our brain expanded (end of off topic rant).”

    Ik heb Cunnane ook gelezen (met dank aan Hielkje) en hij laat niet onvermeld dat het brein slechts voor twee derde kan functioneren op ketonen en voor het resterende deel afhankelijk is van glucose. Deze glucose kan afkomstig zijn uit koolhydraten of via glucogenesis uit voedingseiwit of uit lichaamseiwit. Ketonen fungeren dus als de primaire back-up brandstof van het brein.

    “During fasting or starvation, organs like the heart and skeletal muscle readily use fatty
    acids as their preferred alternative fuel to glucose. However, the brain is unable to directly
    use fatty acids as a fuel. The brain is technically able to burn fatty acids, but the transport
    of fatty acids through the blood – brain barrier is too slow to make fatty acids a useful
    alternative to glucose for the brain (Pardridge, 1991 ). During prolonged starvation, ketones
    can supply up to two – thirds of the adult human brain ’ s energy needs (Cahill, 2006 ). Hence,
    there is wide consensus that ketones are by far the principal alternative fuel to glucose for
    the brain (Sokoloff, 1991 ; Cunnane, 2005a ; Cahill, 2006 ).”

    Vanuit dit oogpunt lijkt het mij niet erg logisch dat ketose de default state is voor ons lichaam. Bij afwezigheid van koolhydraten en onvoldoende voedingseiwit is het lichaam genoodzaakt om lichaamseiwit op te offeren.

  45. Fred-Jan zegt:

    De meest natuurlijke staat lijkt mij dat het lichaam met enige regelmaat switcht tussen ketonen en glucose als brandstof. Dus niet duurzame ketose en dus ook niet het westerse grazen.

    • Fred-Jan, Cunnane stelt heel ferm dat een voor primaten (en bijna alle zoogdieren) ‘abnormaal’ vermogen tot ketogenese noodzakelijk was voor het ontwikkelen en in stand houden van ons complexe brein. Andere voorwaarden waren overvloedige beschikbaarheid van de breinspecifieke nutriënten jodium, koper, ijzer, zink, choline en DHA. Dit impliceert dat ook de volwassenen tijdens de transitie van erectus etc. naar sapiens min of meer structureel in ketose waren.

      Bij zuigelingen en peuters is ketose de default staat.

      Natuurlijk hebben bepaalde cellen absoluut glucose nodig. Maar low carb geïnduceerde ketose leidt niet tot afbraak van spieren en organen, integendeel, milde ketose is eiwit- (en glycogeen-) sparend (1, 2)

      1

      During very low carbohydrate intake, the regulated and controlled production of ketone bodies causes a harmless physiological state known as dietary ketosis. Ketone bodies flow from the liver to extra-hepatic tissues (e.g., brain) for use as a fuel; this spares glucose metabolism via a mechanism similar to the sparing of glucose by oxidation of fatty acids as an alternative fuel. In comparison with glucose, the ketone bodies are actually a very good respiratory fuel. Indeed, there is no clear requirement for dietary carbohydrates for human adults. (Anssi H Manninen, Metabolic Effects of the Very-Low-Carbohydrate Diets: Misunderstood “Villains” of Human Metabolism, Journal of the International Society of Sports Nutrition.)

      2

      The hormonal changes associated with a VLCARB include a reduction in the circulating levels of insulin along with increased levels of glucagon. Insulin has many actions, the most well-known of which is stimulation of glucose and amino acid uptake from the blood to various tissues. This is coupled with stimulation of anabolic processes such as protein, glycogen and fat synthesis. Glucagon has opposing effects, causing the release of glucose from glycogen and stimulation of gluconeogenesis and fat mobilization. Thus, the net stimulus would seem to be for increasing muscle protein breakdown. However, a number of studies indicate that a VLCARB results in body composition changes that favour loss of fat mass and preservation in muscle mass.

      http://www.nutritionandmetabolism.com/content/3/1/9

  46. Andre zegt:

    Fred-Jan, jouw onderste quote is volledig gebaseerd op het uitgangspunt dat glucose de belangrijkste brandstof is voor allerlei processen. Ik denk dat dat uitgangspunt onjuist is. Ik denk dat vetten en ketonen juist de belangrijkste brandstoffen zijn (voor de processen die de keuze hebben, wat de meeste zijn), en dat de voorkeur voor glucose in de meeste gevallen puur zelfbescherming is: glucose is domweg schadelijk en moet dus zo snel mogelijk worden opgeruimd.

  47. Fred-Jan zegt:

    Melchior,

    De reden dat het vermogen tot ketogenese noodzakelijk was voor het ontwikkelen ons brein is het hoge energie verbruik van onze hersenen. Zonder ketonen als energiebron en onze relatief grote vetvoorraden zou deze ontwikkeling niet mogelijk zijn geweest.

    The ability of the brain to switch to ketones as the primary energy
    substrate is not unique to humans but appears to be better in humans than in other omnivores
    like the rat, pig, or monkey (Robinson and Willliamson, 1980 ). Dogs, sheep, and
    pigs are unable to achieve signifi cant ketosis, even during prolonged fasting (Wiener et
    al., 1971 ) and, compared to their body size, they also do not have very large brains. In
    contrast, humans appear to have the highest ketone response to fasting or starvation. When
    animals with proportionally smaller brains experience food deprivation, their muscle and
    liver glucose stores (glycogen) last longer because their proportionally smaller brains are
    not using up glucose as fast as the large brain in humans. Thus, the demand for ketone
    production to replace low glucose availability is lower in animals that have proportionally smaller brains.

    Dit is natuurlijk geen reden om te veronderstellen dat ketose de default state was. Wel dat ketose als back-up absoluut vereist was.

    Overigens Cunnane stelt dat ketonen het brein voor slechts twee derde in energie kunnen voorzien. Of is dat uit de lucht gegrepen?

    • Fred-Jan, natuurlijk is dat niet uit de lucht gegrepen!!! Bepaalde cellen, zoals rode bloedcellen, sommige hersencellen, zenuwcellen, kunnen uitsluitend op glucose lopen. Anders hadden we geen bloedsuikerspiegel nodig, wat een hoop narigheid zou schelen, grapje🙂. Maar ketonen zijn niet alleen maar een fall back brandstof, ze zijn volgens mijn versie van ‘Survival of the Fattest’ ook noodzakelijk voor opbouw van en structurele processen in het brein. Ik zal vanavond de bewuste passage opzoeken en morgen rapporteren. Ik ga met je mee dat in en uit ketose schommelen mogelijk okay of zelfs optimaal is.

  48. Fred-Jan zegt:

    Andre,

    De hersenen hebben ten alle tijden toch nog een beetje glucose nodig. Anaerobe activiteit heeft glucose nodig. Deze glucose is te verkrijgen via glucogenese, alleen is dit inefficiënt en dus niet bevorderlijk voor overlevingskansen.

  49. Fred-Jan, heb je Anssi Manninen hierboven gelezen? Die stelt precies het tegenovergestelde van wat jij nu zegt.

  50. Fred-Jan zegt:

    “Maar ketonen zijn niet alleen maar een fall back brandstof, ze zijn volgens mijn versie van ‘Survival of the Fattest’ ook noodzakelijk voor opbouw van en structurele processen in het brein.”

    Mechior, dat is zeer waarschijnlijk. De meeste processen in het lichaam hebben samenhangende functies. Van daaruit redenerend ga ik er vanuit dat als in de ontwikkeling van ons brein zowel glucose als ketonen een gangbare brandstof is geweest, het niet logisch is om een van beide extremen op te zoeken.

  51. Fred-Jan, dat zou kunnen. Ik hoop het eigenlijk een beetje😉. Het zou betekenen dat Anna ongelijk heeft.

  52. Fred-Jan zegt:

    Melchior,

    Ik heb Anssi Manninen vluchtig doorgenomen en direct komt het proteïne gehalte van VLC diëten naar boven. Laatst las ik een blogpost van Alan Aragon over een debat met Jeff Volek dat hij had op een personal trainers conferentie. Jeff Volek droeg daar ter verdediging van zijn standpunten ook steeds studies aan waarin niet was gecorrigeerd op proteïne inname. Het zou interessant zijn om te zien of spiereiwit constant zou blijven wanneer hierop wel gecorrigeerd zou worden.

  53. Jo tB zegt:

    Melchior, interessant artikel van Cunnane. Vette babies is een overlevingsmechanisme en goed voor de hersenen. Zou kunnen. Mijn broer is in juni 1944 geboren vlak voor de Honger Winter . Op foto’s is hij een “vette” baby. Voedseltekorten tijdens de oorlog speelde een belangrijke rol en na de oorlog hadden mijn ouders geen geld en konden maar een keer in de week vlees kopen, waar we twee dagen van aten. De rest van de week werd voldaan met één groente, aardappelen en veel jus (van boter). Ik ben ouder en ook in de oorlog geboren, maar vergeleken met mijn broer was ik een “skinny” kid. Ik geloof heilig dat onze begin jaren het belangrijkste zijn en wat we aten (of niet aten) de kaarten aardig positief of negatief geschud heeft.

  54. Jo, was dit het eerste wat je over Cunnane las, de eerste keer dat je met zijn werk werd geconfronteerd?

    Zo ja, dan doe ik iets helemaal fout😦.

    Maar goed dat je het hebt gelezen en dat je zegt: zou kunnen :-)!

  55. O god, Aragon. Ik zal me over mijn weerzin heen zetten en dat stuk nogmaals lezen. Ik meen dat ik destijds stopte. Hij is een soort über Chivo.

    Wat is er mis met voldoende eiwitinname? Maakt een voldoende eiwitinname de waarneming ongeldig?

  56. Fred-Jan zegt:

    Melchior, wanneer je niet corrigeert voor eiwitinname en de kwaliteit hiervan, bijvoorbeeld een hoger koolhydraat dieet met 60 gram plantaardig eiwit dat vergeleken wordt met een laag koolhydraat dieet met 120 gram dierlijk eiwit kun je geen conclusies meer trekken uit de uitkomst. In ieder geval met betrekking tot waarnemingen die niet slaan op het effect van de hoeveelheid eiwit in het dieet en de kwaliteit hiervan.

  57. Jo tB zegt:

    Melchior, klopt. Dit is de eerste keer dat ik de naam Cunnane las. Zijn artikel zette wel een paar dingen voor mij op een rij. Dat voeding tijdens de zwangerschap belangrijk is voor het ongeboren kind. Ook de eerste maanden na de geboorte (ik heb al het verhaal van mijn vader verteld). Ik meen zelfs ooit gelezen te hebben dat kinderen geboren tijdens de oorlog later veel gezondheidskwaaltjes krijgen. Ik zie het aan de kwaliteit van het gebit. Mooie kaasrechte tanden zie je niet bij de baby-boomers.

    Wat doe je dan fout?

    • Hoi Jo,

      Sorry dat ik zo ‘geschokt’ reageer, maar de inzichten van Cunnane, Crawford en Kuipers (het shore based paradigma) vormen min of meer het hart van dit blog. Daar liggen volgens mij de antwoorden. Ik denk dat ik er veel meer over moet schrijven. Als het je interesseert zijn hieronder nog drie relevante postings. Wat mij momenteel erg bezighoudt is de vraag of de ketose die voor jonge kinderen noodzakelijk is (en die ten koste van alles in stand wordt gehouden opdat het brein optimaal wordt verzorgd) later werkelijk minder belangrijk is. Ik vermoed dat dit een misvatting is, gebaseerd op onze huidige ‘normale’, evolutionair gezien idioot hoge en gevaarlijk frequente inname van ‘dense carbohydrates’ (die de fysiologisch normale ketose onderdrukken). Waarom zou een milieu dat noodzakelijk is voor de ontwikkeling van de hersenen in de kindertijd na voltooiing van de hersenen plotseling niet meer noodzakelijk zijn? Gezien de enorme stroom moderne onderzoeken die onverwachte therapeutische effecten van ketose vinden, denk ik dat frequente perioden van ketose, gcombineerd met een shore based voeding, de ‘normaal’ zijn voor Homo sapiens.

      https://melchiormeijer.wordpress.com/artikelen-4/survival-of-the-fattest/

      https://melchiormeijer.wordpress.com/2012/10/21/terug-naar-de-kust/

      https://melchiormeijer.wordpress.com/2013/03/28/beste-lezing-van-ahs-2012-remko-kuipers/

  58. Guido Vogel zegt:

    @Jo tB:
    “Ik meen zelfs ooit gelezen te hebben dat kinderen geboren tijdens de oorlog later veel gezondheidskwaaltjes krijgen.”

    dat is de Barker hypothese, zie ook http://en.wikipedia.org/wiki/Thrifty_phenotype. Onder andere gebaseerd op de constatering dat obesitas significant vaker voorkomt bij kinderen geboren in de Hongerwinter van 1944.

  59. Jo tB zegt:

    Guido, bedankt voor de link. Het bevestigt het feit, dat zowel mijn broer als ik diabetes gekregen hebben en allebei worstelen we met ons gewicht al vanaf jonge leeftijd. Ik veranderde mijn eetpatroon en kan dus beter de diabetes onder controle houden dan mijn broer.

  60. Fred-Jan, ik volg je niet helemaal.

    Ik stel (terecht of onterecht) dat frequente ketose optimaal is.

    Jij werpt tegen dat ketose ten koste gaat van spier- en orgaanmassa.

    Ik weerleg dat met de analyse van Manninen, die laat zien dat het omgekeerde het geval is.

    Jij zegt dat zijn waarneming niet telt, omdat de personen in zijn experimenten voldoende hoogkwalitatief eiwit kregen.

    Wat is het punt? De mens had in de habitat waarin hij Homo sapiens werd de beschikking over voldoende hoogwaardig eiwit. Wie deze vermoedelijk optimale omstandigheden wil creëren, kan dit gewoon doen. Wat hebben minderwaardige (agrarische) hongerdiëten hiermee te maken?

  61. Fred-Jan zegt:

    Melchior,

    Het is heel simpel, wanneer het lichaam in ketose is blijft er een kleine behoefte aan glucose bestaan. De analyse van Manninen spreekt dit niet tegen. Deze behoefte zou bij een gebrek aan hoogwaardig eiwit ten koste kunnen gaan van lichaamseiwit.

    Dit zou kunnen worden tegengegaan wanneer er een kleine hoeveel koolhydraten aan het dieet zou worden toegevoegd. De toevoeging van die kleine hoeveelheid koolhydraten beschermt dus beter tegen spierafbraak in een situatie van schaarste. Er is alleen dan geen sprake meer van volledige ketose.

    Natuurlijk is het zo dat in een situatie van overvloed dit allemaal van minder belang is.

    Daarnaast is het toch wel duidelijk dat koolhydraat houdende gewassen door mensen hoog gewaardeerd worden. Ze worden ook door nagenoeg alle nog traditioneel levende volkeren die er beschikking over hebben gegeten. Je redeneert dus als het ware dat het lichaam schijnbaar is voorgeprogrammeerd om zichzelf een suboptimale staat te brengen.

    Ik denk dat je voorzichtig moet zijn met de redenatie dat omdat ketose cruciaal gebleken is voor de ontwikkeling voor het brein, dit dan ook meteen maar de conditie moet zijn waarin je voortdurend moet verkeren. De blijkbaar voorgeprogrammeerde voorkeur van de mens om ook koolhydraat houdend voedsel te eten wanneer dit beschikbaar is doet vermoeden ook dat een functie moet hebben.

    Proberen om geforceerd in ketose te blijven, of dit te vermijden(SAD) is volgens mij waarschijnlijk suboptimaal.

    • Fred-Jan, die mensen aten inderdaad alles wat eetbaar was. In een tropisch of subtropisch shore based milieu vind je vermoedelijk ook fruit en noten (en, god forbid😉, eetbare knollen). Cunnane waarschuwde in 2004 voor blindstaren op macronutriënten, maar hintte wel dat het aandeel koolhydraten in de mariene ‘wieg’ aanzienlijk minder was dan in de Schijf van Vijf situatie (over granen etc. laat hij zich niet uit, maar hij zal inmiddels toch zeker ook zijn buurman Spreadbury hebben gelezen). Ik vermoed dat het redelijk is om aan te nemen dat ketose in zo’n milieu een frequent terugkerende toestand is. Of permanente ketose optimaal is, daar heb ook ik geen sterke argumenten voor. Een Bierviltje met veel schelpdieren en vis plus geregeld wat zeegroenten en wat minder knolgewassen en wat minder nadruk op vlees, ik denk dat dat een heel eind richting ideaal gaat…

  62. Guido Vogel zegt:

    @Fred-Jan:

    “Dit zou kunnen worden tegengegaan wanneer er een kleine hoeveel koolhydraten aan het dieet zou worden toegevoegd. De toevoeging van die kleine hoeveelheid koolhydraten beschermt dus beter tegen spierafbraak in een situatie van schaarste. Er is alleen dan geen sprake meer van volledige ketose.”

    Dat is niet waar. Ketose is gemiddeld genomen mogelijk bij een inname van <50 gram koolhydraten. Inname is nooit 0.

    "Daarnaast is het toch wel duidelijk dat koolhydraat houdende gewassen door mensen hoog gewaardeerd worden. Ze worden ook door nagenoeg alle nog traditioneel levende volkeren die er beschikking over hebben gegeten. Je redeneert dus als het ware dat het lichaam schijnbaar is voorgeprogrammeerd om zichzelf een suboptimale staat te brengen.""

    Dat blijft een interessante vraag. Voor b.v. grizzlyberen is het overduidelijk: zij moeten zich voorbereiden op winterslaap en willen zo vet mogelijk worden. Dat doen ze door 100.000 bessen per dag te eten. Ze doen een moord voor honing, veel minder werk dan al die bessen vergaren. Als de mens in Oost-Afrika is ontstaan, is er geen sprake van winter, en aan winterslaap doen we al helemaal niet. Waar komt toch die voorkeur voor koolhydraten vandaan en waarom kunnen ook wij er zo goed vet van worden?
    1) Richard Johnson poneerde de stelling dat onze voorouders uit Afrika naar het noorden zijn gegaan, genetisch zijn aangepast om op koolhydraten de koude winter door te komen en vervolgens zijn teruggekeerd naar Afrika. Daarna is de moderne mens onstaan
    2) Anna Lifeextension stelt dat koolhydraten een signaal van armoedige omstandigheden zijn. Dit signaal leidt ertoe dat het lichaam extra reserves (vet) gaat opslaan.

    En ondanks dat b.v. granen vol met gifstoffen zitten en niet geschikt zouden zijn voor consumptie, zijn graan en mais evolutionair natuurlijk enorm succesvol.

    "Proberen om geforceerd in ketose te blijven, of dit te vermijden(SAD) is volgens mij waarschijnlijk suboptimaal."

    Er zijn geen nadelen gevonden aan een goed geformuleerd ketogeen dieet, dus waarom is dit suboptimaal?

  63. Fred-Jan zegt:

    Melchior,

    “Cunnane waarschuwde in 2004 voor blindstaren op macronutriënten, maar hintte wel dat het aandeel koolhydraten in de mariene ‘wieg’ aanzienlijk minder was dan in de Schijf van Vijf situatie.”

    Dat denk ik ook. Maar ik kan de observaties over de laatste nog traditioneel levende volkeren waarvan hun voedingspatroon is vastgelegd ook niet naast me neer leggen. Daar was hun gezondheid en de afwezigheid van welvaartsziekten niet te verklaren door het koolhydraatgehalte van hun voeding. De afwezigheid van westerse invloeden lijkt hier de bepalende factor.

    Voorlopig hecht ik meer waarde aan het bierviltje en de macro’s die daar uitrollen zijn mij persoonlijk om het even.

  64. Fred-Jan zegt:

    Guido,

    “Dat is niet waar. Ketose is gemiddeld genomen mogelijk bij een inname van <50 gram koolhydraten. Inname is nooit 0."

    Klopt maar naast de benodigde glucose voor de hersenen zal er ook glucose verbruikt worden anaerobe activiteit. Het totaal zal dus wel boven die 50 gram gaan uitkomen.

    "Er zijn geen nadelen gevonden aan een goed geformuleerd ketogeen dieet, dus waarom is dit suboptimaal?"

    Het is slechts gebaseerd op een persoonlijke mening die ik net heb proberen toe te lichten.

  65. Ik heb laatst een mainstream diëtiste volledig ongehinderd laten leeglopen over de ideale voeding voor een mainstream medium voor mainstream trimmers😉 (want de schoorsteen moet roken) en dat had iets Kafkaësks🙂. Het was alsof ik een persiflage aan het schrijven was, zo van de pot gerukt waren haar ideeën.

  66. Guido Vogel zegt:

    @Melchior: blijft toch de vraag: waarom zijn we zo gek op koolhydraten? Welke functie heeft het? In Oost-Afrika zijn geen winters, we doen niet aan winterslaap. Is het toch aankondiging van perioden van voedselschaarste? Klimaten veranderen tenslotte ook voortdurend.

    Ken jij bronnen waar hier dieper over is nagedacht?

  67. Fred-Jan zegt:

    Melchior,

    Ik ben benieuwd wanneer de eerste serieuze berichten over sprinters die LCHF als geheime wapen inzetten, in het nieuws gaan komen.

  68. Guido Vogel zegt:

    @Fred-Jan: dat zal niet gebeuren. Koolhydraten zijn nuttig in het kader van explosiviteit.

    Maar ik vind sporters niet direct een referentie als bewijsvoering voor wat een gezond voedingspatroon is. Zoals Midas Dekkers zegt: de natuur doet niet aan sport.

    Maar als je begrijpt wat voeding voor je explosiviteit of uithoudingsvermogen betekent, dan kun je optimaliseren.

  69. Fred-Jan zegt:

    Guido,

    Ik denk dat je hierin gelijk hebt.

    Beide activiteiten worden denk ik in de natuur van ons vereist.Het lijkt dan logisch dat ons voedingsgedrag erop geënt is om in beide optimaal te voorzien.

  70. Guido Vogel zegt:

    @Fred-Jan:

    Beide activiteiten zijn helemaal niet vereist in de natuur. Zoals gezegd: sport is een uitvinding van de mens. We hoeven geen ultramarathons te lopen, noch de 100 meter in 9,54 seconden te lopen. Sterker: ten opzichte van onze dierlijke concurrenten zijn we waardeloze sprinters.

    Ik herhaal: “Maar ik vind sporters niet direct een referentie als bewijsvoering voor wat een gezond voedingspatroon is”. En voeg toe: zeker niet daar waar het door de mens uitgevonden sporten van het extreme type zijn.

    • Ach, wat is sprint, Fred-Jan? Een all out 5K is voor mij aardig glycolytisch en daar zie je geen jota verschil.

      The present study, however, failed to confirm any difference in TT performance between LGI and HGI recovery meals, despite significant differences in metabolic responses during the preceding 3-h recovery period.

      This increased estimated fat oxidation observed in the LGI trial may be beneficial for both recovery and subsequent performance. Although it is widely accepted that muscle glycogen is the primary fuel source during prolonged exercise, intramuscular triglyceride concentration is recognised as an important substrate source during prolonged exercise in healthy participants.

      Brown LJS, Midgley AW, Vince RV, Madden LA, McNaughton LR. High versus low glycemic index 3-h recovery diets following glycogen-depleting exercise has no effect on subsequent 5-km cycling time trial performance. Clin Biochem 2012;

  71. Fred-Jan zegt:

    Guido,

    “Beide activiteiten zijn helemaal niet vereist in de natuur. Zoals gezegd: sport is een uitvinding van de mens. We hoeven geen ultramarathons te lopen, noch de 100 meter in 9,54 seconden te lopen. Sterker: ten opzichte van onze dierlijke concurrenten zijn we waardeloze sprinters.”

    Er hoeft geen sprake van te zijn (top) sport om te kunnen spreken over aerobe cq anaerobe activiteit. Ik denk niet dat je per definitie als couch potato aan de kost kunt komen in de vrije natuur.

  72. Fred-Jan zegt:

    Melchior, het LGI dieet was niet ketogeen of wel?

  73. Nee, sorry Fred-Jan, deze niet… Ik zal asap een soortgelijk experiment met ketogene arm linken, want die heb ik ook gezien.

    Iets anders, Nederlanders doen het ondanks alles niet zo slecht. Kijk naar die plaatjes…

    http://www.theatlantic.com/health/archive/2013/10/this-is-the-average-mans-body/280194/

    • Guido,

      Over koolhydraten. Ian Spreadbury to the rescue😉. Welke habitat jagers/vissers/verzamelaars ook exploiteerden, ze hadden nooit toegang tot dense, accellular carbs. Ergo, de glycaemische load was relatief laag. Paleo ‘debunkers’ voeren ad nauseum aan dat onze voorouders niet één maar talloze milieus exploiteerden. Dat is een dooddoener. Het enige milieu dat ons kan vertellen aan welke voeding Homo sapiens het best is aangepast, is het milieu waarin habilis et al uiteindelijk sapiens werden. Er is maar één milieu dat de exceptionele, vanuit overlevingsperspectief totaal overbodige, kwetsbaar makende, peperdure, puur luxe mega encefalisatie kon faciliteren en dat is de interface tussen land en water. Ik denk dat mensen in die bakermat wel wat koolhydraten opscharreleden, maar never nooit de hoeveelheden die de meeste mensen vandaag de dag naar binnen schuiven en al helemaal geen dense acellular carbs.

      Zodra die in beeld komen krijg je onmiddellijk een pathologische toestand waarin niets meer klopt. We gaan naar die troep verlangen net zoals we naar de meeste destructieve dingen kunnen gaan verlangen.

      Een heel goede leidraad is de vraag: welke dingen kunnen mensen die geen toegang hebben tot tandheelkundige zorg eten zonder gebitsproblemen te ontwikkelen? Een ziek gebit is in het wild game over.

  74. Fred-Jan zegt:

    Melchior,

    “Over koolhydraten. Ian Spreadbury to the rescue😉 . Welke habitat jagers/vissers/verzamelaars ook exploiteerden, ze hadden nooit toegang tot dense, accellular carbs. Ergo, de glycaemische load was relatief laag.”

    Wie beweert dat dit anders was? Ik in ieder geval niet.

  75. O nee, ik zei dat absoluut niet in relatie tot wat jij zegt, Fred-Jan, maar puur in antwoord op Guido’s vraag!

  76. Fred-Jan, deze ken je waarschijnlijk al. Ketogene voeding heeft geen negatief effect op kracht.

    http://www.jissn.com/content/9/1/34

  77. Guido, Fred-Jan, zijn jullie van de generatie die vindt dat lichamelijke oefening niet sticht ? Mijn Heit dacht er zo over, maar die was van 1876. Dat gevoel van competitie die in de sport bestaat, die ander die je verslaan kan, zal toch wel een onderdeel van het bestaan van de Paleo-mens geweest zijn. Beetje oorlogvoeren was ze niet vreemd begrijp ik, gezien de ingeslagen schedelpannen. Ik denk dat men van tijd tot tijd best moest sprinten of kilometers hard moest lopen, tot het uiterste van het kunnen, om die vermaledijde vijand in te rekenen of te ontlopen.

  78. Guido Vogel zegt:

    @Melchior: helaas, het is geen antwoord op mijn vraag.

    Zoals je zegt:
    ” Het enige milieu dat ons kan vertellen aan welke voeding Homo sapiens het best is aangepast, is het milieu waarin habilis et al uiteindelijk sapiens werden.”

    Dat de hoeveelheid koolhydraten lager was en in in de vorm van cellulair is vast waar. Maar dat verklaart niet waarom we er zoveel van (vr)eten en er blijkbaar een bijna verslavende behoefte aan (kunnen) hebben. Waarom? Ik begrijp de behoefte van een beer aan honing, niet die van de mens aan suiker en granen. Dus nogmaals: dat moet ons voorbereiden op een komende winter en/of periode van honger.

    @Folkert: waar het om gaat of dit eigenschappen zijn die in selectie een voordeel bieden. Ik heb er niet heel veel verstand van, maar sprinten en en ultramarathons lijken me niet zo belangrijk als selectiecriterium. Ook hier is precisie weer belangrijk. “Kilometers hardlopen” is echt wat anders dan een ultramarathon. Ik suggereer dus geenzins dat we als mens een couch potato zouden zijn. Dat is vooral het gevolg van slecht lezen/niet begrijpen wat er staat.

  79. Fred-Jan zegt:

    Folkert, ik ben van bouwjaar 72, eerlijk gezegd weet ik niet wat mijn generatiegenoten van deze kwestie vind. Zelf heb ik een soortgelijk beeld van het leven onze verre voorouders. Een hard bestaan waarin dikwijls het uiterste van het lichaam werd gevraagd.

    Ik heb er echter een beetje moeite mee om conclusies te trekken uit speculaties over de vermoedelijke leefomstandigheden van honderdduizend of meer jaren geleden. Ikzelf hecht meer waarde aan recentere observaties over nog traditioneel levende volkeren . Daarom ben ik ook niet erg overtuigt van de noodzaak van ketogene voeding aangezien die observaties suggereren dat lage koolhydraat inname niet perse noodzakelijk is om welvaartsziekten te voorkomen.

  80. Guido Vogel zegt:

    @Melchior. Dank, ik moet toch echt eens je hele blog met terugwerkende kracht gaan lezen🙂

    Verslaving is een interessant perspectief.

    Als het zo is dat vetopslag van groot belang was voor overleving, dan kan het zo zijn dat:
    1. Koolhydraten zorgen voor vetopslag door een mechanisme dat er voor zorgt dat je honger houdt als je ze eet (en dus vet op slaat door een energie-overschot). Survival of the fattest. Insuline speelt daarin een belangrijke rol, maar wellicht zijn er meer mechanismen in werking.
    2. Koolhydraten zijn verslavend. Daarmee wordt er in tijden van (komende) schaarste voor gezorgd dat de focus ligt op eten dat voor vetvoorraad zorgt.

    Blijf ik er nog mee zitten dat alle koolhydraten over een kam geschoren worden. Voor zowel 1 als 2 geldt dat de de hoog glycemische koolhydraten het sterkste effect hebben. Oplossing zou kunnen zijn dat het lichaam deze mechanismen heeft die goed werken met laag glycemische koolhydraten (de hoeveelheid opgeslagen vet is proportioneel t.o.v. de periode van honger), maar uit de bocht vliegt met bewerkte hoog glycemische koolhydraten. Die waren er in het Paleo-tijdperk tenslotte niet.

    Twee vluchtige scans op drugs en evolutie lieten zien dat dopamine (grote rol bij het ervaren van genot, blijdschap en welzijn) een belangrijke rol heeft in de evolutie van onze emotionele toestanden. Drugs als heroïne laten dit systeem volledig uit de bocht vliegen.

    Hoog glycemische koolhydraten werken als een double edged sword?

    Ik heb zelf geen ervaring met verslavings- of afkickverschijnselen op dit gebied. Kris Gunnars wel en schreef er dit stuk over:
    http://authoritynutrition.com/why-everything-in-moderation-is-killing-people/

  81. Fred-Jan zegt:

    Guido,

    Ik heb het idee dat het grofweg zo in elkaar zit:

    Geraffineerde koolhydraten zoals suiker of meelproducten zorgen voor overconsumptie omdat het brein ze niet kunnen handelen(overstimulatie). Dit effect wordt nog versterkt zodra je ze gaat combineren met vet vanwege de hogere energiedichtheid(Junkfood). Ongeraffineerde koolhydraten beschikken deze eigenschap niet of minder (je wordt wel dik van karamel maar niet zo snel van suikerbiet met boter).

    Het elimineren van koolhydraten verhinderd grotendeels deze overstimulatie (vet, proteïne en zout combinaties kunnen deze eigenschap ook hebben) en is op die wijze dan ook effectief.

    Het probleem ligt dus waarschijnlijk niet specifiek bij de macronutriënten verhoudingen, maar bij het consumeren van uit zijn verband getrokken onnatuurlijke voedingsmiddelen.

    • james zegt:

      He he, soms duurt het toch wel erg lang voor we weer bij Spreadbury terecht komen. Zal wel komen omdat hier de fles ontkurkt is🙂

      • James🙂.

        Spreadbury, Cunnane en Watve zaten bij de kapper. Zegt Cunnane…

        Ofwel, de grote geesten zouden hun ideeën moeten uitwisselen.

        Ik kan je overigens de ongetwijfeld niet helemaal legale link naar het boek van Watve aanbevelen, James! Ik heb moeite om dat document in z’n map te laten zitten.

    • Fred-Jan, overstimulatie, dat is inderdaad het woord. Heeft diepgaande fysiologische consequenties, zoals het experiment met de smaakloze pap aantoonde en zoals ook Maarten ’t Hart al correct uiteenzette in zijn Dovemansorendieet.

      Een deel van het succes van paleo (en van low carb) zit hem ongetwijfeld in de afwezigheid van overdreven gustatorische prikkels die de moderne voeding op mensen afvuurt. Food porn, die ziekelijke overgave aan constante overdreven stimulatie van de smaakzintuigen, is een belangrijk element van de problematiek.

      Wat dat betreft was Johannes (Calvijn, niet Van Dam) een vent naar mijn hart. Niet van dat slappe, maar tucht, ascese en fatsoen.

  82. Folkert zegt:

    Heineken, Amstel en Grolsch zitten aan de bar. Besteld H. een H. bier., besteld A. een A. bier, besteld G. een 7Up. Ja zegt G., uit respect voor jullie, als jullie geen bier drinken doe ik dat ook niet.
    Nou ja, een variant op S., C. , W. . Als het niet leuk is, ook goed ! Zal mij m’n kont roesten.
    Zit dat niet geheel illegale boek van Watve op Yarr ?
    Ik kan het niet vinden.

  83. Guido Vogel zegt:

    @Fred-Jan:

    “Geraffineerde koolhydraten zoals suiker of meelproducten zorgen voor overconsumptie omdat het brein ze niet kunnen handelen(overstimulatie). Dit effect wordt nog versterkt zodra je ze gaat combineren met vet vanwege de hogere energiedichtheid(Junkfood). Ongeraffineerde koolhydraten beschikken deze eigenschap niet of minder (je wordt wel dik van karamel maar niet zo snel van suikerbiet met boter).”

    Grotendeels eens, maar ongeraffineerde koolhydraten in de vorm van b.v. granen leveren dezelfde problemen op. Hoge GI en nog giftig ook.

    “Het elimineren van koolhydraten verhinderd grotendeels deze overstimulatie (vet, proteïne en zout combinaties kunnen deze eigenschap ook hebben) en is op die wijze dan ook effectief.

    Het probleem ligt dus waarschijnlijk niet specifiek bij de macronutriënten verhoudingen, maar bij het consumeren van uit zijn verband getrokken onnatuurlijke voedingsmiddelen.”

    Punt is dat die onnatuurlijke voedingsmiddelen veelal koolhydraten zijn (het interessant zijn eens onderzoek met zaadoliën te doen. Geen koolhydraat, wel onnatuurlijk: word je daar nu dik/ziek van?).

    Als je al die onnatuurlijke koolhydraten eruit haalt, wordt het knap lastig om op meer dan 30% koolhydraten te komen.

    Kernvraag blijft: waarom (en hoe) kunnen we ongebreideld vet opslaan? Onze carnivore vrienden uit Oost-Afrika (b.v. leeuwen) doen het ook niet. Iemand voorbeelden van omnivoren die voornamelijk dierlijke producten eten net zoals de mens?

  84. Fred-Jan zegt:

    Guido,

    “Punt is dat die onnatuurlijke voedingsmiddelen veelal koolhydraten zijn (het interessant zijn eens onderzoek met zaadoliën te doen. Geen koolhydraat, wel onnatuurlijk: word je daar nu dik/ziek van?).”

    Klopt in de meeste als problematisch te betitelen voedingsmiddelen zijn koolhydraten aanwezig, maar ook vaak vetten. In het onderstaande artikel kan je zien dat de hedonische aspecten van voeding vermoedelijk ook een niet te onderschatten factor zijn.

    http://caloriesproper.com/?p=366

  85. Andre zegt:

    het interessant zijn eens onderzoek met zaadoliën te doen. Geen koolhydraat, wel onnatuurlijk: word je daar nu dik/ziek van?

    dik: misschien, misschien niet (Guyenet zegt van niet http://wholehealthsource.blogspot.nl/2011/08/seed-oils-and-body-fatness-problematic.html, maar anderen zeggen volgens mij van wel).

    Ziek: waarschijnlijk wel, http://chriskresser.com/how-too-much-omega-6-and-not-enough-omega-3-is-making-us-sick Omega-6 vetten werken ontstekingsreacties in de hand.

    Volgens mij heeft Melchior hier wel eens een blogpostje geplaatst over een mislukte poging tot een studie waarbij Omega-6 rijke margarine zou worden vergeleken met omega-6 arme. Unilever wilde daar echter niet aan, dus dat is nooit uitgevoerd. Kan het verhaal zogauw niet vinden, maar in https://melchiormeijer.wordpress.com/2012/11/06/uniclever-leurt-met-slecht-verkopende-meuk/ genoeg over omega-6 aka linolzuur.

  86. Guido zegt: “Kernvraag blijft: waarom (en hoe) kunnen we ongebreideld vet opslaan? Onze carnivore vrienden uit Oost-Afrika (b.v. leeuwen) doen het ook niet. Iemand voorbeelden van omnivoren die voornamelijk dierlijke producten eten net zoals de mens?”

    Guido, de mens, ook de slanke mens, heeft een vetpercentage dat dat van alle andere primaten en de meeste andere full blown landzoogdieren ver overstijgt. Ergens in de evolutie is onze fysiologie gaan investeren in het brein. De enige manier om je een orgaan dat 25 procent van je energie opslurpt, er minimaal 18 jaar over doet om volledig te functioneren en niet direct noodzakelijk is voor het voortbestaan van de soort (diverse hominiden met aaphersenen wisten zich honderdduizenden jaren prima te handhaven) te kunnen permitteren, is het creëren van een flinke subcutane vetlaag. Dit is de reden dat baby’s in utero in het laatste trimester ‘vet’ worden en tot in de peutertijd zelfs telkens nog iets ‘vetter’ worden. Dit is gezond, sterker nog, dit is essentieel. Ook na de peutertijd houden we, als we gezond zijn, een relatief hoog vetpercentage (minimaal 10 procent), als het goed is merendeels onderhuids. Vet is de verzekering voor het vooral in de kindertijd snel expanderende, uiterst kwetsbare brein.

    De mens is dus van nature gevoelig voor ‘obesitas’. Obesitas met voornamelijk onderhuidse vetopslag is grotendeels onschuldig. Er zijn heel wat metabool gezonde dikkerds die een prachtige gezonde levensverwachting hebben. Waar we bang voor moeten zijn is opslag van ectopisch vet. Vet in spieren en rond organen, vooral in de buik. De protruding potbelly. Het Cohennetje. Dit is een functie van ondermeer blootstelling aan een glycaemische load die evolutionair gezien geen precedent kent. Er zijn ook andere factoren, maar ik denk dat de dense acellular carbs wel een sine qua non zijn.

  87. Alex zegt:

    @Folkert, mocht je het nog niet gevonden hebben: link pdf en interview Milind Watve staan op https://melchiormeijer.wordpress.com/2013/05/19/paleo-genie-milind-watve-en-de-noodzaak-van-schrammen/😉

  88. Guido Vogel zegt:

    @Melchior:
    Ik denk dat het volkomen correct is dat die vetlaag onze verzekering is voor energie voor het brein. Ook dat we dit brein te danken hebben aan dierlijke producten (hoogwaardige, calorierijke voeding). Zie ook de Expensive Tissue Hypothesis van Aiello & Wheeler. We kunnen grofweg 2000 kCal in glucose opslaan. Als we niet op vet konden overschakelen voor brandstof, waren we binnen anderhalve dag dood. Richard Johnson noemt een geringe vorm van insulineresistentie dan ook een normale toestand: klaar om vet op te slaan.

    Maar als dat vet opslaan zo belangrijk is, waarom doen we dat dan vooral als we soortvreemd voedsel (of liever: b-keuze voedsel) krijgen voorgezet? Is het dan zo dat als we normaal eten, het lichaam zich verzekerd ziet van genoeg brandstof voor het brein en bij b-keuze voedsel in de modus schiet van “vet opslaan want er dreigt een periode van te kort aan te komen”?

    Zo ja, dan lijkt het erop dat al die koolhydraten die we nu (sinds 10.000 jaar) eten, dit mechanisme op hol laten slaan. Misschien wel analoog aan drugs die de aanmaak van dopamine op hol laten slaan. Overstimulatie, inderdaad.

    Dat betekent wel dat er in het gebied waar de ontstaan en geëvolueerd zijn (Oost-Afrika), perioden van schaarste geweest moet zijn. Langdurig genoeg om selectie te laten plaatsvinden. Of het is feit dat sommige mensen wel ziek/dik worden van koolhydraten en anderen niet een bewijs van het feit dat dit kenmerk niet belangrijk genoeg was om iedereen uit te laten sterven die het kenmerk niet had?

    Heeft iemand een interessante bron waar dit onderzocht is?

    [Terzijde: vochtregulatie is ook interessant. Daar hebben we nauwelijks een opslagmechanisme voor. Binnen 3 dagen ben je dood als je niet drinkt. Lijkt me een uitermate sterke aanwijzing dat onze evolutionaire oorsprong plaatsvond in gebieden die rijk waren aan zoet water.]

  89. Leonie zegt:

    Melchior, een n=1 geval (met bloedwaarden), wellicht interessant voor in je ‘kastje’.
    http://leogoespaleo.nl/gastblog-mijn-weg-naar-paleo/

  90. Hartstikke mooi, Leonie! Fijn dat je moeder overstag ging voor je argumenten. Meestal volharden mensen die sceptisch tegenover logica staan in hun scepsis.

  91. Gert zegt:

    As the ever rational Ben Franklin supposedly said, “Beer is living proof that God loves us and wants us to be happy.”

    Proost en allen een gelukkig nieuwjaar

    http://www.nytimes.com/2013/03/17/opinion/sunday/how-beer-gave-us-civilization.html?_r=1&

  92. Louise zegt:

    Goed nieuws voor degenen die graag een glaasje drinken: uit het onderzoek van het American Gut Project blijkt dat mensen die alcohol nuttigen een diverser microbioom hebben dan geheelonthouders.
    Zie http://biofrontiers.colorado.edu/news/american-gut-data-now-available

  93. Mooi Louise ! Ook een postieve relatie gevonden tussen een gevarieerder micobioom en langer slapen en/of aktief zijn (exercise) buiten.

    Maar voor wat betreft alcohol, kweenie, er zijn zoveel andere onderzoeken, zoals deze, die een relatie vindt tussen alcohol en vaatziekten: minder alcohol, minder vaatziekten is het devies.

    “This suggests that reduction of alcohol consumption, even for light to moderate drinkers, is beneficial for cardiovascular health.”

    Association between alcohol and cardiovascular disease: – http://www.bmj.com/content/349/bmj.g4164

    De bloedvaten hebben het toch al zwaar te verduren – van jongs af aan – door aanvallen vanuit diverse neolitische hoeken.

    Cheers !😀

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s