Is paleo een sublieme mixtura acirubra?

Ten dele zeker. Het voelt goed om iets te doen wat logisch lijkt, een prettige cognitieve consonantie veroorzaakt. Het placebo-effect is waarschijnlijk een belangrijke verklaring voor de gekke waarneming dat veganisten zelden binnen een jaar na invoering van hun tegennatuurlijke levenswijze overlijden. Ik heb er moeite mee om alle onwaarschijnlijk positieve transformaties van mensen die paleo gaan toe te schrijven aan het placebo-effect, maar we moeten in het achterhoofd houden dat niets is uitgesloten. Onze hersenen en de rest van ons lijf spelen fantastische spelletjes met ons. Ter lering ende vermaeck op deze eerste echte Donkere Dag voor Kerst (heeft iemand Bing al gehoord?) een uitgebreide beschouwing van het placebo-effect, starring een van ’s werelds meest vooraanstaande placebospecialisten.

Alleen al het idee dat we behandeld worden helpt bepaalde kwalen te genezen. Onlangs werd bekend dat een neppil meestal even goed werkt als een antidepressivum. Moet de dokter ons af en toe een placebo geven?

Als een mannelijke Florence Nightingale verzachtte anesthesioloog Henry Beecher op D-Day het lijden van levensgevaarlijk gewonde soldaten langs de Normandische kust. Hij kon ze niet meer bieden dan de troost van de roes. Maar al snel raakten zijn morfinedepots uitgeput. Beecher had twee mogelijkheden: lijdzaam toezien, of zijn ten dode opgeschreven makkers tegen beter weten in hoop geven. Gedreven door machteloosheid deed de rationele dokter iets waar hij normaal niet over zou hebben gepeinsd. Hij gaf de soldaten een spuit met een onwerkzame zoutoplossing. Het resultaat trof hem als een godswonder. Een groot deel van de ten dode opgeschreven mannen knapte na toediening van de ‘spuit morfine’ zienderogen op en overleefde. Veel jongens die echte morfine hadden gekregen, gleden de dood in; pijnloos, dat wel.

Na de oorlog onderwierp Beecher dit opmerkelijke fenomeen aan een kritische studie. Hij stelde vast dat de genezende kracht die een nepmedicijn in levensgevaarlijk gewonde mensen kan losmaken ook onder minder verschrikkelijke omstandigheden te mobiliseren is. In het in 1955 gepubliceerde artikel ‘The Powerful Placebo’ concludeerde hij dat maar liefst 33 procent van alle patiënten minstens zo goed reageert op een placebo als op een farmacologisch werkzaam preparaat. Beecher opperde voorzichtig dat ook de werking van echte geneesmiddelen mogelijk voor een niet gering deel aan suggestie is toe te schrijven. Nogal wat medische handelingen schijnen ook een flinke portie mind over matter teweeg te brengen, zo suggereerde hij. Vervolgonderzoek liet van de aanvankelijk scepsis weinig heel. Al snel werd het placebogecontroleerde onderzoek ingevoerd om deze ruis weg te filteren. Pas als een actief geneesmiddel beduidend beter presteert dan een placebo, wordt het werkzaam geacht.

‘Placebo’ betekent letterlijk ‘Ik zal behagen’. ‘Wanneer Hippocrates en zijn volgelingen weinig voor een patiënt konden doen, lieten ze hem niet aan zijn lot over, maar maakten ze het hem zo aangenaam als de situatie toeliet,’ zegt drs William Verheul, als psycholoog werkzaam bij het NIVEL in Utrecht. Verheul werkt momenteel aan een promotieonderzoek naar het placebo-effect. ‘Deze dokters wisten uit ervaring dat iets vaak beter is dan niets. Ook hen ontging niet dat een kuur van melk en honing het genezingsproces vaak aanzienlijk bevorderde. Als je de geschiedenis van de geneeskunde bestudeert, moet je vaststellen dat tot begin twintigste eeuw vrijwel alle medische handelingen placebo’s waren. Het waren ingrepen waarvan we nu begrijpen dat ze medisch gezien niet konden werken, maar die toch vaak effect sorteerden.’

Wie denkt dat we sindsdien de wijsheid in pacht hebben, zit er naast. Tot eind jaren ’50 ondergingen patiënten met ernstige angina pectoris, pijn op de borst als gevolg van vernauwde kransslagaderen, een merkwaardige behandeling. Hun borstkas werd geopend, waarna de chirurg één of meer gezonde kransslagaderen afbond. Het idee was dat het hart als gevolg van deze noodsituatie snel een netwerk van nieuwe slagaders zou aanmaken, waardoor de bloedvoorziening volledig zou worden hersteld. Hoewel de ingreep moderne cardiologen de rillingen over de rug doet lopen – het afbinden van een kransslagader is levensgevaarlijk en eventuele extra bloedvaten groeien heel langzaam – voelde de meerderheid van de hartpatiënten zich direct na de ingreep als herboren. De methode raakte in onbruik toen een kritische chirurg een controlegroep formeerde die hij open zaagde en direct weer dichtnaaide. Ook deze groep bleek te zijn verlost van de angina. Om het nog wat dichterbij te brengen: grote onderzoeken naar het effect van de coronaire bypass-operatie, het aanbrengen van een omleiding rond een afgesloten kransslagader, laten nauwelijks overlevingsvoordeel zien. En ook voor deze op het oog zo logische ingreep is in de tijd dat er geen ethische commissies waren aangetoond dat patiënten die uitsluitend worden opengesneden het net zo goed doen als patiënten die een echte bypass krijgen.

De discussie over het placebo-effect werd onlangs nieuw leven ingeblazen toen Britse wetenschappers met behulp van de wet op toegankelijkheid van informatie inzage kregen in ongepubliceerde gegevens uit onderzoeken naar selectieve serotonine heropnameremmers, de meest gebruikte medicijnen tegen depressie. Tot ontsteltenis van velen ontdekten ze dat de middelen niet beter werken dan een placebo. Hoe is dat mogelijk? William Verheul: ‘Ten eerste is depressie een aandoening die erg gevoelig is voor het placebo-effect. Ten tweede wordt de kracht van het placebo-effect nog altijd onderschat. Cru gezegd: Je hebt niet per sé een placebo nodig om het placebo-effect op te roepen. Ook een werkzaam medicijn doet dat. Een pijnstiller werkt bijvoorbeeld vaak al ruim voor de werkzame stof actief kan worden. Alleen al vanwege de verwachting roept vrijwel iedere medische behandeling ook een placeborespons op. Er wordt steeds meer onderzoek naar het placebo-effect gedaan. Hoewel er nog steeds veel onbekend is, heeft dit al veel verrassends opgeleverd. Onze verwachtingen, verbeelding en gevoelens hebben rechtsreeks invloed op fysiologische processen. Ze sturen bijvoorbeeld de klieren en cellen die boodschapperstoffen aanmaken. Die zijn weer van invloed op ondermeer het immuunsysteem.’ De impulsen die je van buitenaf krijgt en de manier waarop je hersenen die interpreteren, ijlen op biochemisch niveau na. Een onvoorwaardelijk geloof in herstel, of in een werkzame behandeling, ondersteunt genezing van aandoeningen die medisch technisch te genezen zijn. Het tegenovergestelde is ook bewezen. Een sterk negatieve overtuiging is niet ongevaarlijk. Antropologen hebben waargenomen dat gezonde mensen kunnen sterven als er een dodelijke vloek over ze wordt uitgesproken. Zij zijn niet het slachtoffer van een duistere macht, maar van hun eigen negatieve overtuiging. In China en Japan klinkt het woord voor het cijfer ‘vier’ precies hetzelfde als het woord voor ‘dood’. Het effect daarvan is zo sterk dat de sterfte in deze landen op de vierde van de maand altijd hoger is dan op andere dagen.

Grofweg wordt het placebo-effect volgens William Verheul uitgelokt door drie mechanismen: verwachting, conditionering en stressreductie. Fysioloog Fabrizio Benedetti van de Universiteit van Turijn toonde aan dat ons lichaam zelf verdovende stoffen aanmaakt als we verwachten dat we een pijnstiller krijgen. ‘In een slim experiment gaf hij proefpersonen op vier plaatsen een onderhuidse injectie met een stof die een branderige pijn veroorzaakt,’ vertelt Verheul. ‘Daarna smeerde hij op één van de plekken een zalfje. Hij zei dat het een krachtig verdovingsmiddel was, maar het was een placebo. De mensen zeiden veel minder pijn te voelen op de plek waar de zalf was aangebracht. Was dit pure inbeelding, of had het lichaam zelf een pijnstiller gemaakt? Om dat uit te zoeken spoot Benedetti ze naxolon in, een stof die de werking van lichaamseigen pijnstillers blokkeert. Toen hij vervolgens de overgebleven pijnplekken met de zogenaamd pijnstillende zalf insmeerde, voelden de proefpersonen geen enkele verlichting. Daarmee had hij bewezen dat de hersenen onder invloed van verwachting pijnstillende stofjes (endorfinen) mobiliseren en dat deze precies op de plek waar het pijn doet werken.’

Benedetti’s Amerikaanse collega Jon Stoessl bewees dat zelfs mensen met Parkinson, die als gevolg van een neurodegeneratief proces bijna geen dopamine meer aanmaken en daardoor ondermeer een houterige motoriek krijgen, reageren op een placebo. Toen Stoessl proefpersonen in plaats van levodopa, de dopaminevervanger die het Parkinsonisme tijdelijk opheft, een zoutoplossing inspoot, vertoonde hun motoriek dezelfde verbetering. Met hersenscans stelde Stoessl in vervolgonderzoek tot zijn verbazing vast dat de beschadigde hersengebieden in respons op het verwachte levodopa-shot dopamine aanmaakten. Zo mogelijk nog krasser is het specifieke effect van conditionering. Psychiater Robert Ader van de Universiteit van Rochester wilde ratten leren het drinken van suikerwater te associëren met misselijkheid. Telkens als de ratten suikerwater kregen, gaf hij ze tevens een misselijkmakende injectie. Al snel hoefden de ratten alleen nog suikerwater te drinken om verschijnselen van misselijkheid te vertonen. Maar tot Aders verbazing stierven de ratten als ze vaak suikerwater kregen. Na enig zoeken vond hij de verklaring. De misselijkmakende stof in de injectie bleek ook het immuunsysteem krachtig te onderdrukken. En ook daarvoor bleken de ratten te zijn geconditioneerd. Als ze suikerwater proefden, onderdrukten hun hersenen het eigen immuunsysteem. De beestjes stierven aan eenvoudige infecties.

Dit verbluffende placebo-effect redde het leven van een patiëntje met lupus, een ziekte waarbij het immuunsysteem bij vlagen allerlei eigen weefsels aanvalt en die in toom wordt gehouden met medicijnen die het immuunsysteem onderdrukken. Voor betreffend meisje was het middel cytoxan vanwege de bijwerkingen echter erger dan de kwaal. Ader besloot te proberen haar te conditioneren. Hij diende haar enkele malen een lage dosis van het immuunonderdrukkende cytoxan toe. Telkens als hij dat deed moest ze ook levertraan slikken, aan een sterk rozenparfum ruiken en aan een roos denken. Aders opzet slaagde. Zolang het meisje is gevolgd, hoefde ze tijdens een opleving van haar ziekte alleen maar levertraan te proeven of een roos te kopen om haar immuunsysteem onder de duim te krijgen. Ze kon haar ziekte dus zonder het gevaarlijke geneesmiddel onder controle houden.

Volgens de Stichting Farmaceutische Kengetallen schrijven Nederlandse artsen zo’n duizend keer per jaar een placebo voor. Op 100 miljoen recepten is dat verwaarloosbaar weinig. De reden? Hoe zou jij het vinden als je een recept voor mixtura acirubra (rood drankje) of capsulae maghemiti flavae (gele pil) mee kreeg? William Verheul: ‘Probleem is dat we momenteel niet precies weten bij welke patiënten en aandoeningen het placebo-effect werkt en hoe je het kunt mobiliseren. En de kwestie ligt gevoelig. Laatst hielden prof dr Jozien Bensing en ik een college voor psychologiestudenten. We vroegen hen of ze bezwaar zouden hebben tegen het gebruik van placebo’s als er voldoende bewijs is dat ze werken. Vrijwel niemand had daar moeite mee. Stel je dezelfde vraag echter aan patiëntenorganisaties, dan is de reactie uitgesproken negatief. Veel mensen zien het bewust activeren van de placebo-respons als een vorm van bedrog. Dat is natuurlijk heel invoelbaar. Mensen gaan er ten onrechte vanuit dat hun ziekte niet echt is of niet serieus genomen hoeft te worden als hij positief reageert op een placebo.’

Vandaar dat Verheul zich in zijn onderzoek concentreert op de communicatie tussen arts en patiënt. ‘We weten al uit een klassiek onderzoek dat mensen die bij de dokter komen met klachten als hoofdpijn, onduidelijke buikpijn, vermoeidheid en keelpijn sneller opknappen als de arts ze een duidelijke diagnose geeft en zegt dat de klachten over een paar dagen over zullen zijn. Ik wil aan de hand van 160 gefilmde consulten meten welke communicatietechnieken het best werken. Daarbij werk ik met één arts, die wordt getraind om in zijn consulten een aantal duidelijk afgebakende houdingen en communicatiestrategieën te gebruiken. Bijvoorbeeld afstandelijk en zakelijk versus betrokken en meelevend. Als je voldoende mensen met vergelijkbare kwalen blootstelt aan verschillende types dokter-patiënt-communicatie, kun je aan de hand van de gezondheidsuitkomsten iets zeggen over het placebo-effect van de houding van de dokter.’

Een goede arts is dus in zekere zin een placebo van vlees en bloed. Een positieve persoonschemie tussen arts en patiënt draagt in bepaalde gevallen meer bij aan het genezingsproces dan de medische expertise van die arts. ‘Al kan het placebo-effect geen kanker genezen,’ haast Verheul zich te zeggen. Maar in de spreekkamer zitten twee mensen en soms klikt het gewoon niet, al doet een dokter nog zo zijn best op jouw golflengte te komen. William Verheul: ‘Uit onderzoek naar het placebo-effect blijkt dat het van groot belang is dat je vertrouwt in de zorg die je van je arts krijgt. Als je consequent de kriebels krijgt van je huisarts of specialist en je komt er in een goed gesprek niet uit, dan wordt het tijd om een andere arts te zoeken.’

KADER

Hou je geld in je zak!

Deze behandelingen berusten op het placebo-effect

Alternatieve behandelwijzen zijn niet per sé bullshit, maar de meeste vallen door de mand als ze worden onderzocht in een dubbelblinde, placebogecontroleerde studie. Ze werken niet beter dan een nep-pil. Vermomde placebo’s zijn heel lucratief. De ongekroonde placebokoningin van Nederland Jomanda verdient er goudgeld mee. Ooit straalde ze bij wijze van PR-stunt een hele oplage van Panorama in, met als belangrijkste resultaat dat er nog meer gelovingen naar haar healings trokken. Kassa. Is het schadelijk als mensen een placebo te gelde maken? Meestal niet. Maar je kunt die centen beter in je zak houden voor iets leukers!

Homeopathie

De behandeling berust op het idee dat ziekteverwekkende stoffen in een sterk verdunde, niet meer meetbare oplossing de genezende kracht van het lichaam mobiliseren. De oplossing zou de ‘herinnering’ van de niet meer aanwezige stof bevatten. Werkt het? You bet! Je hoofdpijn, loopneus en voorjaarsmoeheid verdwijnen snel. Net zo snel als wanneer je een nepdrankje neemt. Het is namelijk een nepdrankje.

Healers

Handopleggers, gebedsgenezers, Jomandisten, ze jongleren allemaal handig met het placebo-effect. Zonde van je geld en niet zonder gevaar als het je ervan weerhoudt naar de dokter te gaan.

Fytotherapie

Fytochemicaliën, plantenstofjes, kùnnen werken, want ze zijn biologisch actief. Net als ‘echte’ medicijnen. Het probleem is dat je vaak niet weet wat ze precies doen en waartegen dat helpt. Bovendien zijn kruiden lastig te doseren. Grotendeels placebo’s dus.

KADER

Het oog wil ook wat

Niet elk neppilletje of -drankje heeft per definitie een heilzaam effect. Het uiterlijk van het geneesmiddel is belangrijk voor de therapeutische waarde van het geneesmiddel. Onderzoek laat zien dat sommige kleuren en vormen over het algemeen beter werken dan andere. Het formaat is eveneens van invloed. En hoe groot het helende effect is, hangt ook nog eens af van de aandoening die je hoopt te genezen. Een paar opmerkelijke vondsten.

  • Mensen met angststoornissen reageren beter op groene pillen, terwijl depressies de neiging hebben wat eerder op te klaren onder invloed van preparaten met een gele kleur.
  • Terwijl rode pillen over het algemeen slechts een matig of zelfs een negatief effect hebben, doet deze signaalkleur het bij reumapatiënten juist erg goed.
  • Nepinjecties (met een farmacologisch onwerkzame zoutoplossing) werken aanzienlijk beter dan neptabletten. Chirurgische ingrepen (waarbij de chirurg alleen een incisie maakt en die meteen weer dichtnaait) hebben een nog beter en langduriger resultaat.
  • ‘Slaapmiddelen’ in de vorm van gewone tabletten werken in de 49 procent van de gevallen. Een drankje scoort een succespercentage van 71 procent. En maar liefst 81 procent van de onderzochte slapelozen genoten een verkwikkende nachtrust na het innemen van een capsule met twee felle kleuren.

Tenslotte heeft ook de naam van het betreffende nepmiddel een sterk stimulerende werking op het zelfgenezende potentieel van het brein. Indrukwekkende, wetenschappelijk klinkende namen (getest werd bijvoorbeeld ‘Ceboplas Trans CHI’) zijn beduidend werkzamer dan dezelfde kalkpilletjes met het banale opschrift ‘Slaapmiddel’. Ook suggestieve namen, zoals ‘Quick Fittol’ of ‘Dormisoft’, doen het aardig. Maar het allerbelangrijkste, daar zijn de deskundigen het over eens, is het vertrouwen dat de arts of behandelaar ons inboezemt. ‘De relatie tussen arts en patiënt is van onschatbare waarde voor het resultaat van een behandeling,’ zegt psycholoog William Verheul.

Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink .

89 reacties op Is paleo een sublieme mixtura acirubra?

  1. Mooi verhaal Melchior, we kennen allemaal het krachtige effect van een kusje van moeder op de zere knie..: werkt fantastisch!

    Over medicijn gebruik gesproken, naamgenoot Gert Schuitenmaker drukt ons nog even met de neus op de feiten:

    Geneesmiddelengebruik bij 55-plussers …

    In een persbericht over geneesmiddelengebruik bij keuze zorgverzekering van Gezondheidsnet (15 november 2012) staat te lezen:
    “Uit het onderzoek bleek dat de gemiddelde 55-plusser dagelijks zo’n 4 pillen slikt, vaak meerdere middelen tegelijkertijd. Veel voorgeschreven zijn geneesmiddelen tegen een verhoogde bloeddruk (48%), een te hoog cholesterol (38%) en/of hart- en vaatziekten (28%). Andere genoemde middelen zijn die tegen brandend maagzuur (21%), diabetes (ruim 18%) en maag- en darmklachten (bijna 14%).” …”Met de kennis over de vergoedingen van hun geneesmiddelen zit het wel snor”.

    Moraal van verhaal:

    hoe voedingstekorten veroorzaakt door industrievoedsel “gratis” worden behandeld met medicijnen.

    http://www.ortho.nl/orthomoleculair-blog/nieuws/2012/447/

    Of we dan allemaal “ortho-pillen” moeten gaan slikken, dat is weer een ander verhaal….

  2. Dank, Gert!

    Zoals ik al eens eerder schreef, een ouwe Zweedse huisarts die in mijn zwembad zwom (toen ik daar permanent woonde) toverde veel oudjes om van zombies in vitale, helder formulerende mensen. Zijn ‘geheim’: het pillenarsenaal bij het eerste bezoek terugbrengen tot het hoogst noodzakelijke.

    Gert is een aardige, integere vent, maar ik beschouw suppletie als potentieel gevaarlijk terrein.

  3. JudithM zegt:

    Het raakt precies aan wat mij op het moment zo bezighoudt.
    Jammer dat het placebo-effect een soort vergaarbak is voor alle effecten die we zien maar niet begrijpen. Juist de patienten die spontaan genezen van een ongeneeslijke ziekte, zouden onderwerp van onderzoek moeten zijn zou je denken.

    Maar ik denk dat het placebo-effect meer is dan alleen het gevolg van de percepties en overtuigingen van een individu. Goed opgezette experimenten hebben namelijk laten zien dat personen die getraind zijn in hartcoherentie, met hun intenties positieve effecten kunnen sorteren bij ziekenhuispatienten (die er geen weet van hebben dat er voor hun ‘gebeden’ wordt). Is v o o d o o dan toch niet zo’n onzin als gedacht? of sjamanisme? Mijn interesse voor oude volksreligies wordt hierdoor aangewakkerd. Misschien sta ik nu wel lijnrecht tegenover jouw verklaarbare model van het placebo-effect.

    ps, heb mn naam veranderd aangezien er op internet al zoveel jmeinderts zijn, met de meeste wil ik niet verward worden.

    • Hoi Judith,

      Dat klinkt beter dan Meindert, omdat ik altijd wist dat ik het tegen een vrouw had😉.

      Ik ben bizar geïnteresseerd in spontane remissie, maar heb nooit aanwijzingen kunnen vinden voor een effect van psychische gesteldheid op kanker. Een heel plausibel mechanisme vind ik het Coley-effect. Veel van de (zeldzame) gevallen van spontane genezing van ongeneeslijke kanker werden vooraf gegaan door een zware bacteriële infectie, vaak met levensbedreigende sepsis, die de patiënt kantjeboord overleefde. Na zo’n ternauwernood overleefde veldslag verdwenen tumoren en metastase als sneeuw voor de zon. Hypothese: het immuunsysteem roeit in die laatste wanhopige krachtsinspanning om de ziektekiem uit te schakelen meteen alle kanker uit. Of het endotoxinenbombardement werkt als een soort superchemo.

      Heart Rate Variability is een onvoorstelbaar goeie tool en hart en brein blijken inderdaad nauw samen te werken. Maar dat bid-onderzoek ken ik niet. Ik dacht dat juist was aangetoond dat patiënten voor wie werd gebeden iets eerder stierven😉. Waar vond je dat?

      Overigens blijkt het experiment van die Italiaan ook te werken als de proefpersoon weet dat het pijnstillende zalfje nep is!!! Snapt u het nog?

  4. James zegt:

    Er loopt een rode draad door dit geheel waar in de reguliere geneeskunde gelukkig langzaam aan meer belangstelling voor komt : You are not your body. En wie of wat we wel zijn daar hebben we nog geen kaas van gegeten. Je danst op de rand van de afgrond Melchior🙂

    • Jawel, James, we zijn juist wel ons lichaam! Dat lichaam is alleen oneindig veel complexer dan we ons kunnen voorstellen. Dat is wat ik denk, althans. Weten kun je dit soort dingen niet.

      Dansen op de rand van afgrond is altijd leuk🙂.

      • James zegt:

        En wij hopen allemaal dat je dat nog heel lang mag blijven doen. Hoe dichter hoe liever. En wij met zijn allen er voor zorgen dat je er niet in dondert.🙂 Toch realiseer je je wel dat tamelijk ferm staat in de traditie van Sir Roger Bacon’s en Descartes’ beeld van de wereld rondom ons heen. Jouw wereld is dan wel heel erg complex maar je ziet het toch het liefst als een enorm complexe machine. Lijkt me. Toch vond Sir Karl Popper al dat het tijd wordt om dat beeld wat aan te passen.
        “through modern physics materialism has transcended itself”
        Wat betreft de opmerking van Judith over het effect van bidden daarover heeft Larry Dossey MD heel wat geschreven. Zijn ‘Be Careful what you Pray for’ geeft meer dan tien pagina’s referenties en studies. Voor de goede orde van zaken: bidden heeft niks noodzakelijkerwijs met religie te maken. Ben er zelfs niet zo erg zeker van wat voor soort bidden dat vaak is. Lijkt soms meer op een hebberig verlanglijstje. Okay, coffee time is up!

      • George zegt:

        Doet me denken aan de uitspraak van Willem De Ridder (de verhalenverteller en die ook overigens vele placebo’s veroorzaakt met zijn sprookjes en zijn “Spiegologie”):
        “Gisteren stond ik nog voor de afgrond, vandaag ben ik een stap verder”.

  5. willem zegt:

    De vraag luidt: geeft (ook) ‘paleo’ een placebo-effect?
    Ik denk dat er nog veel meer hersenonderzoek moet komen om placebo-effecten in kaart te brengen. Wat me erg interessant lijkt, is, of dat effect op zeker moment eindig is. M.a.w., hoe lang laat het lichaam zich voor de gek houden?

    • Willem, het is natuurlijk eigenlijk meer een grapje. De vraag of de effecten die worden gezien op paleo placebo-geïnduceerd zijn is mijns inziens behoorlijk onzinnig. Ik beloof dat de volgende post weer helemaal paleo is. Zit alleen een beetje in tijdnood en val dan terug op oude, maar toch ook wel interessante content😉.

      • willem zegt:

        Onnozele ik. Ben er alweer ingetrapt, Melchior. In een grapje. En toch…
        Waarom zou ook ‘paleo’ voor sommigen, en voor even, geen autosuggesties kunnen opwekken? En dus helemaal niet zo onzinnig hoeven te zijn? En in die zin valt mijn laatste opmerking te lezen: hoe lang laat een lichaam zich voor de gek houden door z’n brein?
        Zo zie je maar weer, Melchior, alles wat je schrijft verandert blijkbaar in goud (weer zo’n zonnekopje met knipoog).

  6. Wietze Reitsma zegt:

    Jawel, James, we zijn juist wel ons lichaam! Dat lichaam is alleen oneindig veel complexer dan we ons kunnen voorstellen. Dat is wat ik denk, althans. Weten kun je dit soort dingen niet.

    Dansen op de rand van afgrond is altijd leuk .

    Waarom kun je niet weten? Kijk eens naar gnm, misschien brengt dat de afgrond op afstand. Google of http://www.gnm-nl.be/

    • Atijd als mijn naam wordt genoemd verheug ik mij. Iedere dag je naam horen en iedere dag een gaai zien, en die zie ik, betekent een lang leven. Er is zelfs een sloot naar mij vernoemd. Roepen ze op straat mijn naam, dan kijk ik om. Zelden hoor ik echter die naam. Bij die ouwe Germanen betekende die naam “de sterke onder het volk”. Daar had hij blijkbaar zijn sporen verdient. Die Duitse ziel toch. Zou het werkelijk zo zijn, dan zouden mijn voorvaders, allen Folkert geheten, meer dan die luttele 40 a 45 jaar zijn geworden. Dat werden ze niet. Eerst mijn Beppe en Heit werden 82 en 87. Ik zelf mag tot op heden niet klagen. Verwonder mij er elke dag over, dat ik in volle gezondheid en sterkte de dag doorbreng.
      Is het mijn verdienste ? Aan mijn voorouders ligt het zo te zien niet. Ik kan nou ook niet zeggen dat ik mij nooit bezondigd heb. Vul zelf maar in. Zou het lichaam een ziel herbergen, zoals James suggereert en velen met hem, die de lengte van het lichamelijk leven bepaalt ? Nou laten we zeggen dat we elkaar over 30 jaar weer eens hierover spreken.

      • willem zegt:

        Ik geniet altijd van je bijdragen, Stropsma! Onder welke naam dan ook (Van Breukelen, Folkert, Stropsma). Maar, met permissie van Melchiot (?, anders veeg je dit maar weg), een momentje voor een vraag, volstrekt buiten ‘paleo’ om.
        Ik interesseer me voor namen, vooral Friese. Dat ‘Folkert’, dat roept mijn nieuwsgierigheid niet direct op, maar je achternaam, ‘Stropsma’, die wel. Van wie is jouw stam de nakomeling? Waar komt dat ‘strop’ vandaan? Een patroniem, lijkt mij, maar van welke aartsvader? Een Friese, waarschijnlijk, maar wie? En sinds 1811, of al eerder, die naam?
        Sorry, lezers, dit moest heel eventjes. Dank.

      • willem zegt:

        Verdorie, da’s de tweede keer dat ik Melchior Melchiot noem… Excuses.

      • Willem, op 4 maart 1812 heeft een zekere Sjoerd Rinderts bij de Maire van de gemeente van de Jouer, de naam aangenomen van Stropsma voor familie-naam. Waarom hij zich zoon van Strop naamde is mij onbekend. Volgens mij staken ze de draak met de Fransen. Vandaar zoveel gekke namen, neem ik aan.

      • willem zegt:

        Even tussen ons, Folkert. Deze Sjoerd Rinderts overleed op 15 maart 1817. Zijn vrouw Antje Jans op 2 februari 1818. In Joure, ja. De naam Folkert komt in die tijd (19e eeuw) veel voor binnen de Stropsma’s. Een van de kinderen van jouw oer-oer-oerpake Sjoerd heette ook Folkert.

        Stropsma. Komt heel weinig voor in Nederland. Midden-Friesland enige.
        Betekenis? Kom ik te weten wie die ‘Strop’ was, meld ik het jou.
        Nu weer over naar ‘paleo’. Met dank aan Melchior.

      • Met dank aan Melchior, Willem. Ik waardeer je inspanning ten zeerste !

      • willem zegt:

        Juist, Henk! Daarom moeten we maar helemaal niet erop in gaan. Akkoord?

        • We hadden al eerder geconstateerd dat dit zeer dubieus is, maar omdat ik niemand onnodig wil kwetsen (mensen komen niet voor niets op zo’n spoor terecht) en omdat ik weet dat de 6 lezers allesbehalve goedgelovig zijn, ga ik er niet op in.

          Sorry voor de radiostilte. Het water staat ons hier tot aan de lippen, qua werk.

  7. Peter Reijngoud zegt:

    Jaren geleden een, in dit verband, interessant artikel gelezen in de Volkskrant. Dankzij Google direct teruggevonden. Klik hier.
    Als de link niet werkt even googlen op ´verklevingen placebo´

    • willem zegt:

      Onontgonnen terrein, de reikwijdte van placebo. Boeiend ook. In dit artikel blijkt zonneklaar dat er een effect bestaat bij suggestieve handelingen. Ik zat vanochtend te denken: hoe ver (in de tijd) gaat dat? Als je, niet-etterende, blindedarm er uitgehaald wordt, is het helder: mogelijke boosdoener onschadelijk gemaakt. Als dezelfde appendix blijft zitten, maar voor de patient wijst alles erop dat er behandeld is, dan kan dus die zelfsuggestie optreden. En vervolgens is de volgende zin interessant uit het verhaal: ‘Na twee jaar was er nauwelijks enig verschil tussen de behandelmethodes.’ Nadat aanvankelijk er enig voordeel was voor de placebobehandeling.

      • Willem, dit is zo waanzinnig fascinerend… Nu weet ik niet of de sham operatie uit het Volkskrant artikel tot uitgebreide denervatie leidde, zoals een sham cabg (coronaire bypass). Dat zou natuurlijk het verdwijnen van pijnklachten kunnen verklaren. Het zou interessant zijn om patiënten alleen onder lichte narcose te brengen en een oppervlakkige incisie in de huid aan te brengen, een krasje dat wel een litteken geeft. Of een litteken te tatoeëren😉. Geeft dat hetzelfde mooie resultaat, dan weet je zeker dat er sprake is van een placebo-effect.

        Nogmaals, de transformaties die je ziet bij ongezonde mensen die paleo gaan, kunnen onmogelijk op het placebo-effect berusten. Laatst berichtte iemand mij dat haar bloeddruk op paleo was gezakt van een consistente 180/90 naar… 85/60. Dan heb je het dus over Folkertse waarden, het fysiologische territorium van de Onsterfelijke Jonge Maagden. Geen suggestie, verwachting of conditionering (en geen bloeddrukpil ter wereld) die dat teweeg kan brengen.

  8. Off topic en voor de nerds: Peter Attia (van NUsi) geeft de Verschrikkelijke CarbSane een koekje van eigen deeg. Subliem.

    Helemaal beneden.

    • James zegt:

      Je hebt mij er zelfs toe verleid om dat even te gaan ‘genieten’. Kan natuurlijk niet laten om even de andere comments door te grazen. Wat George Henderson daar in godsnaam doet?? de rest is weinig nieuws onder de zon. Een beetje in-crowd, maar ik ben totally biased , no use for Carbinsanity. Maar Peter deed het heel netjes. Hoe moet je daarop reageren zonder jezelf nog verder in de zeik te zetten.

  9. fran zegt:

    Ik lees dit blog bij tijd en wijlen en zit met de volgende ‘struggle’. Sinds een aantal maanden eet ik alleen nog dingen die zowel volgens paleo als volgens low carb mogen. In feite betekent dit dat ik alleen vlees, vis, groenten en noten eet. Ik ben het nodige gewicht verloren maar ik geloof ook wel in de gezondheidsaspecten van dit dieet dus wil er wel mee doorgaan. In minder strenge vorm wel: groenten die onder de grond groeien en fruit wil ik wel weer enigszins gaan nuttigen. Maar nou moet ik zeggen dat ik geen grote moeite had dat te laten staan. Veel meer moeite heb ik met koekjes en chocola. Mijn vraag aan jullie is hoe streng jullie zijn. Hoe vaak zondigen jullie en waarmee?

    • willem zegt:

      Het antwoord, Fran, zal verschillend zijn. Mij lijkt de basis, paleo en dan volgens de bierviltjelogica, ook de echte basis. Mits gezond, kun je daaraan m.i. best wel eens iets toevoegen dat niet ‘paleo’ is (even los van de discussie wat we nou precies onder ‘paleo’ moeten verstaan). Ook die oermens, die we hier zo graag als voorbeeld zien, zag wel eens, naast noten, honing hangen: eten tot je misselijk wordt…
      Chocola, mits flink puur en zonder onnodige toevoegingen, is helemaal geen slecht snoep, maar met koekjes zou ik voorzichtig zijn: kleine gifbommetjes van witmeel, transvet, suiker en een scala aan chemische hokuspokus. Maar, ja, op visite…
      En of ik streng ben, wat je vraagt, nee, natuurlijk niet. Want wie doorziet het complexe van voeding en wie heeft de wijsheid in pacht?

    • James zegt:

      Ha die Fran. Lekkere gewetens vraag. Willen de echte zondaars (en zondaressen) opstaan. Wat ons betreft Fran vermijden we zo veel mogelijk de meeste zaken waarvan we weten dat de planten er bijzonder op gebrand zijn om niet opgegeten te worden, behalve wanneer het de verspreiding zou helpen (onverteerbaar en met wat mest er weer uit). Dus wel de de plant maar met vermijding van de zaden. Wij eten dus wel tomaten, maar altijd ‘gutted’. Geeft trouwens ook minder troep in de pan. Met echte pure chocola hebben we geen problemen. Liefst maken we het zelf met cocosolie. En volgens de meest recente onderzoeken blijkt dat er veel minder bezwaren kleven aan de in fruit voorkomende fructose dan aanvankelijk gedacht. Heb nog geen revisie van Lustig gezien, maar wie weet. En brood eten we hoegenaamd niet meer. Al met al zijn we wellicht niet zo optimaal gezond als de echte paleo gebruiker, maar op deze manier genieten we er wel van. We eten minstens een keer in de week vis als hoofdmaaltijd en hebben vaak vis in de (tamelijk uitgebreide) lunch salades. Overal boter in en we eten wel minder kaas dan we gewend waren. En natuurlijk alle plantaardige olie de deur uit behalve olijf. En een fles wijn (eigenbouw zonder pesticiden) per twee dagen. (met ons twee)

    • Mariet Hoen zegt:

      fran, volgens mij eet je heel gezond en richting Paleo. Als nu echt zo nodig moet snoepen, kun je ook zelf koekjes bakken en chocolade maken. Maar dan met zoveel mogelijk Paleoachtige ingredienten in plaats van graankoekjes, gebakken met transvet, margarine, melk enz. En als je dan op visite gaat neem je gewoon je eigen koekjes mee voor bij de koffie😉

      Ik heb laatst in een biologische winkel lovechock gekocht, hardstikke duur, een heeeel klein reepje € 2,99. Voordeel, je koopt er niet te veel van. Iedere dag één blokje, doe je er 4 dagen mee.

      http://voedzo.nl/geen-suiker/loveshock-de-suikervrije-zuivelvrije-en-glutenvrije-chocoladereep/
      Zelfs de verpakking kan zo op de composthoop :

      • Gert van der Hoek zegt:

        Goed bezig Fran, mooi om te horen.

        Je vraagt naar eventuele “zonde” die wij bedrijven…, een filosofische vraag.😀

        Ik geloof niet in zonde, wel in keuzes. Ik kies regelmatig voor griekse joghurt of kaas als dessert. Ik vond vanavond de gesmolten geitenkaas bij de homemade pastasaus in koolrolletjes ook heel lekker….

        Snacken met: noten. En snoepen: 2 of 3 keer per week 1 stukje echte pure chocolade bij de koffie.

      • willem zegt:

        ‘k Heb ook een aantal keren zo’n reepje gekocht, Mariet. Voor ruim drie euro! Vier blokjes, maar het lukt me niet om die de week door een voor een op te eten…
        Prima streven, van die fabrikant, maar met deze prijs wordt het allemaal wel heeeel elitair!
        Overigens, wanneer de vervaardiger zijn waren aanprijst met ‘superfood’ geloof ik het wel.
        Smaakte de chocola jou even duur als ze is, Mariet?

        • Mariet Hoen zegt:

          Willem, dat lukt me, om iedere dag één blokje te eten ! Ik kocht 2 reepjes voor de eerste keer, ga er echt geen gewoonte van maken. En die superfoodverhalen neem ik met een korreltje zout !

          Onderzoek alles en behoud het goede !

          Ik denk dat het criterium zou moeten zijn, dat als onze oervoorvaders en moeders bv rauwe honing zouden vinden ( één keer per jaar of zo ) ze dat zouden eten en het misschien wel superfood zouden noemen. Ik denk dat ze er heel zuinig mee zouden zijn en het alleen op zon- en feestdagen zouden gebruiken of voor de kindjes een klein lepeltje bij keelpijn😉
          Da’s wel heel iets anders als het gesnoep hedentendage !

      • Fien zegt:

        Mariet, ik denk dat onze voorvaderen totaal niet zuinig waren, maar onmiddellijk alle heerlijks opaten wat ze tegemkwamen. Een honingraat gevonden, dan de hele dag honing smikkelen.

      • Er is altijd wel een mooi onderzoek te vinden dat gewetenswroeging kan wegnemen😀
        Elke dag 50 gr pure chocola – 70% – is niet verkeerd:

        “Conclusion: In individuals with stage 1 hypertension and excess body weight, high-polyphenol dark chocolate improves endothelial function”.

        http://www.hindawi.com/journals/ijht/2012/147321/abs/

  10. Off topic, interessant artikel van Anthony Colpo over low carb (?) ultraloper Tim Olson:

    http://anthonycolpo.com/tim-olson-another-low-carb-athlete-that-never-was/

  11. jpvandoorn zegt:

    Ik denk dat Fien gelijk heeft. Het werd meteen helemaal opgegeten, je weet nooit wat er morgen te vinden is. Dat is ook het probleem van deze tijd. Onze genen doen dat nog steeds op de oude manier, echter elke volgende dag is er weer veel te eten.

    • Dit misverstand is erg hardnekkig. Jager/verzamelaars beleefden veel minder schaarste dan wij met ons boerenverstand willen bevatten. Ondervoeding laat duidelijke sporen na en die zijn in de fossil record van jager/verzamelaars consistent afwezig. Boeren (slaven) lijden honger (maakte ik me daar even een ei/ij fout😉, snel stiekem hersteld), jager/verzamelaars leven alleen in ecosystemen die voldoende humane voeding leveren. Een overvloed van paleo voeding leidt niet tot overeten en hogere eetfrequentie. Hier een van de vele (en recente) observaties.

      Age relations of cardiovascular risk factors in a traditional Melanesian society: the Kitava Study.

      Lindeberg S, Berntorp E, Nilsson-Ehle P, Terént A, Vessby B.

      Department of Community Health Sciences, Lund University, Sweden.

      This study examined cross-sectional age relations of blood pressure, anthropometric indexes, serum lipids, and hemostatic variables in 203 subsistence horticulturists aged 20-86 y in Kitava, Trobriand Islands, Papua New Guinea. The population is characterized by extreme leanness (despite food abundance) (nadruk van mij, MM), low blood pressure, low plasma plasminogen activator inhibitor 1 activity, and rarity of cardiovascular disease. Tubers, fruit, fish, and coconut are dietary staples whereas dairy products, refined fat and sugar, cereals, and alcohol are absent and salt intake is low. Although diastolic blood pressure was not associated with age in Kitavans, systolic blood pressure increased linearly after 50 y of age in both sexes. Body mass index decreased with age in both sexes. Serum total cholesterol, triacylglycerol, low-density-lipoprotein cholesterol, and apolipoprotein B increased in males between 20 and 50 y of age, whereas high-density-lipoprotein cholesterol and apolipoprotein A-I decreased. There were no significant differences in these indexes with age in the few females studied. A slight linear age-related increase of lipoprotein(a) was present in males. Plasma fibrinogen, factor VII clotting activity, factor VIII clotting activity, and von Willebrand factor antigen increased with age in both sexes but plasminogen activator inhibitor 1 activity did not. The modest or absent relations between the indexes measured and age are apparently important explanations of the virtual nonexistence of stroke and ischemic heart disease in Kitava.

      • willem zegt:

        Muskiet beschrijft het ergens zo: …… ‘moeten we dat stereotype
        beeld van die gespierde jagers die gnoevlees mee
        naar huis nemen, slachten met stenen gereedschappen
        en karkassen op de savanne als aas benutten, inruilen
        tegen dat van een vissersman en een visservrouw die
        al wadend door de ondiepe meren op rustige wijze de
        oevers afkammen op zoek naar vis, vogeleieren,
        schaaldieren en ander voedsel uit zoetwater of uit de
        zee.
        We aten alles wat in en in de nabijheid van dat water
        te vinden, vangen en verzamelen was. Hierbij moet
        worden gedacht aan weekdieren, schaaldieren, (kuitschietende)
        vissen, slakken, larven, vogeleieren, kikkers,
        schildpadden en uiteraard planten en vruchten.
        Het vergaren hiervan was in deze voedselrijke gebieden
        nu niet direct een grote klus, waardoor ook
        kinderen, pubers, zwangere en lacterende vrouwen,
        en bejaarden hieraan konden meedoen.’

        Inderdaad een ander beeld dan uitgehongerde wilden die alles vraten dat bewoog.
        Daarom ook werd ‘out of Africa’ niet bepaald door natuurschoon, maar door leefbare plekken waar voedsel voorhanden was.

        • Wow, schrijft Muskiet dat? Dan zit hij dus ook helemaal op de ‘coastal dweller’ lijn van Stephen Cunnane et al! Het is nauwelijks voor te stellen dat mensen als Katan en Kok zich zo agressief distantiëren van het meest voor de hand liggende model.

          Ik kijk erg uit naar de lezing die Remko Kuipers gaf op AHS 2012. Alle opnames komen uiteindelijk online. Jack Kruse, momenteel zo ongeveer de luidste coastal dweller aanhanger met zijn epi-paleo😉, omschreef die lezing als ‘stunning’.

      • willem zegt:

        Bron: Ned. Tijdschr. Klin. Chem. Labgeneesk., 2005; 30: 163-184.
        Heeel interessant artikel!

      • Fien zegt:

        Sorry heren, maar ik vind dit echt te kort door de bocht. Ik kan me twee indrukwekkende documentaires herinneren (vraag me niet hoe ze heten, ik zie alleen de beelden nog voor me) over hedendaagse jagers/verzamelaars. Een gespierde man, beslist niet ondervoed, die uren en uren achtereen een dier achtervolgde dat tenslotte uitgeput ineenzakte en door de man met een speer gedood werd. In de tweede docu wist een man voor zijn gezin met heel veel moeite en gevaar voor eigen leven honingraten (!) te bemachtigen, die iedereen onmiddellijk allemaal opat.

        • Fien, nu laat je een mooie, gedramatiseerde BBC-docu van David Attenborough zwaarder wegen dan alle volgens de regelen der kunst gedocumenteerde observaties bij elkaar. Natuurlijk waren we soms persistence hunters die met enige regelmaat in teamverband groot wild uitputten. We hebben zonder enige twijfel een buitengewone aanleg voor langdurig hardlopen. Maar ook bij de persistence hunters was zelden sprake van schaarste. En ondanks lange perioden van niet overdreven lichamelijke activiteit – een flinke buffel gaat best lang mee in een kleine groep, terwijl de vrouwen waar mogelijk fruit en zetmeelrijke knollen verzamelden (vandaar hun superieure kleurenzicht) – gingen ze niet overeten.

          De crux is dat een paleovoeding de eetlust en energiehomeostase reguleert, terwijl een neolithische voeding die twee in de war schopt. Granen, suiker, zaadoliën en mogelijk zuivel doen ons te veel eten en te weinig bewegen. Paleo laat je precies eten zo veel je nodig hebt, terwijl je van energie overlopende mitochondriën je een trap onder je hol geven waardoor je in actie komt.

          Niet andersom.

      • Fien zegt:

        Melchior, jij weet welke documentaires ik gezien heb terwijl ik dat zelf niet meer weet? Dat is erg knap van je. Afgezien daarvan, mijn punt was niet dat er sprake was van schaarste bij deze mensen (juist niet!) maar dat er wel degelijk met stenen voorwerpen langdurig jacht wordt gemaakt en honing onmiddellijk wordt opgegeten. Ik merk trouwens steeds vaker dat ik mijn twijfels heb bij allerlei stellige uitspraken en conclusies hier – en niet alleen van jou. Het gedachtengoed van Paleo spreekt mij zeker aan, maar leken als ik kunnen de vele, vaak tegenstrijdige, wetenschappelijke onderzoeken niet werkelijk op waarde schatten. Ik doe mijn best om informatie zo objectief mogelijk te beoordelen, maar dat heeft zo z’n grenzen en uiteindelijk zijn we aangewezen op ons gezond verstand en subjectieve overtuigingen. We kiezen allemaal onze eigen autoriteiten.

        • Fien, er zijn slechts een paar van zulke documentaires en ik denk dat ik ze allemaal heb gezien😉. Je hebt overigens gelijk dat de honing in één grote binge wordt geconsumeerd. Toch leidt het (binnen een paleomodel) niet tot overgewicht en ziekte. Mijn initiële reactie gold niet jouw bijdrage, maar die van Jan Peter, die uit jouw opmerking een conclusie trok die je zelf (nog) niet had getrokken.

          Natuurlijk moet je je eigen kritische onderzoek doen! Dat spreekt vanzelf!

    • Mariet Hoen zegt:

      Nou, nou, jullie zijn allemaal helderziend, maar dan naar het verleden, niet naar de toekomst.
      En alle voorvaders en moeders waren precies hetzelfde, allemaal klonen van
      elkaar😦
      Omdat er één filmpje is over een man die honing uit een hele hoge boom haalt (heb ik ook gezien) met gevaar voor eigen leven, en de groep dat allemaal meteen opeet, wil nog niet zeggen dat al onze voorvaders dat op precies dezelfde manier deden.

      Volgens mij waren onze voorvaders en moeders net zo verschillend van elkaar als wij dat nu zijn. Dus er waren gulzigaards, domme, verspillers, onverschillige, slimme, bewaarzuchtige, wie wat bewaart die heeft wat types, inventieve, uitgekiende, ruilhandelaren ; mensen en volkeren ! Heel logisch😉

      Het punt is dat we het eigenlijk nog niet goed weten en misschien ook niet te weten komen. Dus we moeten voorlopig onze fantasie gebruiken.

      En als ik dat dan doe, stel ik me zo voor dat als een groep een mammoet heeft gedood de hele groep het dier gaat slachten en alle onderdelen, zoals de huid, de horens, de ingewanden, hoeven, enz. gaat oogsten en verwerkt tot bruikbare produkten.
      Al het eetbare wordt tot maaltijd bereid en opgeten. Maar als alle buikjes rond zijn en er blijft nog wat over ? Wordt dat dan weggegooid ?
      Zo stom waren ze toch niet, ze hadden al hersenen !
      Dus de slimme hebben vast wel methodes ontwikkeld om de overblijfselen te bewaren, zoals ingraven, drogen, koken, in vet, zout of honing(!) , een soort van inmaken.

      Ik zag laatst een doku, waarin rode eekhoontjes op 100 plaatsen, eikels begroeven en dat ze van de 100 er 84 konden terugvinden. Er waren ook grijze eekhoontjes maar die vonden er veel minder terug. Verschil moet er zijn🙂

      Ik weet het ook helemaal niet, maar ik heb ook helmaal geen zin om me te laten wegblaffen door van die betweters, die denken dat ze alles weten. En zeker niet om me mijn fantasie te laten afpakken.

      Jean M. Auel heeft een zesdelige roman geschreven over onze voorvaders
      en moeders. De Aardkinderen.
      Ze begon in 1977 en de laatste kwam uit in 2011. Zij heeft heel veel onderzoek gedaan, daarom duurde het ook zolang voordat er weer een nieuw deel uitkwam.
      Zij heeft de gebieden bezocht, zoals de groten in Frankrijk. Veel bibliotheken bezocht
      en uren boeken bestudeerd over de ijstijd.
      Gesproken met archeologen, paleoantropologen en specialisten over onze prehistorie. Zij is zelfs een tijd in een ijsgrot gaan wonen en heeft overlevingstochten gemaakt, waarin zij veel leerde over jagen op klein en groot wild en over eetbare en genezende flora.
      Zij schildert een verhaal, romantisch oke, waarin ze de kennis over de prehistorie verwerkt op een fantasievolle manier.

      • Fien zegt:

        Wegblaffen? Betweters die denken dat ze alles weten? Fantasie afpakken? Goeie genade. Ik zei alleen maar: “Ik denk het niet.” Wij zijn uitgepraat, Mariet.

        • Mariet Hoen zegt:

          Fien, waarom zo fel ? Als je je niet aangesproken voelt, kun je ook iets meer ondersteunend reageren. Ik had jou niet speciaal voor ogen.
          In het algemeen vind ik dat er soms teveel naar de verschillen van mening wordt gezocht, in plaats van de overeenkomsten.
          De meeste mensen hier zoeken toch in dezelfde richting !?

          Omdat er nog altijd niet alles bekend is over Paleo, oervoeding, medische oorzaken van onze huidige epidemie van welvaartziektes, zou het positiever zijn om de gedeelde kennis samen te brengen. Twee weten er meer dan één.
          In plaats van vechten over wie nou gelijk heeft ?

  12. fran zegt:

    Dank voor het meedenken mensen!

    • Fran, het bovenstaande, over die eetlustregulatie, sluit eigenlijk een beetje aan op jouw vraag. Ten eerste moet iedereen natuurlijk helemaal zelf weten wat hij wel of niet in zijn mond/taartluik stopt/schuift. Iemand die structureel brood en Tompoezen eet is geen slechter mens dan iemand die een Humane Voeding Volgens Muskiet (HVVM™, door het paleoplebs ook wel ‘Het Bierviltje’ genoemd) gebruikt. Iemand die wordt gepakt door een neolithische aandoening is geen minder mens dan iemand die deze horribele dans ontspringt.

      Maar voor de meeste mensen geldt dat de aantrekkingskracht van neolithische crap na een periode op Het Bierviltje verdwijnt. Zelf herken ik 90 procent van het aanbod in de urbane voedercentra (de supermarkt) niet meer als eetbaar. De pathologische trek in meelspijzen en zoetigheden die menig Nederlander tot hypercalorische, atherogene, diabetogene, inflammatoire, immunodisruptieve, kankerverwekkende snackfestijnen verleidt, wordt non existerend. Het ‘probleem’ is dan niet langer ‘hoe weersta ik deze verleiding?’, maar ‘hoe kom ik hier onderuit zonder mijn gastvrouw te schofferen’. Het kan even duren voor je zo ver bent, maar ik lees mijn eigen ervaring overal terug.

      • Maan zegt:

        Herkenbaar, veel supermarkt spul herken ik ook niet meer als eetbaar. Hele paden kun je overslaan. Maar ik mag graag karretjes kijken bij de kassa😀 Veel gerafineerde granen en suikers gaan vaak samen met een wat zwaardere karretjes bestuurder.
        En idd hoe dat je dat sociaal? Ik heb de “mazzel” dat ik echt ziek wordt van zetmeel en gluten, binnen een paar uur al. Geen gast vrouw die dat aan durft, alhoewel het met een enzym pil ( amylase) te overzien is.
        Mij is een keer een extra ei bij de salade ipv brood geweigerd, omdat het niet gezond was. :O Dat was de laatste keer in een vegetarisch restaurant.

        • Hi, hi, hi. Wat een Nazi’s zeg, in dat vega-restaurant. Naam en adres graag! Karretjeskijken biedt inderdaad niet te evenaren infotainment, maar ik knijp mezelf wel altijd stevig in de arm en roep binnensmonds dat je er geen waardeoordeel aan mag plakken. Die arme mensen weten niet beter en misschien zitten wij er zelf wel naast🙂.

        • James zegt:

          Toch niet zo ver er naast vermoed ik. Na het bericht in de American Journal of Pediatrics over ‘leaky gut’ ( ja ja de term zo lang geassocieerd met kwakzalverij en so so science) nu de opmerking in Clinical Advisor dat ALS en ander neurodegenerative diseases wel eens veroorzaakt zouden kunnen worden door ROS !!!! En waardoor krijgen onze mito’s te maken met deze reactive troep? Juist ja. Misschien ben ik met JP te optimistisch, maar dit zijn geluiden uit het zeer conventionele kamp die er op duiden dat er meer mensen in de richting van ons dieet gaan denken.

        • James, Fien herinnerde me eraan dat het aanvoeren van observaties en onderzoek gemakkelijk als te stellig kan worden opgevat en dat disclaimers voortdurend nodig zijn, hoe vaak je ook openlijk twijfelt en hoe veel gezichtspunten je ook belicht…

          Ach, krijg ook wat. Paleo is een fad. It’s all pseudo science😉.

        • James zegt:

          Not sure how to understand your comment. Waar het mij om gaat is dat wanneer bepaalde termen, een bepaald idioom gebruikt gaat worden dan ligt daar een andere manier van denken aan te n grondslag. Bedenk wel dat we hier te maken hebben met een diametrale aanpak van allerlei gezondheids problematiek. Er staan niet alleen grote belangen op het spel maar ook persoonlijke reputaties. Ik hoef geen namen te noemen wat NL betreft maar we kennen allemaal het voorbeeld van Colin Campbell en zijn China Study. Hij moet zich wel degelijk gerealiseerd hebben dat in de grond van de zaak Denise Minger zijn conclusies aardig bijgestuurd had, reden voor hem om in zijn weerwoord voortdurend ad hominem te reageren.
          ‘Leaky gut’ was tot voor kort geen aanvaarde term in gevestigde medische kringen. ROS als mogelijke oorzaak voor ALS en Alzheimer’s aantippen duidt m.i. op een veranderend klimaat. Op zijn minst zou je mogen stellen dat het niet onwaarschijnlijk is dat some of the noises we are making are beginning to penetrate the halls of academia. Muskiet beschouwen als een onwetenschappelijke dwaas zijn uitingen van stuiptrekkende dinosaurs.

        • “Muskiet beschouwen als een onwetenschappelijke dwaas zijn uitingen van stuiptrekkende dinosaurs.”

          Geweldig, James🙂. Ik zie het letterlijk voor me.

    • Mariet Hoen zegt:

      Ha Maan, dat doe ik nou ook altijd. In de karretjes van anderen kijken ! Zakken chips, 3 broden, bier, snoep enz. En ik dan denken, bah wat een rotzooi.Het zijn niet altijd alleen de dikkers die zo eten.
      Maar ja, zij kijken terug en dan zie ik ze denken, boter, slagroom, vette vis, garnalen, sla, komkommer, geen wonder dat dat mens dik is😉

      • Maan zegt:

        Nee, niet alleen de karretjes van dikke mensen zien er zo uit. Maar wel veel, of er zijn gewoon veel dikke mensen.
        Dunnen mensen met zo’n kar zijn vaak rimpelig en verschrompelt ( dat denk ik te zien, hè! Paleo vertroebeld je opjectieve vermogen, misschien wel)
        Bij mijn super snappen ze ook niets van mij kar……… vol met vet en toch dun.
        @ Melchior, restaurants waar ze vlees noch vis verkopen, gewoon mijden. Je komt er met honger of buikpijn weer vandaan .

        On topic, als het placebo effect zo sterk is. Dan kun je een product dus gezond maken door er “Gezond” op te zetten.
        Als je geloofd dat Becel je cholesterol doet dalen, dan doet dat het dus ook.
        Maar andersom, medicijnen voorgeschreven door een arts die je niet vertrouwd zijn dan minder werkzaam???
        Hebben sacherijnig artsen, ziekere patiënten?
        Worden kinderen van mensen die inentingen niet vertrouwen, er vaker ziek van?

        • Maan, zonder te stellig te willen overkomen, voor zover ik weet heeft het placebo-effect geen enkele invloed op strikt fysiologische parameters als lipoproteïnen, bloedsuiker, bloeddruk op lange termijn, etc. Disclaimer: ik kan er naast zitten. Daarentegen kan een leuke dokter wel een sterk geneeskrachtig effect hebben op zaken als pijn en depressie😉. Disclaimer: dit is niet voor de volle honderd procent bewezen.

        • Mariet Hoen zegt:

          Maan, je hebt gelijk. Er zijn veel te veel dikke mensen. En de dunne zijn vaker rimpelig en verdord, zeker de ouderen. Te weinig vet in de voeding, he !
          Dun met veel vet in je eten is: Mooi tot in je oude dag🙂

          Melchior, N=1, maar ik had rond 2003 een echt aardige internist. Iemand met aandacht, werkelijk geinteresseerd en heel ondersteunend naar bv mijn Atkins eten. Hij ‘verkocht’ mij de avandia ( was toen nog maar pas toegestaan samen met insuline ) en het werkte. De jaren dat hij mijn arts was viel ik af (op Atkins) en mijn bloedsuiker was heel goed. Toen hij vertrok naar een andere baan, ik een andere arts kreeg, was de magie van de avandia uitgewerkt. Mijn nieuwe dokter veranderde al gauw de avandia in actos, zonder erbij te vertellen dat avandia in diskrediet was geraakt. Kortom geen goede vertrouwensband. Placebo effect, wie weet ?

      • Hans zegt:

        Melchior november 21, 2012 om 3:03 PM , denk dat Maan hier was http://www.bla-bla.nl/ , ook een vestiging in ,,Stad” ( Groningen ) . Eigenaar Marc v/d Donk bekend van FL , zelf geen vegetarier heb ik begrepen daar ….http://www.bla-bla.nl/informatie.html

        In Leeuwarden wel vlees http://www.uitetenweb.nl/restaurant/16390/Restaurant%20Bla%20Bla

        * Mompelt iets van ,,twee walletjes eten en iets met geld/commercie ” * Maar zet dat dan op je site dat je vlees EN vis verkoopt , behalve een eitje extra😉

        Mocht ik het verkeerd hebben Maan dan hoor ik het wel hier ……

      • Hans zegt:

        Rectificatie , over WEL vlees in Leeuwarden lees ik daar nu niets meer . Dan laat mijn geheugen me in de steek ? Mmm , kweenie….. anders maar in de archieven van FL duiken.

  13. Fien,

    Ik reageerde zuiver op deze uitspraak van Jan Peter (in jouw eerste opmerking staat namelijk niets raars):

    “Onze genen doen dat nog steeds op de oude manier, echter elke volgende dag is er weer veel te eten.”

    Dit is nonsens. De ‘thrifty gene hypothesis’ van James Neele is gefalsifieerd, het eerst door Neele zelf.

  14. jpvandoorn zegt:

    Als ik op lezingen stel dat het voedselaanbod over 5 tot 10 jaar totaal anders zal zijn, zit iedereen me glazig aan te kijken. En toch denk ik dat dat zo is😉

    Dus misschien Melchior hebben we je laatste twee problemen niet. Hopelijk

    • Jan Peter, dat is interessant! Denk je echt dat het voedselaanbod gaat veranderen? Hoe gaat het eruit zien, volgens jou? Ik geloof er zelf geen barst van🙂.

      • jpvandoorn zegt:

        1.Uit een voorlopig onderzoek dat we met Trendbox deden blijkt een behoefte verschuiving van gemakkelijk, lekker, gezond naar gezond, lekker, gemakkelijk. We gaan dat begin volgend jaar kwantificeren.

        2. Het hedonistische tijdperk (dat ongeveer 40 jaar duurde), lijkt piepend tot een eind te komen.

        3. 5 miljard van ce 60 miljard aan gezondheidszorg is voedsel gerelateerd. Bij nader onderzoek zou dat wel eens een veelvoud kunnen zijn.

        4. Jouw blog, als mede van de vele andere activiteiten uit de onderstroom zijn niet meer te keren.

        5. De grote multinationals, waar Willem het zo op voorzien heeft, zijn op dit moment buitengewoon kwetsbaar.

    • willem zegt:

      Voorlopig denk ik dat het voedselaanbod over een aantal jaren inhoudelijk niet wezenlijk zal verschillen van het huidige. Alleen zal het aanbod anders in de markt gezet zijn, met aangepaste aantrekkingskracht op de doelgroep, meer inspelend op de psyche en met nog meer vinkjes en logo’s. En, vooral, met nog meer als ‘wetenschappelijk’ uitgedragen kreten, door mannen/vrouwen in witte jassen! Maar nog steeds is de basis graan, vermengd met suikers en toegevoegde chemicalien. Wel zal er meer mechanisch bereid voedsel zijn (werkgelegenheid voor De Heij), waarmee de kwaliteit niet parallel loopt aan de techniek..

      En waarom ik dat denk? Wel, de macht van de multinationale, neoliberale voedingsindustrie zal minstens zo groot zijn als die anno 2012 is en de mens zal met hetzelfde brein rondlopen, bevattelijk voor kwalijke voedselimpulsen. En bovendien zie ik dan nog geen regulerende werking van de meeste overheden, op die in Scandinavische landen na.

      Voorzover we daar macht over hebben, moeten we ons gezond verstand gebruiken en niet kiezen voor datgene wat via lichtjes en kleurtjes (en geurtjes) en propaganda tot ons komt. Dus is een gezondverstandvoeding a la ‘paleo’ het meest voor de hand liggend op basis van wat de wetenschap nu weet.

      • Je neemt me de woorden heel eloquent uit de bek, Willem!

        PS: Met die regulerende werking van de overheid in Scandinavië valt het wel mee (tegen). De revolutie die in Zweden gaande is, wordt volledig gevoerd door onafhankelijke wetenschappers, artsen, journalisten en bloggers. De Zweedse equivalenten van onze Gezondheidsraad, Voedingscentrum, Vinkjesmafia, etc zijn net zo mordicus tegen (en gekocht) als bij ons (Kom er maar in, Jaap. Heb net ook een boze brief gekregen van de chef Vinkjespropaganda in het Agro Business Park te Wageningen, nav van een subversief stukje in een damesblad; hoe zo trieste figuren…).

      • Willem, waarom je denkt dat kwaliteit niet parellel loopt aan de techniek weet ik niet. Soms (vaak) klopt dat, maar net zo vaak niet. En verder kan ik je verzekeren dat big-food zelden nieuwe technologieen als eerste inzet. Integenstelling, ze zijn meestal heel erg traag (of doen niks). Persoonlijk denk ik dat het aanbod inderdaad gaan veranderen. Maar ik ben veel positiever. Mijn voorspellingen: niks geen logo’s, over 10 jaar zijn deze ‘uit’ en hebben we onze eigen scanners. Niks geen witte jassen, ik geloof zelf in de trend smartness from nature. Niks geen meer mono-cultuur. Door gedistribueerde productie is klein straks ook effectief. Het resultaat? Meer unieke, lekkere, gezonde, bijzondere producten. PS je mag nog steeds een langskomen hoor.

      • @Melchior, I’m shocked. Wil je zeggen dat chef vinkje mijn buurman is? Schuttelaar & Partners zekers ;-( Zo ja, dat zijn mijn onderbuurmannen en vrouwen. Mocht er twijfel over zijn: ik ben tegen vinkjes.

        • Wouter, de klaagbrief – met impliciet dreigement – was gericht aan de hoofdredactrice. Als hij direct aan mij was gestuurd had ik hem onmiddellijk hier gepubliceerd, nu kan ik dat uiteraard niet doen. Hij is verstuurd door een zekere Rik Booltink, chef propaganda van de Stichting Ik Kies Bewust, Agro Business Park 10 te Wageningen. Even googelen leert dat op dat adres inderdaad geen ‘Stichting Ik Kies Bewust’ zit, maar het door jou genoemde PR-bureau. Die Booltink is een voormalig journalist die is gedeserteerd naar een propagandamachine en nu mij via mijn opdrachtgever de les leest. Mijn vingers jeuken om uit te zoeken waar het vele geld dat fabrikanten (en wij met z’n allen?) voor die debiele Vinkjes betalen heen gaat. De Stichting Ik Kies Bewust werkt zonder winstoogmerk, blaaskaakt de vent. Maar dat PR-bureau onder jou ongetwijfeld niet… Wat een rapaille.

      • willem zegt:

        Hoe de wereld er over, pakweg, 10 jaar uitziet: geen idee, slechts verwachtingen. En die tussen jou, Wouter, en mij lopen blijkbaar uiteen. Heel normaal, honderd verwachtingen, honderd verschillende. We zien, hopelijk, wel.
        Jij verwacht meer unieke, lekkere, gezonde, bijzondere producten.Van het land, of uit de fabriek? Neem nou de door jou zo bewonderde vleesvervangers (gekke naam, eigenlijk). D’r zit geen spiertje vlees in, maar soya, e.d. Wat is daar baanbrekend aan? Wat is daar gezond aan? Waarom niet gewoon een hap granen eten, met kruiden voor de smaak, i.p.v. de boel bedonderen?
        Weet je, Wouter, voedsel is zo nauw met de mens verweven dat daar mechanische kunstjes mee uithalen niet anders dan verkeerd moet aflopen. Nee, nee, geen praat van een onnozle angsthaas die weigert met de tijd mee te gaan, alleen maar een simpele ziel die kijkt wat er allemaal gebeurt, die kijkt in de schappen van de super, in de karretjes van de misleide klant, en die dat allemaal houdt tegen het licht van de evolutie. En ziet dat ons lichaam, ons genoom, er geen raad mee weet.
        En nogmaals, Wouter, ik heb het niet over allerlei vormen van conserveren van eten, maar over het eten losfabriceren van waar het voor bedoeld is.
        En, nee, een zendeling, of missionaris ben ik ook al niet, zo los van god als ik meen dat ik ben. Ik heb slechts een grote dosis nieuwsgierigheid naar waar we allemaal mee geconfronteerd worden, op voedingsgebied op dit blog, hou dat tegen het licht van de logica, en griezel maar al te vaak.

      • Wensen (wat hoop je) en verwachtingen (wat denk je) zijn twee verschillenden zaken Willem. Ik probeer te werken aan vooruitgang waarvan ik ook hoop dat deze toekomst worden (mijn wens dus). Bevraag me over mijn activiteiten en je krijgt antwoord. Maar steeds een gefalsificeerde correlatie leggen tussen wat ik doen en wat jouw angsten zijn, daar heb ik moeite mee. Vrijwel al mijn activiteiten hebben te maken met snijden, mengen, roeren en (nieuw) conserveren. Niet meer niet minder. Technologie waar wij aan werken, producten die we ontwikkelen zijn allemaal natuurlijk en niet-chemisch. Meer kan en wil ik niet doen.

      • willem zegt:

        Wouter. Je begrijpt me niet, of wilt me niet begrijpen. Ik stelde vragen waar je niet op in gaat. En wat je schrijft, wat moet ik daarmee? Jouw reactie, 7.22:
        zin 1.: open deur;
        zin 2.: jouw wens;
        zin 3.: dat weet ik;
        zin 4.: lees die nog eens en schaam je;
        zin 5.: mededeling;
        zin 6.: mededeling;
        zin 7.: hier staat een pracht van een contradictio in terminis;
        zin 8. : ?

        Toe nou, Wouter, dit is te oppervlakkig en te onfatsoenlijk als reactie voor een man van jouw statuur.

  15. Voor degenen die het Zweeds machtig zijn (kom op jongens, het is echt niet moeilijker dan Fries), hier legt wetenschapsjournaliste Ann Fernholm (Voor Fien: ze is behalve journalist ook biochemicus en heeft in een keurig medisch researchlab gewerkt) nogal stellig uit waarom het paleoperspectief vermoedelijk the way to go is. Onlangs publiceerde ze het boek ‘Ett sötare blod‘ (‘Zoeter bloed’)

    Ann ziet er beduidend beter uit dan ik😉.

    • Fien zegt:

      Ik begrijp niet goed waarom je mijn naam in dit verband noemt, Melchior. Misschien hebben we elkaars postjes verkeerd begrepen. Geeft niet, ik heb geen behoefte om het verder uit te zoeken.

      • Sorry Fien, vergeet het. Het sop is de kool niet waard. Ik kreeg de indruk dat je me niet ‘gekwalificeerd’ genoeg vindt om over dit soort dingen te schrijven en presenteerde Ann Fernholm ietwat pesterig als geschikt alternatief. Ik heb je ongetwijfeld verkeerd begrepen. Je hebt volkomen gelijk dat ik vaak een te grote bek heb en mijn standpunten nogal persuasief verdedig.

        Voor balans/tegenwicht kan ik je (serieus!) verwijzen naar CarbSane en Go Kaleo.

      • Fien zegt:

        Melchior, met de hand op mijn hart: het was absoluut NIET mijn bedoeling jouw kennis en deskundigheid in twijfel te trekken. Ik vermoed dat je dat uit mijn “te kort door de bocht” haalt, maar dat ging over meningen en ik heb het toch ook nadrukkelijk over mijn *eigen* gebrek aan deskundigheid gehad. Doet er niet toe. Ik formuleer kennelijk niet goed, want ik word hier voortdurend verkeerd begrepen. Ik doe er verder het zwijgen toe.

        • Neeeeee, Fien, doe er niet het zwijgen toe! Ook al heb je het misschien niet gezegd, ik weet maar heel weinig en ik heb soms een te grote bek. Het kan alleen een nachtje duren voordat je inziet: die mevrouw heeft wel een beetje gelijk😉.

          Over het algemeen begrijp ik uitstekend wat je zegt. Er mankeert wat mij betreft niets aan je uitdrukkingsvaardigheid.

  16. James zegt:

    Interessant om te zien wat er al zo n.a.v. een post over het placebo effect loskomt. Cat fights? Dog fights?

  17. Ann Fernholm heeft een blog! In het Noord-Fries😉.

  18. Gert van der Hoek zegt:

    De onderzoekster Lidy Pelsser houdt een slag om de arm: de gunstige resultaten kunnen het gevolg zijn van positieve verwachtingen (= placebo effect).

    Maar toch, een paleo-achtig dieet lijkt goed te zijn voor alle kinderen, niet alleen voor de ADHD-ers.

    In 64% van de gevallen blijkt een dieet voldoende om de ‘ADHD’ te laten verdwijnen.

    Het RED-dieet is een zogenaamd eliminatiedieet. Bij proefpersonen werden alle stoffen uit het dieet verwijderd, waarop overgevoelig gereageerd zou kunnen worden.

    Denk hierbij aan stoffen zoals: ‘suiker’, ‘smaakstoffen’, en ‘kleurstoffen’, gluten’ en ‘zuivel’, enzomeer.

    Bij 64% van de kinderen die dit dieet vijf weken volgden, verdween de ADHD geheel.

    Daarna werden de stoffen een voor een weer aan het voedsel toegevoegd om te kijken welke stoffen de klachten deden terugkeren. Op die manier ontstaan strikt persoonlijke diëten, afgestemd op het individu.

    Uiteindelijk bleken ongeveer 65% van de onderzochte kinderen geen ADHD (meer) te hebben en konden zij stoppen met medicatie. Ook had het RED-dieet een gunstige invloed op ODD.

    De vraag is nu wel hoe het kan dat er jarenlang op opvallend grote schaal medicatie voor ADHD werd voorgeschreven, terwijl een dieet voor velen de oplossing blijkt.

    Meer: Leerstijlmonitor – http://leerstijlmonitor.nl/blog/84/adhd-verleden-tijd-pillen-niet-langer-nodig

    Volledige artikel: -Effects of food on physical and sleep complaints in children with ADHD: a randomised controlled pilot study

    http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2908441/

  19. James zegt:

    Nog een interessante placebo reactie en deze komt van onze welbekende Malcolm die in Saudi-Arabia weer flink van leer trok tegen de cholesterol mythe “..One of the strangest facts about the statin studies is that, in all studies, the adverse effects of statins are the same as the adverse effects of placebo. No matter what the absolute figures may be. These range from 0.6% statin and placebo in WOSCOPS to 81% statin and placebo in METEOR. A range of placebo related adverse events that ranges by over 1000%..” (Kendrick)

  20. Gert van der Hoek zegt:

    Niks placebo effect van Paleo: gewoon meetbare resultaten, bijvoorbeeld in deze recente publicatie.

    Obese kinderen volgden óf een calorie-beperkt dieet óf een koolhydraat beperkt dieet.
    Allemaal verloren ze flink wat gewicht en scoorden ze beter op een aantal bloedwaarden.
    De groep kinderen met een ketogeen dieet deed het echter beter.

    Een belangrijk verschil zat wel in de waarden voor adiponectine.

    Ook nooit van gehoord, maar dat schijnt een eiwit te zijn dat belangrijk is voor de regulering van glucose en vetten. Hoe het werkt is de vraag, maar lage adiponectine nivo’s horen bij diabetes 2.

    Alleen de kinderen met een koolhydraat beperkt dieet verbeterden hun adiponectine nivo significant.

    http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23155696

    http://www.rndsystems.com/cb_detail_objectname_WI04_Adiponectin.aspx

    • Gert van der Hoek zegt:

      Nog even een aanvulling: de veel gebruikte diabetespil metformine verhoogt het adiponectine nivo en de insuline gevoeligheid.

      Paleo lijkt geen slecht alternatief om eens te proberen.🙂 .

  21. George zegt:

    Nog een interessante verhandeling over het Placebo-effect, maar vooral over de onvolkomenheden van het “peer review” en daarmee van heel wat wetenschappelijk onderzoek naar de effecten van medicijnen…lang maar erg interessant!
    http://preventdisease.com/news/13/021813_A-Flawed-Process-Is-At-The-Heart-of-Science-and-Journal-Publications.shtml?utm_source=021813&utm_campaign=021813&utm_medium=email

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s