Zijn veel moderne ziekten dan toch infectieziekten?

154789-y84nPbQfBHKsHzia

Twitter is een fantastisch medium. Een beetje verslavend, je moet er mee om leren gaan, maar een potentiële goudmijn. Zo weet ik sinds ik Dolf Jansen volg dat Linda de Mol 70 is, iets waar je toch een hoop mee kunt.

Ian Spreadbury, die zoals iedereen die hier wel eens komt buurten weet wat mij betreft met stip het beste verklaringsmodel voor de grote metabole ziekten heeft, zit niet op twitter. Maar hij kijkt er wel!

En zo kon het gebeuren dat ik onlangs een mailtje van hem kreeg. Ik kwam na een zuiver utilitair heuveltraininkje – voor een laaglander als ik blijft het exotisch dat je hoogte weg moet slikken als je van huis naar het station en vice versa fietst, terwijl je gewoon in Nederland bent – thuis, opende mijn mailbox en daar stond het: Ian Spreadbury. Ik dacht even dat iemand een grap had uitgehaald, maar nee hoor, het was een vriendelijk antwoord op een door mij op twitter gestelde vraag, namelijk of The Spread daadwerkelijk het percentage koolhydraten in chyme had gemeten om op die evolutionair ‘normale’ 23% limiet te komen. Nee, dat had hij niet, schreef hij, dat zou een dure grap worden, maar hij nam aan dat zijn calculatie de werkelijkheid aardig benadert. Ik voelde me als een Rolling Stones fan die out of the blue wordt benaderd door Mick Jagger. Daar moest hij hartelijk om lachen, want in werkelijkheid is de toekomstige Nobelprijswinnaar natuurlijk ook maar een roepende in de woestijn. Zo heb ik professor Noakes diverse malen, de laatste keer face to face, gesmeekt om Spreadbury’s geniale synthese te lezen, maar ik betwijfel of hij het inmiddels heeft gedaan.

Ter leering ende vermaeck stuurde Spreadbury een artikel mee dat in september is gepubliceerd in het Journal of Oral Microbiology: Can Oral Infection Be a Risk Factor for Alzheimer’s Disease? Ik las het gisteravond pas goed. Wat moet je tenslotte anders doen op zo’n ordinaire vreetfeestdag als je het vieren van de zonnewende, twee dagen eerder, wel genoeg vindt. De paper is zonder meer aanleiding voor een kattenbelletje. Zacht uitgedrukt.

Het mag inmiddels genoegzaam bekend worden verondersteld dat wij mensen in de eerste plaats grote, ietwat gecompliceerde reactorvaten zijn voor een schier onmetelijke verzameling micro-organismen. Het genoom van de bacteriën, virussen en fungi die de dienst uitmaken (ons microbioom) is vele, vele malen groter, complexer en machtiger dan ons ‘eigen’ genoom. Bacteria rule the world en als je geluk hebt ben je gezegend met een microbioom dat erop aan stuurt samen met jou zo lang mogelijk van de partij te zijn. Het microbiologische ecosysteem waarmee wij co-evolueerden voert een hoofdzakelijk vriendelijke dialoog met ons genoom, misschien wel de belangrijkste reden voor de hoegenaamde afwezigheid van metabole ziekten in jager/verzamelaars.

Ik zal je niet gaan vermoeien met de fascinerende details van deze paper. Lees hem aandachtig of neem van me aan dat de auteurs zo ongeveer bewijzen dat Late Onset Alzheimer’s Disease (LOAD), de overwegend bij ouderen optredende huis, tuin en keuken variant van de ziekte van Alzheimer, een zuiver infectieuze etiologie heeft. Met name bepaalde spirocheten die verantwoordelijk zijn voor parodontitis – een inmiddels epidemische landbouwziekte waarbij de structuren die tanden en kiezen een stevig fundament verschaffen door een agressief ontstekingsproces worden afgebroken – reizen via bloedcirculatie en zenuwbanen gemakkelijk naar het brein, waar ze bij mensen met het ‘juiste’ genotype hersencellen naar hun ratsmodee kunnen helpen, daarbij geholpen door giftige metabolieten van die bacteriën (zoals LPS) en een uit de bocht schietende immuunrespons. De zogenoemde amyloïde plaques die bij autopsie in de hersenen van Alzheimerpatienten worden gevonden, spelen geen oorzakelijke rol in het ziekteproces, maar zijn de restanten van een verdedigingssysteem: amyloïde beta is een krachtig breedspectrum antibioticum. Dat helaas bij telkens terugkerende episodes van bacteraemie uit de zieke mond geen soelaas meer biedt. De agressieve mondbacteriën worden bij hun zenuwslopende werk vaak geholpen door het virus herpes simplex I, een voor beide pathogenen zeer lucratieve stealth combinatie waartegen geen tandvlees en geen brein bestand is. Ze stellen ook nog eens op een onvoorstelbaar clevere manier hun ijzerbehoefte zeker, maar dat terzijde.

Neem nog een kerstkransje.

Waarom deelt The Spread deze paper met mij, één van zijn 6 groupies? Antwoord: Omdat de infectieuze etiologie van de oude heer Alzheimer direct relevant is voor zijn eigen werk. Heel kort door de bocht luidt zijn hypothese, en schrijft u even mee, ook daar achter in de klas, als volgt (zie ook het sterk vereenvoudigde plaatje).

CU-Mm08U4AABPDA

Bij mensen die een evolutionair correcte, pre-agrarische voeding gebruiken, ‘ziet’ het microbioom in mond, maag en dunne darm tijdens danwel na het eten een brij (gekauwd eten, chyme) die op enig moment nooit meer dan 23% koolhydraten bevat. Mikken wij zeer laat aan ons evolutionaire keukenkastje toegevoegde bronnen van compacte, acellulaire koolhydraten (kortweg granen en geëxtraheerde suiker) in de mix, dan bestaat het risico dat de ecosystemen in mond, maag en dunne darm overvoerd raken, net zoals een slootje waar kunstmest in lekt overvoerd raakt, met een overname door pathogene bacteriën en hun giftige metabolieten als gevolg. Dit voortdurend bijgevoerde, zieke ecosysteem zorgt vervolgens voor een chronische endotoxemie, een soort stille sepsis, die aan de basis ligt van ondermeer hypercholesteremie, hyperinsulinemie, glucose-intolerantie en the Lord knows wat nog meer.

Nog een kerstkransje. Of een oliebol. Kom op, niet zo bescheten. Zeg, ben jij zo’n gezondheids-Jezus of zo?

Parodontitis is een van de eerste ziekten die jager/verzamelaars oplopen zodra ze van een voeding met nauwelijks koolhydraten of met alleen bronnen van niet-compacte, cellulaire koolhydraten, overschakelen op een voeding met compacte, acellulaire koolhydraten. Het is een infectieziekte, maar aangezien de bacteriën die parodontitis veroorzaken alom tegenwoordig zijn, moet het milieu in je mond zodanig zijn dat ze er het door hen beoogde inflammatoire feestje kunnen bouwen. Eenmaal gevestigd, veroorzaakt dit zieke ecosysteem zoals we zagen ook oproer in het brein. Ondermeer daar, zeer waarschijnlijk ook in hart en bloedvaten. Bacteriën veroorzaken Alzheimer, maar wij creëren de omgeving waarin ze gedijen. De hersenen van mensen met Alzheimer zitten vol met spirocheten, Treponema en resten ervan. Onderzoekers kunnen ze zelfs opkweken uit hersenmateriaal. Een vraag die in mijn simpele hersentjes weergalmt zo aan het einde van weer een jaar is of ook andere grote ziekten misschien toch ‘ordinaire’ infectieziekten zijn. Van baarmoederhalskanker weten we het. Die wordt met 100% zekerheid veroorzaakt door hoog risico Humaan Papilloma Virussen (hrHPV). Talloze mensen zijn er mee besmet, maar bij ‘slechts’ enkele vrouwen persisteert het virus dusdanig lang dat de kanker kan ontstaan. Waarom? Heeft het iets te maken met het brood en pasta-geinduceerde glycolysedominante metabolisme dat veel virussen prefereren? En hoe zit het met diabetes? Wordt de alfa- en betaceldysfunctie soms gemedieerd door een infectie die alleen mogelijk is in een door neolithische koolhydraten geeutrofieerd ecosysteem? Is er sprake van een infectie in de pancreas of de hypothalamus? Het zou allemaal zomaar kunnen.

Leuk feitje om mee af te sluiten: ketonen hebben een vrij krachtig antibiotisch effect, iets dat al sinds de jaren ’30 bekend is. Net als voeding uit zee, het ecosysteem waarin wij mens werden. Waarover veel meer in mijn boek 🙂 . Ook leuk is de waarneming dat mensen die paleo gaan vaak geen flair ups van koortslip (herpes simplex 1) meer krijgen, acne (Propionibacterium acnes) zien verdwijnen en minder blaasontstekingen melden.

Dan nog een waarschuwing van Edith Feskens, hoogleraar Voeding en Gezondheid in de Levenscyclus te Wageningen. Ingehuurd door de Suikerbusiness zegt ze: “Op internet staat een hoop onzin.” Waarna ze het slapende deel der natie oproept om toch vooral ‘normaal’ te blijven doen. Prima natuurlijk. Maar dan zou ik ook graag een kleine waarschuwing geven. ‘Normaal’ doen leidt over het algemeen tot een ‘normaal’ fenotype. Zoals dat van mevrouw Feskens. Een ‘normaal’ neolithisch eetpatroon genereert oude mevrouwen van 50. Biologie liegt niet. Zo’n fenotype wordt geassocieerd met alle narigheid waar deze door een foute industrie gekochte wetenschapper tegen zegt te vechten. Dat’t maar even gezegd is.

Skärmavbild 2015-12-22 kl. 09.54.46

En als we dan toch fout bezig zijn, hier nog wat fenotypen. Boven de sprekers op een congres van conventionele diëtisten, onder de sprekers op het low carb congres dat begin dit jaar werd gehouden in Kaapstad.

De conventionele diëtisten en voedingsdeskundigen…

B-__X9WU0AA9otM.jpg-large

en Kaapstad…

B_AGn7QXIAAp9ZG.jpg-large

Need I say more? En na deze zeer foute exercitie, op twitter door sommige nitwitten bestempeld als ‘fat-shaming’, waar het niets mee te maken heeft, ik wijs slechts letterlijk op de olifant in de kamer, wens ik de 6 trouwe lezers van dit schromelijk verwaarloosde blog een mooi 2016. Ik hoop dat we elkaar in september zien op AHS-NL in Leiden! Voor de echte Nerds: Spreadbury spreekt in augustus op het moedersymposium in Boulder, Colorado. Cheers!

Naschrift: reactie KeerDiabetesOm diëtiste Connie Hoek (staat ook hieronder, maar is eigenlijk een post op zich).

Skärmavbild 2015-12-28 kl. 18.52.14

 

Geplaatst in Uncategorized | 141 reacties

Voeding op maat is een nonsens concept

goldberg_rube

 

Triomfantelijk toeteren de media het van de daken. Of wat je eet goed of slecht voor je is, is een hoogstpersoonlijke aangelegenheid. Het is allemaal veel ingewikkelder dan we dachten. Mensen zijn unieke sneeuwvlokjes, die allemaal een persoonlijk, taylor made menu nodig hebben om überhaupt een kans te hebben zonder noemenswaardige gezondheidsproblemen de vijftig te halen. De één kan niet tegen tomaten, de ander niet tegen vlees, een derde neemt zonder het te weten een voorschot op een dialyse-abonnement of strippenkaart voor de amputatiekliniek door bananen te eten. In de toekomst kunnen we dit soort biologische discriminatie voorkomen door simpelweg een staaltje van de darmflora te maken en aan de hand daarvan gerichte voedingsadviezen te geven. Melden de kranten. Dus.

Print

Aanleiding voor deze vergaande conclusies en hallelujah-voorspellingen is een op zich aardig Israëlisch experiment dat twee dagen geleden werd gepubliceerd in Cell. Onderzoekers Eran Segal en Eran Elinav van het Weizmann Institute of Science verzamelden via vragenformulieren de eetgewoonten van 800 van de straat geplukte mensen. Ook registreerden ze allerlei antropometrische waarden (buikomvang, vetverdeling, spiermassa), bloedwaarden, hoeveelheid lichaamsbeweging en – aan de hand van poepmonsters – een vingerafdruk van het microbioom in de colon. Vervolgens hielden de deelnemers gedurende een week een voedseldagboek bij, terwijl hun bloedsuikerspiegel met behulp van semi-permanente bloedglucoseregistratie continu werd gemeten. Zo verzamelden ze de bloedsuiker-respons op bij elkaar 46.898 maaltijden. Al die data stopten ze in een gemoderniseerde zakjapanner, die – Weizmann is vooral een wiskundig instituut – uitrekende dat verschillende levensmiddelen bij verschillende mensen een compleet verschillende bloedsuikerrespons geven. Volgens de gepimpte zakjapanner kreeg een mevrouw diabetische suikerwaarden na het eten van tomaten. Diverse meneren kwamen in de karamelzone na het eten van vlees. Enzovoort.

Segal en Elinav valideerden de Casio/Texas Instruments-voorspellingen in een onafhankelijke cohort van 100 personen en gooiden er vervolgens als klap op de vuurpijl een interventiestudie tegenaan met 28 deelnemers. Resultaat: door mensen op basis van het magische algoritme specifieke, op hun persoonlijke situatie toegesneden voedingsadviezen te geven, werden hun postprandiale bloedsuikerpieken minder pathologisch en veranderde de samenstelling van het microbioom in hun colon op een consistente manier. Conclusie: ‘Onze resultaten suggereren dat individuele, op maat gesneden voedingsadviezen hoge bloedsuikers na de maaltijd en de metabole gevolgen ervan kunnen modificeren.’

Het is leuk dat wetenschappers het microbioom in het spijsverteringsstelsel serieus beginnen te nemen. Het is ook leuk dat ze langzaam maar zeker beginnen in te zien dat postprandiale glucose-spikes waarschijnlijk een belangrijke aanwijzing voor naderend fysiologisch onheil zijn. Toch vind ik dit een nogal heilloze exercitie, met potentieel averechtse implicaties. Als je 800 Israëliërs van de straat plukt, dan heb je een groep die voor tenminste de helft bestaat uit mensen met een mediocre metabole gezondheid. Veel deelnemers vertonen de meeste of alle kenmerken van het Metabool Syndroom. Je hebt een groep te pakken die karren vol meelproducten en een record hoeveelheid linolzuurrijke plantenvetten consumeert. Je meet dus in een zieke populatie, zonder te beschikken over een gezonde controlegroep. De waarneming dat vlees en tomaten bij sommige deelnemers tot een pathologische bloedsuikerverhoging leiden (als je dat algoritme al mag vertrouwen, er was geen sprake van directe meting) zou een belletje moeten doen rinkelen. Het is vrijwel ondenkbaar dat mensen in hun natuurlijke habitat een bloedsuikerprobleem zouden krijgen van levensmiddelen die de eigenschappen vertonen van het voedsel dat we gedurende 2,5 miljoen jaar bij elkaar jaagden, visten en verzamelden en waar ons genoom en dat van ons microbioom dus raad mee weet. Als iemand diabetische waarden krijgt van een tomaat, een banaan of een biefstuk, dan is hij metabool ongezond. Het probleem zit hem niet in die tomaat of die banaan of die biefstuk, het zit hem in de context van zijn westerse voeding. Het is zeer onwaarschijnlijk dat het wegnemen van die individuele boosdoeners behalve tot een (tijdelijke?) correctie van postprandiale bloedsuikers ook tot een volledig metabool herstel zou leiden. Ik zou bijvoorbeeld de Kraft-patronen van deze mensen wel eens willen zien. Het is heel wel mogelijk dat de normalisering van de bloedsuikercurve gepaard gaat met een insulinecurve die nog pathologischer is dan hij in de onderhavige gevallen hoogst waarschijnlijk al was.

Metabool Syndroom is een gevolg van een gruwelijk verstoord ecosysteem in de dunne darm, zoals zo prachtig geformuleerd door Ian Spreadbury. Hoofdoorzaak: een vanuit evolutionair perspectief volstrekt ongekend aanbod van compacte, acellulaire koolhydraten, waardoor de koolhydraatconcentratie in het chyme geregeld veel hoger is dan de 23% die onze dunne darm en het aldaar aanwezige microbioom gedurende de 2,5 miljoen jaar van onze ontwikkeling zagen. Corrigeer dat en je hebt vermoedelijk helemaal geen ingewikkelde, op maat gesneden voedingsadviezen nodig (zie plaatje).

CTiC3YFVEAA-WeP.jpg-large

Mensen zijn geen unieke sneeuwvlokjes. Zoals katachtigen zijn geëvolueerd om uitsluitend vlees te eten, zoals gorilla’s zijn geëvolueerd om uitsluitend bladeren en jonge scheuten te eten, zo zijn wij geëvolueerd om te gedijen op een voeding met locatie- en seizoensafhankelijke aandelen vlees, vis, schaaldieren, eieren, insecten, noten, eetbare bladeren, fruit en eetbare knollen. Grootste gemene deler: geen compacte, acellulaire koolhydraten. Spreadbury rules. Leuker kunnen we het niet maken, al zullen mensen tot in lengte van dagen aan die biologische wet blijven tornen, omdat gewoon nu eenmaal nooit goed genoeg is.

Gisteren met the one and only Henk Westbroek en een fantastisch grappig team van RTV Utrecht voedsel wezen verzamelen. Eerst in het bos, daarna in een nabij gelegen Appie. Tipje van de sluier: Henk get’s it 🙂 .

Ancestral Health Symposium wordt volgend jaar gehouden in Leiden op een absolute toplocatie.

Ben benaderd door een serieuze uitgever en heb besloten het niet allemaal zelf te doen, maar met deze speler in zee te gaan.

Geplaatst in Uncategorized | 45 reacties

The day(s) after AHS-NL 2015

En dan is het plotseling voorbij. Je ligt in je Groningse hotelkamer verdwaasd in het donker te staren terwijl de indrukken van de dag in je hoofd qua volume wedijveren met de hijsende studenten op de terrassen onder je raam. Je verwondert je erover dat bijnieren in staat zijn de adrenalineproductie 14 uur achter elkaar op absoluut crisisniveau te houden, met weinig meer gevolgen dan dat je naar stress stinkt. Maar het is volbracht. Het eerste Nederlandse Ancestral Health Symposium is neergezet, de sprekers en verzorgers van de clinics waren fantastisch, er zijn (net) geen rampen gebeurd en de reacties waren overweldigend positief. Wow.

Vlak voor de start ontstond grote paniek door een fout van mij. De video met de openingslezing van Hanno Pijl en Esther van Zuuren over hun meta-analyse was aan mij gestuurd, maar ik verkeerde in de veronderstelling dat de technische mensen hem ook hadden ontvangen en op de apparatuur in de zaal hadden gezet. Neem nooit iets aan. Ongeveer een kwartiertje voor de opening kwam Arnold naar mij toe met de vraag: ‘Wie heeft de presentatie van Hanno Pijl en Esther van Zuuren? We zijn klaar om hem te uploaden.’

Ehhh… pardon? Heeft niemand hier die video? Iedereen heeft hem toch? Ik heb hem op mijn laptop staan, maar die is in het hotel in de stad (ik was hardlopend naar Zernike gekomen). Het duurt minimaal een half uur om hem op te halen. Overleg met Esther (Nederhof). Presentaties omgooien en Muskiet eerst laten spreken? Is een optie, maar de grap was nu juist om te openen met de meta-analyse, om de actualiteit ervan te benadrukken. Dan – we zijn inmiddels geen tien minuten meer verwijderd van het welkomstwoord – krijgt Esther een ingeving. De video zou in haar UMCG-database kunnen zitten, als ze die per ongeluk niet heeft opgeschoond.

De Heer is met ons. Hij staat er nog. Tergend langzaam wordt het grote bestand gedownload en als de mensen al de zaal indruppelen geeft Arnold het teken dat de boel het doet. Jeese Louise wat een opluchting.

Voor een uitstekend voorlopig verslag van de diverse lezingen verwijs ik naar het razendsnelle werk van Karine Hoenderdos op Nieuws voor diëtisten. Als het goed is komen alle video’s zo langzamerhand op de website van AHS-NL, waarna er ongetwijfeld verder over gediscussieerd zal worden. Het debat tussen Tim Noakes en Fred Brouns – waar ik zelf niet bij kon zijn omdat ik de parallelsessies modereerde – gaat straks zonder enige twijfel de wereld over. Ik heb gehoord dat het geanimeerd maar sportief en fair was, precies wat we beoogden. Erg verrassend vond ik het dat fysioloog Peter Voshol ruim aandacht gaf aan Joseph Kraft en diabetes in situ, waarover nieuwkomers hier meer kunnen lezen.

Wie erbij was weet dat Noakes tijdens zijn key note aan het eind van de dag vrolijk alle signalen van de tijdbewakers om er een eind aan te breien aan zijn laars lapte. Wij hadden de nadrukkelijke instructie om ervoor te zorgen dat de laatste persoon om 18:30 uur het gebouw zou hebben verlaten, omdat er anders problemen met het alarmsysteem zouden ontstaan, of iets dergelijks. Toen ik hem uiteindelijk toch interrumpeerde, ontstond er een heus oproer in de zaal, hetgeen illustreert hoe goed zijn lezing werd ontvangen. “Ga zitten, hou je bek en laat die man verdomme uitpraten,” kreeg ik naar mijn kop geslingerd 🙂 . Een groter compliment kun je als organisatie niet krijgen.

Uiteindelijk bleek er iets meer speelruimte te zijn dan ons vooraf was ingepeperd en konden we nog even doorgaan zonder dat de sprinklerinstallaties in werking zouden treden en de politie gealarmeerd zou worden. Mijn slotwoordje ging echter de mist in, dus daar sluit ik deze post mee af.

Niet uitgesproken slotwoord

Namens de gehele organisatie spreek ik de hoop uit dat we jullie deze eerste keer geboden hebben wat jullie ervan verwacht hadden. De geluiden die ik hier en daar heb opgepikt zijn veelbelovend. Binnenkort krijgt iedereen die zich had ingeschreven een evaluatieformulier gemaild. Ik verzoek jullie even de tijd te nemen om dat in te vullen, dan kunnen we in de aanloop naar editie 2016 proberen beter te doen wat nu eventueel minder was.

Ontzettend bedankt dat jullie gekomen zijn, zonder jullie support hadden we dit avontuur halverwege moeten afblazen. In het huidige economische krachtenveld ligt de mismatch-hypothese als verklaringsmodel voor de grote ziekten dermate gevoelig dat geen grote sponsor het in zijn hoofd haalt zijn naam aan ons symposium te verbinden. We zijn dus volledig afhankelijk van het publiek, wat aan de ene kant lastig is, maar ons aan de andere kant ook volledig onafhankelijk houdt. Al heb ik persoonlijk geen enkele moeite met een paar ton steun van bijvoorbeeld KingCorn of TarvoMout. O, bestaan die niet meer?

Een veelgehoorde opmerking over het evolitiegeneeskundige model…

Hoeveel tijd is er nog? (Pak mobiel uit broekzak, kijk op display). Okay, nog … minuten. Ja, dit is een Nokia uit 1996. Je bent Paleo of je bent het niet en je moet iets doen om je imago hoog te houden als het je ondanks 60 uur freeletics per week niet lukt het postuur van Fred Flintstone te krijgen.

Goed. Over het evolutiegeneeskundge model wordt vaak gezegd dat het een modegril is die op het punt staat over te waaien. Loren Cordain antwoordt daar steevast op dat een goed idee vaste grond krijgt als de tijd er rijp voor is en dat het dan ook niet meer weggaat. En dat Paleo zeer waarschijnlijk zo’n goed idee is. Extreem simpel, vaak extreem doeltreffend en dankzij het Internet voor iedereen toegankelijk. We hebben vandaag enkele prachtige casussen voorbij zien komen. Ter illustratie wil ik toch nog even een mailtje voorlezen dat onze onvolprezen penningmeester Hielkje gisteravond kreeg van een echtpaar dat vandaag zou komen, maar door onvoorziene omstandigheden verhinderd was.

Geachte organisatie van het Ancestral Health Symposium,

Tot mijn grote spijt moeten wij – volgen namen – ons afmelden voor het symposium morgen in Groningen. Ik vind het verschrikkelijk jammer maar het is niet anders.

Sinds Paleo in ons leven kwam door – volgt de naam van een obscuur blogje… iets met Perspectief? – zie vooral ik (mevrouw) enorme gezondheidsverbeteringen. Diabetes type 2: verdwenen. Hoge bloeddruk: weg. Antidepressiva: afgebouwd. 25 kilo afgevallen met weinig moeite. Ik voel mij sinds 35 jaar eindelijk weer goed.

Ik blijf jullie volgen. Keep up the good work en we hopen er een volgende keer wel bij te zijn. Mocht er een restitutieregeling zijn, dan maken wij daar geen gebruik van.

Is dit krachtig of is dit krachtig? Ja, het is een anecdote. Maar het is een anecdote die we zo ondertussen wel erg vaak horen. N=1? N=10? N=10.000? De meeste artsen – daarvan ben ik overtuigd – willen mensen daadwerkelijk beter maken, geen progressief verder ontsporende chronische ziekten managen, ook al is dat laatste wellicht lucratiever. Zij willen ook dit soort verhalen in hun spreekkamer. En daarom denk ik dat dit paradigma blijft, beter onderzocht zal gaan worden en dat de implementatie ervan de ziektelast in de toekomst aanzienlijk zal verlichten.

Rest mij nog een paar mensen in het bijzonder te bedanken. Tim Noakes natuurlijk, die speciaal voor ons helemaal uit Kaapstad kwam. Onbetaalbaar. Tandheelkudige en Cochrane methodoloog Zbys Fedorowicz, die ons tijdig inseinde over de meta-analyse van Team Pijleo, waarmee het symposium werd geopend. Fred Brouns, die als enige van de vele opponenten van Noakes in de academische wereld de ballen had om en publique met hem in debat te gaan. Dank daarvoor Fred Brouns.

En last but not least bedank ik namens de hele organisatie bewegingswetenschapper Esther Nederhof. Op een dag in juli of augustus vorig jaar dropte zij het voorstel een Nederlands AHS-symposium te organiseren en vervolgens heeft ze het klaargespeeld de meest onwaarschijnlijke verzameling ADHD-types die je je voor kunt stellen productief te maken. Zonder haar ruime ervaring op de afdeling Psychiatrie van het UMCG had ze dit waarschijnlijk niet klaargespeeld.

We zijn er door. Dit was het. Wel thuis, rij voorzichtig en hopelijk tot volgend jaar. Lever je badge in bij de welkomsttafel. Het gebouw moet om uiterlijk 18:30 leeg zijn, dus ik verzoek jullie vriendelijk niet binnen te blijven hangen, maar buiten bij de picknick-tafels na te praten.

 

Geplaatst in Uncategorized | 146 reacties

Meta-analyse AJCN zet paleo op de kaart als Evidence Based

l_9781585362196

We kennen allemaal de argumenten waarom paleo onzinnig is.

Onze jagende en verzamelende voorouders werden niet ouder dan 30.

Keukentafelrepliek: Het is ontzettend moeilijk om puur op basis van botresten uitspraken te doen over de levensduur van een groep. De kindersterfte onder jager-verzamelaars was waarschijnlijk relatief hoog. Er zullen relatief veel mensen op jonge leeftijd zijn gedood door infectieziekten, geweld en ongelukken. Het hoofd van de trauma-afdeling van het UMCG vertelde me eens dat het tegelijkertijd breken van twee grote botten zonder medisch ingrijpen genoeg is om het loodje te leggen. De steriele ontsteking die nodig is voor het helen, nekt je als de verwondingen een bepaalde ernst overschrijden. Maar observaties onder huidige jager-verzamelaars laten zien dat ook zij substantiële aantallen ouderen voortbrengen. Die vrijwel zonder uitzondering tot aan de laatste paar dagen van hun leven functioneel en vrij van chronische ziekten zijn.

Er was nooit één paleo voeding, we weten niet precies wat jager/veramelaars aten en je kunt de paleo-voeding niet nabootsen.

Keukentafelrepliek: Dat klopt en er is ook geen paleoproponent die dit beweert of ooit heeft beweerd. Gedurende onze evolutie – die nooit stopt, ook dat weten we en ook dat hebben we nooit ontkend – hadden voeding en andere omstandigheden bepaalde gemeenschappelijke kenmerken. Veranderen die te zeer, dan kunnen mismatches ontstaan die chronische ziekte in de hand werken. Deze kenmerken kennen we wel. En als we ze nabootsen, gebeuren er over het algemeen mooie dingen.

Paleo is zuiver gebaseerd op anekdotes. Die RCT’s waar jullie mee schermen, tellen niet.

Keukentafelrepliek: Dat, mijne dames en heren, is al sinds de eerste experimenten van Staffan Lindeberg een zwak, maar lastig te counteren argument. De trials die zijn gedaan waren klein, maar lieten grote verschillen zien tussen de verschillende onderzoeks-armen. Paleo scoorde altijd spectaculair beter. Mensen die Evidence Based Medicine verwarren met data mining onderschatten over het algemeen de kracht van het kleine, maar goed gecontroleerde experiment. Zij staren zich blind op grote aantallen. Als een interventie in een kleine groep in korte tijd in vrijwel alle deelnemers een groot effect laat zien, is dat voor ouderwetse dokters en andere gewone stervelingen een sterke aanwijzing dat de interventie effectief is. Zo niet voor de meeste dataminers. Zij willen of kunnen daar niets mee. Zij zijn pas onder de indruk wanneer een interventie in een enorme groep – liefst duizenden personen – een significant effect laten zien. En dat ‘significant’ zien zij dan puur in de rekenkundige zin. Als een effect – hoe klein ook – na bewerking met statistische toeters en bellen als significant uit de bus komt, zijn zij tevreden. Of een effect klinisch relevant is, interesseert hen doorgaans geen bal. En dus kunnen ze de bestaande paleostudies blijven afserveren als klein en dus onbeduidend. Ontzettend frustrerend voor met name artsen en andere zorgverleners die de gunstige effecten van de paleo-interventie dagelijks in de klinische praktijk waarnemen, maar die naar collega’s toe geen poot hebben om op te staan. Sterker nog, steeds vaker worden ze weggezet als zweefmiepen met aluminiumhoedjes. Zoals de Nieuw Zeelandse huisarts Greg Brown onlangs twitterde in een discussie over diabetespatiënten die in korte tijd sterk verbeteren op paleo: I see this sort of thing all te time. But of course the plural of ‘anecdote’ is apparently not data. Whatever.

Inderdaad, whatever. Vandaag veranderen de posities op het speelveld nogal drastisch. In het high impact tijdschrift American Journal of Clinical Nutrition verschijnt een meta-analyse van studies waarin paleo werd getest ten opzichte van gangbare dieet-interventies onder mensen met features van het metabool syndroom: Paleolithic nutrition for metabolic syndrome: systematci review and meta-analysis. Hoofdauteur is methodoloog Eric Manheimer, co-auteurs zijn methodoloog Zbys Fedorowicz, internist en onderzoeker Hanno Pijl (LUMC) en dermatoloog en onderzoeker Esther van Zuuren (eveneens LUMC). Hun conclusie, kort en goed: Het tot nog toe volgens de regelen der kunst uitgevoerde onderzoek duidt erop dat paleo in een isocalorische setting op korte termijn superieure effecten heeft op bloeddruk, glucosetolerantie, lipoprotïneprofiel (met name ratio HDL/triglyceriden) en buikomvang (redelijke proxy voor hoeveelheid ectopisch vet in de buikholte). Loren Cordain, founding father van de moderne paleobeweging, spreekt in een email-correspondentie met hoofdauteur Eric Manheimer van ‘een homerun voor paleo.’

Drie van de onderzoekers zijn Cochrane auteurs. De analyse is dan ook uitgevoerd conform de strenge Cochrane methodiek voor het uitpluizen en interpreteren van onderzoeksgegevens. Het is zo Evidence Based als de gat van Dokter Frank en zelfs hij zal er een harde dobber aan hebben er gaten in te schieten. Het enige wat ik kan bedenken – de auteurs noemen het zelf ook – is dat het totale aantal deelnemers vanwege het geringe aantal paleostudies dat is gedaan betrekkelijk laag is. Dat argument zal dan ook in de komende tijd wereldwijd veelvuldig worden gebruikt. Leuk detail: auteur Zbys Fedorowicz, chef van Cochrane Bahrein, had niks met paleo, maar besloot het na het voltooiien van deze analyse eens te proberen. Hoe dat afliep en meer bijzonderheden over deze studie kun je lezen in het uitstekende artikel van Dick Veerman op Foodlog (link wordt gecorrigeerd zodra het erop staat, ik moet zo weg).

Voor wie het nog niet wist, Hanno Pijl (door collega Fedorowicz vrij consequent Dr. Pijleo genoemd) en Esther van Zuuren lichten de analyse toe in een videopresentatie die wordt vertoond aan het begin van het Ancestral Health Symposium Nederland, op zaterdag 26 september in Groningen. Er is ook mogelijkheid tot vragen stellen, via een Skype verbinding met Spanje, waar beide onderzoekers dan zijn. Kaarten voor dit evenement zijn nog altijd verkrijgbaar.

 

Geplaatst in Uncategorized | 70 reacties

Professor Tim Noakes voor de diëtisten-inquisitie

Er is weinig verschil tussen de Spaanse Inquisitie en de hetze die wordt gevoerd tegen professor Tim Noakes.

Er is weinig verschil tussen de Spaanse Inquisitie en de hetze die wordt gevoerd tegen professor Tim Noakes.

Alweer zo’n tien jaar geleden werd de Zweedse huisarts Annika Dalqvist door een troep bloeddorstige diëtistes voor het medisch tuchtcollege gedaagd omdat ze het in haar bolle toet haalde de snel groeiende diabetespopulatie in haar praktijk het advies te geven meer vet te eten en koolhydraatrijke producten als brood, pasta en aardappelen liefst helemaal te laten staan. Haar patiënten gingen met sprongen vooruit. Ze konden hun medicatie afbouwen of zelfs staken. Het aantal doorverwijzingen wegens complicaties daalde sterk. Oude wijven stonden op uit scootmobielen. Hadden het Zweedse equivalent van het Persoons Gebonden Budget niet meer nodig. Ouwe lullen ontdekten tot hun grote genoegen dat het gecompliceerde neurohydraulische systeem waar het voortbestaan van onze soort in ultimo van afhankelijk is na jaren van volstrekte weigerachtigheid weer begon te functioneren. Het volk praatte erover, Dalqvist kreeg het erg druk en de diëtistes gingen door het lint. Deze vrouw moest worden gestopt, haar bevoegdheid het vak van arts uit te oefenen moest haar worden ontnomen.

Het tuchtcollege liet er geen gras over groeien. De Zweedse Gezondheidsraad tuigde zelfs een speciale commissie op die moest uitzoeken of de adviezen die Dahlqvist haar diabetespatiënten gaf inderdaad zo levensgevaarlijk waren als de diëtistes beweerden. De commissie nam de tijd. Dahlqvist ging intussen gebukt onder het stigma van kwakzalver. Ze zag zich zelfs gedwongen haar baan in de groepspraktijk op te geven, omdat collega’s haar hangende het onderzoek verboden haar diabetespatiënten de tegendraadse adviezen te geven. Dat die mensen in alle opzichten gezonder werden en dat iedereen met een internetaansluiting op pubmed kon lezen dat koolhydraatrestrictie bij diabetes type 2 superieur is, daaraan hadden deze ambtenaren geen boodschap.

Na twee jaar kwam de commissie met haar oordeel. De adviezen van Dr. Dahlqvist waren in overeenstemming met de huidige wetenschap en konden in de klinische praktijk worden beschouwd als best practice. Ze mocht haar artsenbevoegdheid gewoon houden. Inmiddels had Dahlqvist eieren voor haar geld gekozen en werkte ze lekker anoniem en zonder gezeik op een Spoedeisende Hulp, maar het was een leuke opsteker. Het betekende dat haar stiekeme weekend-consulten met wanhopige patiënten in het gebouwtje van de scouting niet illegaal waren. En de ziedende diëtisten – net als overal ter wereld gesponsord door bakkers, snoepfabrikanten, frisdrankboeren en colporteurs in nepboter – beten spectaculair in het stof. Het was – ik geef het toe – een prachtig gezicht.

Vandaag en morgen herhaalt de geschiedenis zich min of meer en wel aan de andere kant van de wereld, in Kaapstad, Zuid-Afrika. Professor Tim Noakes, sportarts en inspanningsfysioloog, moet zich voor het tuchtcollege verantwoorden omdat hij een jonge moeder op Twitter heeft geadviseerd haar baby bij de overgang van borstvoeding naar vast voedsel gepureerd vlees, groenten en fruit te geven in plaats van de gebruikelijke op graanproducten en suiker gebaseerde babypapjes. Noakes houdt zich al vanaf het begin van zijn carrière met voeding bezig en beleefde zo’n zes jaar geleden een ommekeer in zijn denken, toen hij zich realiseerde dat veel welvaartsziekten voortkomen uit een mismatch tussen de verwachtingen van onze darmflora en ons genoom en de moderne voeding. Zowel de literatuur als eigen onderzoek overtuigde hem ervan dat mensen gedurende hun evolutie zijn aangepast aan een voeding zonder graanproducten en toegevoegde suiker en dat met name zuigelingen en peuters relatief veel vet nodig hebben om de spectaculaire ontwikkeling van hun brein zowel energetisch als structureel te kunnen faciliteren.

Sinds Noakes bekend maakte dat hij de officiële voedingsadviezen, die hij zelf decennia lang heeft verdedigd, als arts en wetenschapper niet langer met een goed geweten kan uitdragen, ligt hij zwaar onder vuur. Noakes is namelijk niet zomaar iemand. Hij behoort tot de internationale top in zijn vakgebied en heeft drie keer eerder gelijk gekregen in controversiële kwesties. Zeker in Zuid-Afrika geldt hij als de verpersoonlijking van de onafhankelijke, waarheidszoekende, objectieve wetenschap. Als Noakes zegt dat brood, ontbijtgranen, pasta en andere deegwaren en suiker eigenlijk niet geschikt zijn voor menselijke consumptie en dat ze aan de basis liggen van een groot deel van de welvaartsziekten, dan hebben de producenten van deze lucratieve handel een serieus probleem. En dan zullen die dus alles doen om hem het zwijgen op te leggen.

Kop van Jut (dat wil zeggen dat ze vooruit geschoven is) is diëtiste Claire Julsing-Strydom, president van de Association for Dietetics in South Africa (ADSA), een club voor conventionele diëtistes die bestaat bij de gratie van zo’n beetje alle grote fabrikanten van uit graan, suiker en plantaardige olie gemaakte levensmiddelen. Heel uitgekookt kozen Strydom en de lobby die ze vertegenwoordigt een semi persoonlijk advies over kindervoeding als aanleiding om Noakes aan te vallen. Kinderen en zeker babies liggen lekker gevoelig. Ze brengen het zo dat zijn onverantwoorde adviezen nu niet alleen volwassenen schaden, maar ook onschuldige kindjes het leven zullen kosten. In hun propaganda zetten Strydom en kompanen Noakes neer als een lugubere Dr. Death die volkomen gestoord is geworden en in zijn waanzin ook de toekomst van de natie in de afgrond stort.

De werkelijkheid is precies omgekeerd. De adviezen van Noakes zijn in overeenstemming met de fysiologie van de (opgroeiende) mens en produceren een robuust en gezond fenotype, vrijwel onafhankelijk van het in deze tijd zwaar overgewaardeerde genotype. De adviezen van Strydom et al produceren de pathologische fenotypes die momenteel zo prevalent zijn, denk met name aan overgewicht en de diverse manifestaties van het metabool syndroom.

Als het Zuid-Afrikaanse tuchtcollege onafhankelijk is – en helaas zijn ingewijden daar niet van overtuigd – zal het uitgebreide literatuurstudie doen alvorens tot een uitspraak te komen. Noakes zelf heeft die literatuurstudie al lang en breed gedaan. In een document van ruim 2000 pagina’s onderbouwt hij zijn standpunten. Strydom & Co hebben weinig meer te bieden dan een kopie van de adviezen van het Zuid-Afrikaanse voedingscentrum, naar goede internationale traditie meer gebaseerd op bakerpraat en kretologie dan op humane fysiologie en wetenschap.

The lovely Karen Thomson doet vandaag en morgen live verslag van de inquisitie. Niemand weet wanneer de jury haar oordeel velt, maar de hele wereld kijkt mee en iedereen met een IQ van 80 of meer weet dat Noakes aardig zeker van zijn zaak is voor hij iets roept en dat een eventuele uitschrijving uit het artsenregister wereldwijd tot gefronste wenkbrauwen zou leiden. Volg Karen en retweet. Noakes heeft overigens ook meteen maar een populaire versie van zijn omvangrijke verdediging gemaakt. Dat boek, met de titel Raising Superheroes, verschijnt in juli. Op 26 september is Tim Noakes keynote spreker op het eerste Ancestral Health Symposium Nederland, waarvoor nog enkele kaarten beschikbaar zijn 🙂 . Wie niet boekt is gek.

#NoakesHearing

Give ‘m hell, Prof! The world watches.

Geplaatst in Uncategorized | 212 reacties

Diabetes in situ: de vele maskers van verborgen diabetes

Niet de Elvira

Niet de Elvira

Und Jooooo! Und Jooooo! Und Jooooo! Zieh dan doch, verdammt noch mal! Noch ein Stückchen weiter, Mädels! Seit Ihr von Zucker oder was? Und Jooooo!

Ik zal een jaar of 26 geweest zijn, net teruggekeerd van een in retrospectief nogal bejaard fietstochtje naar de Noordkaap (brandstof glacé’s, gevulde koeken, brood en macaroni), toen ik op het vanuit Kampen varende eenmastklippertje Elvira de pieke-val stond door te bochten met de ongecoördineerde hulp van zo’n 950 kilo Duitsers, dat wil zeggen een mannetje of drie. We waren kneiterhoog aan de met een krachtje 7 blazende wind aan het kruisen. Terwijl ik de val vastlegde, zag ik uit een ooghoek hoe een nog in een diep Warsteinercoma verkerende Hauptkommisar van de Polizei in Paderborn het wel een goed idee vond om de bakstag los te gooien. Even laten zien dat hij ondanks zijn kater en gevorderde leeftijd een man van daden was. Hij had de lier al een stukje opgedraaid en leek zonder het ding in zijn vrijloop te zetten de pal op te willen lichten. Geweldig plan. Worst case scenario in dat geval: mast eraf, man of vijf overboord en één of twee door het gelanceerde jaagwiel met handvat nogal slordig geamputeerde onderbenen. Het eerste leek me zonde, het tweede afgrijselijk en het laatste was ondanks de spectaculaire hoeveelheid hoog metabool actief vet in ‘s mans abdomen strikt medisch gezien nog niet aan de orde, al was het niet aan mij om dat oordeel te vellen. In een reflex sprong ik over de roef en trapte de actieve 50er met een soort van nogal ruwe sliding het gangboord in.

En terwijl ik stond te kijken naar die pal die er nog op zat en die mast die er nog stond, terwijl de gevloerde en in zijn waardigheid als Man en Gezagsdrager aangetaste mof (we hebben het over 1990) aanstalten maakte om mij op z’n minst overboord te smijten, daalde het besef als een 50-kilo baal kunstmest op me neer:

Hoe minder insuline je lijf nodig heeft om alle lichaamsfuncties naar behoren te laten verlopen, hoe gezonder je bent en hoe langer je leeft. Hoe meer insuline er circuleert, hoe hoger het risico op zo’n beetje alle narigheid onder de zon, ongeacht je bloedsuikerspiegel.

Beetje gek moment misschien en anno 2015 nogal een open deur, maar in een tijdperk waarin je je voor het vinden van een wetenschappelijke publicatie nog uren door een berg microfiches moest werken, redelijk gevat, al zeg ik het zelf. Ik dacht hier aan toen onlangs filmpjes op het net verschenen van de Canadese patholoog Dr. Joseph R. Kraft. In de jaren ’70 en ‘80 – de man is inmiddels in de negentig – voerde hij meer dan 14.000 orale glucosetolerantietests (OGTT’s) uit, als ik het goed begrijp min of meer uit liefhebberij. Maar dat waren geen gewone OGTT’s. Kraft was een van de eersten die geboeid raakte door insulin assays voor insuline, insulinebepalingen in het bloed, naar de nieuwe, chemische methode van Nobelprijswinnaar Yallow. Hij wist zijn instituut zover te krijgen dat het de toen nog peperdure Zweedse Phadebus Insuline Test apparatuur aankocht. En toen dat speeltje eenmaal was gearriveerd, ging hij het gebruiken ook. Alle patiënten van wie om de een of andere reden weefsel moest worden onderzocht, ondergingen de test, tenzij ze hard wegrenden. En – nog leuker – alle patiënten die zijn OGGT hadden ondergaan en het vervolgens in hun hoofd haalden te overlijden, belandden onverbiddelijk op zijn autopsietafel. Zijn test zag er ook in andere opzichten anders uit dan de gebruikelijke OGTT. Hij duurde niet maximaal 2 uur, maar tenminste 5 uur. Wat een OGTT inhoudt? Welnu, je drinkt op een nuchtere maag een beker water met daarin opgelost 75 of 100 gram pure glucose en vervolgens wordt ongeveer elk kwartier je bloedsuikerspiegel gemeten. Je meet in essentie hoe effectief en snel je lichaamscellen die fysiologisch idiote hoeveelheid glucose uit de bloedcirculatie opnemen. Schiet de bloedsuiker erg ver omhoog en/of duurt het heel lang voor hij weer daalt tot baseline, dan ben je afhankelijk van de gehanteerde criteria glucose-intolerant of diabeet. Maar opa Kraft mat dus ook de insulinespiegel.

En dat was retecool. Re-te-cool. Want zodoende toonde Kraft aan dat de diagnose diabetes mellitus type 2 zoals we die nog steeds kennen – een ernstig verstoorde glucosetolerantie met hoge bloedsuikers, suiker pissen, dorst, hoge HbA1c’s – slechts een verzameling symptomen is van een onderliggend probleem dat de eigenlijke ziekte is. Talloze mensen hebben dat probleem terwijl ze een volstrekt normale glucosetolerantie laten zien. En dat probleem is, zo redeneert Kraft, de aanjager van de meeste welvaartsziekten, met name van (cardio)vasculair leed.

Kraft onderscheidde in de 14.000 OGTT’s die hij uitvoerde 5 patronen. Het eerste patroon is het normale, gezonde patroon. Glucose en insuline pieken na 30 tot 60 minuten (insuline op 50-60 units) en zijn na 2, hooguit 3 uur weer terug op baseline. Patroon 2 kenmerkt zich door een volkomen normale glucosecurve in combinatie met een abnormaal hoge insulinepiek. Die schiet over de 100. Bovendien blijft hij heel lang naijlen. Zelfs na 4 uur is hij nog niet terug op baseline. De zogenoemde area under the curve is abnormaal hoog. Mensen met dit patroon komen met vlag en wimpel door hun OGGT, want niemand kijkt naar insuline. Patroon 3 vertoont een vertraagde, maar hoge insulinepiek, die ook weer abnormaal langzaam terugkeert naar baseline. Dit suggereert al wat betacel dysfunctie (insulineproducerende cellen werken niet meer naar behoren), maar hoeft nog steeds niet gepaard te gaan met een erg abnormale glucose-curve. De verkeersvlieger die dit patroon laat zien, om maar even een concreet voorbeeld te noemen, komt gewoon door zijn jaarlijkse keuring. Patroon 4 is hetzelfde als patroon 3, alleen is de baseline (nuchtere) insuline idioot hoog (100 of meer). Ook mensen met dit patroon hoeven geen afwijkende glucosetolerantie te hebben. Tenslotte is daar patroon 5, waarbij de insuline heel laag start, laag piekt en normaal zakt. Als dit gepaard gaat met forse hyperglycemie is het een teken van diabetes type 1 (vernielde betacellen, absoluut gebrek aan insuline), is de glucosecurve normaal of slechts licht afwijkend dan heb je mogelijk te maken met iemand die LCHF of low carb paleo eet en wiens systeem gewoon even niet berekend is op een fysiologisch en vanuit evolutionair perspectief belachelijke glucoseload.

So what’s the deal. The deal is dat die 3 patronen waarbij de glucosetolerantie normaal is, maar de insulinerespons abnormaal (te sloom, te hoog, te lang) door Kraft in verband werden gebracht met al het lijden dat we tegenwoordig normaal vinden, met name met hart- en vaatziekten. Hij noemde deze toestand diabetes in situ, ofwel verborgen diabetes. Telkens als Kraft iemand op zijn obductietafel kreeg die eerder een normoglycemische, maar hyperinsulinemische OGTT had laten zien, constateerde hij alle mogelijke vasculaire pathologie. De mensen die een volstrekt gezonde, normoglycemische en normoinsulinemische OGTT hadden laten zien, kwamen of niet op zijn ontleedtafel terecht, of vertoonden geen tekenen van macro- dan wel microangiopathie (schade aan grote vaten dan wel haarvaten). “Afgaand op mijn duizenden autopsies moet ik constateren dat de pathologie van diabetes fundamenteel vasculair is,” zegt hij een tikje cryptisch.”De eerste manifestatie van diabetes is atherosclerose, ook als de glucosetolerantie normaal is. Eventuele verhoogde bloedsuikers en HbA1c’s zijn – als ze zich al voordoen – slechts late symptomen van de onderliggende ziekte. De anatomisch vasculaire pathologie van diabetes is tevens de klinische pathologie van diabetes. Het gaat om één en hetzelfde fenomeen. Mensen met cardiovasculaire ziekten en een normale glucosetolerantie zijn simpelweg niet gediagnosticeerde diabeten.”

Is dat een beetje prevalent, zul je je afvragen? Van de 9598 OGTT’s die bij Kraft een normale glucosetolerantie produceerden, waren er maar liefst 7102, ofwel 74%, hyperinsulinemisch.

Ai. Met wat we nu weten kun je een aardige inschatting maken om welke folks het gaat. Veel visceraal vet (broodbuikje, endemisch). Hoog triglyceridengehalte (wordt hier doorgaans als onbelangrijk beschouwd). Hoge bloeddruk. Laag HDL. Parodontitis. Onvermogen het hydraulische hefwerk van de penis te benutten, waardoor die ook bij opwinding geen tekenen van leven vertoont. Steelwratten (jasses). Aanvallen van trilhonger (hypoglycemie die ontstaat als al die insuline de glucose eindelijk totaal, maar dan ook totaal de cellen in ramt). Niet helemaal gezonde vaatjes van het netvlies. Tinitus. Dovigheid. Apneu. Acne. PCOS. The freaking works.

Kraft pleitte en pleit voor een meer algemene invoering van insulinebepalingen bij OGTT’s. Waarom? Omdat – en ik citeer hem weer: “…diabetes in situ mits op tijd gediagnosticeerd eenvoudig kan worden behandeld. Mijn onderzoek heeft aangetoond dat koolhydraatrestrictie de abnormale insulinerespons die kenmerkend is voor diabetes in situ normaliseert.”

Het werk van Joseph Kraft was een eenmansactie en is nogal onbevredigend gedocumenteerd. Maar zijn bevindingen worden gesteund door een state of the art onderzoek van niemand minder dan Gerald Reaven van Stanford, de man van Syndroom X, dat later het Metabool Syndroom werd. In de jaren ’90 bepaalde Reaven bij 208 willekeurig verzamelde gezonde mensen zonder overgewicht of diabetes (volgens de gangbare definitie, uiteraard) de mate van insulineresistentie/gevoeligheid. Daarbij jas je zowel glucose als insuline in de bloedbaan en bepaal je aan de hand van Steady State Plasma Glucose (SSPG) hoe goed de cellen de glucose uit de bloedbaan klaren. In de praktijk kun je veilig stellen dat mensen met een hoge Insuline Resistentie (IR) ‘in het wild’ in één van de drie ‘gevaarlijke’ clusters van Kraft zitten, of om in zijn terminologie te blijven diabetes in situ hebben. Reaven deelde zijn groep op in drie tertielen: een groep met een lage IR (dus insulinegevoelig), een groep met matige IR en een groep met forse IR. Vervolgens ging hij 6 jaar zitten wachten en kijken. Laten we beginnen met ome Hein. Die kwam 6 keer langs in zijn zwarte limo en bediende zich alleen van pathologie, niet van ongelukken of suïcide. Zijn zeis raakte 4 personen in IR-fors, 2 personen in IR-matig en 0 personen in IR-0. Hmmm. En dan het aantal klinische incidenten, te weten de diagnoses kanker, diabetes type 2, hypertensie, hartinfarct en beroerte. Zo goed als niets in de IR-0 groep, al flink wat meer leed in de IR-matig groep en een ware colonne van Standard Dutch Crap Diet gerelateerde diagnoses in de IR-fors groep.

Reaven

Reaven liet nog allerlei prachtige statistische analyses los op alle denkbare covariabelen (zoals het in voedingsland en onder cardiologen nog altijd heilige LDLc), maar de enige les die je trekt als je niet volledig van de pot gerukt bent is dat je in die IR-0 groep wilt zitten als je leven en functionaliteit je lief is. IR en hyperinsulinemie zijn normale reacties op een vanuit evolutionair perspectief abnormaal voedingspatroon en dan met name op de constante vloed geconcentreerde acellulaire koolhydraten waarmee de meeste mensen hun systeem dag in dag uit belasten, daartoe aangemoedigd door gezondheidsautoriteiten en het merendeel van het diëtistencorps. Over de mechanismen kun je een boom opzetten – zo zijn IR en hyperinsulinemie afzonderlijk niet sterk geassocieerd met de narigheid die hier aan de orde is – maar hier durf ik mijn hand voor in het vuur te steken. Dat voedingspatroon is cultureel gezien ‘normaal’. Hartstikke fijn, normaal zijn. Maar weet je wat? De ziekten die eruit voortvloeien zijn biologisch gezien ook normaal. Dan liever cultureel abnormaal, zou ik zeggen. Doe eens gek en geef de autoriteiten de middelvinger, het is tenslotte Bevrijdingsdag. Biologie laat niet met zich sollen en trekt zich niks aan van wat de Kokjes, Witkampjes en Brounsjes van deze wereld aan propaganda uitventen.

Overigens is professor Tim Noakes – die op 26 september spreekt op het AHS 2015 in Groningen, een event dat je niet wilt missen 😉 – door diëtiste Claire Julsing-Strydom voor het Zuid-Afrikaanse Medisch Tuchtcollege gesleept, omdat hij heeft getwitterd dat je kleintjes als ze van de borst of fles afgaan het best evolutionair geschikt menseneten kunt geven in plaats van de gebruikelijke papjes vol meel en suiker. Foei, foei, foei dokter Noakes! Een arts heeft niets te zoeken op het exclusieve, zeer specialistische vakgebied van de diëtist, meent tante Claire. Bovendien zou zijn ketterse advies levensgevaarlijk zijn. Het is te bizar voor woorden, het is grievend, maar het is aan één kant ook wel aardig. Want als die commissie eerlijk is en zich straks in haar oordeel baseert op wetenschap en klinische ervaring, dan zullen Julsing-Strydom en haar van voedingsindustrieel sponsorgeld uit z’n voegen barstende diëtistenvereniging briesend, kwijlend en vuurspugend in het stof bijten. Net als de Zweedse feeksjes die in 2004 dachten huisarts Annika Dahlqvist wel even haar artsenbevoegdheid te kunnen laten afpakken. Steun Tim Noakes en teken de door Karen Thomson georganiseerde petitie hier. Ik deed het ook en gaf als commentaar:

A medical doctor giving biologically sound general advice regarding proper infant nutrition does what he should do. A public hearing based on the accusation by an industry sponsored dietitian who obviously lacks even the most basic insight into evolutionary biology and human nutrition is silly and will internationally be looked upon as a Medieval witch-hunt.

Met dank aan Ivor Cummins en George Henderson.

Hier een van de vijf filmpjes van Dr. Joseph Kraft.

Geplaatst in Uncategorized | 201 reacties

Wetenschapsagenda

Er zijn diverse goede redenen om aan te nemen dat klinische depressie voortvloeit uit een mismatch tussen onze oude fysiologie en de moderne voeding. Zo is bij vrijwel alle mensen met depressie sprake van insulineresistentie en hyperinsulinemie bij een normale glucosetolerantie, een toestand die in de jaren ’70 werd omschreven als ‘diabetes in situ’ en die op een koolhydraatbeperkt paleodieet snel blijkt te worden gecorrigeerd. Hierover hoop ik snel een post te plaatsen. Er is ook een link met een niet goed functionerende darmwandbarriere. Een evolutionair correcte voeding zou dus best eens behoorlijk effectief kunnen zijn als interventie bij vormen van depressie die niet of nauwelijks reageren op medicatie en cognitieve gedragstherapie. Helaas lijken de mensen die bepalen hoe ons onderzoeksgeld wordt besteed niet veel te zien in onderzoek naar het effect van een paleo-interventie op deze invaliderende ziekte. Misschien kun jij verschil maken. Lees deze post van Esther Nederhof en dien een vraag in bij de Wetenschapsagenda. Het kan nog tot eind april. O wacht, dat is morgen. Wellicht brengt jouw vraag de bewakers van de geldpotten op andere gedachten. Overigens is voor haar onderzoek maar 50.000 euro nodig. Peanuts. Dat bedrag wordt besteed voor het financieren van de eerste vergadering over een voorgenomen geneesmiddelenonderzoek. Of nee, voor de versnaperingen die dan worden genuttigd. Dus als er een industrieel is die het even regelt… Dat zou nog beter zijn. Een soort Guido in het kwadraat (nog bedankt, Guido!). Over social return gesproken. Kleine moeite, groot plezier 🙂 .

Voeding en Psyche

Wie betaalt bepaalt, en daarom krijgt u, als belastingbetaler, inspraak in de onderwerpen waarmee wetenschappers zich bezighouden. Die inspraak zou tot stand moeten komen via www.wetenschapsagenda.nl. Iedereen in Nederland kan een vraag indienen, vervolgens worden de vragen gebundeld en beoordeeld door een jury. Makkelijk zat, toch?

Jammer genoeg lijkt het nog niet zo populair om vragen in te dienen. Op 20 april heeft slechts 0,01% van de Nederlandse bevolking een vraag ingediend. Vandaar nu mijn oproep: Dien een vraag in!

Voordat je naar www.wetenschapsagenda.nl gaat, moet je natuurlijk wel bedenken wat voor vraag je in wilt dienen. Niet zomaar iedere vraag wordt meegenomen. Vragen moeten voldoen aan een paar criteria. Vragen moeten

  • uitdagend zijn voor de wetenschap;
  • nog niet beantwoord zijn;
  • kansen bevatten voor wetenschappelijke onderzoeksterreinen waar Nederland sterk in is, of inspireren tot veelbelovende nieuwe onderzoeksrichtingen.

Stel, je bent geïnteresseerd in de relatie tussen voeding en gezondheid. Wat…

View original post 513 woorden meer

Geplaatst in Uncategorized | 41 reacties

Wat moet je hier nou mee…

Even een hele snelle post. Kinderarts Heleen Roex, opgeleid in Nederland en werkzaam in Australië, komt op 25 april spreken op het Plantenetersfestival in Dronten, een initiatief van beroepsveganist Boele Ytsma. Ze is ervan overtuigd dat een volledig plantaardige voeding voor mensen de enige manier is om levenslang gezond en functioneel te blijven. Dit druist volledig in tegen het evolutionaire perspectief op voeding (en andere leefstijlfactoren) dat wij hanteren. Normaal gesproken zou ik iemand met deze opvatting zonder blikken of blozen afdoen als half gaar, maar deze vrouw is duidelijk rationeel en oogt vitaal en gezond.

In een persbericht dat Ytsma ondermeer aan een blad waar ik voor werk stuurde, kondigt hij aan dat Heleen Roex’ man Alphonse Roex, gynaecoloog, op dat Plantenetersfestival voor eens en altijd zal afrekenen met het paleodieet. Mij is gevraagd daar een bericht uit te destilleren, ha, ha, ha. Misschien die Boele (een gesjeesde dominee met het hart op de juiste plaats, al verdient hij wel geld aan zijn circus) toch eens even bellen.

Ik ben gewoon benieuwd wat jullie hier nou van vinden. Hebben deze mensen een punt?

Verder erg druk, dus sorry voor de radiostilte 🙂 .

Geplaatst in Uncategorized | 105 reacties

Gezocht: Paleo-eters

Voeding en Psyche

Hallo!

Wij zijn Berthe en Margriet, vierdejaars studenten Voeding en Diëtetiek. Naast de lesstof die we tijdens de opleiding hebben geleerd, hebben we ons verdiept in oervoeding. Hier zijn we erg enthousiast van geworden. We waren dan ook heel blij dat we een afstudeeropdracht konden vinden over het paleodieet. Voor onze scriptie gaan we een voedingsvragenlijst valideren die later gebruikt zal worden in een onderzoek van Esther Nederhof. In haar onderzoek wil ze gaan kijken naar het effect van het paleodieet op lichamelijke en psychische klachten.

Berthe_Margriet

Bent u net zo enthousiast over het paleodieet als wij, dan hopen we dat u mee wilt werken aan ons onderzoek! Voor het valideren van de vragenlijst zijnwij op zoek naar 25 personen die eten volgens het paleodieet.

Als deelnemer zult u een eetdagboek bijhouden voor zeven dagen en twee keer de vragenlijst invullen. Wij zullen uw eetdagboek gaan berekenen. Als u het…

View original post 75 woorden meer

Geplaatst in Uncategorized | Een reactie plaatsen

Minipost over ketose

Onze directe voorouders leefden 150.000 tot 70.000 jaar geleden rond Pinnacle Point en Mosselbaai volledig met de getijden. Hun voeding bevatte extreem veel breinspecifieke nutriënten. Periodieke ketose was vermoedelijk de norm.

Onze directe voorouders leefden 150.000 tot 70.000 jaar geleden rond Pinnacle Point en Mosselbaai volledig met de getijden. Hun voeding bevatte extreem veel breinspecifieke nutriënten. Periodieke ketose was vermoedelijk de norm.

In de draad onder de post over het eventuele schisma tussen Paleo en LCHF (Willem en Guido) gaat het tamelijk heet toe met betrekking tot ketose. Hier, heel kort voor de verandering, mijn voorlopige visie.

Ik vermoed dat jager/verzamelaars in de habitat die ‘ons’ (jongste serie, Homo sapiens sapiens) heeft voortgebracht in en uit ketose fladderden, afhankelijk van vangst, pluk, beschikbaarheid eetbare wortelstelsels en fysieke inspanning. Curtis Marean heeft hard gemaakt dat we rond Pinnacle Point met de getijden leefden – die we zelfs al met behulp van de maanstand konden voorspellen – en dat ook de voedselinname waarschijnlijk getijde gerelateerd was. Gezien de naar moderne maatstaven beperkte hoeveelheid koolhydraten (en afwezigheid van compacte acellulaire koolhydraten) die de voeding moet hebben bevat, was milde ketose vermoedelijk eerder norm dan uitzondering. Daar komt bij dat mensen vergeleken met veel andere zoogdieren een grote ketogene capaciteit hebben. Zoals ik al vaker heb aangehaald, kinderen verkeren vanaf het derde trimester in utero tot ver in de peuterjaren in een permanente milde ketose en zelfs de obligate patat met appelmoes kickt ze er niet uit. De encefalisatie-explosie die dan als het goed is plaatsvindt, vereist een gestadige toevoer van dit zeer breinspecifieke energiesubstraat.

Of permanente ketose in de volwassenheid ideaal is kan simpelweg nog niet met zekerheid worden gezegd, maar ik denk dat veel pleit voor periodieke ketose. Charles Mobbs en zijn groep komen met steeds overtuigender aanwijzingen dat een teveel aan glycolyse (koolhydraatverbranding) ten opzichte van beta-oxidatie (‘vetverbranding’) aan de basis ligt van vroegtijdige veroudering en alle degeneratieve ziekten. Ik vraag me zelfs af of ketose wel een hormetische factor genoemd kan worden, aangezien de mitochondriën met die cyclus veel minder Reactive Oxygen Species (‘vrije radicalen’) genereren dan met de cyclus die wordt gebruikt voor glycolyse. Ik ben dus eerder geneigd om glycolyse dat hormetische potentieel toe te kennen. Doe het met een zekere regelmaat, maar zorg dat je er niet in blijft hangen, want dan gaat alles rap naar de kloten. Of zoals mijn vader zei en zegt, naar zijn ratsmodee.

Metabole flexibiliteit – makkelijk kunnen switchen tussen voornamelijk glycolyse en voornamelijk beta-oxidatie – zou best eens ‘ideaal’ kunnen zijn. Met het Bierviltje en HIIT (in mijn boek presenteer ik mijn eigen variant Paleolethics 🙂 ) kom je wat dat betreft een heel eind.

De inschrijvingen voor AHS NL lopen als een trein! Wat een enthousiasme. Dank jullie wel en tot in september!

Geplaatst in Uncategorized | 228 reacties