De sinistere caleidoscoop van glutengerelateerd lijden

Op Foodlog reageert een meneer die onder zijn naam de opmerkelijke byline Tarwevrije consument (op voorschrift arts) voert. Hij loopt nogal te koop met de in de grachtengordel van Neerlands Cyberspace chique opvatting dat het ontwijken van gluten door de bank genomen een be-la-che-lij-ke hype is; de zoveelste modegril van klootjesvolk dat niet beter weet en zich gek laat maken door malloten met een hoedje van aluminiumfolie. Meneer zelf kan er echt niet tegen, mind you, de dokter himself heeft het immers gezegd, maar 99 procent van alle andere mensen moet wat hem betreft vooral normaal doen. Naarmate paleo aan populariteit wint, wordt deze mening steeds agressiever uitgevent. Michael Pollan noemde de aandacht voor de potentiële gevaren van gluten onlangs ‘hysterisch’. Er belandden enkele spuugdeeltjes op de cameralens toen hij dat zei, zo veel nijd zat er achter. Dan was er dat onderzoekje dat suggereerde dat veel mensen die problemen zeggen te ondervinden van graanconsumptie vooral op de FODMAPS reageren. Nieuws met een ellenlange baard, maar voor zo’n beetje alle media een welkome aanleiding om nog maar eens te roepen dat gluten ‘dus’ voor de meeste mensen geen probleem is. Ook interessant: een nieuwe Wageningse club van kankerdiëtistes die ‘de waarheid’ over voeding en kanker in pacht zegt te hebben, verzekert het makke deel der natie ervan dat er geen enkele aanleiding is om aan te nemen dat consumptie van gluten door mensen die geen coeliakie hebben hun risico op kanker ook maar enigszins verhoogt. Geen en-ke-le aanleiding.

My oh my. Als die dames een piemel zouden hebben, zouden ze hem over maximaal 15 jaar (maar waarschijnlijk eerder) van schaamte afbijten. Google cache bewaart alles, is het niet?

In het licht van wat er met name de laatste drie tot vier jaar gebeurt in het onderzoek naar het effect van gluten op de menselijke fysiologie zijn dit soort ‘Doe normaal en gaat u toch vooral rustig slapen’ frases in het gunstigste geval stupide en in het ergste geval desastreus. Luister naar bovengeplaatste lezing van Alessio Fasano, zonder overdrijven ’s werelds meest vooraanstaande expert op het gebied van glutengerelateerde ziekten en je begrijpt waarom ik dat zo stellig durf te zeggen. Intussen zal ik een en ander in een paar korte alinea’s zo coherent mogelijk uitleggen. Bodemlijn: al het elementaire, moleculair biologische onderzoek van de laatste jaren bekrachtigt de voorspelling vanuit het paleoperspectief dat blootstelling aan een eiwit dat onze fysiologie gedurende 99,99999 procent van onze evolutie nooit heeft ‘gezien’, voor iedereen een bedreiging vormt en voor een grote groep mensen daadwerkelijk minder gezellige consequenties heeft.

Ik ros er doorheen, dus let niet op de stijl.

Hoewel coeliakie al wordt beschreven in de papyrusrollen, moesten er een Nederlandse crisis en een alerte dokter aan te pas komen voor de mensheid zou begrijpen wat de oorzaak is van deze ziekte. Kinderarts Willem Karel Dicke observeerde gedurende de Hongerwinter dat inheemse spruw, een volkomen onbegrepen aandoening waarbij kinderen letterlijk wegkwijnden en waaraan ze niet zelden overleden, op miraculeuze wijze verdween. In het van voedselvoorziening afgesneden deel van Holland daalde de mortaliteit onder bananenkindjes (zo genoemd omdat proefondervindelijk was vastgesteld dat ze overleefden wanneer ze alleen bananen te eten kregen) in korte tijd naar nul. Onmiddellijk na de bevrijding rehabiliteerde de onbegrepen ziekte zich weer volledig. Dicke keek wat er werkelijk niet meer in dat hongerrantsoen aanwezig was en kwam uit op tarwe. Een historisch n=6 experiment zou gedurende ruim 70 jaar de basis vormen voor de ‘behandeling’ van coeliakie. Hij zette 6 spruwkindjes op een glutenvrij dieet. Ze genazen volledig. Vervolgens herintroduceerde hij gluten en de kids werden weer net zo ellendig als voor het experiment. Dicke werd (uiteraard) voor gek verklaard, maar langzaam maar zeker moest zijn notie door de mainstream knarsetandend worden geaccepteerd.

Jaaaaaaren werd gedacht dat coeliakie een ‘voedselintolerantie’ was waardoor alleen de darm werd aangetast en dat iedereen met de ziekte dezelfde, niet te missen symptomen had: failure to thrive, sterke vermagering, aften in de mond, hongeroedeem, kortom, Biaffra. Ook werd aangenomen dat je het alleen kon krijgen als je jong was, blond of rood haar en een lichte huid had of als je, zoals Fasano zegt, directe familie van de Kerstman was🙂 . Pas veel later werd duidelijk dat het om een systemische auto-immuunziekte gaat, dat geen orgaan heilig is, dat de darm vaak helemaal niet is aangetast en dat iedereen het kan krijgen. Sterker nog, de prevalentie is het hoogst in Noord-Afrika. De klassieke coeliakieverschijnselen van vroeger worden tegenwoordig bijna niet meer gezien. Als er een Biaffrakindje binnenkomt in een coeliakiecentrum worden de geneeskundestudenten erbij geroepen en krijgen ze te horen: ‘Kijk heel goed feuten, zo zag de ziekte eruit in de tijd van Dicke.’ Nee, de meest voorkomende klachten waarmee mensen met coeliakie tegenwoordig presenteren zijn geestelijke labiliteit en geïrriteerdheid, chronische vermoeidheid en bloedarmoede. Vandaar dat het gemiddeld zo’n 6 jaar duurt voor een patiënt de juiste diagnose krijgt. Ook nieuwe kennis: coeliakie kan op elke leeftijd optreden. Sommige mensen eten hun hele leven zonder noemenswaardige problemen gluten en gaan op hun 70ste ineens voor de bijl.

Patiënten met coeliakie hebben vrijwel zonder uitzondering het genotype HLA DQ2 of DQ8. Maar het onderzoek naar deze ziekte leert ons in rap tempo dat coeliakie het topje is van een ijsberg van glutengerelateerde narigheid. Een ijsberg die mogelijk zo’n beetje de hele bevolking raakt. Een ijsberg die vermoedelijk de basis vormt voor en een verklaringsmodel is van een hele rits auto-immuunziekten, neurodegenratieve aandoeningen en kankervormen.

De dunne darm vormt de grootste interface tussen de buitenwereld en ons lichaam die we hebben. Als je boel met villi (lobben) en al uitvouwt, heb je een oppervlak zo groot als een dubbel tennisveld. Het oppervlak van het longweefsel, ook niet gering, is vijf keer zo klein. Tot nog maar 15 jaar geleden werd gedacht dat de darm uitsluitend bestond uit enterocyten (darmcellen) en dat de enige taak van de darm is verteerde voedingsstoffen (suikers, aminozuren, vetten en elektrolyten) op te nemen. Die enterocyten werden voorgesteld als tegels in een wand en tussen die tegels zat, zo werd aangenomen, ondoordringbaar ‘cement’. Een Japanse groep ontdekte dat de werkelijkheid net even anders is. Anders in de zin van wit in plaats van zwart. Tussen die cellen zit geen ‘cement’, daar zitten complexe structuren met een ‘deurfunctie’. Ze kunnen, zoals het een deur betaamt, open en dicht. Op die manier kunnen er macromoleculen rechtstreeks uit de darm de bloedstroom in. Het waarom daarvan is nog grotendeels een mysterie, maar deze Tight Junctions spelen een cruciale rol in het afstemmen van het immuunsysteem op actuele dreigingen van buitenaf. Ondermeer. Bij gezonde mensen gaan de deurtjes af en toe open. Telkens maar heel even. De sleutel die de Tight Junctions opent heet zonuline. Onthoud die naam, want het wordt net zo’n buzzword als bijvoorbeeld cholesterol, alleen met meer recht. Een normaal gezond mens in zijn normale habitat maakt slechts af en toe zonuline aan en telkens heel weinig. Zonuline werd, zoals dat meestal gaat, door een onvoorstelbaar toeval ontdekt. Sommige vijandige bacteriën, zoals de cholerabacterie, neppen de darm en maken hoge doses van een zonuline-achtige stof aan (Zot), waardoor een cholerapatiënt van binnenuit leegloopt. Zonuline bedient ook deurtjes in de bloedbreinbarriere (leaky brain, anyone?) en de bloedvaten, maar dat terzijde.

Enter gluten.

Gluten is een uniek eiwit dat is opgebouwd uit gliadinen en gluteninen. Mensen kunnen zo’n beetje alle denkbare eiwitten verteren, maar gluten, dat gaat niet. We missen de scheikundige scharen, de enzymen, om het elastische gluten in zijn afzonderlijke aminozuren af te breken. Er doet een verhaal de ronde dat sommige mensen dankzij een unieke ‘boeren’ darmflora wel gluten kunnen stuk knippen, maar dat is bakerpraat. Anyway, het gevolg is dat ieder mens die gluten eet slechts half kapot geknipte stukken gluten opneemt. Deze peptiden lijken toevallig als twee druppels water op het jasje van een levensgevaarlijke bacterie. Logischerwijs veroorzaken ze bij ieder mens een felle reactie van het immuunsysteem. Telkens als je gluten binnenkrijgt, wordt je immuunsysteem geactiveerd. Die peptiden doen nog iets anders. Ze zorgen bij iedereen voor een verhoogde zonulineproductie. Bij iedereen gaan de Tight Junctions na een glutenbelasting dus langer dan normaal open. Cruciaal is wat er vervolgens gebeurt. Bij de meeste mensen vernietigt het immuunsysteem de als gevaarlijke indringers geïdentificeerde glutenfracties. Er is voortdurend sprake van een alarmtoestand en een ontstekingsreactie (hoe wenselijk lijkt je dat?), maar er ontstaat geen coeliakie. Daarvoor moet je als gezegd die genetische predispositie HLA DQ2 DQ8 hebben. Bij de meeste mensen gebeurt er lange tijd vermoedelijk zelfs helemaal niks. Maar daarmee is dit verhaaltje niet uit.

Sleutelgenen voor de zonuline-gerelateerde ziekten zetelen op chromosoom 16.

Sleutelgenen voor de zonuline-gerelateerde ziekten zetelen op chromosoom 16.

 

In 2010 werd het gen voor zonuline-aanmaak en ‘intestinal barrier function’ gevonden. Het zit op chromosoom 16. En raad eens wat op datzelfde ‘onbeduidende’ chromosoom nog meer huist? Sleutelgenen voor coeliakie, diabetes type 1, multiple sclerose, reumatoïde artritis, lupus, borstkanker, prostaatkanker, autisme, schizofrenie en nog een rits ziekten die afwezig zijn in jager/verzamelaar populaties (zie afbeelding). Zonuline-(over)expressie en deze ziekten zijn intiem met elkaar verknipt. Mensen met deze aandoeningen blijken op enig moment meer zonuline in hun bloed te hebben dan gezonde mensen. Bovendien blijven hun Tight Junctions na een glutenbelasting langer openstaan dan die van gezonde mensen. Tenslotte zijn er steeds meer casusrapporten van mensen met een chromosoom 16 ziekte die veel beter worden of zelfs genezen wanneer ze gluten uit hun dieet bannen. We kennen de voorbeelden inmiddels wel, maar ik wijs nadrukkelijk op de goed gedocumenteerde casus van het Deense jongetje met diabetes type 1 dat onmiddellijk post diagnose paleo ging, snel weer normale hoeveelheden insuline ging aanmaken, de auto-immune activiteit zag verdwijnen en nu al enkele jaren volledig normoglycaemisch is.

Dit kan niet. Behalve dat het wel kan. En dat we beginnen te snappen hoe het kan.

Dan is er nog een laatste, misschien wel beslissende factor die bepaalt wie ziek wordt van tarwe (en caseïne, want dat gedraagt zich bij sommige mensen soortgelijk) en wie niet: de darmflora. Coeliakie wijst opnieuw de weg. Er zijn legio mensen met het ‘vatbare’ HLA DQ2 DQ8 genotype die nooit coeliakie ontwikkelen. Alessio Fasano heeft ontdekt dat zij vermoedelijk worden beschermd door een ‘goede’ darmflora. Hij stelt zich de darm voor als een piano. De toetsen zijn onze genen (we hebben er slechts 25.000, in dat opzicht zijn wij lachwekkend rudimentair). Onze darmflora, met honderd keer zo veel genen als wijzelf, is de pianist. Stel dat je de genen voor coeliakie hebt, maar dat jouw darmflora Elton John is. Elton John kan de coeliakie-toetsen niet raken. Je kunt gluten eten wat je wilt, maar Elton John kan het coeliakie-akkoord niet aanslaan en het coeliakie-liedje zal niet weerklinken. Je blijft gezond, ondanks telkens wijd openstaande Tight Junctions. Maar dan, op een kwade dag in bijvoorbeeld je vierde decennium, wordt Elton van zijn kruk gejaagd en gaat Ray Charles achter de piano zitten. Ray is een meester in het spelen van coeliakie-akkoorden. En jij hebt die coeliakie-toetsen! Foute boel. Je wordt ziek.

Fasano en collega’s kunnen inmiddels voor enkele chromosoom 16 ziekten aan de hand van door darmbacteriën geproduceerde metabolieten voorspellen wie op weg is ziek te worden en wie (nog) niet. Diabetes type 1 wordt bijvoorbeeld voorafgegaan door de plotselinge afname van een bepaalde metaboliet (en dus vermoedelijk door het verdwijnen van een bepaalde darmbacterie). De hoop is dat we dat waanzinnig gecompliceerde epigenetische orkest in de darm ooit zo goed begrijpen dat we de boel kunnen monitoren en dat we kunnen ingrijpen als de verkeerde musici plaatsnemen en dissonanten dreigen te gaan spelen. Dit is een fenomenaal spannend terrein, dat in de nabije toekomst voor aardverschuivingen in de geneeskunde gaat zorgen. Zonulineblokkers – een veel simpeler interventie – zitten nu al in het fase 3 traject. Maar die gaan bijwerkingen hebben, want die Tight Junctions kunnen niet voor niets open en dicht. Ze maken ons waarschijnlijk mens, een onderwerp voor een boek. Of drie.

Intussen geef ik mijn portie (graan) ook in de toekomst aan Fikkie, wat die Foodlogmeneer en de vreselijke Pollan er ook van mogen vinden. Paleo mag dan niet hip of zelfs ‘idioot’ gevonden worden, dat het een rationele levensstijl is, wordt met de week duidelijker. Afgelopen zaterdag was ik bij een bakker in Groningen waar ik altijd koffie koop, omdat die goed en spotgoedkoop is. De vriendelijke dame achter de toonbank moet altijd lachen als ik alleen maar twee koffie bestel en niks te eten. Ik zeg natuurlijk nooit iets over haar nering, come on. Dit keer stond er ook een vent met een broodbuik. Alsof hij mijn gedachten kon lezen begon hij spontaan een lulverhaal over… Broodbuik🙂 . Dat het een hype was en dat ieder weldenkend mens weet dat er geen enkele wetenschappelijke onderbouwing is voor ‘dat glutengedoe’.

Ik knikte schaapachtig. In gedachten zette ik hem een Jomanda-hoedje op en wenste ik hem toe dat Elton John zijn intestinale piano bespeelt, niet Ray Charles.

 

Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized en getagged met , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , . Maak dit favoriet permalink.

164 reacties op De sinistere caleidoscoop van glutengerelateerd lijden

  1. Andre zegt:

    [q]Intussen geef ik mijn portie (graan) ook in de toekomst aan Fikkie[/q]

    Doe dat het arme beest nou niet aan, die kunnen er net zo min tegen….

  2. micha zegt:

    En dan te bedenken dat dit alleen glutengeintjes zijn, en dat tarwe nog meer troeven in handen heeft die narigheid kunnen bezorgen.

    Wat denk jij trouwens Melchior: zijn alle problemen van ziektebeelden e.d. die onderzoekers momenteel vinden daaruit afkomstig dat het neolitisch cultuurproduct nummer één is.Daarom is de dosis die wij als bevolking binnenkrijgen zo groot dat veel voorbeelden van tarweleed opduiken? Dus N=heelveel want zo ongeveer iedereen eet het in grote hoeveeelheden en die reden gepaard met het feit dat tarwe onmiskenbaar allerlei nare eigenschappen bezit zorgt voor een hoge incidentie van tarwegerelateerde klachten en daarom de focus op tarwe, terwijl kidneybonen wellicht nog veel naarder zijn (om maar een voorbeeld te noemen)?

    Of is tarwe zo ongeveer het slechtste gewas waarmee wij als (Westerse) mensheid in zee hadden kunnen gaan? Stel dat we bijvoorbeeld in het Westen en masse linzen waren gaan eten, hadden we dan nu allerlei linzenklachten kunnen vinden. Bij mijn weten veroorzaakt rijst in Azië niet zo’n heibel wat betreft allerlei ziektebeelden en allergieën en deed de aardappel dit niet bij de Ieren toen zij er goeddeels van afhankelijk waren als voornaamste caloriebron. Anderzijds is dit natuurlijk totaal onderbepaald door factoren als het microbioom, levensstijl, blootstelling aan zonlicht, mate van beweging en rust die men krijgt etc. Maar dit in acht nemende?

  3. Hans zegt:

    Melchior , wederom dank voor een duidelijk artikel ! Moet het nog herhaaldelijk lezen , ben wat traag van begrip kennelijk en kost daarom tijd , 🙂

    @ Andre mei 27, 2014 om 5:22 PM ,

    Inderdaad , en daarom krijgt mijn Fikkie VLEES !

    Er zijn mensen die het over ,,duurzaamheid” durven hebben en niet het hele beest willen eten , zelfs niet voor hun huisdieren , maar dat is een andere discussie . 😳

  4. Anne-Catherine zegt:

    Dank voor het interessant artikel en voor het filmpje met de lezing van Dr. Alessio Fassano. Het is steeds een genot om de kennis van gepassioneerde onderzoekers te kunnen en mogen delen.

  5. Mooi man! Geweldig verhaal, daar kunnen we weer een poosje aan kluiven 🙂

    Half Nederland heeft in het najaar van 2012 met de positieve kant van zonuline kunnen kennismaken: na de Zalmonella in de gerookte zalm van AH. Tight Junctions open, vocht naar binnen, dóórspoelen die darmen, wégschijten die verkeerde bacterie.

    En Ray Charles: die komt bijna altijd – vroeg of laat – om de hoek kijken. Met zijn auto-immuun songbook.

  6. Tije zegt:

    Melchior,
    Je schreef ergens dat de (slechte) werking van tarwe al bij sporadisch gebruik (een enkele keer per week) intreedt; ben je dat nog steeds van mening?

  7. Iefke Janssen zegt:

    Weer een goed en informatief artikel, dankjewel🙂
    Ik eet al een tijd geen brood en dat bevalt goed. We zijn nu echter op vakantie en niet ver van ons vandaan zit een Bio-bakker. Hij maakt alles op basis van zuurdesem dus ik heb het een week geprobeerd. Na een week wist ik weer waarom ik ook al weer geen brood at en dat ik ook geen zuurdesembrood hoef te eten.😉

  8. Melanie zegt:

    En dan te bedenken dat mijn internist zeer stellig vasthoudt aan het “schijf van 5 – eet ook granen” verhaal! Volgens de bloedtest had ik geen coeliakie dus hoef ik granen niet te vermijden. Blijft bijzonder dat ze dat via bloed testen met een test die specifiek ontworpen is voor coeliakie patiënten, maar goed. Ik blijf er van weg; begin me eindelijk langzaamaan beter te voelen nu ik ze al bijna 3 maanden zeer strikt niet eet!

  9. @Melchior,

    Mooi artikel zo op nuchter maag hier in het land van de rijst en zon, je piano helpt het wel goed verteren🙂.
    Weet jij iets over vitiligo, want dat begint mij hier de laatste 3 jaar – tegelijk met verandering in eten om LDL te verlagen – schijnbaar wat sneller te groeien dan daarvoor.

    @Micha, zit met dezelfde vraag wat rijst / linzen betreft, en denk dan meteen aan
    – Selene die zegt: Okinawa dieet minus rijst = paleo
    – rijst en havermout en linzen: weken en koken tot het eetbaar is, daar waar de broodmakers bakken en er dus flink wat AGEs in bakken en de platbroodmakers boven een vuur of tegen een hete steen: toch hier en daar een verbrand plekje inbakken.
    – en als vuur pas een zeer jonge uitvinding is, weken deden ze misschien al veel langer, misschien ook van granen en andere zaden?
    – Cordain die zal zeggen: wij eten geen granen, dus breken we ook ons hoofd niet hoeveel granen je dan wel zou mogen eten… zero granen dus.
    – verwoed biologisch kweker als mezelf vind ik het ook te gek om te vragen of je dan toch niet 1 keertje eens een heel klein beetje Roundup mag spuiten…, maar vermits ik hier iets las over Zot, moet ook een gekke vraag dus kunnen, vandaar Melchior: de vraag🙂

  10. Dank voor de fijne reacties weer🙂 !

    Ik reageer in brokjes.

    Micha, ik vermoed dat gluten unieke pathogene eigenschappen bezit, vooral omdat geen mens in staat is het af te breken tot zijn afzonderlijke aminozuren en omdat de peptiden die de circulatie raken voor het immuunsysteem niet zijn te onderscheiden van een potentieel dodelijke bacterie. Potentieel problematische lectinen in bonen zijn vaak niet erg hittebestendig en voor de meeste mensen vermoedelijk minder ziekmakend (favisme et al uitgezonderd).

    Landen waar rijstconsumptie domineert zijn erg interessant. Rijst bevat een eiwit dat op gluten lijkt, maar aanzienlijk vollediger afgebroken kan worden en daarnaast geen (of een veel geringere) zonulineprovocatie geeft. Allerlei chromosoom 16 ziekten komen in rijstlanden niet of veel minder voor dan bij ons. Voor mij staat bijvoorbeeld nu al min of meer als een paal boven water waarom longkanker onder Japanners, die roken als schoorstenen, nauwelijks voorkomt. Longkanker is ‘gewoon’ één van de vele tarweziekten. Naarmate de Japanners meer brood gaan eten, zal de incidentie ervan toenemen, voorspel ik.

  11. Corrien zegt:

    Persoonlijk vind ik Ray Charles’ pianospel eigenlijk swingender dan dat van Elton John😉 , maar verder hartelijk dank voor deze duidelijke uiteenzetting.

  12. Na een half jaar glutenvrij kreeg ik vanmorgen toevallig weer eens zin om een iers sodabrood te maken. Na het lezen van deze blog is de lust daartoe me weer ontnomen. Dank je wel!

  13. Dit is op Kristalzout herblogden reageerde:
    Als je je al een poosje niet (zo) goed voelt, is het misschien een idee om de gluten een poosje te laten staan om te kijken of je daarvan opknapt. Wij testen hier alles wat met voeding/drank te maken heeft, ieder persoonlijk als volgt uit: 3 weken niet nemen, en dan wel (of andersom). Zo kom je erachter wat iets met je doet en kun je vervolgens kiezen of je ermee door wilt gaan of niet.

  14. Henderina zegt:

    Tja, ik blijf het idee houden dat bepaalde onderdelen van je eetpatroon invloed hebben de schadelijkheid van andere onderdelen. Mogelijk is ‘oud graan’, gezuurdesemt in de context van echte en vette voeding en kerngezonde darmen en idem darmflora een iets ander verhaal dan het rampenbrood van nu in darmen in een ‘wat mindere’ conditie en met een dramatische flora. Zag vanmorgen deze in een tweet staan:

    Saturated dietary fat prevented unsaturated fat and alcohol-mediated alterations in gut microbiota resulting in attenuation of intestinal barrier disruption and liver injury in an animal model of alcoholic liver disease (822.9)
    Irina Kirpich2, Wenke Feng2, Yuhua Wang2, Yanlong Liu2, Shirish Barve2 and Craig McClain1,2

    (Ik weet het, je vindt wat je zoekt…)

  15. @melchior in brokjes…

    Na je rijstantwoord even heel kort, ja of nee havermoutpap – gluten – zonulineprovocatie?

    Dank🙂

    • Ha Stef,

      Ik vertrouw de aveninen in haver voor geen meter (hebben een soortgelijk potentieel als gliadinen/gluteninen), maar de toxiciteit schijnt per soort te variëren. Mijn kompas wijst een vrij strakke paleokoers🙂 . Maar ik ben zoals je weet extreem biased.

      Avenin proteins presented a lower proline content than that of wheat gliadin; this may contribute to the low toxicity shown by oat avenins. The expression of avenin genes throughout the development stages has shown a pattern similar to that of prolamins of wheat and barley. RP-HPLC chromatograms showed protein peaks in the alcohol-soluble and reduced-soluble fractions. Therefore, oat grains had both monomeric and polymeric avenins, termed in this paper gliadin- and glutenin-like avenins. We found a direct correlation between the immunogenicity of the different oat varieties and the presence of the specific peptides with a higher/lower potential immunotoxicity. The specific peptides from the oat variety with the highest toxicity have shown a higher potential immunotoxicity. These results suggest that there is wide range of variation of potential immunotoxicity of oat cultivars that could be due to differences in the degree of immunogenicity in their sequences.

  16. Hoi Henderina,

    Er is zonder enige twijfel meer aan de hand dan alleen glutenbelasting. Gluten is noodzakelijk, maar niet voldoende (voor het ontstaan van coeliakie en vermoedelijk van veel bovenstaande ziekten). Zelfs de waarschijnlijk toegenomen hoeveelheid gluten in de voeding kan niet verklaren waarom de incidentie van full blown coeliakie de afgelopen 30 jaar elk decennium verdubbelt (!). De sleutel zit in de (veranderende) darmflora en het is goed mogelijk dat een traditionele voeding zoals jij die voorstaat een beschermend microbioom faciliteert. Als paleocalvinist durf ik die gok alleen niet te nemen🙂 .

  17. Corrien, die geniale analogie is van Fasano (luister naar de lezing!!!) en als hij Elton John de gezonde melodie laat spelen en Ray Charles de zieke, dan ga ik daar niet aan tornen🙂 .

    • Een gem voor de sporters onder ons. Over dat Deense jochie met diabetes type 1 (nu 10) dat nu op een paleodieet normoglycaemisch is (dit is zijn moeder)…

      But it’s not as if I’m following an untested diet. There are people who are eating like this without having diabetes—paleo, etc. If you’ve read the literature about the high fat, low carb diet, it gives you lasting effect. That’s why sports people are eating paleo, because it gives them a lot of energy. And I see that with Alexander. He’s on an advanced swim team with 17 other kids. Recently he did an event where he swam 6 kilometers nonstop in 2.2 hours. It was very impressive since none of the other participants came even close to his result, and there were 146 swimmers, some of them 14 years old. His trainer told me that it is a record result for his age group. There were lots of participants with sweet drinks and even with glucose tablets (none of them had diabetes). All Alexander had before swimming was almond flour pancakes with macadamia nut butter and blueberries, along with some cucumbers, carrots, and peppers right before he started.

      Zijn ouders geven hem wel kaas en ik denk dat dat onverstandig is. Caseïne-inname linkt ook met auto-immuniteit tegen de betacellen.

  18. Even een ander onderwerp tussendoor. Helminths of wel ingewandswormen zijn hier wel eens eerder ter sprake geweest. Je kunt zelfs – ook in Nederland – eitjes kopen om in te slikken, kan bepaalde therapeutische effecten hebben.

    Nu een zeer recente studie waarin geconcludeerd wordt dat mensen met “wurmen” een meer gevarieerde darmflora hebben: ” Helminth Colonization Is Associated with Increased Diversity of the Gut Microbiota” .

    http://www.plosntds.org/article/info%3Adoi%2F10.1371%2Fjournal.pntd.0002880

    Een rijke en gevarieerde darmflora, dat is wat je wilt, niet waar? Toch maar eens een bestelling plaatsen? 😀

  19. @melchior

    Dank voor dat havermoutbrokje en goedemorgen.

    Waar jij vorig artikel op de AGE reader “Jonge Vent” scoorde, scoor ik hier op straat zienderogen nauwelijks nog “Boss” maar wel vooral veel “Uncle” – en als we 1 ding gemeen hebben, is het wel ons echt geboortejaar … Je extreem biased wordt daarom terdege gewaardeerd Melchior!🙂

  20. Gert, kolonisatie met aarsmaden is in de jeugd inderdaad normaal c.q. wenselijk. De meeste mensen die als kind gekoloniseerd waren, hebben er als volwassenen geen ‘last’ meer van. In principe horen kinderen dagelijks in de prut te spelen voor ondermeer de evolutionair normale beworming. Het enige dat daar in Nederland tegen pleit is de abnormaal grote kattenpopulatie en het daarmee gepaard gaande relatief hoge risico op zandbak-toxoplasmose.

    Voor verdieping van zonuline beveel ik deze review paper van Fasano van harte aan (mocht je hem zelf nog niet hebben gelezen):

    Zonulin and Its Regulation of Intestinal Barrier Function: The Biological Door to Inflammation, Autoimmunity, and Cancer

    http://physrev.physiology.org/content/91/1/151

  21. Stef, ik probeer achter het verschil in betekenis te komen, maar vind het niet echt. Ik krijg de indruk dat ‘uncle’ in Maleisië hoort bij jongere mensen en ‘boss’ bij de oude lui, toch?

    https://answers.yahoo.com/question/index?qid=20070520004910AAx8y1N

    Dick Veerman is ook van ’63🙂 .

  22. Hoi Anne-Catherine,

    Eerlijke, gepassioneerde wetenschappers zijn een breath of fresh air. Wat ik zo knap vind van Fasano is hoe hij schippert om niet te kunnen worden beschuldigd van ‘faddism’. Dit terrein heeft enorm te duchten van alternativo’s die van alles en nog wat claimen en daarom uit Fasano zich extreem voorzichtig. Intussen overhandigt hij zijn vaak geleerde publiek gewoon een bom.

    Voor wie vandaag zin heeft om te luisteren naar een andere inspirerende wetenschapper: deze lezing van Noakes is ook zeer de moeite waard. Het relaas van de oude rot die al vijf keer tegen beter weten in gelijk had in grote kwesties zou arrogante allesweters als die Sander Kersten van Wageningen/Foodlog aan het denken moeten zetten…

  23. De reactie van Meneer (of mevrouw) “Tarwevrije consument (op voorschrift arts)” lijkt verdacht veel op de toon die gezet wordt bij de coeliakie vereniging. Glutenvrij is alleen voor mensen met coeliakie en IgE allergie. Hij jaagt op alles wat dit gebied zou overstijgen….

    http://www.foodlog.nl/artikel/britten-zetten-zuurdesembrood-in-het-zonnetje/allcomments/

  24. Jodi zegt:

    Heel interessant artikel. Wat ik graag zou willen weten hoe het zit met de gluten in speltgraan. Ik lees veel tegenstrijdige informatie daarover. Ik ben van plan jou te gaan geloven😉 Alvast bedankt!

  25. Hulde Melchior, praktijkresultaten met glutenvrij die ik zie bij mensen met luchtweg- en holteproblemen, darmklachten, gedrag- en concentratieproblemen en vrijwel alle auto-immuunziekten (ontstekingsvarianten) hebben mij al jaren overtuigd dat iedereen glutenvrij zou moeten proberen. Dit gaat niet om een paar mensen maar om duizenden (in mijn praktijk en lezers van mijn boeken). Ik deel je irritatie als dit voortdurend platgewalst wordt door artsen en allerlei autoriteiten. Velen van hen kijken niet verder dan hun neus lang is, en hebben dit nooit in de praktijk getest…

  26. Ha Melchior,

    Confused? Die yahoo link vat het wel degelijk “goed” samen… idd wordt je er niet echt snel wijzer van, welcome to Malaysia, cultureel smeltpotje, vandaar al die verschillende woorden dankzij alle verschillende dialecten en culturen🙂

    Uncle is wel degelijk voor zij die de pensioenleeftijd hebben bereikt (welke hier op 50 – 55 – of 58 ligt), dus van zodra je op straat uncle wordt, weet je je AGE testresultaat hier helemaal gratis🙂

    Dus Uncle Stef, Uncle Dick ( met hoofdletter uiteraard ) en Boss M🙂

  27. Veel te mooi weer om filmpjes te kijken, maar toch: Lindeberg, Frasetto e.a. op de Paleolithic Diet Conference https://www.youtube.com/playlist?list=PL8YBjoaaAb9OcJI5TDgE-xK0S76HRSORr

  28. Guido Vogel zegt:

    Na Nina Teicholz’ “The Big Fat Surprise” wordt het nu tijd om “Gluten Freedom” van Fasano te lezen. Teicholz is overigens een must read en geeft antwoord op mijn vraag hoe de mainstream wetenschap tot de conclusie is gekomen dat verzadigd vet slecht voor ons is.

    Ik heb de video van Joe Pesci (eh, Alessio Fasano) wel al gezien. Ondanks de bewijskracht van het gluteneffect op zo’n 7/8% van de bevolking (1% coeliaki, 6/7% glutensensitiviteit) is hij opvallend voorzichtig met het advies om gluten uit het dieet te bannen. Granen zijn inferieur aan andere voedingsmiddelen, dus er is ook nog eens geen enkele reden om ze aan te bevelen om andere redenen.

    Mijn n=1: na 1,5 jaar LHCF volledig vrij van maagzuurproblemen. Ik kan niet met zekerheid zeggen of dat toe te wijzen is aan het verwijderen van de gluten, maar ik heb zo’n vermoeden van wel.

    @Melchior: heb jij reden om aan te nemen dat het verwijderen van gluten belangrijker is dan het verwijderen van koolhydraten perse?

    Van de rokers krijgt zo’n 15% longkanker, en zijn de adviezen op dat gebied heel eenduidig.

    Zelfde soort risicocalculatie toch? Kwestie van tijd?

  29. Martin zegt:

    http://www.kidon.com/smoke/nl/int-longkanker.html

    Hierbij de cijfers van roken en kanker Internationaal gezien. Opvallend is dat, niet alleen Japan ,maar ook Israël een betrekkelijke lage sterfte heeft bij roken. Dit terwijl daar toch ook tarwe wordt gegeten(maar wel heel veel salades). Het ligt blijkbaar toch iets genuanceerder.

  30. Hoi Lucas,

    Patiëntenorganisaties gaan standaard ballistisch zodra iemand suggereert dat ‘hun’ ziekte niet exclusief van hen is, maar ook wanneer wordt geopperd dat hun aandoening mogelijk niet zo zeer voortvloeit uit een ingewikkelde en uitzonderlijke ‘afwijking’, maar uit een mismatch tussen een op zich normaal genoom en abnormale omgevingsfactoren. De coeliakieclub gruwt van de groeiende algemene belangstelling voor gluten onder ‘gewone’ mensen. Veronderstel dat paleo of ‘glutenvrij’ ooit doodnormaal wordt, zeg net zo zindelijk als niet roken. Dan zijn zij hun speciale ziekte kwijt🙂 .

    Ik haalde het eens in mijn hoofd om in een damesblad terloops melding te maken van een case studie van 3 zeer ernstig zieke SLE-patiënten die op een glutenvrij dieet werden gezet en in korte tijd volledig genazen. Daags na publicatie stond de lupusvereniging op de stoep van het blad en eiste ‘rectificatie’.

  31. Jodi, ‘geloof’ mij alsjeblieft niet, want ik ben geen pastoor🙂 . Luister naar Fasano en Brouns/Kok/Seidell/Katan/Voedingscentrum, weeg hun argumenten tegen elkaar af en beslis.

    Spelt – het is hier al erg vaak aan de orde geweest – is een oud tarweras en bevat gewoon gluten.

  32. Stef, lol!!!

    Dank voor de uitleg. Ik hoor het al, Maleisië daar moet je wezen als oude lul.

    Dick ziet er trouwens behoorlijk jong uit, hoor! Die is nog wel Boss, vermoed ik. En, zoals we laatst al vaststelden, de AGE reader is zeer waarschijnlijk betrouwbaarder dan het uiterlijk.

    Wanneer begon jij je paleo avontuur? Ik bedoel, er is vast nog hoop op terugkeer naar de Boss status🙂 .

    • Ralph, dank voor je reactie! Ja, de zich ontvouwende science is leuk, maar de effecten van de ‘interventie’ in de praktijk zijn stunning. Het werk van een clinicus als jij – met dit soort vlijmscherpe tools in je koffertje – moet zeer bevredigend zijn.

  33. Guido, de term ‘glutensensitief’ is een misnomer, want er zijn geen goede biomarkers.

    Niemand kan gluten afbreken in zijn afzonderlijke aminozuren.

    Gluten en de peptiden die we er van maken triggeren bij iedereen een overdreven zonulinerespons.

    Bij mensen met chromosoom 16 ziekten is die respons groter (zeer waarschijnlijk al jaren voor onset en diagnose).

    Alleen voor coeliakie is een vrijwel 100 procent betrouwbare biomarker: antilichamen tegen tissue trans glutaminase.

    Gluten triggert bij ieder mens een immuunreactie. Bij gezonde mensen elimineert het immuunysteem de eiwitfracties al in de darm (net na de poort), waardoor zij niets van de strijd merken.

    Iedereen loopt het risico dat de oorlog op een kwaad moment de darm verlaat (‘The gut is not like Las Vegas’) en waar dan ook elders in het lichaam wordt voortgezet. Wie? Niemand die het weet. Het is een tombola. Het resultaat wanneer je een verkeerd lootje trekt is één van de chromosoom 16 ziekten en god weet wat nog meer.

    Is gluten ‘het hoofdprobleem’? Zo kun je het niet zeggen, denk ik. Zie de beschermende darmflora. Het is de hele rimbam van hoogglycaemische accellulaire koolhydraten (zie post over Ian Spreadbury — ik link nog een keer, want ik heb plotseling wel 9 lezers🙂 ), soortvreemde bioactieve componenten (gluten, WGA, aveninen, groeifactoren in melk, enz.), fructose overload (suiker), linolzuur overload, gebrek aan zonlicht, bewegingsdeficiëntie en overdreven hygiëne. Maar gluten is volgens mij wel een heel zware jongen.

  34. Martin, dank voor die data. Het het ligt ongetwijfeld genuanceerder. Mijn stelling/vermoeden is dat tarwe een sine qua non is voor veel ziekten.

  35. Gert! Ik was er bijna bij geweest in Malmö, maar kon op het laatste moment niet. Ik baalde als een stekker. Dank voor die filmpjes!

  36. Hilda den boer zegt:

    Ha Melchior,ik ben nog niet zo lang ‘lezer’ en geniet van je gevatte reacties. Ben samen met mijn man zonder het te weten ‘Paleo’. Alleen gebruiken wij o.a tarwegraspoeder voor de vele vitaminen. Geen idee of daar gluten in zitten,zou denken van wel. Schrik!? Gr hilda.

  37. Ha melchior,

    Dat eerste heb ik niet gezegd, maar klopt wel voor enkele – met Fassano voorzichtigheid neergepend – westerse uncles alhier …🙂

    Zit van eind 2012 pas op dieet, snel via een stop op melkproducten naar laag verzadigd vet naar vegetarier, naar raw food en dan “mijn eigen versie” van paleo met havermoutpap ipv graan en hier en daar yoghurt, “Eaton’s boontjes”, linzen en dingen zoals Dosai (Thosai? = India’s platbrood/hartige pannekoek van linzen).

    Wat nog veel ruimte overlaat om strikter paleo te gaan, dus let ik hier wel goed op en dank voor al je opzoekwerk, geeft me meer tijd om alhier in Maleisie rustig wat rond te uncelen🙂 .

    Idd ben ik nog niet waar ik wil zijn, en ga ik dus verder op zoek naar het paleo BOSS dieet met behalve wat ik op dit blog lees ook nog steeds grote interesse voor wat ze daar in Okinawa anders doen dan hier (want hier groeit de T2DM en cholesterolgroep met de dag, was dan ook niet verwonderlijk dat ik er ineens bijzat).

    Prettige dag verder daar, uncle out.

  38. oeps, thosai niet van linzen maar van kikkererwtenmeel…

  39. Felicita zegt:

    Zeg Melch; jij hebt vast geen tijd om de reacties van je volgerts ff te redigeren he? Toch😉
    Maar misschien wel om me te voeren naar de plek waar uit de doeken gedaan wordt waarom zuurdesembrood ook niet goed is. Ik dacht dat dat wel degelijk invloed had op het glutengehalte?

  40. Felicita zegt:

    Shit! Nu ben ik weer vergeten die vinkjes te kooien! Bij deze..

  41. Guido Vogel zegt:

    Heb Gluten Freedom van Fasano gescand. Hij richt zich heel specifiek op de groepen die last hebben van gluten (coeliaki, glutensensitiviteit, graanallergie) maar beveelt nadrukkelijk NIET aan dat iedereen gluten moet mijden. Hij neemt zelfs expliciet afstand van dat standpunt.

    Mogelijk is hij bang zich te vervreemden van zijn publiek. Het receptengedeelte van het boek staat dan ook vol met vervangers voor gluten. LCHF en/of Paleo past (nog) niet in dat plaatje.

    @Melchior: nog dank voor je antwoord op mijn vraag of gluten de main culprit voor maagzuur zijn. Ook hier lijkt te gelden: tel LCHF/Paleo/Wheat Belly/Grain Brain/The Big Fat Surprise/Gluten Freedom/Cancer as metabolic disease etc. op en je komt bij het bierviltje uit. Zuivel blijft wel een twistpunt.

    Aan het werk, ga die puntjes nu eens verbinden in een mooi boek🙂

  42. Tije zegt:

    Wat een werkelijk briljante lezing van Fassano! Ik kende de man nog niet, maar hij brengt het op een manier, dat je per morgen in een klinische onderzoekspraktijk wilt werken. Wat een redenaar!

  43. Gert van der Hoek zegt:

    Zuivel lijkt mij niet echt een twistpunt Guido 😉 , past gewoon niet op het het Bierviltje. Punt.

    Maar….., (ook) voor mij is het lastig om zuivel kwijt te spelen, want:
    – we zijn het gewend
    – het is zo lekker
    – het is zo vet.

    Ik gebruik nog zachte geitenkaas, zachte koeienkaas – wel minder – en volle kwark en boter.
    Feta is lekker in de salade, geitenkaas en gorgonzola lekker als dessert op een stukje groenteblad (kool, witlof), cottage cheese of roomkaas heerlijk in de rode bieten.Kwark met bosbessen en een enkel walnootje, …., te lekker ;D .

    Als ik geen zuivel gebruik, moet ik erg mijn best doen om op gewicht te blijven, dan kom ik vet tekort, ga ik meer zwarte chocola snoepen, of een extra haring of makreel eten, een paar theelepeltjes kokosvet nemen, of een paar lepeltjes Tahin, handje noten. En ik gooi er een ontbijt in: restje groente met geklutste eieren en lekker vet. Ik zal iets meer moeten doen richting dierlijke vetten denk ik: ossewit en reuzel, groente overgieten met vette jus van stoofpotjes, soep vetter maken. Toch maar aan de kokosnoten gaan. Het volgende visje eens stoven in kokosolie i.p.v. boter, kijken hoe dat gaat.

    Dan zou het zo maar kunnen, dat op deze manier de behoefte aan (vette) zuivel vanzelf minder wordt.😉

  44. Felicita, wat bedoel je? Ik zou kunnen klooien in reacties, maar dat voelt net zo fout als het opeten van een drol. Terwijl dat laatste nuttig kan zijn. Klooien in reacties is moreel verwerpelijk. Ik heb één keer iets veranderd. Ik corrigeerde snel een d-t fout van een zeer trouwe bezoeker die spelling heel hoog op de agenda heeft en die net een ander (een trol) terecht had gewezen🙂 .

  45. Hoi Melchior,
    Volgens mij is deze vraag, merkwaardig genoeg, nog niet eerder gesteld, maar hoe zit het eigenlijk met de (eventuele) gluten in bier? Ik vrees voor een antwoord wat ik eigenlijk niet wil lezen, maar stel de vraag toch maar een keer. Proost!😉

  46. Martin zegt:

    Blijft inderdaad ook voor mij een heikel punt. Buiten bier is mijn gebruik van tarwe ongeveer nihil maar bier laten staan is voor mij toch (te) moeilijk. Glutenvrij bier is er overigens wel te verkrijgen.
    http://www.kennisinstituutbier.nl/gezondheid/gluten.:-)

    • Gert (en Guido), de lezing van Maelan Fontes is erg de moeite waard. Ik zal er binnenkort zeker een post aan wijden. Zijn cross over (4 weken in elke arm, 6 weken wash out) onderzoekje op Lanzarote is inmiddels afgerond.

      Paleo presteert onafhankelijk van macronutriëntsamenstelling, constateren we hier al geruime tijd, iets wat sens maakt gezien onze enorme metabole flexibiliteit. Fontes levert een forse bijdrage aan de verklaring daarvan. Strikt gezien is diaboletes zoals wij allen weten niet zo zeer een ziekte van te weinig insuline, maar van de afwezigheid van met name een postprandiale rem op de glucagonproductie door de alfacellen. Verhinder de uitstoot van glucagon en zelfs bij afwezigheid van insuline blijft een mens normoglycaemisch. Alleen frequente bezoekers van de grachtengordel van het Nederlandse internet weten dit niet, maar ik meld het niettemin even.

      Goed. Insuline en leptine signaleren de alfacellen om minder glucagon te maken. Bij een gezonde persoon signaleert de insulinerespons de alfacellen na de maaltijd om de glucagonaanmaak te remmen of te stoppen. Bij iemand met een verminderde glucosehuishouding luisteren de alfacellen niet goed naar dit signaal, waardoor de lever glucose in de bloedbaan blijft storten en de bloedsuikerspiegel (extra) sterk stijgt. Tommy Jönsson heeft aangetoond dat de opioïden in tarwe de alfacellen doof maken voor insuline en leptine. Eerder stelde hij al vast dat WGA leptineresistentie opwekt in de hypothalamus (met vraatzucht tot gevolg). Niet lang geleden liet Jönsson vervolgens zien dat de rem op de glucagonproductie bij gezonde mensen na een koolhydraatbelasting met tarwe achterwege blijft ten opzichte van een gelijke koolhydraatbelasting met glucose. Hij vond dit voor zowel witbrood als volkorenbrood. Het gevolg is natuurlijk een veel hogere bloedsuikerpiek en een grotere AUC post tarwebelasting.

      Het onderzoek van Fontes borduurt voort op deze vondst. Zoals eerder is besproken kregen zijn (diaboletische) deelnemers in elke arm exact dezelfde macronutriëntverhouding, maar in de paleoarm kwamen de koolhydraten volledig uit groenten en fruit, in de arm met het Diabetes Fonds Dieet voornamelijk uit volkorenproducten en bonen. De buisjes bloed worden nog geanalyseerd, maar nu al is duidelijk dat de deelnemers in de paleoarm lagere nuchtere glucoses hadden dan in de Diabetes Dieet arm. Noteer dat de onderzoekers geen confouding wilden van gewichtverlies en veranderingen in Waist to Hip Ratio. Ze zagen zich gedwongen om de deelnemers in de paleoarm met geweld bij te voeren, vooral met fruit🙂 . Het wachten is op de verdere data…

      Jönsson heeft overigens in varkens laten zien dat tarweconsumptie onmiddellijk tot een sluimerende ontsteking in de pancreas leidt. Leuk he🙂 ?

  47. @Martin Bier laten staan was beslist niet mijn bedoeling toen ik de knop op Paleostand zette. Paleo OK, maar een biertje op zijn tijd (lees dagelijks 😉 ), “moet kunnen”. Na een dag of 10 ben ik gestopt met de bieren, het ging me tegen staan, opgeblazen gevoel.

  48. Jo tB zegt:

    Je kunt de complete tekst van het Adilan Onderzoek hier lezen:
    http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3884016/
    Klik op de PDF (rechts) en je krijgt de complete artikel in PDF.

  49. Guido Vogel zegt:

    “Zuivel lijkt mij niet echt een twistpunt Guido😉 , past gewoon niet op het het Bierviltje. Punt.”

    @Gert: strikt genomen waar. We melkten geen koeien in het Paleotijdperk. Oorsprong komt wel uit onze belangrijkste voedingsbron: dieren. En als de lactose er uit verdwenen is, room, kaas, yoghurt hebben we misschien wel geluk gehad en kunnen we er onbekommerd van genieten. Ik ga mijn leven niet inrichten zonder🙂

    @Melchior: goed dat er onderzoek wordt gedaan waarbij de hoeveelheid koolhydraten hetzelfde is, maar de bronnen verschillend. Ben wel benieuwd wat daar uit komt en over hoeveel koolhydraten we het hebben.

  50. Guido,

    Beide diëten hadden 53% koolhydraten, 29% vet en 18% eiwit. Paleogroep moest veel meer calorieën tot zich nemen om op gewicht te blijven dan Diabetes Dieet groep. De paleo’s aten meer dan een kilo fruit per dag. Toch was hun nuchtere glucose veel lager dan die van Diabetes Dieet groep.

    Nogmaals, tarwe et al (wellicht ook zuivel) leggen een blok hout onder het rempedaal op de alfacellen, waardoor de normale insuline-geïnduceerde stop op de glucagonproductie uitblijft en de lever glucose in de bloedstroom pompt wanneer dat helemaal niet nodig is. Tarwe is diabetogeen en Fontes heeft dat heel elegant bewezen.

  51. Addendum, in real life is een paleodieet vrijwel altijd intrinsiek lower carb dan het SDCD of het mediterrane dieet. In real life eten mensen op een paleodieet bovendien automatisch minder. Beide aspecten dragen zeer waarschijnlijk bij aan de superieure prestaties van paleo. Fontes wilde die twee potentiële confounders uitsluiten, zodat hij een goed beeld kreeg van de specifieke effecten van granen en zuivel (al was het leuk geweest als hij die twee ook nog had gesepareerd, maar dit was vermoedelijk al duur genoeg). We vroegen ons in een andere draad af waarom Fontes voor deze ‘merkwaardige’ versie van een paleodieet koos, maar achteraf is zijn methodologie volkomen duidelijk. Heel slimme studie.

    Brood maakt meer kapot dan je lief is🙂 .

  52. Felicita zegt:

    @Melchior; de kracht van de smiley is ook al tanende.. Maar hoe zit dat nu met gluten in zuurdesem??

    @Alle bierdrinkers -waar ik niet toe behoor- de paleovoorschriften staan toch niet voor niks op… een bierviltje?

  53. Guido Vogel zegt:

    “Beide diëten hadden 53% koolhydraten, 29% vet en 18% eiwit. Paleogroep moest veel meer calorieën tot zich nemen om op gewicht te blijven dan Diabetes Dieet groep.”

    Dat is mucho koolhydraten. Overigens aanleiding om te denken dat kwaliteit van koolhydraten ertoe doet EN ontkrachting van de CICO hypothese. Ondanks gelijke macronutrientenverhoudingen moet DD groep blijkbaar meer eten.

    “De paleo’s aten meer dan een kilo fruit per dag.”

    Het lijkt me onwaarschijnlijk dat dit paleo is….

    “Toch was hun nuchtere glucose veel lager dan die van Diabetes Dieet groep.”

    … maar blijkbaar beter dan ontbijtgranen.

    “Nogmaals, tarwe et al (wellicht ook zuivel) leggen een blok hout onder het rempedaal op de alfacellen, waardoor de normale insuline-geïnduceerde stop op de glucagonproductie uitblijft en de lever glucose in de bloedstroom pompt wanneer dat helemaal niet nodig is. Tarwe is diabetogeen en Fontes heeft dat heel elegant bewezen.”,

    En nu maar hopen dat er herhaalonderzoek komt: 1 onderzoek is tenslotte geen bewijs. Wel weten we dat granen inferieur zijn ten opzichte van andere voedingsmddelen qua voedingswaarde. Niet nodig dus en zeer waarschijnlijk een bedreiging voor de gezondheid. Mijden waar het kan: better safe than sorry.

  54. marcel zegt:

    Heilige poep, hier onderbouwt Fontes in een korte 30 minuten op een behoorlijk overtuigende wijze dat tarwezooi echt narigheid oplevert (en hij stipt mogelijke autoimmuniteitproblematiek niet eens aan). Mijn appeltaartsyndroom is genezen… Maarre, er was ook geen zuivel in ‘healthy diet B’. Ik ben zelf al van de zuivel af (reageer er onplezierig op, keelpijn). Valt er ook zo’n mooi coherent verhaal over zuivel te vertellen?
    Hoewel ik graag aan de vette kant van het paleoeetpatroon blijf, is wat meer speelruimte aan de koolhydraatkant wel gemakkelijk (hoewel ik me niet kan voorstellen naar >100g/dag te gaan). Ik ga ook maar eens een bloedglucosemeter opsnorren en testen of mijn metabolisme de afgelopen 30 jaar goed is doorgekomen.

  55. jah zegt:

    Marcel,rauwe (gefermenteerde) zuivel is volgens mij toch een ander verhaal. Er zijn volkeren die goed gedijen op zuivel, in tegenstelling tot granen.

  56. marcel zegt:

    Jah, er zijn veel meer volkeren die helemaal niet gedijen op zuivel. Al deze volkeren hebben tot de landbouwrevolutie prima ‘paleo’ kunnen leven zonder zuivel, dus nu kan dat ook. Ik begrijp goed dat veel mensen geen afscheid willen nemen van zuivel, tarwe en andere processed foods. Dat is een keuze.
    Ik heb een tijdje mijn eigen yoghurt gemaakt (heerlijk!), maar ik bleef maar slijm produceren en kreeg keelpijn. Dan ga ik me toch afvragen wat de vele stofjes in zuivel nog meer met me doen. Hoe jammer ik het ook vind, voor mij is zuivel exit.

  57. marietsebiel zegt:

    Deze kwam vandaag ‘weer’ langs van Frits Muskiet samen met Remko Kuipers

  58. jah zegt:

    Marcel ik ben het zeker met jou eens dat een mens prima zonder melk kan. Zelf verdraag ik rauwe zelgemaakte kefir (A2) wel goed. Toch vind ik melk niet in het rijtje van processed foods en tarwe passen, aangezien van de laatste twee blijkt dat niemand het er goed op doet.

  59. Hans zegt:

    @ jah , je zag het filmpie van marietsebiel
    juni 3, 2014 om 11:37 AM ( nog) niet ?

    ,, Melk es een gnoe in de Serengeti ” 🙂

    Strikt genomen dus geen zuivel , Bierviltjuh , geen mens doet het goed op gras en melk uiteindelijk , Russische Roulette dus , gefermenteerde zuivel blijf ik vooralsnog , met mate , in het taartgat kieperen .
    Te lekker….. 😉

    Maar elk mens is anders schijnt de disclaimer te zijn …….. , kortom , lees en trek je eigen conclusies.

  60. Caroline van Loon zegt:

    Tnx voor je heldere verhaal, via Marietsebiets haar blog ben ik hier terecht gekomen. Ben op queeste nadat diabetes type 2 is geconstateerd. (ben 46 dus wil nog wel wat jaartjes mee)
    Ook al jaren darmproblemen en ik zoek naar de samenhang. Dit helpt me op weg.
    Mijn internist zegt overigens dat er geen verband is en dat het onzin is om gluten te vermijden WANT er is geen sprake van coeliakie. Ook een onverklaarde hypereosinofilie maar dat heeft er ook NIKS mee te maken. Ik eet al behoorlijk richting paleo maar dit stimuleert me om er eens in te duiken. Ik ga je volgen.

  61. jah zegt:

    @ Hans en marietsebiel, het filmpje zag ik later pas.

    Jammer dat het niet op mijn bio, gmo- vrije bierviltje past, dan is dat mijn zonde.
    Ik vind het ook misschienn wel te lekker🙂

    Of elk mens anders is… we komen allemaal uit Afrika🙂

  62. marietsebiel zegt:

    Vandaag een nieuw comment van Ben Balzer op een oudere post van hem.
    benbalzer says:
    June 3, 2014 at 8:37 am
    An animal can die very quickly of lectin poisoning. In the case of humans we cook the lectins to reduce the problem. So wheat then kills us slowly rather than quickly! Not all lectins are removed by cooking. Wheat germ agglutinin WGA is probably one of the nastiest among them.

    ANTINUTRIENTS- YOUR KEY TO BAD HEALTH
    De link verwijst naar het comment van vandaag.
    Naar boven scrollen voor de hele post over: “These are toxins, as they have toxic effects. They are normally called “antinutrients” by the scientific community as toxins sounds too alarmist.”

    http://paleolithicdiet.wordpress.com/2008/06/22/antinutrients-your-key-to-bad-health/#comment-1083

  63. Bart zegt:

    Interessant Mariet, dat artikel van Ben B., waarin hij onder meer spreekt over ‘Hannibal lectins’ en wat die zoal voor narigheid teweeg kunnen brengen. Een must-read voor graszaadeters zou je zeggen. Dit had ik me eerder ook niet zo gerealiseerd:

    “You may be surprised to learn that uncooked flour is very toxic- please don’t try eating it as you become very sick.

    En daarom, voor chique grachtengordeldineerders die er uitdrukkelijk om vragen:

    “And yes, I don’t recommend al dente pasta (if one must eat pasta at all).”

  64. Corrien zegt:

    en (bijna) iedereen weet hoe lekker het was, als je als kind het deeg van de cake oid mocht opsnoepen …. ;-(

  65. Felicita zegt:

    En nu we toch weer lekker o.t. bezig zijn: laat me net vertellen dat een ‘Melchior’ de grootste wijnfles is die er bestaat! Met een inhoud van maar liefst 18 liter. Oftewel 24 normale flessen. Dat kan geen toeval zijn. En ik voorheen maar denken aan die koning😉

  66. jpvandoorn zegt:

    Even lekker off topic: wie weet waar dat filmpje staat over de overbodigheid van groenten?

  67. Esther zegt:

    Oh, nee!! Hele uitgebreide reactie getypt:

    “Sorry, this comment could not be posted”

  68. Esther zegt:

    Nóg maar een keer proberen.
    Recent een stukje op Facebook gelezen van een Belgische arts over gluten- en lactoseintoleranties:
    http://www.wifty.be/natuurarts-stef-mintiens-over-de-fabel-van-lactose-en-glutenvrij-eten/
    Kort samengevat over lactoseintolerantie: er wordt met onze melk geklooid. Melk wordt onder hoge druk verpoederd, waardoor eiwitstructuren veranderen en voor problemen kan zorgen. In Nederland kun je aan een pak yoghurt niet zien of het van melkpoeder gemaakt is of van volle melk. Dit verhaal lijkt wel te kloppen. Dat wordt mooi geillustreerd door Activia, waar de ingredienten in verschillende talen vermeld worden. In het Nederlands ‘yoghurt’ in Scandinavische talen: ‘melkpoeder, water, melkzuurbacterien’. Voor info over andere merken zul je de fabrikant moeten bellen. Of zelf yoghurt moeten maken van rauwe melk die je rechtstreeks van een boer koopt. Zo maak ik yoghurt van rauwe geitenmelk. Slijm en keelpijn, hier oorpijn, zijn trouwens herkenbaar, evenals de moeite die het kost om op gewicht te blijven zonder kaas en melk. Kokosmelk, kokosolie en avocado’s zijn niet aan te slepen, en bezwaarlijk omdat ze ingescheept worden van de andere kant van de wereld.
    Over tarwe schreef die Belgische arts dat de huidige tarwe een onvruchtbaar zaad is, dat is gekweekt uit een combinatie met een andere grassoort. Een soort muilezel dus. Dat gras-DNA in de tarwe zou voor extra problemen zorgen. Ik heb niet kunnen achterhalen of dat klopt. Navraag bij prof. Muskiet zette me op het spoor van de vitale gluten, geisoleerde gluten die aan van alles en nogwat worden toegevoegd, omdat ze zo lekker plakken. Daar is in de wetenschappelijke literatuur behoorlijk wat over te vinden, maar niet over het gras-DNA. Als dat grasverhaal klopt, zou het wel verklaren waarom veel mensen liever spelt of rogge eten dan tarwe. Dat zit ‘m dus niet in de gluten.
    Vroeger, zeg maar na de landbouwrevolutie, maar voor de industriele revolutie, werden granen altijd langdurig geweekt voordat ze verder bewerkt werden om te eten. Hierdoor vermindert het aantal antivoedingsstoffen enorm, waardoor er ook minder snel problemen ontstaan. Een ander, mijns inziens veel relevanter verschil tussen granen en groente is het percentage koolhydraten. Brood bevat als snel 40g koolhydraten per 100g, terwijl groente maar 5g koolhydraten per 100g bevat. Fruit bevat ongeveer 10g. Peulvruchten bevatten 15g en aardappelen 20g per 100g. Dat hoge percentage koolhydraten zou een slechte darmflora in de hand werken, laaggradige ontstekingen en daaraan gerelateerde ziekten tot gevolg hebben. Bijkomend voordeel, of nadeel, is dat het dus moeilijk is om op een Paleo dieet evenveel calorieen binnen te krijgen als met een dieet inclusief granen, zeker als je ook geen peulvruchten en aardappels eet.
    Je weet nu trouwens ook waarom de deelnemers aan de studie van Fontes zoveel moesten eten om op gewicht te blijven. Lynda Frassetto heeft overigens twee soortgelijke studies gedaan. Paleo versus Gouden Standaard met behoud van gewicht. Beide dieten lieten een significante verbetering zien, terwijl Paleo op zo ongeveer alle fronten significant betere resultaten gaf dan de Gouden Standaard. Kun je nagaan hoe slecht mensen normaal eten…

  69. Esther zegt:

    @jpvandoorn:
    Bedoel je deze:

  70. Esther, een korte reactie op een erg interessante bijdrage (dank!), want ik ben onderweg.

    Het lukt me momenteel niet om de pagina van de Belgische dokter te openen, maar ik ben erg huiverig voor mensen die beweren dat het eiwit gluten voor de meeste mensen geen probleem vormt. Het strest een ieders enterocyten, die vervolgens worden voorzien van Mic A/B moleculen. Die zijn gespecialiseerd in het rondbazuinen van de boodschap ‘wij zijn in gevaar’, zonder noodzaak van een antilichaam. MIC signaleert infectie en schietgrage T-cellen en NK-cellen zijn er – AK-47 in de aanslag – altijd serieus naar op zoek. Gluten maakt dat cellen geïnfecteerd lijken, de NK-cellen komen deze cellen uit hun lijden verlossen. Bij iedereen. Dat is hun taak en die taak is bedoeld voor infecties. Niemand weet op individuele basis of en wanneer deze gluten-geïnduceerde oorlog de darm verlaat. Het is waar dat dit bij heel veel mensen niet gebeurt, maar het is een tombola, ook als je oudere tarwesoorten eet.

    Ik neem direct aan dat preparatie een enorm effect kan hebben op allerlei andere geniepige toxinen. WGA lijkt echter intact te blijven, tenzij het graszaad in kwestie wordt gekookt. Juist Bircher Benner mensen met een natuurromantische inslag doen dit doorgaans niet.

    Volstrekt met je eens dat de grote lading ‘dense acellular carbs’ in granen en het effect daarvan op darmflora en LPS-influx van enorm belang is. Spreadbury.

    https://melchiormeijer.wordpress.com/2012/07/16/lipopolysachariden-graan-diabetes-en-springen-zonder-parachute/

    Gewichtregulatie. In alle paleostudies die hebben geprobeerd te corrigeren voor gewichtverlies moesten deelnemers in de paleo-arm meer energie tot zich nemen om hun gewicht te behouden dan de deelnemers in de controle-arm. Niet alleen meer voedsel, meer calorieën. Ik heb hier geen verklaring voor, maar vermoed dat het met zowel darmflora als leptinesignalering te maken heeft.

    Jij noemt gewichtverlies op paleo (zonder exotische of neolithische hoogcalorische ‘hulpmiddelen’) potentieel problematisch. Dit is een heel belangrijk punt. Het doet de vraag rijzen: wat is normaal? Is een bloeddruk van 120/80 normaal of is 105/65 normaal. Is een nuchtere insuline van onder de 10 (Kitava) normaal, of is onze 120 (gokje) normaal? Is de skinny fat appearance die op straat min of meer de norm is normaal, of is het uiterlijk van Staffan Lindeberg (en dat van mij🙂 ) normaal? Ik denk dat het gewicht dat (en de body composition die) ontstaat wanneer je een ad libitum paleodieet eet, fysiologisch normaal is. Nederlanders noemen dat ondergewicht of zelfs lipodistrofisch, maar de werkelijkheid is dat mensen er zo uitzien in het wild🙂 .

    Zeer interessante punten over ‘yoghurt’ (water met melkpoeder, ongelooflijk), dank!

    Ik hoop dat ik deze message er door krijg…

  71. Micha zegt:

    De lezing van Fassano nogmaals geluisterd. Erg indrukwekkend en juist het hele voorzichtige siert hem en is zoals Melchior al opmerkte erg slim. Zo wordt je niet keihard de alternatieve hoek in getrokken maar houd je het puur op waarnemingen en onderzoek. Dat is juist nodig, aangezien het wantrouwen tegen gluten/tarwe wordt afgedaan als de zoveelste dieetmodegril.

    Over tarwe gesproken, ik ben net terug van een week lang op kamp. Helemaal paleo: de hele dag buiten, spelen en rennen in de bossen met de kinders, ’s avonds om het haardvuur samen zingen en verhalen vertellen, geheel zonder internet of andere moderne communicatiemiddelen. Helemaal paleo? Nee niet helemaal, ik was vergeten mijn moeilijke dieet door te geven en heb viereneenhalvedag 2x per dag boterhammen gegeten en ’s avonds pasta. Tussendoor melkchocola en m&m’s. In vijf dagen meer toegevoegde suikers en granen binnengekregen dan in de laatste anderhalf jaar (voor het stooppen met zuurdesem dus). Niet helemaal goed bevallen (ontstoken tandvlees, op het eind supervaak naar de wc moeten) moet ik zeggen, volgend jaar maar in de plaats daarvan aardappels eten.

    De lezing van Noakes bevalt me iets minder. Hoewel hij zeer symphatiek overkomt en vanuit de beste bedoelingen redeneert, mist het nuance. Waar hij vroeger vetten in de ban had is dat nu het geval met koolhydraten. Dat lijkt me te kort door de bocht, aangezien het toch vooral de beschavingskoolhydraten (tarwe, fructose, toegevoegde suikers) zijn die het ongerief veroorzaken. Hij lijkt zijn ervaringen als diabeet en die van andere lieden met het metabool syndroom zodanig te veralgemeniseren dat ze algemene zeggingskracht hebben voor iedereen. Dat terwijl juist traditionelere/paleo/natuurlijkere bronnen van koolhydraten voor de meeste mensen zonder het metabole syndroom gewoon prima werken. Suprafysiologisch is hier denk ik het kernbegrip.

  72. jpvandoorn zegt:

    @Esther, dat is hem, thanks.

  73. Esther zegt:

    @Melchior

    Het punt dat ik had willen maken was eerder dat gluten niet het enige probleem zijn, en dat andere granen daarom voor veel mensen niet echt een optimaal alternatief zijn.

    Wat betreft het ideale gewicht, of het ideale postuur, ben ik het grotendeels met je eens, al is het vervelend dat familie of collega’s vinden dat je er morbide uit ziet. Het wordt wel een probleem zodra je minder energie krijgt, sportprestaties achteruit gaan, je gevoelig wordt voor koude, je libido verliest, etc. Dan eet je gewoon te weinig.

    @Micha
    Ik denk dat Noakes ook voor veel relatief dunne niet diabeten een punt heeft. En voor veel sporters. Ons Westerse dieet heeft ons onze metabole flexibiliteit afgenomen. Die mensen, ook sporters, hebben koolhydraten nodig om te kunnen blijven functioneren, hun lichaam is het overschakelen op vetmetabolisme (ketose) verleerd. De man met de hamer. Hongerklop. Door systematisch weinig koolhydraten te eten, kun je die metabole flexibiliteit terugkrijgen. Je kunt dan gemakkelijker een maaltijd overslaan zonder chagrijnig of trillerig te worden, zonder hoofdpijn te krijgen. En tijdens lange duurinspanningen kun je doorgaan waar anderen hun glucoseinfuus nodig hebben.

    • micha zegt:

      Hai Esther, dat moge zo zijn voor een bepaalde groep mensen (lang niet voor iedereen!), maar de wijze om dit op te lossen is mijns inziens niet iedereen (permanent) op een ketose-inducerend dieet te zetten.

      DIt is wel wat Noakes lijkt te suggeren in zijn lezing (met aan het eind een voorbehoud voor sommige topatleten die glycoceeneisende sporten uitoefenen). Zoals Rob Wolff schrijft kan (very) low carb een zeer nuttig en waardevol interventiemiddel zijn, afhankelijk van de mate van ziekte/metabool syndroom waarin men verkeerd/heeft ontwikkeld. Sommige mensen die ook op een hoger koolhydratendieet goed zouden functioneren doen het er ook goed op, maar om het als optimale dieet voor iedereen aan te bevelen, dat zou ik zeker niet willen te doen. Te veel individuele variatie en Kitavaka..

      Een nuttiger tussenweg voor veel insulinegevoeligere personen lijkt me Kitavaka/Lindenberg-style paleo. Dus met genoeg koolhydraten uit natuurlijke bronnen waarbij de acellulaire dichtheid veel lager licht dan veel neolitische en (post-)industriële meuk. Denk aan bananen, zoete aardappelen, bataten, en voor de meer avontuurlijk ingestelden onder ons aardappels en zelfs (oh gruwel) correct bereide bonen.

      Alle koolhydraten in de ban doen is net zoiets als de oorlog tegen vet te verklaren. Herplaats het woord ‘vet’ met ‘carbohydrates’ in Noakes zijn lezing en je hebt zo ongeveer het gospel dat vanaf de jaren zeventig en tachtig.
      We moeten verder gaan dan alleen te denken in termen van goed of kwaad over macronutriënten. Om met de blogbaas te spreken: “Paleo is in principe macronutriëntenneutraal” (hoewel je eigenlijk standaard lager uitvalt qua koolhydraten – maar ook nu plagieer ik de chef🙂 ).
      Met die voorbehouden, die ik in Noakes lezing niet gehoord heb, ben ik het roerend eens met jou en Noakes.

  74. Esther, dank voor die explicatie, ik las wat gehaast. Volledig met je eens. Vanochtend in het zwembad (nuchter) ging het in mijn hoofd over het eeuwige geharrewar en gehakketak over macronutriënt ratio’s en dacht ik: het maakt niet zo veel uit, tot we onze metabole flexibiliteit verliezen. Grappig dat jij letterlijk hetzelfde zegt.

    Natuurlijk, starvation is niet de bedoeling. Je moet er wel functioneler van worden, anders wordt het leven heel vervelend🙂 . Mijn gevoel (ik weeg of log niks) is dat ik met minder calorieën meer kan. Vroeger was het op fietsvakantie 30 tot 45 kilometer op brood, koek, taart, et al, nu is het 80 kilometer op wat fruit, een blikje sardines en een flinke hand noten.

    Overigens lagen er vanochtend ook weer enkele baantjestrekkers aan het glucoseinfuus🙂 .

  75. Micha, fijn dat je het broodkamp hebt overleefd met alleen wat scheurbuikverschijnselen!

    Ik ben het ook niet op alle punten met Noakes eens (hij noemt het idee dat zuivel problematisch kan zijn ‘bogus’), maar vind hem over de hele linie behoorlijk genuanceerd. Ik kan me ook niet voorstellen dat cellulaire ‘paleo’ carbs ooit een probleem zullen vormen in iemand die nog metabool gezond is. Maar ik denk dat geregeld terugkerende periodes van milde ketose fysiologisch normaal en mogelijk noodzakelijk zijn (gezien bijvoorbeeld de uitgesproken neuroprotectieve effecten ervan). Wanneer je als paleo niet de hele dag door eet, fladder je volgens mij in en uit ketose.

  76. De Zweden hebben een mooie uitdrukking voor het fenomeen dat veel volledig koolhydraat-afhankelijke sporters (en ook veel niet atleten) dagelijks ervaren: Upp som en sol, ner som en pannkaka. Omhoog als een zon, naar beneden als een pannenkoek. Verder hebben ze het prachtige begrip ‘paltkoma’.

    Het Norrlands Uppslagsbok definieert: “det fullständigt utslocknade tillstånd av total kroppslig utmattning som inträder kort efter inmundigandet av ett stort antal (pite)paltar.”

    De volledig uitgebluste toestand van totale lichamelijke uitputting die intreedt kort na de inname van een groot aantal ‘paltar’. Palt is een meelbom.

  77. Er zijn mensen die boezemfibrilleren (een epidemie) zien verdwijnen post tarwe. Bij Davis:

    Add me to the list. For years I had mild A Fib. Been to a couple doctors, worn the holter monitor more than once, stress tests, etc. Was told it was the harmless variety and not to worry unless it got worse. Well, it completely went away after going on a low carb wheat free diet (exercise and weight were not a factor with my A Fib – I’ve always been +/- 5lbs the same weight my adult life, and pretty consistent in my exercise). Every once in a while I’ll have a weak moment and cheat (mmm…pizza and beer…), and sure enough the A Fib usually makes a short visit until I get my diet back on track.

    Also improved on a low carb wheat free diet: seasonal allergies much improved, and my lifelong seborrheic dermatitis is under control with only having to use a 1/4 of the topical medicine I usually have to use.

    Pretty damn amazing if you ask me.

  78. Esther zegt:

    Misschien wat laat, maar toch nog twee reacties.

    @Micha:
    Het ‘dieet’ van Noakes bevat mijns inziens helemaal niet zo weinig koolhydraten. 50g koolhydraten per dag is altijd nog 250g aardappelen, of 500g fruit of 1kg groenten. Ik denk dat 50g per dag voor de meeste jagers en verzamelaars het grootste deel van het jaar heel realistisch is.

    @Melchior
    Zou metabole rigiditeit een voorbode zijn van insulineresistentie? En zou het zo kunnen zijn dat dunne zowel als dikke mensen metabool rigide kunnen worden (lees: koolhydraatafhankelijk)? Dat we daar alleen nog veel minder van weten, doordat ze doorgaans geen diabetes type II ontwikkelen, maar ander problemen die niet klassiek aan insulineresistentie gelinkt worden, zoals psychiatrische problemen?

  79. Hoi Esther,

    Ja, ik denk het wel. En de insulineresistentie is volgens mij in de eerste plaats een levensreddend, fysiologisch normaal verdedigingsmechanisme tegen een abnormale situatie (koolhydraat overload in een hypercalorisch milieu). Het blijkt ondermeer het hart te beschermen tegen door energie overload veroorzaakte celdood (vandaar dat farmacologisch afdwingen van insulinegevoeligheid zonder leefstijl-interventie bijna altijd negatieve consequenties heeft, zoals cardiomyopathie).

    Ook ik denk dat deze metabole disregulatie zich op diverse fronten kan manifesteren. De één krijgt diabetes, de ander een klinische depressie. Al jaren vraag ik me af of anorexia nervosa eigenlijk wel een zuiver ‘psychiatrische’ ziekte is. Volgens mij komt de pathologische insulineresistentie eerst en is die primair (dus geen gevolg van het hongeren, zoals nu wordt aangenomen).

  80. Om terug te komen bij sporten, Paleo Runner heeft een relevant interview met Tim Noakes: Low Carb Diet & Endurance Performance:

  81. Martijn zegt:

    Weet iemand hier of de auto immum ziekte van Graves (schildklier) ook een chromossom 16 ziekte is? Lijk mij interessant om te weten. Als die chromossom 16 problemen erfelijk zijn, en dat vermoed ik, dan zal ik toch mijn vrouw moeten gaan overtuigen van verdere graanbeperking bij de kinderen. Nu ben ik nog de enige oermens in huis ;-)….

    • Melanie zegt:

      Hoi Martijn
      Mijn moeder heeft Graves en ik Hashimoto. Toeval, volgens mijn internist. Geloof ik niet zo zeer in. Ik kan je wel vertellen dat mijn moeder al zo’n 5 jaar geen granen eet (op wat er in een leverworst ofzo zit verstopt na) want ze krijgt brood en pasta zo slecht weg sinds ze een kunstgebit heeft. Eigenlijk eet ze onbewust behoorlijk paleo. Opvallend genoeg slikt ze al ruim twee jaar nog geen 1/5e deel van de medicatie waar ze mee gestart is. Dus ik zou sowieso aandringen bij jouw vrouw (zelfs je gezin) om als een oermens met je mee te doen! Mijn gezin eet inmiddels ook voornamelijk paleo met af en toe rauwe melkproducten met kefir en dat gaat prima!

    • Is in elk geval nog niet op chromosoom 16 gelokaliseerd, Martijn. Geen idee dus.

      @Esther, even voortbordurend op anorexia nervosa, deze snippet is interessant. Als je die patiënten gaat force feeden, dan krijg je dit:

      As elegantly demonstrated by Mayer et al.7 by magnetic resonance imaging, weight gain in AN is associated with an increase in visceral and intramuscular fat depots, closely resembling the detrimental fat distribution of patients affected by several metabolic disorders associated with insulin resistance.

      AN is dus volgens mij een beschermingsmechanisme tegen het Standard Dutch Crap Diet, dat om de een of andere reden vooral bij meisjes in stelling wordt gebracht. En dat we vervolgens gaan ‘behandelen’ door die meisjes boterhammen met hagelslag op te dringen😦 .

  82. Micha zegt:

    @Melchior, Esther Dat doet me dan weer denken aan deze -overigens zeer speculatieve, maar niet minder interessante- post van Heisenbug:

    Now, let’s see. If women have a greater need for dietary, fermentable, prebiotic, gut bacteria-feeding fiber, would it perhaps stand to reason that they might suffer disproportionately from a modern Western diet devoid of that? Ummm:

    Taken together, autoimmune diseases strike women three times more than men. Some diseases have an even higher incidence in women.

    http://mrheisenbug.wordpress.com/2014/04/04/female-gut-fiber-autoimmune-do-women-need-more-fiber-than-men/

    hmmmmm…

  83. Ja, buitengewoon spannende en logische ‘speculatie’, Micha.

    Overigens krijg ik steeds meer twijfels rond het begrip ‘auto-immuniteit’. MS is een aardig voorbeeld. Peter Stys en Jeroen Geurts presenteren de laatste tijd ijzersterke observaties die erop duiden dat MS primair een hersenziekte met een niet auto-immune etiologie is en dat de auto-immunteit een epifenomeen is, een reactie van het gezonde immuunsysteem op sneuvelend myeline. Dit zou verklaren waarom alle prachtige immunotherapieën die we hebben wel de aanvallen sterk terugbrengen en ontstekingen effectief dempen, maar zero effect hebben op de progressie van de ziekte.

    Waar kennen we dat van? Nou, van bijna alle ‘auto-immuunziekten’…

  84. Off topic, maar leuk. Het publiek weet niet dat deze spreekster een actrice is (de feiten die ze presenteert zijn daarentegen 100 procent correct)🙂 :

  85. Martijn zegt:

    Hoi melanie en melchior, bedankt voor jullie antwoorden!
    Ben nu 6 maanden paleo, waarvan 6 weken strict geen graan en 6 weken medicijn vrij. De laatste keer kwam de graves na 8 maanden zonder medicijnen terug (en daarvoor resp. 1.5 jaar en 2.5 jaar, het gaat dus steeds sneller. Als ik de 8 maanden haal ben ik uiteraard zeer blij! Bij een jaar durf ik een n=1 te roepen! Ik denk dat mijn vrouw het. Ut dan ook wel zal inzien, langzaam neemt ze onbewust of misschien wel bewust, steeds meer over. Hoeveel troep zit hierin vraagt ze dan….😉

  86. Esther zegt:

    @ Melchior en Micha

    Vrouwen hebben ook veel vaker dan mannen depressies en angststoornissen. Die hangen erg nauw samen met oxidatieve stress en low-grade inflammation, waartegen insulineresistentie ook het eerste verdedigingsmechanisme van het lichaam is. Dan zijn we toch weer terug bij metabole rigiditeit, wat mogelijk het eerste symptoom zou kunnen zijn van een afgenomen insulinegevoeligheid. Nu ken ik toevallig heel veel mannen die knorrig worden als ze niet op tijd gevoerd worden. Ongezond zijn ze niet, ze zijn immers (nog) niet dik. Ik heb zo het idee dat die problemen bij vrouwen anders tot uiting komt dan bij mannen. Vrouwen worden depressief, anorexisch of auto-immuun, mannen krijgen hart- en vaatziekten. Hoe zit het met de man-vrouw verhouding in diabetes? Vrouwen zijn trouwens hard op weg om even vaak hart- en vaatziekten te krijgen als mannen, dus waarschijnlijk is het toch veel complexer…
    Ik ben een onderzoekslijn aan het opzetten naar de relatie tussen voeding en psychopathologie, vanuit genetisch-evolutionair perspectief. Alle hypotheses zijn welkom!

  87. marietsebiel zegt:

    Esther,
    “Jaarlijks horen 52.700 Nederlanders dat ze diabetes hebben. Dat zijn ongeveer evenveel mannen als vrouwen ”
    http://www.diabetesfonds.nl/artikel/diabetes-cijfers

  88. Ha Esther, dat is fantastisch!!!

    Ik wist niet zeker of je min of meer anoniem wilde blijven, maar mag ik naar je paleosite linken?

    Ik ga nadenken, maar vermoed alvast dat subtiele verschillen in gevoeligheid voor HPA-as dysfunctie een belangrijke rol spelen.

  89. bert zegt:

    melchior, ik weet niet.. waar je laatste reactie van 14 juni een reactie op was maar dat Van Gaal in zijn gezicht verandert was had was mij al langer, eerder opgevallen. Ik heb toen ook gedacht,…. wat ?! Zijn neus is nog niet opgeknapt ! En zijn buik is nog wel een broodbuik dus..

  90. Okay, Bert, 1-0 voor jou🙂 !

    Die buik is er volgens mij inderdaad nog.

  91. marietsebiel zegt:

    Maar de ‘jongens’ zitten toch echt op paleo/ LC. Het hotel waar ze verblijven ( 5 sterren ) mag niet voor ze koken. Ze hebben hun eigen kok mee.
    Dit is het resultaat, Tim Noakes, zou er groots mee zijn😉
    http://www.telegraaf.nl/telesport/voetbal/oranje/22740872/__Robben_snelste_voetballer_ooit__.html

  92. Corrien zegt:

    Hoop dat het idd alleen maar Paleo is. Zelf ben ik wat achterdochtiger en vroeg me al af of er geen doping-controle zou volgen op deze loopactie😉

  93. Martijn zegt:

    Zijn er nog andere aanwijzingen dat ons team paleo is? Zou wel geweldig zijn als dat zo blijkt te zijn en ze daarmee wereldkampione worden. Mooir tegenhanger voor de schijf van vijf😜

  94. a douwes zegt:

    boekweit meel ,en psyllium vezels een scheutje water met wat keltisch zeezout ,en dan pannen koeken bakken , is dat wel goed !!!!!!!!!!

  95. dojodelft zegt:

    Weet iemand hier iets van coeliakie > levercirrose > hepatocellulair carcinoom? Ben voornamelijk geinteresseerd in recidief naar verwijdering van de tumor en de noodzaak van levertransplantatie. Alvast bedankt

  96. Dojo, er gaat wel een stevige bel rinkelen, maar ik weet er het fijne niet van en bevind me in enigszins hectische off line omstandigheden. Ik kom erop terug. Misschien weet Gert meer.

  97. Gert van der Hoek zegt:

    Ik ga niet de dokter uithangen, ik lees zo links en rechts wat, meer is het niet.
    Het verhaal is een auto-immuun achtergrond met o.a. als gevolg leverproblermen, en tenslotte primaire leverkanker. Ik weet niet of een operatie gaat volgen, de vraag lijkt te zijn wat ;ná de operatie? Vanuit het Paleo Perspectief? Dat lijkt voor de hand te liggen: strikt Paleo, maar ook strikt laag in de koolhydraten: echt ketogeen. Dan kun je evt meteen aan de slag met het auto immuun protocol van Paleo Mom, want er zijn wellicht nog meer gevoeligheden. Metformine is interessant, zou gebruikt kunnen worden naast de chemo om hergroei en uitzaaïngen tegen te gaan. Is niet officieel bewezen.Er wordt wel aardig wat onderzoek mee gedaan, met verschillende soorten kanker. ook lever kanker:Voorbeeld van recent onderzoek: Effect of the anti-diabetic drug metformin in hepatocellular carcinoma in vitro and in vivo.- http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24806290

    Een ketogeen dieet en Metformine kunnen elkaar versterken? Metformine is makkelijk te verkrijgen via internet, wat vragen invullen, aangeven dat diabetes in het spel is, en je krijgt het de volgende dag in huis.In principe veilig te gebruiken. Let op: er zijn mogelijke bijwerkingen.(o.a flinke diarree; niet i.c.m. contrastvloeistof met jodium).. Coeliakie: check de samenstelling/bijsluiter of er evt tarwezetmeel als vulmiddel wordt gebruikt,

    Dit is wat bij mij bovenkomt, ik ben geen deskundige. Wat ik wel zeker wee:er zijn mensen die hier lezen en/of posten die er veel meer van weten.

  98. Louise zegt:

    Art Ayers heeft juist vandaag een nieuwe post over migrerende microbiota als bijdragende factor aan kanker, dus werken aan een gezond microbioom lijkt ook hier weer heel belangrijk.

  99. dojodelft zegt:

    De stap van glutenvrij naar paleo is niet groot, maar ik denk niet haalbaar voor de betreffende persoon. Doch thans bespreekbaar natuurlijk.

    Mijn interesse gaat vooral uit naar de noodzaak voor levertransplantatie. Dat wordt als behandeloptie benadrukt alsof de levers als warme broodjes over de toonbank gaan. Toch is het leven met een transplantatie orgaan zeker geen ‘walk through the park’. Deze optie wordt benadrukt omdat recidief binnen 5 jaar in 70% van de patienten met een cirrose zeker is. Nu vraag ik me af of dit ook geldt voor niet alcoholische levercirrose, maar in dit geval ontstaan door niet gediagnosticeerde coeliakie (58 jaar). Nu gluten uit het dieet zijn vraag ik me af of de incidentie van recidief net zo groot is. De leverspecialist geeft hier geen antwoord op. Die blijft maar benadrukken dat er ooit alcohol is geconsumeerd. In mijn beleving is dat te kort door de bocht. Mijn gevoel zegt dat er een verschil kan zitten op het risico van recidief en de oorzakelijkheid van de cirrose (alcahol, hepatitis etc etc). Vooral ook omdat de leverfunctiewaarden allemaal goed zijn.

  100. Blijkbaar is transarteriële chemo embolisatie geen optie?

    http://www.radioembolisatie.nl/

  101. Zeven zegt:

    Dojo, begrijp ik nu goed dat er op dit moment geen sprake is van recidief, maar dat desalniettemin de behandelend specialist levertransplantatie adviseert? Of is er sprake van recidief, en jij vraagt wat de opties zijn wanneer er geen transplantatie wordt gedaan?

  102. dojodelft zegt:

    Geen recidief nu maar eerste tumor, behandelprotocol is als volgt voorgesteld gedeeltelijke operatieve resectie van de lever en dan transplantatie voordat er recidief ontstaat. Blijkbaar is zeker dat er recidief optreedt, maar ik ben niet overtuigd. Vooral omdat deze tumor zeer vroeg ontdekt is.

  103. Zeven zegt:

    Dank je wel, dat is duidelijk. Zelf totaal geen medicus, maar kijk even of dit een standaard protocol is in meerdere ziekenhuizen of alleen in dit ziekenhuis. Naast de links naar onderzoeken die gepost zijn. Heel veel sterkte gewenst voor degene om wie het gaat.

  104. Dojo, waarom zou er recidive optreden als de oorzaak van het probleem wordt weggenomen? Zelfs mainstream coeliakie organisaties adviseren watchful waiting op een glutenvrij dieet.

    Treatment
Treatment with a gluten-free diet in patients with both celiac disease and liver disease can lead to prevention of hepatic failure even in severe cases where liver transplantation is being considered.

    http://www.celiaccentral.org/Celiac-Disease/Related-Diseases/Liver-Disease/51/

    Voor zover ik kan nagaan is het hepatocellulair carcinoom secundair aan de cirrose. De cirrose is gedocumenteerd omkeerbaar met een strikt glutenvrij dieet (veel NAFLD in de non coeliakie-populatie is glutengerelateerd, maar dat terzijde). Over het risico op recidief van de kanker bij mensen die strikt glutenvrij zijn kan ik helemaal niets vinden. Als ik jullie was zou ik aan de arts vragen naar de evidence. Is het zijn ervaring dat de kanker terugkeert bij patiënten van wie hij zeker weet dat ze na de behandeling 100% glutenvrij zijn, of is zijn advies gebaseerd op waarnemingen in de algemene coeliakie-populatie, waarin compliance te wensen overlaat?

    Leven met een donororgaan is inderdaad geen walk through the park. Paleo wel🙂 .

    Veel sterkte gewenst, met het besluit en met het probleem.

  105. dojodelft zegt:

    Melchior en anderen, super bedankt voor de reacties. Het helpt mij de goede richting in. Hoewel ik een complete leek ben, ben ik geschrokken van het kennisniveau of de bereidheid om patientvragen te beantwoorden van specialisten. Gelukkig kom ik (met uitzondering van de spoedeisende hulp oeps) zelf nooit in het ziekenhuis. Maar het vertrouwen in de stand van wetenschap en praktijk van de Nederlandse gezondheidzorg is bij mij wel naar een dieptepunt gezonken nu.

    Ik heb het behandelprotocol voor hepatocellulair carcinoom van het Zorginstituut Nederland gevonden. En hoewel daarin transplantatie als behandeloptie wordt benoemd, kan ik de noodzakelijkheid (dus het door de arts benoemde recidief) er voor niet echt terugvinden. Vooral niet bij een eerste stadium tumor. Maar goed de tekst is misschien te wetenschappelijk voor mij om er iets van te maken.

    Ik ga vragen naar de evidence en op zoek naar een specialist met meer ervaring op gebied van coeliakie voor een tweede opinie. Het zou helemaal goed zijn natuurlijk als de cirrose omkeerbaar is. Wat misschien reeel tot de mogelijkheden behoort, omdat de leverfunctie nog prima in orde is.

    “Is er een relatie tussen levercirrose en de late coeliakie diagnose?”, “ja dat kan, maar 1 glas alcohol per dag is voor een vrouw echt veel te veel”.

    “Is er een verschil tussen levercirrose door coeliakie en alcohol?”… geen antwoord. “Absoluut geen alcohol meer mevrouw, anders komt u niet in aanmerking voor de wachtlijst.”

    Bedankt allemaal🙂

  106. Dojo, de cirrose is absoluut omkeerbaar. Dr. Stephan Guyenet heeft daar enkele jaren geleden een paar uitstekende posts aan gewijd. Naast (in dit geval) volledige eliminatie van gluten is ook belangrijk dat een eventuele hoge inname van linolzuurrijke plantaardige oliën en fructose wordt teruggebracht. Verder helpt een hoge inname van choline (bijvoorbeeld eierdooier). Ook verzadigd vet is hepatoprotectief. Verder kwam ik gisteravond een onderzoek tegen waarin vitamine K2 het risico op recidief van hepatocellulair carcinoom in de normale (non celiac) populatie vrij fors verlaagde. Ik moet even zoeken naar de link.

    De grote vraag is of het risico op terugkeer van kanker vast zit aan de gluten-geïnduceerde cirrose of niet. Ik kan er niets over vinden, maar zou het vreemd vinden als het niet zo is.

    Cirrose is overigens cirrose, of die nu wordt veroorzaakt door gluten, alcohol, fructose of linolzuur.

  107. Blijf luisteren naar opinieleiders als Kok, Seidell, Brouns, Schutte, Veerman en het Bakkersgilde, eet je dagelijkse gezonde volkorenboterhammen en houd de misere in stand🙂 :

    http://www.ncbi.nlm.nih.gov/m/pubmed/25043259/

    Dietary gluten increases natural killer cell cytotoxicity and cytokine secretion.

    Authors

    Larsen J, et al. Show all

    Journal

    Eur J Immunol. 2014 Jul 10. doi: 10.1002/eji.201344264. [Epub ahead of print]

    Abstract

    Dietary gluten influences the development of type 1 diabetes (T1D) in non-obese diabetic (NOD) mice and biobreeding rats, and has been shown to influence a wide range of immunological factors in the pancreas and gut. In the present study, the effects of gluten on NK cells were studied in vitro and in vivo. We demonstrated that gliadin increased direct cytotoxicity and IFN-γ secretion from murine splenocytes and NK cells towards the pancreatic beta-cell line MIN6 cells. Additionally, stimulation of MIN6 cells led to a significantly increased proportion of degranulating C57BL/6 CD107a(+) NK cells. Stimulation of C57BL/6 pancreatic islets with gliadin significantly increased secretion of IL-6 more than 9-fold. In vivo, the gluten-containing diet led to a higher expression of NKG2D and CD71 on NKp46(+) cells in all lymphoid organs in BALB/c and NOD mice compared with the gluten-free diet. Collectively, our data suggest that dietary gluten increases murine NK-cell activity against pancreatic beta cells. This mechanism may contribute to development of T1D and explain the higher disease incidence associated with gluten intake in NOD mice. This article is protected by copyright. All rights reserved.

  108. dojodelft zegt:

    Ha Melchior, ik had gisteren een vreemd kijkende specialist voor mijn neus. Ik vroeg of het mogelijk was om cirosse om te keren. Een grote frons op het voorhoofd…antwoord: “Hmmm ja… iets met cholesterol verlagers, maar hmmm nee er zijn nu nog geen pilletjes voor”. Ik moet hier uit concluderen dat het mogelijkheid is voor de betreffende patient, maar het in dit geval niet voorkeur heeft, want het wordt duidelijk niet als behandeloptie onderzocht. Een levertransplantatie geeft de grootste overlevingskans volgens de specialist en daarmee is het klaar. Een goede vraag dus voor een tweede opinie.

    Dank je wel

  109. apaulonia zegt:

    @ dojodelft – Van een arts, Henk Franssen (www.genezendvermogen.nl) heb ik ooit gehoord dat je een second opinion het beste in het buitenland kan laten doen. In Nederland wordt er blijkbaar gewerkt met protocollen, waardoor er bijna altijd een zelfde diagnose en behandeling wordt gekozen. Ik heb hier zelf, gelukkig, geen ervaring mee. Deze week hoorde ik nog van iemand die bij de Duitse grens woont, dat ze al maanden uit het arbeidsproces was vanwege hernia en andere problemen. Een second opinion bij de buren leverde meteen resultaat op. Meteen op gesprek en behandeling kon meteen beginnen, met een totaal andere insteek dan in Nederland. Toen ze koos voor behandeling in Duitsland, krabbelde de arts in Nederland terug (die wilde meteen opereren) en zei dat het ook anders kon. Als je verzekering toestemming geeft, in Duitsland zijn de behandelingen 30% goedkoper. De taal kan natuurlijk een obstakel zijn, maar wie weer de moeite waard om even te onderzoeken. Succes.

  110. Corrien zegt:

    @Apaulona
    Ook jouw kennis is misschien beter af met een (antibioticakuur en vervolgens een) paleo-dieet/lifestyle.
    https://melchiormeijer.wordpress.com/2013/05/10/paleo-en-de-bacterie-die-acne-en-hernias-veroorzaakt/

  111. lone zegt:

    na de diagnose coeliakie, ging ik meer rijst eten, avond eten en rijstwafels, veeeeeel rijstwafels.. voelde me niet echt veel beter worden, dus na 2,5 jaar de rijst geschrapt. als ontbijt maak ik vaak smoothies en gooide er voor de vulling wel eens havermout door. ook mee gestopt, en na een ‘superfood-cake’ met haver weet ik het helemaal zeker: voor mij geen enkele graansoort meer! wat was ik ziek van die cake! wat nou, superfood! bij een compleet paleo menu val ik enorm af, dus ik hou toch maar de aardappels op het menu.
    iets anders, fibromyalgie valt ook onder de auto-immuumziektes, kan je me daar meer over vertellen? dank!

  112. Hoi Lone,

    Ik ben erg blij met deze reactie. Het is een hardnekkige mythe dat mensen met coeliakie klaar zijn als ze maar gluten vermijden. Ze worden dan beter, maar niet goed. Dat is logisch. Het punt is namelijk dat alle granen (lees: zaden van grasachtigen) prolaminen en glutelinen bevatten, in verschillende concentraties en configuraties. Ze zijn allemaal onafbreekbaar voor mensen en in meerdere of mindere mate immunotoxisch. Zeïne in rijst en avenine in haver belagen de darm van een coeliakiepatiënt iets minder agressief dan gluten, maar ze zijn allerminst neutraal.

    Dit geldt overigens ook voor de horden ‘gezonde’ mensen die denken dat granen geen nadelige effecten op hun gezondheid hebben.

    Fibromyalgie is het gevolg van mitochondriële dysfunctie, ofwel het niet goed functioneren van de energiefabriekjes in je cellen, meestal een gevolg van jarenlang overmatig belasten van het glucosemetabolisme, ofwel van een vanuit evolutionair perspectief onnatuurlijk aanbod van koolhydraten. Wanneer de lichaamscellen nooit de kans krijgen om voornamelijk vet te verbranden (beta-oxidatie), ontstaat metabole inflexibiliteit en gaan de mitochondriën op den duur haperen. Glucosemetabolisme veroudert. De uitingsvormen zijn legio, maar fibro is er één van.

    Bij vrijwel alle uit mitochondriële dysfunctie voortvloeiende ziektebeelden lijkt een ketogene voeding – waarbij het lichaam wordt geforceerd om vet te verbranden, waardoor uiteindelijk alle dysfunctionele energiefabriekjes worden opgeruimd – soelaas te bieden. Er zijn veel n=1’nen van mensen die op een strikt koolhydraatbeperkte (ketogene) paleovoeding van hun pijnen afkwamen. Als de mitochondriële dysfunctie is hersteld, kan eventueel worden teruggekeerd naar een normaal paleopatroon, ofwel naar de normale mensenvoeding zoals gepresenteerd op Het Bierviltje.

    Te veel gewicht verliezen kan inderdaad een probleem worden. Als jij niet degene met fibro bent, probeer dan krachttraining en eet lekker veel (paleo) koolhydraten en vet. Binnen een paleocontext is dat altijd nog (veel) minder dan binnen een Typisch Nederlandse context.

    • Lone zegt:

      wow! dank je voor je uitleg. zoals jij het te ´technisch´ beschrijft, zo voelt het inderdaad. kan je die disfunctionele energiefabriekjes al vanaf de geboorte mee hebben gekregen? al vanaf heel jong heb ik heel weinig energie en vroeger werd niet verder gekeken dan ijzer tekorten en dat was en is nog steeds altijd goed. daarom weet ik pas sinds mn 37e dat ik coeliakie heb, als kind móest ik brinta eten: want dat is gezond! melk en tarwe….!! maar al die tijd heb ik dus blijkbaar enorme roofbouw op mijn lijf gepleegd. ik vind het heel lastig om nu de juiste weg daarin te vinden qua voeding etc. want ik ben waarschijnlijk wel degene met fibro, bij het woord krachttraining krijg ik al pijn in mn lijf en word ik nerveus.
      maar goed, ik blijf verder zoeken en jouw site lezen!
      groet, Lone

  113. Circulating zonulin levels in newly diagnosed Chinese type 2 diabetes patients

    http://www.diabetesresearchclinicalpractice.com/article/S0168-8227(14)00380-5/abstract

    Conclusions

    Serum zonulin levels are significantly elevated in newly diagnosed Chinese Type 2 diabetes patients, and are associated with dyslipidemia, inflammation and insulin resistance, indicating a potential role of zonulin in the pathophysiology of type 2 diabetes in Chinese.

    Verwachte reactie van tarwepusher Fred Brouns: “Ja, maar dat zijn Chinezen!”

  114. Uitzonderingsreactie. Belangrijk nieuws van de Universiteit van Lund. Meer bewijs dat gluten een causale rol speelt in de etiologie van diabetes type 1. Robert Hoenselaar zal er ongetwijfeld het nodige tegen in te brengen hebben (muizenstudie, niet bewezen in een RCT met 25.000 kinderen in elke arm), maar ik adviseer verstandige mensen met kinderen om het zekere voor het onzekere te nemen.

    Google translate:

    Wit brood, pap en pap kan verklaren waarom zo veel Zweden worden beïnvloed door zowel type 1 diabetes en coeliakie. Het nieuwe onderzoek toont.

    Zweedse kinderen worden meer door de dubbele diagnose van type 1 diabetes en coeliakie dan in andere landen beïnvloed. Een op de tien kinderen met diabetes type 1 te ontdekken later in het leven dat ze intolerant zijn voor gluten. Lang geloofd dat er genetische verklaringen, maar het nieuwe onderzoek toont aan dat onze gluten-rijk dieet verergert de problemen.

    Te veel gluten in de voeding van kinderen jonger dan een jaar wordt vermoed niet alleen het risico met glutenintolerantie maar ook ziekten zoals type 1 diabetes, inflammatoire darmziekte, astma en reuma verhogen. Ze zijn allemaal zogenaamde auto-immuunziekten.

    Zeer pap en pap
    De kinderarts Emma Alder Creutz heeft de Deense en Zweedse kinderen met elkaar vergeleken en zijn in staat om aan te tonen dat de Zweedse kinderen hebben hogere niveaus van antilichamen tegen gluten dan de Deense, niets om aan te geven dat de voeding speelt een rol geweest.

    – Ik denk dat het komt omdat we eten veel meer tarwe in Zweden, voornamelijk in de vorm van pap en pap voor onze jonge kinderen en daarnaast hebben we eten meer wit brood ouder, dan zij in Denemarken. De gegevens wijzen erop dat de voeding is van groot belang voor de ontwikkeling van type 1 diabetes en andere auto-immuunziekten, zegt kinderarts Emma Adlercreutz die week presenteert een proefschrift over gluten en type 1 diabetes bij de Universiteit van Lund.

    Een ander groot verschil is de manier waarop wij fokken onze baby’s. In Zweden, het glutengehalte van het dieet zeer hoog bij kinderen jonger dan een jaar, in vergelijking met andere landen. Geen enkel ander land geven hun kinderen zo veel pap en pap als de Zweden doen.

    Civiele lichaam
    De afgelopen 20 jaar hebben een explosieve toename van auto-immuunziekten wereldwijd gezien. Er zijn ziekten waarbij het immuunsysteem wordt overactieve en begint te vallen zijn eigen lichaam. Coeliakie ziekte slaat antilichamen tegen intestinale celwand, bij diabetes, is de pancreatische bètacellen die verdwijnen en daarmee de mogelijkheid om insuline te verliezen. Andere belangrijke ziekten die worden veroorzaakt door de civiele het lichaam is een chronische darmontsteking, astma en reumatische aandoeningen.

    Glutenvrije muizen
    Dus wat is de gluten die het risico in het maken ons ziek? Veel onderzoekers vermoeden dat gluten het vermogen om het immuunsysteem, die weer in beweging zet de auto-immuunziekten, in het bijzonder diabetes type 1. Deense wetenschappers hebben dierproeven met muizen gefokt om diabetes type 1. ontwikkelen activeren als de muizen werden glutenvrij dieet het aandeel viel muizen ontwikkelde de ziekte aanzienlijk.

    Emma Adlercreutz zijn vooruit gegaan met de experimenten te onderzoeken wat scheidt de muizen die de gluten dieet van de glutenvrije ontvangen. Ze vond dat een speciaal type witte bloedcel getroffen bij de muizen die voedsel ontvangen met gluten in. Wetenschappers weten al lang dat veranderingen op precies de witte bloedcellen maakt het mogelijk om vreemde organismen in het lichaam doden, en is betrokken bij kanker afweer van het lichaam. Maar het is ook gebleken actief te zijn wanneer het lichaam ontwikkelt autoimmuunziekten. Zo lijkt het glutenvrije dieet betekent dat de muizen geen diabetes type 1 net als muizen die normaal dieet.

    Trend dieet
    Er zijn veel mensen die zich te onthouden van het eten van gluten, hoewel ze niet werden gediagnosticeerd met coeliakie. Veel mensen vinden zichzelf beter te voelen, en er zijn mensen die beweren dat gluten inderdaad is een gif dat leidt tot ontstekingen in het lichaam.

    Heeft uw onderzoek ter ondersteuning van het glutenvrije trend dat veel omarmen nu?

    – Sommige onderzoek heeft aangetoond dat er een soort van gluten gevoeligheid die niet gebruikelijk is gluten-intolerantie. Mensen met maagproblemen hebben vaak het gevoel dat ze worden steeds beter op glutenvrij dieet, zegt Emma Adlercreutz.

  115. “Een ander groot verschil is de manier waarop wij fokken onze baby’s.”

    Ha, ha, ha. Google is pricesless. Van ‘voeden/groot brengen’ maakt het ‘fokken’.

    Cheers!

  116. Gert van der Hoek zegt:

    Duidelijk verhaal over de gewoonten in Zweden, ik heb het als eens meer ergens gezien, heb je nog een linkje Melchior?

    AHS Nederland nieuws? Geweldig! We gaan het zien.

  117. Nog niet Gert, haar PhD-dissertatie moet nog verschijnen.

  118. Corrien zegt:

    “Een ander groot verschil is de manier waarop wij fokken onze baby’s. In Zweden, het glutengehalte van het dieet zeer hoog bij kinderen jonger dan een jaar, in vergelijking met andere landen. Geen enkel ander land geven hun kinderen zo veel pap en pap als de Zweden doen.”

    Nog iets leuks uit dezelfde alinea
    Heb ooit eens een oud-verpleegster horen zeggen dat ze zich verbaasde dat die kinderen tegenwoordig ‘zo vroeg groot moeten worden’. “Ouders gaan steeds vroeger experimenteren met brood. Wij deden dat vroeger niet voor het jaar. Dan is de spijsvertering daar nog niet klaar voor”

    Kennelijk was die link al eerder bekend. Gooi er nog een beetje Monsanto en altijd appelsap of melk als ‘zoethoudertje’ in en de eerste stappen zijn gezet….

  119. Gert van der Hoek zegt:

    HKet was niet diabetes 1, maar coeliakie dat ik gezien had in Zweden. Ook daar een relatie gevonden met de zeer vroege glutenrijke pap.

    Als je aan het snuffelen bent, lijkt het er sterk op dat heel lang in Zweden de genetische kaart gespeeld werd om het hele hoge percentage kinderen met coeliakie te verklaren. Dat is gebruikelijk in de medische wereld als men geen andere verklaring heeft, of een andere verklaring niet wil aannemen. Dat zie je ook met diabetes 1 en allerlei andere chronische aandoeningen.

    INFANT DIET PLAYS A ROLE IN THE DEVELOPMENT OF CELIAC DISEASE

    10/9/2012
    In the mid-1980s, Sweden experienced a dramatic increase in the prevalence rates of celiac disease in children under two years old. Then, after 1996, the prevalence rate dropped. Led by Anna Myléus, researchers from the University of Umeå in Sweden began to examine the rise and fall of the statistics.
    In the early ‘80s, Swedish nutritionists advised new parents to keep their babies gluten-free until they were six months old, contrary to prior advice to give infants small amounts of gluten-containing foods when they were four months old. While this advice was given in the hopes of preventing celiac disease, the opposite actually occurred; celiac disease rates quadrupled in children under the age of two.

    Interestingly, the change in infant diet advice is just one factor contributing to the epidemic. During the epidemic, baby food manufacturers also increased the flour used in their powdered porridge, therefore increasing the amount of gluten consumed by infants. Researchers have observed that babies who were weaned from breastfeeding at the same time gluten was introduced to their diets had a higher risk of developing celiac. The average length of time infants were breastfed increased from 1984 to 1996. Researchers speculate that this could perhaps explain the decrease in the number of children who later came to be diagnosed with celiac disease that were born near the end of the epidemic.

    http://www.celiaccentral.org/research-news/celiac-disease-research/infant-diet-plays-role-in-development-of-celiac-disease-8713/pg–4/

  120. Hans zegt:

    Ha , op het gevaar af dat Alex mij ( weer terecht ) wijst waar het al geplaatst was , met de zoekfunctie kon ik het niet vinden dus , liever 2 x posten dan helemaal niet …… 😉
    http://www.brusselnieuws.be/nl/eten-en-drinken/culinair-ontdekt-gluten

  121. Gert van der Hoek zegt:

    Via Peter Hyperlipid een link naar een fantastische verhaal over een interessant gevolg van het consumeren van gluten.

    https://rosemarycottageclinic.wordpress.com/2015/06/07/the-chemical-warfare-on-your-plate/

    Als je dit gelezen hebt, verlang je niet terug naar een volkorenboterham.

  122. Louise zegt:

    Interessant!
    Zou het hormeseverhaal niet net zo goed opgaan voor granen en peulvruchten?

  123. Hansepans zegt:

    Ik ben nu al een maand of tien vrij van graan. Mijn N=1 (totaal irrelevant, allemaal anekdotisch natuurlijk):
    – geen pukkels meer
    – arthritis in mijn voet is verminderd
    – astma is zo goed als weg, “puffers” liggen al maanden ongebruikt in de kast
    – 10 kilo kwijt
    – bloeddruk 115/70, waar ik “in topconditie” 140/80 liet optekenen

    Overigens ben ik meer LCHF dan Paleo.
    Wat verder opvalt: ik kan lachend een dag zonder eten en dan ook nog 50 km fietsen. Ik snap eigenlijk niet zo goed dat ik dan nog zo energiek ben.

    Aangezien ik aanleg heb voor DMT2 ga ik nog maar even door in dit stramien.

  124. Gert van der Hoek zegt:

    Interessante uitkomst van een onderzoek bij Coeliakipatienten die glutenvrij aten. Ze kregen een flink hoger gehalte aan kwik in het bloed: een 4 voudige toename.

    Waarom blijft de vraag. Relaties met visconsumptie en amalgaamvullingen hebben ze uitgesloten. Het kan ongunstig zijn of juist gunstig voor de gezondheid. Apart.

    [url=http://www.hindawi.com/journals/grp/2015/953042/]Increased Mercury Levels in Patients with Celiac Disease following a Gluten-Free Regimen[/url]

  125. Alex zegt:

    http://www.hindawi.com/journals/grp/2015/953042/
    Increased Mercury Levels in Patients with Celiac Disease following a Gluten-Free Regimen

  126. Gert van der Hoek zegt:

    Dank Alex, maar nu weet deze digibeet nog niet hoe het moet…

  127. Alex zegt:

    [url=http://www.hindawi.com/journals/grp/2015/953042/] Increased Mercury Levels in Patients with Celiac Disease following a Gluten-Free Regimen[/url]

  128. Alex zegt:


    Gut flora, Microbes and your Health – “It Takes Guts”


    Gluten: A Gut Feeling

  129. emma zegt:

    Over dat 4x hogere kwikgehalte in het bloed van mensen met coeliakie die gluten-vrij gingen, ik denk dat het daarvan een logisch gevolg is.
    Kwik zorgt er als de beste voor dat juist de ontgifting van zware metalen, zoals ook kwik zelf, op den duur wordt gesaboteerd. Kwik dat je binnenkrijgt door het eten van vis, vooral ook door amalgaamvullingen, vaccins en milieu. Het kwik blijft dus in het lichaam.
    Kwik maakt ook dat gluten/caseine niet meer goed kunnen worden verwerkt, (ofwel: kwik saboteert het microbioom) wat op den duur weer kan zorgen voor coeliakie. Neemt iemand met coeliakie (vooral door kwik dus) dan geen gluten meer, dan kan het metabolisme zich herstellen, waardoor ook de ontgifting van zware metalen weer op gang kan komen. Dat vrijkomende kwik moet je dan dus wel in bloed en urine terugzien. Het is de vraag of dat altijd gunstig is .

  130. Pingback: Twee symposia in drie weken | Voeding en Psyche

  131. Ook hart- vaatlijders hebben hogere zonuline-expressie.

    http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/27353603

    Niet alleen gluten, ook een te rijke flora in de dunne darm induceert abnormale zonuline-expressie. Eet meer vezels (not)🙂 !

  132. Marietsebiel zegt:

    Aha, nog een goede reden om de vezels eruit te gooien !!!

  133. Louise zegt:

    Interessant is dat de kinderen met coeliakie (of wat ook) het niet goed deden op alleen eiwit en vet, maw langdurig zero carb schijnt toch niet zo goed te werken.
    Het eerstgenoemde dieet is het SC dieet. Het legt vooral de nadruk op koolhydraten. GAPS legt meer de nadruk op vetten.
    SIBO-specialisten Siebecker en Pimentel adviseren voor zware SIBO-gevallen een combinatie van SCD dan wel GAPS met low fodmap. Zie bv http://www.siboinfo.com/handouts.html
    Er blijft wel weinig over als je ook de nachtschades eruit gooit!

    Misschien is resistent zetmeel minder een probleem? Veel bananen ging wel goed bij de kids. Ik begreep dat bij infusen met elementaire voeding tegenwoordig RS wordt toegevoegd om Clostridium difficile te voorkomen. Een beetje voer hebben de good guys toch nodig, blijkbaar. Maar geen fructose of oligofructose oid.

  134. Gert van der Hoek zegt:

    Voor de liefhebbers: ik kwam vandaag op Amazon “Grain Brain” van Perlmutter tegen voor € 0,99 .

  135. slamix zegt:

    Melchior schrijft: “In het van voedselvoorziening afgesneden deel van Holland daalde de mortaliteit onder bananenkindjes (zo genoemd omdat proefondervindelijk was vastgesteld dat ze overleefden wanneer ze alleen bananen te eten kregen) in korte tijd naar nul.”

    Serieus Melchior? Denk je echt dat er tijdens de hongerwinter, “in het van in het van voedselvoorziening afgesneden deel van Holland” geen brood, maar wel bananen in overvloed waren om deze kinderen mee te voeden? Dit is ook niet wat Dr. Fasano in bovenstaand filmpje beweert, overigens. Misschien eerst eens goed luisteren wat hij verteld, dan een stukje schrijven?

    • Beste slamix,

      Je leest niet goed. Er staat niet dat de patiëntjes van Dicke bananen te eten kregen. Er staat dat deze kindjes destijds ‘bananenkindjes’ werden genoemd omdat eerdere pioniers hadden ontdekt dat coeliakiepatiëntjes overleefden op een dieet van uitsluitend bananen. En dit is exact wat Fasano zegt.

      Misschien eerst goed lezen en luisteren voor je een reactie schrijft?

      • Domheid is een ziekte. Je mag lijders eraan net zo min veroordelen als lijders aan bijvoorbeeld metabool syndroom (de twee aandoeningen zijn overigens etiologisch gerelateerd). Maar mijn god wat wordt domheid irritant als het gepaard gaat met een vals gevoel van superioriteit. Logisch dat zulke mensen vrijwel altijd onder een idiote, niet te plaatsen alias reageren.

      • slamix zegt:

        Sorry Melchior, misschien was ik te voorbarig. Ik dacht dat ik dit uit je tekst kon opmaken:

        “…in het van voedselvoorziening afgesneden deel van Holland daalde de mortaliteit onder bananenkindjes naar nul…”.

        Want dat staat er namelijk. En dus dacht ik: zijn dit inderdaad “bananenkindjes”, die het dieet voorgeschoteld kregen zoals door Sidney V. Haas beschreven in zijn thesis “the value of the banana in the treatment of celiac disease” uit 1924? Hoe kwam men in de hongerwinter dan aan bananen?

        In mijn oneindige naïviteit dacht ik dat het misschien belangrijk was om bij dit onderwerp, wat toch nog steeds controversieel is (kijk maar naar de reactie van dr. Pollan), vooral nauwkeurig te blijven. Fout mijnerzijds, sorry.

        • Ojee, sorry voor mijn super chagrijnige reactie dan, slamix. Als er normaal valt te praten trek ik mijn giftige pijl graag weer terug🙂 . Ik snap de verwarring wel, maar ik ben inmiddels behoorlijk thuis in de materie en weet natuurlijk dat Haas met de term ‘bananenkindjes’ kwam. Staat dat niet in de tekst? Het zou kunnen (ik weet soms niet meer wat ik waar heb geschreven), maar dan nog impliceert het gebruik van de term geenszins dat Dicke ‘dus’ bananen aan de kids onder zijn hoede gaf.

          Zand erover. Natuurlijk is de zaak controversieel! Fasano komt in oktober naar ons symposium in Leiden en gaat dan in debat met een tegenstander. Dat wordt spannend!

  136. Aldert zegt:

    Mijn moeder zei altijd als ik geen trek meer had in mijn slamix, “Dat kun je best op, het is maar wind en water…”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s