Paleo Primer voor Foodlog Volk & Statistiekfetisjisten

Een betrekkelijk jonge wetenschappelijke discipline, de evolutiegeneeskunde, bekijkt ziekte en gezondheid in het licht van ons evolutionaire verleden. Als omgeving en leefstijl te zeer afwijken van de omstandigheden waarin ons genoom werd gevormd, worden we ziek. Dit opmerkelijk logische model biedt elegante verklaringen en oplossingen voor de meeste hedendaagse gezondheidsproblemen.

Paleo krijgt opmerkelijk veel flack vanuit de academische wereld. Dit is opmerkelijk, omdat het model het leidend principe in de biologie projecteert op de voedingsleer. Voeding is toegepaste biologie. Wie voeding bestudeert zonder het leidend principe in de biologie, bedrijft een vorm van astrologie.

Paleo krijgt veel flack vanuit de academische wereld. Dit is opmerkelijk, omdat het model het leidend principe in de biologie projecteert op de voedingsleer. Voeding is toegepaste biologie. Wie voeding bestudeert zonder uit te gaan van het leidend principe in de biologie, bedrijft een vorm van astrologie.

Zeker 2,6 miljoen jaar rende de mens in overzichtelijke groepjes achter wild aan. Hij jaagde, aaste, viste en verzamelde eieren, knollen, wortels, bessen, loten, noten en vruchten. Als het voedsel ergens te schaars werd, zocht hij een nieuw territorium. Hij bewoog relatief veel en zijn voeding had een lage glycaemische load.[1] Fossiele data en ethnografische gegevens van 181 nog traditioneel levende jager-verzamelaar volken laten zien dat het genoom van de mens is gevormd in een periode 35 procent van de energie werd geleverd door plantaardige voedingsbronnen en 65 procent door dierlijke bronnen. Tienduizend jaar geleden – een oogwenk in evolutionair opzicht – kwamen enkele groepen, onder druk van hun eigen reproductieve succes en het plotseling uitsterven van een aantal grote grazers, op het slimme idee graszaad te gaan telen. In slechts enkele generaties tijd werd graan basisvoedsel.[2] Het is goed gedocumenteerd dat die overschakeling gepaard ging met een scherpe afname van de levensduur, een toename van de kindersterfte en de opkomst van infectieziekten, rachitis, botontkalking, atherosclerose met vorming van onstabiele plaques (coronairlijden, herseninfarcten), reuma en cariës. De evolutiegeneeskunde gebruikt de lange periode die aan die revolutie vooraf ging als ijkpunt voor wat wij moeten doen en laten om gezond te blijven. In de krap 500 generaties die ons sinds de introductie van de landbouw vooraf gingen, is ons DNA immers vrijwel niet veranderd.[3]

Graan is vanuit evolutionair perspectief in meerdere opzichten een dubbelzijdig zwaard. “Het maakte de beschaving mogelijk, maar nu we er zo zwaar op leunen, ondermijnt het onze gezondheid,” zegt inspanningsfysioloog en voedingskundige Dr Loren Cordain van de Colorado State Universiteit. Hij geldt wereldwijd als expert op het gebied van de evolutiegeneeskunde. “Voor de meeste mensen is het een onacceptabele gedachte, maar een voeding die voor meer dan 50 procent is gebaseerd op tarwe en andere graszaden, heeft heel nadelige fysiologische consequenties.” Cordain voert aan dat de laag bij de grond groeiende graszaden – de kiemen voor nieuwe plantjes – miljoenen jaren alles hebben gedaan om te voorkomen dat ze werden opgegeten. Ze bevatten een heel complex aan razend slimme gifstoffen. Alleen bepaalde zaadetende vogels en knaagdieren, die sinds ze een graantje van ons gingen meepikken veel meer generaties hebben gekend dan wij, zijn enigszins aangepast aan graanconsumptie. Fiennes toonde al in de jaren ’60 aan dat soorten die in hun natuurlijke milieu niet of nauwelijks zaden eten, snel atherosclerose ontwikkelen wanneer ze graan wordt gevoerd, terwijl zaadeters resistent zijn.[4] “Bewerking elimineert een deel van die stoffen, maar nooit volledig,” zegt Cordain. “Bepaalde lectinen, combinaties van peptiden en suikers, bootsen lichaamseigen moleculen na en kunnen zo tal van receptoren blokkeren of juist activeren.” Dit biologische mechanisme heet molecular mimmicry (moleculaire na-aperij) en speelt een belangrijke, maar nog grotendeels onbegrepen rol in de etiologie van autoimmuunziekten als MS, lupus en diabetes type 1.”[5] Cordain vermoedt dat ook complicerende atherosclerose een autoimmune component heeft.

Een centraal thema binnen de evolutiegeneeskunde is insulineresistentie en de daaruit voortvloeiende compensatoire hyperinsulinaemie. In zijn natuurlijke habitat krijgt de mens, zelfs wanneer hij een ecologische niche met relatief weinig dierlijk eiwit exploiteert, aanzienlijk minder koolhydraten binnen dan iemand die eet volgens onze voedingsschijf.[6] In een hypercalorisch dieet leidt een hoge glycaemische load vrijwel universeel tot insulineresistentie en sterk verhoogde postprandiale insulinespiegels, al lijken caucasiërs iets beter te zijn ‘aangepast’ dan volkeren die hun jager/verzamelaarbestaan pas zeer recentelijk opgaven.[7] Dat laatste zou kunnen worden verklaard door Gould, die stelt dat evolutie soms wordt geinduceerd door veranderende omstandigheden en dan relatief snel verloopt. De ‘klassieke’ symptomen en complicaties van insulineresistentie, zoals hoge bloeddruk, centraal overgewicht, diabetes type 2, dislipidaemie en coronaire hartziekten, krijgen door hun enorme prevalentie langzamerhand wat aandacht, 25 jaar nadat Gerald Reaven van Stanford er voor het eerst (tevergeefs, hij werd onmiddellijk geridiculiseerd) op wees.[8] De evolutiegeneeskunde schrijft echter een veel groter palet aan schijnbaar niet gerelaterde ‘moderne’ ziekten toe aan de insulineresistentie en compensatoire hyperinsulinaemie die onvermijdelijk ontstaan wanneer we ons organisme dag in dag uit belasten met een te hoge glycaemische load. Op de lijst van Cordain et al prijken inmiddels ook polycystic ovary syndrome, acne, vervroegde seksuele rijping, kanker en bijziendheid.[9] Deze laatste, op het eerste gezicht nogal triviale aandoening, verschaft een aardig model om de gemeenschappelijke etiologie van deze ziektebeelden inzichtelijk te maken.

Onze jeugd wordt niet alleen vetter, maar ook kippiger. In Azië, zo meldt het vakblad Vision Research, is inmiddels meer dan tachtig procent van de tieners bijziend.[10] En niet zo’n beetje ook. Bij een onrustbarend aantal kinderen schiet de zogenaamde ‘schoolbijziendheid’ door naar ernstige bijziendheid van min zes of meer. Dat geeft extra risico op complicaties als staar en netvliesloslating. Ook in Europa neemt het probleem epidemische vormen aan. Vanwaar die visuele aftakeling? Lezen we teveel? Volgens Cordain niet. Hij meent dat ook de bril een direct gevolg is van voedingsgewoonten die op gespannen voet staan met ons genetische erfgoed. “Bij traditionele volken die leven op vlees, vis, knollen, groenten, noten en fruit, wordt één op de duizend mensen licht bijziend,” zegt hij. “Zodra ze onze eetgewoonten overnemen en bewerkte graanprodukten tot hun basisvoedsel maken, wordt meer dan vijftig procent ernstig bijziend. Dat gebeurt in de loop van één generatie, dus genetische factoren spelen een ondergeschikte rol. Het argument dat de invoering van een westers menu meestal gepaard gaat met alfabetisering, houdt geen stand. Op de Vanuatu eilanden genieten de kinderen acht uur per dag onderwijs, maar de eilanders volharden in hun traditionele voedingsgewoonten. De prevalentie van bijziendheid is er onveranderd extreem laag. Kinderen van Vanatuanen die zich hebben gevestigd in een stad op het vaste land ontwikkelen daarentegen forse bijziendheid.” De boosdoener: een onnatuurlijk hoge glycaemische load en de daaruit voortvloeiende hyperinsulinaemie. Cordain: “Als er tijdens de groei voortdurend ongezond veel insuline in het lichaam circuleert, gaat er gemakkelijk iets mis met de delicate groeifactoren die de vorming van de oogbol regisseren. Die wordt dan te groot, met als gevolg dat het licht vòòr het netvlies wordt geprojecteerd, in plaats van er op. Het mechanisme is in proefdieren aangetoond.”[11]

Verhoogde postprandiale insulinespiegels dwingen de lever via een gecompliceerde route om minder Insulin-like Growth Factor Binding Proteïn 1 (IGFBP-1) te produceren. Daardoor stijgt de concentratie androgenen en vrije Insulin Growth Factor 1 (IGF-1). Die laatste is een potente groeifactor. Lang ‘rondzingende’ insuline blokkeert ook de synthese van IGFBP-3. IGFBP-3 reducties geven endogene retinoïden vrij spel, waardoor anti-proliferatieve genen in de sluimerstand blijven staan op momenten dat ze zich eigenlijk krachtig moeten manifesteren. Deze endocriene verschuiving veroorzaakt op alle mogelijke plekken in het lichaam (van endotheel tot oogbol) abnormale celproliferatie en groei.[12] Correctie van deze verschuiving, door de glycaemische load drastisch te verminderen, is in kleinere klinische trials bijzonder succesvol gebleken. Arts-onderzoeker Staffan Lindeberg van de Universiteit van Lund (Zweden) meldt dat hij de relevante parameters bij zijn hartinfarctpatiënten drastisch ziet verbeteren op een ‘paleolitische kost’.[13]

Ook de vetzuursamenstelling van de huidige voeding vloekt volgens de evolutiegeneeskunde met ons erfelijk materiaal. Tot de introductie van de landbouw kregen vrijwel alle populaties met hun voeding relatief weinig linolzuur en veel alfa-linoleenzuur binnen.[14] Uit klinische en epidemiologische studies blijkt consequent dat een vlakke ratio tussen deze essentiële vetzuren cruciaal is voor een goede gezondheid. Inmiddels is de weegschaal doorgeslagen. Volgens de Amerikaanse arts en voedingsfysiologe dr Artemis Simopoulos van het Center voor Genetics, Nutrition and Health in Washington heeft de agressieve promotie van goedkope plantaardige olieën met een hoog aandeel linolzuur de vetzuurbalans in veel westerse landen volledig verstoord. Onlangs toonde zij aan dat mensen die dagelijks vier keer meer linolzuur dan alfa-linoleenzuur binnenkrijgen, een sterk verhoogd risico lopen om insulineresistent te worden.[15] Deze factor komt bovenop de reeds te hoge glycaemische load. De gemiddelde Nederlander krijgt tien à twintig keer meer linolzuur dan alfa-linoleenzuur binnen. Terwijl de Nederlandse Hartstichting en het Voedingscentrum ons koppig blijven aansporen vooral Becel te blijven gebruiken, is in veel andere landen het roer al lang om. Japanse voedingsonderzoekers riepen hun overheid bijvoorbeeld vier jaar geleden op om de inname van linolzuur drastisch te beperken. In het vakblad van de Japanse Farmaceutische Associatie schreven ze: ‘Te veel linolzuur lokt een sluimerende ontstekingstoestand uit en draagt onder meer bij aan hartinfarcten, beroertes, astma, kanker, reuma, diabetes, ADHD, depressie en Alzheimer (…) Alleen door de opmars van linolzuur te beteugelen, kunnen we deze in het westen zo gebruikelijke kwalen buiten de deur houden’.[16] Unilever, dat duidelijk in de maag zit met het doorbrekende besef dat het veertig jaar lang diametraal verkeerde informatie heeft verspreid, stopt sinds 2001 een beetje alfa-linoleenzuur in zijn linolzuurrijke margarines, maar dat zet naar de maatstaven van Simopoulos en haar Japanse vakbroeders nauwelijks zoden aan de dijk. In de beroemde Lyon Diet Heart Study[17] bracht het gebruik van koolzaadolie het relatieve risico op een dodelijk hartinfarct met maar liefst 70 procent omlaag. Wij moeten voor onze koolzaadolie naar de natuurvoedingszaak. Dat is deze branche gegund, maar het deel van de bevolking dat dit soort informatie het dringendst nodig heeft, komt daar niet.

De school van Cordain, Eaton, Lindeberg en in Nederland Muskiet en Kuipers heeft tot nog toe weinig aandacht geschonken aan één belangrijk kenmerk van de laat paleolitische omstandigheden: de frequentie waarmee we aten. Het lijdt weinig twijfel dat jager-verzamelaars het geregeld noodgedwongen een dagje zonder voedsel moesten stellen. Onderzoek van niet primair evolutiegeneeskundig georiënteerde wetenschappers suggereert dat ons genoom ook dit patroon nog min of meer ‘verwacht’ en dat drie keer per dag of vaker eten niet ‘normaal’ en dus niet optimaal is. Biochemicus Victor Zammit uit het Schotse Ayre toonde aan dat ‘grazen’ een ongunstige metabole truc uithaalt met de lever.[18] Onder normale omstandigheden staakt de lever na een maaltijd de uitstoot van triglyceriden. Dit gebeurt onder invloed van insuline. Is er echter gedurende langere tijd frequent sprake van een insulinerespons, dan raakt het orgaan in de war en interpreteert het de insulinesignalen abusievelijk als een sein om juist heel veel triglyceriden in de bloedbaan te kieperen. Postprandiale hypertriglyceridaemie leidt tot insulineresistentie en compensatoire hyperinsulinaemie, vermindert de endotheelfunctie en is sterk geassocieerd met het optreden van coronaire hartziekten. Zammit is een uitgesproken tegenstander van het geëtableerde advies om de hele dag door kleine beetjes te eten. Interessant in dit verband is een onderzoekje dat tijdens de Ramadan werd uitgevoerd onder moslims. Overdag vasten ze, maar na zonsondergang mogen ze zoveel eten als ze willen. Ondanks een nagenoeg onverandere energie-inname (de schade wordt ’s avonds ingehaald) krijgen deze mensen een lagere bloeddruk, meer HDL, minder LDL, minder triglyceriden en een lagere nuchtere bloedsuikerspiegel, kortom, hun insulinegevoeligheid neemt toe.[19]

Neurowetenschapper Dr. Mark Mattson van het National Institute on Aging in Baltimore, gaat nog een stap verder. Mattson bestudeert de effecten van calorierestrictie op hersenen en zenuwstelsel. Al sinds de jaren ’30 is bekend dat organismen bij een matige beperking van de normale energie-inname langer leven en gevrijwaard blijven van ‘ouderdomskwalen’. Zoogdieren worden bovendien slimmer en actiever. Mattson ontdekte in 2003 dat dit fascinerende fenomeen ook optreedt als je een organisme, zonder te bezuinigen op het totale aantal calorieën, periodiek voeding onthoudt.[20] Muizen die de normale hoeveelheid energie krijgen, maar lang moeten wachten op de volgende maaltijd, ontwikkelen dezelfde gunstige biomarkers als muizen op een energiebeperkt dieet. Ze hebben een langzame pols en lage bloeddruk, een iets verlaagde lichaamstemperatuur, lage cholesterolwaarden, een erg efficiënte bloedsuikerhuishouding en ze boeten bij het ouder worden niet in aan spierweefsel en -tonus. En dat alles terwijl ze hun normale gewicht behouden. Het lijkt er dus op dat niet de calorierestrictie op zich, maar de fysiologische stress van regelmatig terugkerende ‘honger’ de gunstige aanpassingsmechanismen op gang brengt. Die aanpassingsmechanismen beschermen ook het zenuwstelsel. Periodiek vastende muizen zijn bijvoorbeeld immuun voor de ziekte van Alzheimer. Mattson: “Alzheimer is eenvoudig op te wekken door een bepaalde stof  in de hersenen te injecteren, maar bij periodiek vastende muizen lukt het niet.” Hoe weten we of deze spectaculaire waarnemingen ook op mensen van toepassing zijn? “Waar het dit soort basale mechanismen betreft, wijken mensen verrassend weinig af van schimmels, fruitvliegjes en muizen,” zegt Mattson, die zelf al twintig jaar een combinatie van milde calorie-restrictie en vasten practiseert. Hij ontbijt nooit, gebruikt een lichte lunch, snackt nauwelijks, maar dineert ‘bourgondisch’. Getuige zijn alleszins respectabele wetenschappelijke loopbaan heeft dit regime zijn intellectuele ontplooiing in elk geval niet belemmerd.

Het mag verbazing wekken dat Darwin – die toch vrijwel universeel wordt geaccepteerd – niet of nauwelijks wordt omarmd door de geneeskunde en de voedingsleer. Het ironische is dat het evolutionair gezien niets uitmaakt dat wij weinig doen om het gapende gat tussen onze omgeving en ons oeroude genoom te dichten. We zijn slechts doorgeefluikjes in een eeuwig voortgaand selectieproces. “Niets in de biologie is logisch, behalve vanuit evolutionair perspectief”, zei de beroemde geneticus Theodosius Dobzhansky. Eten we maar ‘soortvreemd’ genoeg, dan gaat op een zeker moment iedereen die niet tegen die ‘nieuwe’ voeding kan dood voor hij zich voort kan planten. Over blijft een mensentype dat extreem goed is aangepast aan de nieuwe omstandigheden, dat wil in ons geval zeggen aan het hangen in TV-stoelen en het eten van Marsen en vanuit evolutionair perspectief ronduit perverse hoeveelheden hoog glycaemisch graszaad. Misschien is die nieuwe fitte soort wel zo dik dat zij kan rollen. Het is de evolutie om het even, als de genen maar worden doorgegeven. De grote vraag is of wij de slachting die aan zo’n nieuwe ‘norm’ voorafgaat, willen. Als het antwoord ‘nee’ is, zullen beleidsmakende en opinievormende personen en instanties als Foodlog, Dr. Frank, Fred Brouns en het Voedingscentrum wat minder moeten dansen naar het pijpen van statistiekfetisjisten die eindeloos meten in volstrekt vergelijkbare, relatief ongezonde populaties en wat meer belangstelling moeten tonen voor fundamenteel en experimenteel onderzoek. Het paleodieet is momenteel zo’n beetje het best bestudeerde voedingspatroon en presteert op alle relevante parameters consequent beter dan ondermeer een voeding op basis van de Schijf van Vijf en het ‘Mediterrane’ dieet, met magere zuivel en veel volkoren producten. Bovenal zouden zij zich moeten afvragen hoe een wetenschappelijke discipline ooit vruchtbare inzichten zou kunnen produceren wanneer het leidend principe van die discipline consequent aan de laars wordt gelapt en zelfs belachelijk wordt gemaakt.

[1] Eaton, S.B., Cordain, L. Old genes, new fuels: Nutritional changes since agriculture. World Rev Nutr Diet 1997; 81:26-37.

[2] Cordain L. Cereal grains: humanity’s double edged sword. World Rev Nutr Diet 1999; 84:19-73.

[3] Eaton SB, Cordain L. Evolutionary Health Promotion. A consideration of common counter-arguments. Prev Med 2002; 34:119-123.

[4] Lindeberg S. Evolutionsmedicinsk forskning under kontrollerade former. Medikament nr 8 2002.

[5] Cordain L, Toohey L, Smith MJ, Hickey MS. Modulation of immune function by dietary lectins in rheumatoid arthritis. Brit J Nutr 2000, 83:207-217.

[6] Cordain, L., Brand Miller, J., Eaton, S.B. & Mann, N. (2000). Macronutrient estimations in hunter-gatherer diets (letter). Am J Clin Nutr 2000; 72:1589-90.

[7]Cordain L. Syndrome X: Just the tip of the hyperinsulinemia iceberg. Medikament 2001; 6:46-51.

[8] Reaven, GM. Syndrome X:6 years later. Journal of Internal Medicine.  1994; 236 (Supplement 736): 13-22

[9] Cordain L, Eades MR, Eades MD.  Hyperinsulinemic diseases of civilization: more than just syndrome X. Comp Biochem Physiol Part A 2003;136:95-112.

[10] Vision Research, January 2002.

[11]Cordain L, Eaton SB, Brand Miller J, Lindeberg S, Jensen C. An evolutionary analysis of the etiology and pathogenesis of juvenile-onset myopia. Acta Ophthalmologica Scandinavica, 2002; 80:125-135.

[12] Cordain L, Eades MR, Eades MD.  Hyperinsulinemic diseases of civilization: more than just syndrome X. Comp Biochem Physiol Part A 2003;136:95-112.

[13] Lindeberg S. Evolutionsmedicinsk forskning under kontrollerade former. Medikament nr 8 2002.

[14]Cordain L, Watkins BA, Mann NJ. Fatty acid composition and energy density of foods available to African hominids: evolutionary implications for human brain development. World Rev Nutr Diet 2001, 90:144-161.

[15]Artemis P Simopoulos. Essential fatty acids in health and chronic disease. American Journal of Clinical Nutrition, Vol. 70, No. 3, 560S-569S, September 1999

[16]Harumi Okuyama, Yoichi Fujii, and Atsushi Ikemoto. n-6/n-3 Ratio of Dietary Fatty Acids Rather Than Hypercholesterolemia As the Major Risk Factor for Atherosclerosis and Coronary Heart Disease. J.Health Sci., 46(3), 157-177, 2000

[17] de Lorgeril M, Salen P, Martin JL, Monjaud I, Delaye J, Mamelle N, “Mediterranean diet, traditional risk factors, and the rate of cardiovascular complications after myocardial infarction: Final report of the Lyon Diet Heart Study,” Circulation. 1999;99:779-785

[18] Insulin Stimulation of Hepatic Triacylglycerol Secretion in the Insulin-Replete…

ZAMMIT Ann NY Acad Sci.2002; 967: 52-65.

[19]Laajam MA. Ramadan fasting and non insulin-dependent diabetes: Effect of metabolic control. East Afr Med J. 1990; 67:732-736. …

20 Mattson, M.P. Meal size and frequency affect neuronal plasticity and vulnerability to disease: cellular and molecular mechanisms.J Neurochem. 2003 Feb;84(3):417-31. -31.

Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink .

79 reacties op Paleo Primer voor Foodlog Volk & Statistiekfetisjisten

  1. Alex zegt:

    Voorproefje op jouw boek?😉 Netjes met referenties en zo, zoals we dat van je gewend zijn.

    Pas het boek van Michael Mosley gelezen, in tegenstelling tot ‘Oerdieet’ bij de bieb geleend (en dat terwijl ik al gezien had dat ‘onze’ bieb ook binnenkort een exemplaar van Remko Kuipers’ boek ter beschikking stelt; je moet wat over hebben voor de goede zaak🙂 ) waarin weliswaar niks nieuws verteld werd voor iedereen die de (intermittent fasting) info op het internet gevolgd heeft (video’s/blog etc.), maar toch netjes alles op een rijtje zet voor wat betreft Mattson/Varady et al.

  2. Andre zegt:

    Inleiding voor…?😉

    Wel een opmerking over koolzaadolie: als ik op wikipedia kijk, lees ik dat dat in engelstalige landen als canola oil door het leven gaat. In paleo/primalsferen wordt canola oil volgens mij bijna zonder uitzondering als verdacht of zelfs schadelijk bestempeld (en begrijpelijk, alweer volgens wikipedia is koolzaadolie 21% linolzuur, hoewel de verhuizing n3:n6 ongeveer 1:2 is, wat dan weer relatief gunstig is voor een zaadolie)

  3. Alex zegt:

    verhuizing? Kijk uit voor de betweters hier Andre…😀 Neem aan dat je verhouding bedoelt.

    Melchior: Tot de ‘intruductie’ van de landbouw perverse hoeveelheden ‘hooglycaemisch’ graszaad?
    Na veranderen dit comment verwijderen, en alles is goed.😉

  4. George zegt:

    Grappig, net voor dit artikel de oratie van Prof.dr. Pijl gelezen en daar uit citeer ik:
    “……..Jeroen van der Grond van de afdeling radiologie uit ons ziekenhuis, ontwikkelde een strategie om de hersenactiviteit van mensen na inname van voeding te meten.Van zijn werk wisten we, dat de hersenen van gezonde mensen heel snel reageren op suiker inname. Kort geleden lieten wij samen zien, dat de hersenen van mensen met overgewicht en diabetes dat in het geheel niet doen. 8**Na een korte periode van strenge calorie beperking, reageert het brein van deze patiënten weer volstrekt normaal***.

    Zoals we al zagen, maakt ***ruime voedselinname het brein ongevoelig voor de signalen die aangeven dat er gegeten is***.

    Nu, anderhalf jaar later, is hij 23 kilogram afgevallen, zijn zijn lever en hart vrijwel vetvrij, is zijn bloeddruk genormaliseerd en zijn diabetes volledig verdwenen. En daar is geen medicament aan te pas gekomen. Dames en heren, fysieke activiteit en ***beperking van calorie inname brengen ons terug naar onze evolutionaire wortels****. De combinatie is de effectiefste, veiligste en goedkoopste manier om de huidige epidemie van overgewicht en diabetes aan te pakken.

    Het is echter voor het overgrote deel van de mensheid onmogelijk om zich te conformeren aan deze leefstijl in de huidige habitat. Dat mag ons absoluut niet verbazen, in het licht van de uiterst krachtige biologische drive die de evolutie ons heeft meegegeven om voedsel te verzamelen en zuinig met energie om te gaan. Het is mijns inziens een illusie dat onze cognitie het hier kan winnen van onze genen……..”

    Gedeeltelijk zullen de prof. en Melchior het niet met elkaar eens zijn (met name zijn gedachten in die oratie over verzadigde vetten?),

    maar hij stelt wel iets essentieels:
    het is de meeste mensen onmogelijk, gezien hun aanleg om vet te verzamelen, omdat er bij vele mensen geen bovengrens van een setpoint is (meer) is, om d.m.v. wilskracht aan calorie-restrictie te gaan doen. Pijl zegt dan ook dat er dus maar twee oplossingen zijn:
    – verandering van habitat of
    – verandering van de genen door medicamenten (bijvoorbeeld die een verkleining van de maag met omlegging van het eerste deel van de dunne darm na bootsen).

    Wellicht is er een alternatief om mensen weer aan IF te laten doen….

  5. Andre zegt:

    verhuizing? Kijk uit voor de betweters hier Andre…😀 Neem aan dat je verhouding bedoelt.

    Kun je raden waar ik op dit moment m’n werkdagen mee vul?😀

  6. Sietske zegt:

    Over IF, ikzelf heb daar niet zulke goede ervaringen mee… Ik dacht dat het aan mij lag, daarom was ik toendertijd heel blij te lezen dat ik niet de enige ben. Daarom wilde ik het hier (in het Nederlands) ook even onder de aandacht te brengen.

    “As it stands right now, I’d be inclined to agree that pre-menopausal (and perhaps peri-menopausal) women are more likely to have poor – or at least different – experiences with intermittent fasting, at least as a weight loss tool.” op MDA http://www.marksdailyapple.com/women-and-intermittent-fasting/#ixzz2t2Kk6V8I

    Begrijp me niet verkeerd, ik ben helemaal voor IF! Ik wilde niets liever dat het voor mij werkte zoals ik zo vaak gerapporteerd zie. Eerlijk gezegd ben ik er daardoor te lang mee doorgegaan en heb ik me flink miserabel gevoeld. Als het voor jou werkt; vooral doen! Maar als het niet werkt, en zeker als je vrouw bent, gewoon stoppen! Het is niet omdat je het fout doet, en je bent niet de enige.

  7. Strikt genomen is van de omega 3-vetzuren alleen alfa-linoleenzuur essentieel . Dat wil zeggen dat dit vetzuur, net als vitamines (uitgezonderd vitamine D ), niet door de mens zelf gemaakt kan worden en via de voeding binnengekregen moeten worden. De andere omega 3-vetzuren kunnen door het lichaam uit alfa-linoleenzuur worden gemaakt. Daarvoor is wel noodzakelijk dat diverse enzymen in het lichaam in voldoende mate beschikbaar zijn en dat deze enzymen niet voor andere doeleinden gebruikt worden. Onderzoek wijst uit dat de omzetting bij vrijwel alle mensen voldoende efficiënt is indien er voldoende alfa-linoleenzuur in de voeding aanwezig is en de overmaat aan linolzuur niet te groot is (± 4× zoveel linolzuur dan alfa-linoleenzuur).

  8. Otto zegt:

    Misschien dat IF voor vrouwen anders werkt dan voor mannen. Het zijn vaak de mannen die op jacht gingen en soms een (half) dagje zonder eten zaten, terwijl de vrouwen vaak wel íets hadden. En vrouwen kregen vast een beetje voorrang bij voedselschaarste. Ik merk ook dat veel vrouwen in mijn omgeving niet altijd even goed reageren op weinig eten, zelfs bij low-carbers. Ach ja, mannen kunnen ook langer hun plas ophouden, misschien hangt dat nog samen met beter tegen vasten kunnen😉

    En fijn, eindelijk mijn wel-eens-meer-dan-eens-gevraagde bronvermelding bij een artikel!😀😀😉

  9. Mooie aanzet Melchior ! En milde IF: inderdaad mag dat wel meer aandacht hebben. Mij bevalt het prima.

  10. George zegt:

    Check out Nora Gedgaudas on Dr. Oz, speaking on food sensitivity:
    http://www.doctoroz.com/episode/cracking-code-food-sensitivity

    Nora is the third Paleo f(x) speaker to appear on Dr. Oz, after Nell Stephenson and Dr. Amy Myers.

  11. Gert zegt:

    Voor diegene die langs de oostgrens wonen: koolzaadolie of rapsol is gewoon in de duitse supermarkten tekoop. Vita D’or heeft een olie die 8% omega 3 en 17,5% omega 6 bevat, dus een mooie verhouding.
    @Andre en anderen: waarom wordt ook koolzaadolie bestempeld als slecht? Ik dacht dat de reden was dat de verhouding tussen de omegas zoek was, of zijn het dan ook de enkelvoudige overzadigde vetzuren in deze olie (60%) die vedacht zijn?

  12. Alex, dit is geen aanzet tot wat dan ook, maar een grapje met licht satirische ondertoon, geïnspireerd op het geneuzel bij Foodlog momenteel over hoe veel grammen suiker per dag ‘bewezen’ nodig zijn om populatie-breed metabole ontsporing te genereren. Ik verlaag me expres tot het in veel intellectueel decorum verpakte interessante gelul dat zij zelf nodig menen te hebben om geloofwaardig te kunnen zijn en dat zij ook als ijkpunt gebruiken bij het beoordelen van boodschappen van anderen. Die referenties staan er – net als daar – puur voor de show. Overigens heb ik niet de illusie dat veel Foodlog-achtigen (Homo pseudo-sapiens veermannus) het ook daadwerkelijk zullen lezen.

    Tekstjes als deze maken, kan elke gek. Als ik een boek schrijf, wordt het iets leesbaars🙂 .

  13. Sietske zegt:

    Hier in Zweden ligt de rapsolja uitgemeten in de supermarkt en zijn er vele boter/rapsolja-mengproducten. Ikzelf ben toch wat wantrouwig nadat ik eens gezien heb hoe het spul gemaakt wordt. Mij te chemisch, te ver van de natuur. Het kost blijkbaar nogal wat moeite om die olie uit die zaadjes te krijgen… Daarna wordt het chemisch gezuiverd, chemisch gebleekt, chemisch geraffineerd… Nee bedankt! https://www.youtube.com/watch?v=omjWmLG0EAs

  14. Andre, vanuit het idee dat we moeten streven naar een paleolithische voeding in een supermarktlandschap vind ik koolzaadolie een geschikt alternatief voor bijvoorbeeld beenmerg. Veel oleic acid, relatief weinig linolzuur en ook nog een beetje alfalinoleen. De koolzaad scare wordt aangewakkerd en in stand gehouden door toverheksen als mevrouw Fallon. Vind ik.

  15. Oeps, sorry Sietske🙂 . Je hoeft het niet te gebruiken, natuurlijk. Maar de vetzuursamenstelling is helemaal okay.

    Wat betreft IF, vrouwen doen het er inderdaad vaak minder goed op. In dat geval, gewoon niet doen!

  16. George, Pijls oratie is fantastisch. Het enige biefje wat ik er mee heb is zijn notie dat mensen een als het ware ongeneeslijke zucht naar schadelijk voedsel hebben. De paleo trials laten nu juist zien dat er vrijwel direct eetlustregulatie optreedt en dat junk (inclusief brood) alle aantrekkingskracht verliest. Word jij nog in verleiding gebracht door pasta of brood? Ik absoluut niet, maar dat natuurlijk puur individueel zijn.

    • George zegt:

      Normaal gesproken niet, maar ik heb wel gemerkt dat zodra je er aan toegeeft, je “verloren” bent. Ik leef samen met twee dames (vrouw en dochter) die absoluut niet aan Paleo doen en ze eten er op los: brood, snoep, koekjes, ijs, pasta, taart, haribo’s, melkchocolade in alle vormen, chips, ontbijtkoek, nou ja de hele rimbam…….ik gemerkt dat als ik in een bepaalde modus ben, dat dat mij allemaal niets uitmaakt en dat ik gewoon alleen Paleo eet, maar zodra ik er een keer aan toegeef, zoals met kerstmis, “nou vooruit: ik neem ook een sneetje kerstbrood”, dat het dan heel makkelijk is om door te gaan en dat het je dan allemaal niets meer kan schelen (daar aan zie je dat biologie vaak voor psychologie* gaat) (interessant artikeltje daarover van mijn grote vriend dr. Strunz: http://www.strunz.com/news.php?newsid=2534).

      Ik heb dat “experiment” eens 6 weken volgehouden. Resultaat: vele kilo’s zwaarder, ook mijn taille vele centimeters in de plus, veel minder energie, depressieve neigingen, minder initiatief, veel minder creatief etc etc. Kan ik iedereen aanraden zo’n omgekeerd experiment😉

      *Erst der Körper, dann der Geist. Wenn Sie sich ganz bewusst um das Wohlergehen Ihrer 70 Kilogramm kümmern, geht – unausweichlich – irgendwann einmal ein kleines Lichtlein in Ihrer Seele an. Ihre Gefühle, Ihre Wahrnehmung ändert sich und… Freude zieht ein in Ihr Leben.

  17. Martina, dank voor je reactie.

    Ik ben het niet helemaal met je eens.

    Ik heb enige tijd gecorrespondeerd met de Franse arts/onderzoeker Dominique Lanzmann. Zij was ondermeer betrokken bij het onderzoek van De Lorgeril, maar deed zelf specifiek onderzoek naar de effecten van alfalinoleenzuur. Zij vond destijds dat ALA nog voor elongatie (die als bekend traag en onvolledig is) unieke anti-aritmische en plaatjes aggregatie remmende eigenschappen heeft. Afgaand op ondermeer het werk van Simopoulos veronderstel ik dat mensen geëvolueerd zijn met een bepaalde hoeveelheid ALA in de voeding, uiteraard tegen een achtergrond van relatief weinig linol.

    Overigens ondervond Dominique destijds grote tegenwerking van enkele grote zuivel- en margarinejongens. Zij raakte gefrustreerd en ging weer werken als arts in het ziekenhuis, waar zij daadwerkelijk iets kon betekenen voor mensen.

    http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11458289

  18. Alex zegt:

    Aangezien je de eerdergenoemde foutjes al veranderd hebt (maar mijn comment hebt laten staan…): mimmicry?😉

    Koolzaadolie staat hier gewoon in de supermarkt, maar mag je het nou verhitten of niet?

    Dat bovenstaande tekst enigszins onleesbaar leek lag dus niet aan mij? Gelukkig!😀😀

  19. Nee. Alleen zelfingenomen statistiekfetisjisten vallen hier eventueel voor. Hoewel de argumentatie en het slot natuurlijk wel belangrijk zijn (en meer dan voldoende om te liken).

    Verhitten. Pffff… Zo kort mogelijk zou ik zeggen. Maar we zijn nu ook weer niet van suiker, als het goed is😉 .

  20. marietsebiel zegt:

    Fijne post weer, duidelijk en verhelderend😉 Lekker om te lezen, in tegenstelling met Remko’s boek. Ik kom er maar niet doorheen. De lay-out is dodelijk vind ik, je raakt de draad kwijt.

    De uitspraken over vrouwen en IF zijn mij teveel speculaties en daarbij, alle vrouwen over een kam geschoren.
    Stefani Ruper heeft er over geschreven:
    It’s not definitive, since the literature is so sparse, and it necessarily differs for women who are overweight versus normal weight (and who have different genetic makeups regardless), but when it comes to hormones, women of reproductive age may do well to err on the side of caution with fasting.

    Voor vrouwen, die in hun reproductieve fase zijn of zwanger zijn kán IF niet goed zijn ! ?
    Maar er zijn zoveel vormen van IF, zoals 2x per dag eten binnen 5 uur, 18 uur IF of 24 uur IF, dat er voor iedereen wel een vorm te vinden is die past.
    Voor mij ( ik ben niet meer in reproductie fase😉 ) werkt IF heel goed. Ik doe het nu al twee jaar heel regelmatig. Soms gepland en soms spontaan. Gepland, als ik zie dat mijn bloedsuiker weer omhoog kruipt en spontaan, omdat ik geen honger heb.
    De geplande, is vaak het moeilijkste, omdat ik juist bij hogere bloedsuikers, meer honger heb. Dan is het even doorbijten. Als door de IF de bloedsuiker weer zakt, kan ik er vaker nog een mildere IF dag aan vastplakken. Het resultaat, lagere bloedsuiker. Voor mij een goed instrument dus.

  21. @Gert: waarom wordt ook koolzaadolie bestempeld als slecht?

    Omdat diezelfde Dr. Cordain – die hierboven zo leuk veel wetenschappelijke studies aanhaalt- , het zelf zegt waarom hij koolzaadolie niet meer kan aanbevelen (8 jaar nadat hij het wel een superfood-olie vond, dus lees alles van Dr. Cordain met een korreltje himalayazout).

    Uitermate “grappig” dat enerzijds wordt gezegd dat de evolutie “stopt” bij het begin van de landbouw – en ja, ik kom uit een landbouwhoek, zij het biologisch met respect voor de aarde en sustainability – maar anderzijds kan een dokter in minder dan 10 jaar er ineens een compleet andere visie op nahouden van wat goed voor je is in paleo en wat niet.

    Blijf dus kritisch bij alles wat als “paleo” bestempeld wordt!

    Citeren uit Dr. Cordains laatste versie van The Paleo Diet:
    Since the original publication of The Paleo Diet in 2002, I have reversed my view of canola oil and can no longer support its consumption or use. Let me explain why. Canola oil comes from the seeds of the rape plant (Brassica rapa or Brassica campestris), which is a close relative of broccoli, cabbage, Brussels sprouts, and kale. Clearly, humans have eaten cabbage and its relatives since prior to historical times, and I still strongly support the consumption of these health-promoting vegetables. The concentrated oil from the seeds of Brassica plants is another story.
    In its original form, rape plants produced a seed oil that contained high concentrations (20 to 50 percent) of erucic acid (a monounsaturated fatty acid labeled 22:1n9), which I have previously explained is toxic and which causes a wide variety of pathological changes in laboratory animals. In the early 1970s, plant breeders from Canada developed a strain of rape plant that produced a seed with less than 2 percent erucic acid (hence the name canola oil). The erucic acid content of commercially available canola oil averages 0.6 percent. Despite its low erucic acid content, however, a number of experiments in the 1970s showed that even at low concentrations (2.0 percent and 0.88 percent), canola oil fed to rats could still produce minor heart scarring that was considered “pathological.”
    A series of recent rat studies of low-erucic canola oil conducted by Dr. Ohara and colleagues at the Hatano Research Institute in Japan reported kidney injuries, as well as increases in blood sodium levels and abnormal changes to a hormone, aldosterone, that regulates blood pressure. Other negative effects of canola oil consumption in animals at 10 percent of calories include decreased litter sizes, behavioral changes, and liver injury. A number of recent human studies of canola/rapeseed oil by Dr. Poiikonen and colleagues at the University of Tempere in Finland have shown it to be a potent allergen in adults and children and indicate that it may cause allergic cross-reactions from other environmental allergens in children with atopic dermatitis (skin rashes).
    Based on these up-to-date studies in both humans and animals, I prefer to be on the safe side and can no longer recommend canola oil.

  22. Gert zegt:

    @npstef: kritisch zijn, paleo of niet paleo, is altijd aan te raden. Onderzoekt alles en behoud het goede staat ergens geschreven

  23. Eva zegt:

    Ik heb me dat altijd al afgevraagd waarom zoveel kinderen slecht kunnen zien (nougoed, ik zat me dat natuurlijk niet hele dagen af te vragen😉 ). Goed om hier nu een mogelijke verklaring voor te lezen, dank!

  24. Alex zegt:

    Je had niet ook deze post kunnen verwerken in bovenstaand verhaal? https://melchiormeijer.wordpress.com/2012/01/25/billen/😀

  25. Maan zegt:

    Zou het metaboolsyndroom niet ook aangevuld moeten worden met PCOS, Bijziendheid en Cariës?

    Over IF, Ik had al op mijn 16 de door dat ik zonder ontbijt veel meer energie had, vrolijker was en mij beter voelde. Maar je MOET ontbijten.
    Twee jaar geleden ben ik gestopt met verplicht eten. Wat een verademing!
    Wel eet ik graag voor het slapen gaan, dan slaap ik beter. Schijnt ook weer niet goed te zijn alhoewel veel dieren dat doen. Waarom mag de kat wel slapen na het eten en ik niet?
    Heeft dat nog een evolutionaire oorsprong?

  26. Andre zegt:

    Wel eet ik graag voor het slapen gaan, dan slaap ik beter. Schijnt ook weer niet goed te zijn

    Volgens wie? Toevallig dezelfde mensen die zeggen dat je MOET ontbijten?🙂 Ik heb altijd al m’n twijfels gehad bij beide ideeen. Je moet ontbijten en je mag ’s avonds na 8 uur niks meer eten. Volgens mij allebei onzin, het enige wat misschien hout snijdt is dat het verstandig (essentieel?) is om dagelijks een aaneengesloten periode niets te eten, gedurende een uur of 8 a 10 (gaat natuurlijk al grotendeels vanzelf als je een redelijk normaal slaappatroon aanhoudt). En ik merk zelf dat als ik veel eet kort voordat ik naar bed ga, ik minder goed slaap.

  27. Beste Melchior,

    Zoals altijd weer een ongelofelijk sterk en informatief stuk. Ik ben een groot aanhanger van jouw kijk op paleo en ik lees dan ook nog vaak eerdere stukken van jou terug. Toevallig kwam ik net tijdens het surfen een citaat tegen van Ann Wigmore. Ik wil die graag met jou wil delen omdat het me doet denken aan het citaat van Theodosius Dobzhansky: “Nothing in biology makes sense, except in the light of evolution.”

    Hoewel Wigmore vegetariër was, en alleen ongekookte groente at, is de tekst op zich een waarheid als een koe. Vooral vanuit het paleo perspectief. Komt ie:

    “The food you eat can be either the safest and most powerful form of medicine, or, the slowest form of poison.”

    Succes met met de blog en ik hoop nog veel van je te kunnen lezen!

  28. Maan zegt:

    @Andre, ja dat zijn idd vaak dezelfde mensen. Ik trek mij er ook niets (meer) van aan. Ik vast per dag 12-16 uur. Veel eten kort voor het slapen doe ik ook niet. Maar een vet en zoet hapje, gaat er graag in.

  29. Jo tB zegt:

    De meest gezochte term in Google in 2013 was…… Paleo !!
    http://www.refinery29.com/2013/12/59825/paleo-diet-google-search-2013

  30. willem zegt:

    Maan en Andre. Remko Kuipers geeft in Het Oerdieet aan dat het weinig uitmaakt op welk tijdstip van de dag je eet.
    Maar ook hij kan zich vergissen, natuurlijk. Bij herkezen vallen me toch wel dingen op die nader discussie verdienen. Maar dan op die andere lijn. Hier gaat het even over etensmomenten.
    Mijn, in ieder geval voorlopige, conclusie is dat je het beste kunt eten op het moment dat je het meest aangenaam is. En niet te vaak en te veel, uiteraard.

  31. @Gert Idd, onderzoekt alles en behoud het goede🙂

    Probleem is dat ik weinig zelf onderzoek kunnen doen en het moet hebben van andermans/vrouws onderzoeken. Als je Cordain hierboven hoort, dan denk je: dat zal dan zo wel zijn. En 8 jaar later zet hij er dan – alweer goed gemotiveerd – een streep door. Dus wat is uiteindelijk het goede?

    Gelukkig is er een andere invalshoek: de meeste “canolaplantjes” worden “gemaakt” door Monsanto, en dan blijf ik er alvast van af🙂

  32. J. Boer zegt:

    Mijn motto: als een autobus er op kan rijden, dan komt het mijn machientje niet in.

  33. Alexander, bedankt voor je reactie! Ik wist dat ik iets doorgelaten had, maar vooral als het positief is vergeet ik soms te reageren🙂 .

    Eva, idem. Ja, het ontstaansmechanisme achter bijziendheid is geniaal. Het illustreert prachtig hoe mismatch-kwalen in het algemeen ontstaan.

  34. maanfiets zegt:

    Vandaag kwam ik bij onze Appie koolzaadolie tegen, koud geperst nog wel. Er waren wel liefst twee varianten die één gewone en een voor bakken en braden. de bak en braad bevat minder linolzuur, maar wel een emulgator, raap-lecithine.
    Kan ik mn eigen Lurpak maken.😀
    Waarom zou koolzaadolie ongezond zijn? of komt dat door de verwarring met raapzaad en canola?

  35. @maanfiets

    Dankjewel voor de info, dat Hollands Goud staat hier allemaal niet in onze maleisische supermarkten, dus ik dacht alvast dat Canola oil bedoeld werd als ik de woorden raapzaadolie en koolzaadolie las.

    Ik heb het dus alleen over wat ik bestempel als ongezonde Canadese canola oil type Monsanto, dezelfde canola die Cordain in 2010 niet meer aanbeveelt. Wist niet wat jij net opmerkt, dus ga me daar voorlopig niet over uitspreken🙂

    Ook dit linkje kwam ik zo onmiddellijk tegen in Google: http://www.vettefeiten.nl/duurzaamheid/overige-olien-raapolie-koolzaadolie.html, meer info is dus welkom.

  36. Hans zegt:

    Is olijfolie niet de betere keus vanwege de verhouding omega-6 en meer omega-3 ? In de kolom van koolzaadolie staat ,, rijk aan omega-3 ” Klopt , maar nog veel rijker aan omega-6………
    Dacht dat we wat juist minder omega-6 zouden moeten consumeren , of zit ik daarnaast ?
    http://www.hollands-goud.nl/over-hollands-goud/gezondheid/

  37. Licht off topic (hoewel), met name relevant voor Ron en Sietske in Zweden. Dit is het lesmateriaal ‘Gezonde Voeding’ waar de kids op ‘gymnasiet’ mee thuiskomen.

    http://www.rf.se/ImageVaultFiles/id_11375/cf_394/uppladdningen.PDF

    Oeffff…

  38. @Hans : (op zijn minst) 2 dingen die meespelen:
    1. idd zoeken naar een goede verhouding omega 6 vs omega 3 in je volledig dieet
    2. als je olie gaat opwarmen, zoeken naar een olie die hittebestendig is (hoe meer onverzadigd (zoals polyonverzadigd omega 3 en 6) gaat sneller oxideren dan verzadigd (zoals Ghee – geklaarde boter).

    Jeey: bakken we toch gewoon volle bak in ghee. Dat zou je denken, maar wat we hier in maleisie – rijk aan indisch eten, rijk aan ghee: het zwent erin – zien is een serieus hoog aantal mensen met een te hoge cholesterol (ik was daar ook bij). Heb ik 2 maand al dat verzadigd vet onder controle gehouden en hoppa, cholesterol ook weer naar omlaag binnen “normale” grenzen.

    Om maar te zeggen dat er veel te zeggen valt over olie en vet, en dat Melchior er misschien eens deftig werk van kan maken in 1 grote post, waar we dan gefundeerd over verder kunnen praten🙂

  39. maanfiets zegt:

    Wat is beter kool of olijfolie, geen idee, olijf heeft denk ik een betere vetzuursamenstelling. Koolzaad is neutraler, lokaler. Er zit meer omega 6 in, maar ook mer omega 3, en het gaat om de verhoudingen niet om absolute nummers. Maar of je wat aan die omega 3 hebt? geen idee.

    Ik denk dat dit alles afgewogen ongeveer gelijk is aan olijfolie, maar een neutralere smaak.

  40. Sietske zegt:

    Ja Melchior, ik zag het langskomen bij Kostdoktern. Oeffff indeed :S

  41. marietsebiel zegt:

    Bij Remko staat vanaf blz.130 heel over vetten en over omega 6 en 3.
    Op blz. 240 over wat wel of niet in het oereten thuishoort.
    Beveelt hij naast kokosolie, olijfolie en de lijnzaadolie voor de omega 3 aan. De laatste twee wel koud over de sla bijvoorbeeld.
    Op blz. 141 een tabel over de verhouding omega 6/3 in de verschillende vetten. Koolzaad olie staat op 3. Lijnzaadolie op 2.
    Overigens beveelt hij voor omega drie vette vis aan en is volgens hem de omega 3 in vetten niet zo goed opneembaar, dus ondergeschikt.

  42. Andre zegt:

    Stef, welke definitie van “te hoge cholesterol” wordt daarbij aangehouden? Wat de statinenpushers erdoor drukken of wat werkelijk te hoog is? Ik las toevallig net in Death by food Pyramid dat in een van de Framingham study reports uitkwam dat mortaliteit bij 240-280mg/dl het laagst was. Statinenpushers willen iedereen onder de 200 hebben…

  43. Hans zegt:

    Zal het eens lezen Mariet , ben nog steeds niet verder dan blz. 121 😳
    Las vanmorgen op FL dat daar binnenkort een interview verschijnt van Frank van Berkum , op de journalistieke tour , met Remko Kuipers .

  44. Dat interview met die Unileverman is een karikatuur.

  45. @Andre we rekenen hier in mmol/L en het gaat over mijn LDL die lager zou moeten zijn dan 2.6mmol/L. De statinemensen raden dacht ik aan lager dan 1.8 mmol/L.

    De dokter in het ziekenhuis waar mijn bloed werd onderzocht, merkte ook op dat hij zijn vader statines gaf, preventief … Een jonge dokter, moest niet eens weten of er andere hartrisicofactoren waren: gewoon bloedonderzoek, te hoog, en dan statines pushen. Heb ik dus niet gekocht🙂

  46. willem zegt:

    Nou, Hans, als dat gaat op dezelfde nihilistische wijze als waarmee Dr. Frank die Unileverman interviewde, dan staat ons nog wat te wachten. Hoewel, hij schreef natuurlijk wel een soort van inleiding/aanbeveling in het boek. Zou dat helpen?

  47. sigme zegt:

    @Maanfiets “ Er zit meer omega 6 in, maar ook mer omega 3, en het gaat om de verhoudingen niet om absolute nummers.”
    Ik begrijp dat nooit zo goed.
    Je eet een paar walnoten. Die walnoten hebben best een aardige ratio n6/n3, maar die bevat in absolute zin heel veel n6.
    Dan kan je wel walnoten eten (ratio 4,2) met spinazie (ratio 0,15), maar die cijfers zeggen mij helemaal niets over de ratio van spinazie met walnoten. Daarvoor zal je toch echt moeten weten hoeveel het absoluut is, en dan de ratio daarvan uitrekenen.
    Toch?

  48. maanfiets zegt:

    Klopt, Maar het gaat niet zozeer om de hoeveelheid grammen die je binnen krijgt als wel dat je het in de juiste verhouding binnen krijgt, of praten we nu langs elkaar heen?

  49. Maan, het gaat eigenlijk alleen maar om de absolute hoeveelheid linolzuur. Als die hoog is, raakt alles in het honderd, hoeveel n3 er ook tegenover staat. De ratio is achterhaald.

    Bij te veel linol moet je niet denken aan de hoeveelheid die je binnenkrijgt met voeding (zoals noten), maar aan de ladingen die gepaard gaan met oliën, spreads en andere meuk.

    Binnen een paleocontext is het een non item.

  50. sigme zegt:

    Volgens mij gaat het dus wel om grammen, omdat je allerlei verschillende dingen eet. Van die verschillende etenswaren de ratio’s kennen helpt je niks verder. Het gaat om de totaalratio van alles wat je gegeten hebt. Om die totaalratio te kunnen bepalen, moet je de grammen n3 en n6 weten van de afzonderlijke etenswaren.

  51. sigme zegt:

    @Melchior, dat begrijp ik niet helemaal; Als je100 gram walnoten eet (dat is toch best paleo), dan eet je snel heeeel veel n6. (zie hier een lijstje van de absolute n6/n3: https://spreadsheets.google.com/pub?key=pSxtKS08e_vablhPkWuTeJw ). In absolute zin is dat meer dan een scheutje (foute) olie.

    • Helemaal waar, Sigme. Ik maakte me er te gemakkelijk vanaf.

      Lindeberg en Cordain adviseren dan ook geen grote hoeveelheden n6-rijke noten te eten.

      Lindeberg schrijft:

      The suggested nutritional benefits of nuts include being rich in minerals, vitamins and soluble fibre. Similar to olive oil, the fat in most nuts is dominated by the monounsaturated fatty acid oleic acid (18:1n-9). The potential disadvantages include a high content of omega-6 fatty acids and phytic acid, as well as a high energy density. A handful of nuts, particularly hazel nuts, drastically increases the omega-6/omega-3 ratio.

      En Cordain:

      http://thepaleodiet.com/nut-fatty-acid-composition/

      Wat mij persoonlijk erg helpt is alleen ongepelde noten in huis te halen🙂 .

  52. @melchior

    Lap, sta ik weer achter op het alsmaar sneller evoluerende paleo eetgewoontenproces… Sinds wanneer is de omega 6/3 ratio achterhaalt en kijken we nu alleen naar linol? (wie spreek daarover en waar zoal precies?)

    Dank.

  53. @marietsebiel

    Even nota’s vergelijken? Remko vs Cordain🙂

    Cordain (The paleo Diet 2010) over noten en olie:
    Again, if you are actively losing weight, you should eat no more than 4 ounces of nuts and seeds a day. Once your metabolism has increased and you’ve reached your desired weight, you can eat more nuts, particularly walnuts, which have a favorable omega 6 to omega 3 ratio… All nuts and seeds—except for walnuts (4.2 ratio) and possibly macadamia nuts (6.3 ratio)—have unacceptably high omega 6 to omega 3 ratios. This is why you must eat them in small amounts.

    Hazelnoten zegt Cordain hebben een ratio van 90 en wat ik nu verbazend lees: amandelen: ratio extremely high (no detectable omega 3 fats)… de eerste notenmelk die ik dronk was van amandelen: en dan dacht ik dat ik goed bezig was om zuivel te vervangen met amandelnotenmelk.

    Dan naar de olie: slechts 3 olien, met omega 6 vs omega 3 ratio van minder dan 3: lijnzaad (0.24), canola (2.0), en mosterdzaad (2.6). Canola- en mosterdzaadolie raad hij echter af. Ergens anders somt hij 4 olien op die kunnen bijdragen tot de gezondheid: lijnzaad (alhoewel hij daar voorzichtig wordt met prostaatkankerstudies), walnoot, olijf en avocado olie. Avocadoolie is duur, walnoot zie ik ineens niet meer verder beschreven en Cordain besluit dat olijfolie dan “de beste keuze” wordt. Wel vermeldt hij er onmiddellijk bij dat olijfolie wel degelijk een hoge O6vsO3 ratio heeft, met onmiddellijk daarbij de aanrader van 1tot2 grams EPA en DHA per dag van vis of visoliecapsules in je dieet te hebben.

    Tenslotte merkt hij op dat inheemse eilandvolkeren kokosolie, -vlees en -melk consumeren, en alhoewel je dan hart- en vaatziekten zou verwachten, is dat niet zo, en besluit dan in de sfer van hoe ik me de reclame nog herinner “Bounty, voor een stukje paradijs op aarde”. Bij Cordain werd het: “Let your palate go back to the islands and enjoy the delicious health benefits of this traditional plant food.”: Ik zie hier in tropisch maleisie, rijk aan kokos, de oorspronkelijke inwoners geen kokosolie maken.

    Ik veronderstel dat bij Remko op p 141 kokosolie op 1 staat?

  54. marietsebiel zegt:

    Stef, kokosolie staat op de laatste plaats bij Remko. Vanwege geen Omega 3 en 86,5 Verzadigd vet ? waarschijnlijk.
    Op 1 staat Perillaolie. 2. lijnzaad olie 3. koolzaadolie
    Eerlijk gezegd vind ik de tabellen bij Remko verwarrend. Tabel 9 heeft weer een andere indeling, dan 10 en 11, die over noten en vis gaan.
    Laatste tab bij tabel 9 is ( waarschijnlijk ) de ratio tussen 3 en 6.
    Het blijft verwarrend en het laatste woord is er vast nog niet over gezegd😉

    Onderstaande link wijst lijnzaad olie als een hoge bron van omega 3 aan en ook een goede ratio tussen 6 en 3

    http://en.wikipedia.org/wiki/Ratio_of_fatty_acids_in_different_foods

  55. @marietsebiel

    Dank voor het vergelijken en dank voor de wikitabel.

    Aja, nu snap ik het, nog wat getallen vergelijken uit Cordain’s tabel:
    Kokosolie idd 86.5% verzadigd vet (5.8% mono-onverzadigd vet, 1.8% polyonverzadigd vet)
    En geen omega 3 dus delen door nul geeft oneindig grote ratio o6:o3, ofte onderaan in Remko’s tabel. Bij cordain staat kokos middenin de tabel, ik zie niet direct waarom.

    Perilla olie had ik nog nooit van gehoord, zegt Remko daarbij dat het de olie is uit de zaden of uit de bladeren?

    Tenslotte de gelinkte wikitabel maakt het ietwat verwarrend vergelijken want daar nemen ze de ratio o3 vs o6 ipv omgekeerd o6 vs o3. Doe ik even lijnzaad (3.45 in de wikitabel) 1/x op de rekenmachine en we hebben 0.28 , wat sterk aanleunt bij Cordain’s 0.24. (kwestie van in wiki durven ze als eens iets fouts schrijven zonder dat het verbeterd wordt).

  56. marietsebiel zegt:

    Stef, Perrilla wordt geperst van de zaden van de van zwarte netel of perilla frutescens. Of: Shiso is de Japanse naam voor deze plant. Dus セレネ weet er alles van😉

    “Perilla wordt reeds eeuwen gebruikt in de Traditioneel Chinese-, Ayurvedische-, Japanse- en Aziatische geneeskunde voor allerlei kwalen en kan à volonté gebruikt worden. Ze wordt geperst uit de zaden van de plant Perilla Frutescens en is afkomstig uit China, Birma, Japan en India. Perilla olie wordt daar ingeschakeld om verkoudheden, hoesten, longfunctie en ontstekingen te verbeteren (histamine, thromboxanen, 5-lipoxygenase en prostaglandinen). Fles van 500ml van Aman Prana € 39,90 , dus duur. ”

    Als plantje heb ik het wel gehad, bijnaam Biefstukplant.” De essentiële oliën geven een sterke smaak met een even grote intensiteit als die van munt of venkel. De plant bevat een veelheid aan mineralen en vitamines, heeft ontstekingsremmende eigenschappen en helpt naar verluidt om voedsel te bewaren en steriliseren.”
    http://nl.wikipedia.org/wiki/Shiso_(plant)

    Dus de plant in de moestuin kweken, lijkt me een goed idee, ga ik zeker doen.

  57. Dank Marietsebel, veel plantgenot! Zal het hier eens navragen, als het Chinees is, moet het hier ook te vinden zijn, alleen de naam zal wat anders zijn🙂 Zou me niet verwonderen dat ik dat al eens gegeten heb, dat groot soort netelblad komt me precies wel ergens bekend voor.

    En met 40euro per 500ml flesje staat dat gelijk zoals het hoort in paleo helemaal bovenaan op de paleovoedselpyramide🙂

  58. maanfiets zegt:

    Weer iets geleerd, ratio is verleden tijd. Wat is een te grote hoeveelheid linolzuur?

  59. セレネ zegt:

    Stef, Perrilla wordt geperst van de zaden van de van zwarte netel of perilla frutescens. Of: Shiso is de Japanse naam voor deze plant. Dus セレネ weet er alles van😉
    Shiso vind ik wel lekker🙂 Ik ben het vooral tegengekomen als “strooisel” voor over de rijst. En umeboshi (ziehier) ook! Umeboshi is wel te vinden in NL op zich, maar voor een redelijk hoge prijs in vergelijking met Japan😛

  60. 有難う 御座います セレネさん :zijn dit de “droge rode vlokjes in een potje” dat soms bij het eten in een Japans restaurant wordt gegeven? En weet je of het verse blad ook gebruikt wordt om rond hapjes te wikkelen?

  61. セレネ zegt:

    Stef:
    Ik ga hier eigenlijk zowat nooit naar Japanse restaurants… (ik maak het meestal zelf)
    Kun je misschien een foto vinden van wat je bedoelt? Shiso-furikake is dit of dit of dit.
    Of bedoel je gembervlokken? Die zitten wel eens bij die voorverpakte sushi (en vind ik echt niet lekker trouwens… geef mij maar gewoon normale gember :P).

    Waar ik woonde werd shiso-blad niet gebruikt om rond hapjes te wikkelen, wel kaki-blad (dat was de lokale specialiteit, foto’s hier, maar het kaki-blad eet je niet op). Ik heb op internet wel gezien dat shiso-blad er ook voor gebruikt wordt🙂

  62. @セレネ : Dankjewel Selene, misschien is het de siso1 foto, ik zal bij gelegenheid eens een foto nemen van het potje (misschien staat de naam er zelfs wel op…🙂 ). Heb het potje nog nooit ergens over gestrooid, zou ook niet durven zo over hun toch wel kunstzinnig gepresenteerde gerechten.

  63. セレネ zegt:

    Als je een foto van het potje maakt, kijk of je ook een foto van de ingrediëntenlijst kunt maken🙂 Dan staat er “原材料” of “原材料名” op als het een Japanse verpakking is. Van Chinese ingrediëntenlijsten kan ik alleen iets maken als ze dezelfde karakters gebruiken als in het Japans.

  64. lll zegt:

    Als je je ‘ns lekker wil ergeren:
    Brood is ongezond, verslavend en je wordt er dik van. Lees er de stapels dieetboeken in de boekenwinkel maar op na.
    Volgens Fred Brouns, hoogleraar innovatie gezonde voeding aan de Universiteit van Maastricht, is het allemaal onzin. Marcia Welman gaat in gesprek met hem over deze en andere misleidende berichtgeving over voeding.
    Interviewer: “Maar kan dat zou maar! Kan iedereen zou maar vanalles beweren?” Fred Bouns vindt dat wat gedaan moet worden aan vermeende experts op het internet die schrijven dat iets gevaarlijk is en daarmee schade berokkenen aan producenten èn consumenten totaal verwarren (ja in die volgorde).
    http://www.wetenschap24.nl/programmas/ntr-academie/radio/2014/eten-I-.html

  65. Dank lll🙂 !

    Die man en zijn soort zijn verleden tijd.

  66. Bart zegt:

    Ja hoor, daar was ‘ie weer; Heerlijk ergerlijke ome Fred zei vanmorgen (9:10) op Radio 1 dat mensen ongezonder worden vooral door geen brood meer te eten. In een mooi voorbeeld van mainstream media hoor- en wederhoor was daar dhr. Cohen van het Voedingscentrum om Brouns’ verhaal te bevestigen. Als je geen volkorenbrood eet dan krijg je te weinig vezels en toegevoegd jodium binnen, aldus de dikbuikige VC-baas. Niet 1 argument, niet 1 reden werd genoemd waarom er vraagtekens bij broodconsumptie zou kunnen worden gezet… Allemaal onzin.

  67. Bart, het is inderdaad totaal karikaturaal🙂 . Ik vermoed dat ze toch wel een beetje bang beginnen te worden.

  68. En zulk soort journalistiek is natuurlijk bedroevend… De meeste journalisten denken oprecht dat een woordvoerder van het Voedingscentrum onafhankelijk en neutraal is.

  69. maanfiets zegt:

    Het voedingscentrum is een angst-campagne begonnen tegen broodmijders
    http://www.voedingscentrum.nl/nl/nieuws/brood-vervangen-erg-ingewikkeld.aspx
    De veronderstelling die ze geven wb de vezel inname die je moet compenseren is ridicuul. De suggesties die ze geven gaan uit van de meest vezelloze groente soorten.
    Ook het jodium verhaal is kul natuurlijk.
    Je moet brood eten, omdat ze er jodium aan hebben toegevoegd, maar wee je gebeente, om JOZO over je groente de strooien, zout is immers dodelijk

    BANG! head on desk……….

  70. O jee🙂 ! Dit is behoorlijk hilarisch…

  71. maanfiets zegt:

    Eh ja, en absoluut niet eerlijk over eten.
    Ze zeggen dat 6 sneden (ongeveer 200 gram) volkorenbrood even veel vezels bevat als
    560 gram gekookte groenten
    óf 780 gram gekookte aardappelen
    óf 670 gram gekookte zilvervliesrijst
    óf 7 borden (zelfgemaakte) havermoutpap
    óf 195 gram gekookte peulvruchten

    volgens de voedingswaarde tabel:
    100 Gram volkoren brood bevat 6,9 gram vezel
    100 gram bosbessen 6,6 gram
    100 gram walnoten 8 gram
    100 gram gekookte witte bonen 10,5 gram
    100 gram haver 5,6 gram

    Dit vind ik mensen bang maken, verkeerde voorstelling van zaken.
    Zou leuk zijn als iemand dit eens publiekelijk neer zou sabelen.😀

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s