Eindejaarspreek en een geschiedenislesje

Gemeente,

Na het leiden van een Dienst van De Orde der Vrijgemaakte Nederlandse Paleoïeten in Luttelgeest werd ik onlangs aangeklampt door een jonge Grokette. “Dominee,” begon zij aarzelend en duidelijk over haar toeren, “ik moet u iets opbiechten.” Ik verwachtte wat gesputter over onanie of een ander licht vergrijp dat De Heilige Charles over het algemeen gemakkelijk door de vingers ziet, maar neen, Gemeente, het was veel erger dan dat. De Grokette in kwestie was in de week voor de Dienst in een ogenblik van verderfelijke zwakte bezweken voor een kroket! En erger nog, in plaats van zich daarna te reinigen in biologische kokosmelk, een koude wassing te ondergaan en de Enige Juiste Weg te vervolgen, had zij besloten dat haar vlees te zwak was om De Hele Heilige 30 tot het bittere eind af te maken. Zij had zich, en ik sidder bij de gedachte, zij had zich vervolgens ongeremd overgegeven aan een broodje insulinotrope kaas, een zak in omega 6 rijke olie gebakken en dus extra inflammatoire patates frites en een IGF-1 stimulerende milkshake. De dag erna had zij bovendien geen nee gezegd toen haar schoonmoeder haar een stuk glutineuze pizza voorzette, volstrekt tegen de Wolfiaanse en Cordainiaanse Wetten in.

Ik was, Gemeente, het zal u niet verbazen, danig geschokt. Wie de Heilige 30 met voeten treedt, besmeurt De Gedachte en vloekt tegen zijn genoom. Toch heb ik gemeend deze jonge vrouw Aflaat te gunnen. Zij mag en zal nog één maal proberen volledig rein te leven. Zwicht zij opnieuw, dan zal de Orde haar definitief uitstoten en wacht haar onverbiddelijk Het Ergste.

Okay, ik had wat weinig tijd vandaag, wil toch wat zeggen en weet even niks beters. Maar het is me opgevallen dat steeds meer mensen naarmate ‘paleo’ bekender wordt proberen om de pleitbezorgers van het evolutiegeneeskundige model weg te zetten als sektarische fanatiekelingen. Degenen die erover communiceren worden afgeschilderd als goeroes. Een puur zwaktebod, maar best irritant. Paleo trekt bovendien onherroepelijk ook mensen aan met een problematische verhouding tot eten. Die hebben de neiging er allerlei rituele ceremonies aan te verbinden, paleo als restrictief, moeilijk en een wedstrijd te zien en elke stap buiten het spreekwoordelijke Bierviltje als ‘zonde’ te beschouwen.

Zo werkt het niet. Of liever gezegd, dat werkt niet. Paleo is een krachtige interventie, maar als neolithische voedingsmiddelen om wat voor reden dan ook zo belangrijk voor je zijn dat je het eten ervan als ‘zonde’ beschouwt, dan wordt het ongezond. Paleo is een leidraad, meer niet. Het werkt ook uitstekend als je jezelf af en toe een fijne hormetische geneugte gunt. Dus als je zo meteen een stapel oliebollen onder je snufferd krijgt en ze wel lust, zeik dan niet en eet die schaal leeg.

Hartstikke bedankt voor alle fantastische bijdragen. Hielkje en Gert voor een paar geweldige illegale boeken, Alex voor je niet aflatende bibliothecariswerk, James voor het telkens weer overkomen uit Canada en Mariet voor het moedig experimenteren. Allemaal een gezond en flitsend 2014! Dat er ook dit jaar weer tenminste één sprankelend Watve- of Spreadbury-moment mag zijn.

Paleodominee Melchior Johannes Meijer zet zijn geloofsgenoten aan tot fanatisme.

Paleodominee Melchior Johannes Meijer zet zijn geloofsgenoten aan tot fanatisme en sektarisch gedrag, tijdens een lezing in het veld op 15 juli 2013.

Tot slot van deze eindejaarsdienst zou ik graag eens stilstaan bij de lang gestorven reuzen op wier schouders wij staan. Een geschiedenisverhaaltje voor bij de haard. Alles wat wij tegenwoordig weten over het menselijk lichaam, is gebaseerd op observaties van artsen die tot het uiterste gingen om hun nieuwsgierigheid te bevredigen. Als ware ontdekkingsreizigers verfijnden deze pioniers, met vallen en opstaan, de anatomische landkaart. Een riskant avontuur, want de kerk was mordicus tegen ontleden. En collega’s waren allergisch voor iedere nieuwe ontdekking en voor ieder hout snijdend nieuw inzicht. Toen William Harvey de bloedsomloop verklaarde, werd in Leiden zelfs fraude gepleegd om te voorkomen dat zijn logische inzicht serieus genomen zou worden. Ik zie mensen als Fasano als de Harvey’s en mensen als Brouns als de valse Leidenaren van destijds. Zoek de parallellen met vandaag. Er is niet heel veel veranderd.

Als Internet 4000 jaar geleden zou zijn uitgevonden, had de medische wetenschap ver voor het jaar nul minstens zo veel geweten als ze nu doet. Een bizarre veronderstelling, maar feit is dat de Egyptenaren al heel vroeg een verbazingwekkend nauwkeurige beschrijving geven van de menselijke anatomie. In 1873 koopt de Duitse professor Georg Ebers in Luxor een papyrus uit ongeveer 1550 voor Christus. Daarin staan verhandelingen over het hart, de bloedvaten, de lever, de nieren, de baarmoeder en de blaas. Het Ebers papyrus bevat veel onzin (‘de dood bestrijdt men met een halve ui’), maar suggereert ook fundamenteel begrip.

De Griekse geneesheer Herophilos en zijn assistent Erasistatus weten daar niets van als zij rond 300 voor Christus systematisch lijken beginnen te ontleden. Ze werken in Alexandria, het enige deel van Griekenland waar dat in die dagen is toegestaan. Toch maken ook zij scherpe anatomische beschrijvingen van zo’n beetje alle spieren en organen. Herophilos zal later worden beschouwd als de aartsvader van de op feitelijke waarneming gebaseerde geneeskunde. Hij gelooft alleen wat zijn ogen zien en is wars van theorieën. Mede daarom voert het duo zo’n 600 ontledingen uit op levende gevangenen. Ze zien hoe het hart het bloed door de slagaderen pompt, hoe de oogspieren de oogballen doen draaien en hoe prikkeling van bepaalde zenuwen bewegingen of een gevoel uitlokken. Ze maken een nauwkeurige atlas van het menselijk oog.

Al die anatomische kennis wordt slechts zeer versnipperd overgeleverd. In de tweede eeuw na Christus benoemt de Romeinse keizer Marcus Aurelius de van origine Griekse arts Galenus als lijfarts. Galenus zal ruim 1500 jaar zijn stempel drukken op de geneeskunde. Hij weet wel iets van Herophilos, maar is vooral beïnvloed door Hippocrates en Aristoteles. Die leefden in de laatste eeuwen voor Christus. Zij leren dat de kosmos is opgebouwd uit de elementen aarde, water, lucht en vuur. Analoog daaraan stelt Galenus dat het menselijk lichaam bestaat uit vier verschillende ‘humeuren’: bloed, slijm (flegma), gele gal (cholera) en zwarte gal (melancholia). Als de balans van deze cruciale lichaamssappen verstoord raakt, wordt iemand ziek. De behandeling van ziekten is gebaseerd op het in evenwicht brengen van de humeuren: aderlaten en laxeren. In Galenus’ tijd is het ‘krenken’ van doden een doodzonde. Galenus baseert zijn anatomische kennis dan ook voornamelijk op ontledingen van honden en apen. Bovendien hecht hij meer waarde aan het bedenken van academische theorieën dan aan ‘banale’ waarnemingen.

Vesalius struint ’s nachts kerkhoven af

In de zestiende eeuw is de typische anatomische les nog altijd vooral een hommage aan Galenus. Het gaat ongeveer zo. In het centrum van de universitaire snijzaal ligt een lijk, doorgaans dat van een ter dood veroordeelde of een overledene uit het armenhuis. Terwijl een barbier snijdt, vertelt de professor de studenten aan de hand van Galenus’ anatomische atlas wat ze zien. Meestal kan de assistent de beschreven organen niet vinden, maar dat wordt gemakshalve afgedaan als fout van het lijk en niet als fout van Galenus. Maar in 1514 wordt in Brussel Andreas Wijtinck geboren, ook wel Andries van Wesel genoemd naar de geboortestad van zijn vader. Andreas groeit op in een oud artsengeslacht. Als jochie ontleedt hij muizen en kleine huisdieren. Zo leert hij spelenderwijs te vertrouwen op zijn eigen waarnemingen. Tijdens zijn studie geneeskunde in Parijs neemt hij de academische naam Vesalius aan, een Latijnse verbastering van Van Wesel. Vesalius verbaast zich over de slechte kwaliteit van de secties. De professoren durven het lijk niet eens aan te raken! Hij heeft al snel door dat hij hier niet leert hoe het menselijk lichaam functioneert. “Een slagersjongen leert in een dag meer over anatomie dan een medisch student in zijn hele opleiding,” sneert hij eens tijdens een college. Hij neemt het heft in eigen hand. Met enkele vrienden struint hij ’s nachts de armeluiskerkhoven van Parijs af om verse lijken te bemachtigen. Talloze illegale ontledingen leveren hem een schat aan kennis op. Al snel kan hij blind ieder botje vinden en benoemen. De ervaring sterkt hem in zijn overtuiging dat een docent zelf moet snijden om kennis over te kunnen brengen. In 1537 promoveert Vesalius aan de Universiteit van Padua, waar hij aansluitend de leerstoel Chirurgie en Anatomie krijgt. Een plaatselijke rechter is erg onder de indruk van zijn openbare ontledingen. Hij geeft Vesalius onbeperkte toegang tot de lijken van ter dood veroordeelde misdadigers. De relatieve overvloed aan materiaal stelt Vesalius in staat een enorme anatomische kennis op te bouwen. Hij is overtuigd van de educatieve waarde van goede illustraties. Tijdens anatomische lessen schetst hij op grote borden schaalvergrotingen van wat hij doet. Verder laat hij beeldend kunstenaars ieder stukje menselijk lichaam dat zijn scalpel blootlegt in perspectief natekenen. Deze noeste arbeid leidt in 1543 tot de publicatie van het zevendelige anatomische handboek De humani corporis fabrica (Over de bouw van het menselijk lichaam, zie ook kader). De fabrica is een van de grootste doorbraken in de geschiedenis van de geneeskunde.

Veel collega’s kunnen Vesalius’ bloed wel drinken. Zijn anatomische beschrijvingen impliceren immers dat de artsenstand zich meer dan 1000 jaar heeft gebaseerd op evidente nonsens. Jacobus Sylvius, een vroegere leermeester van Vesalius, voelt zich als vertegenwoordiger van de klassieke heelmeesters zo aangevallen, dat hij Vesalius uitscheldt voor ‘Vesanus’ (idioot). Moe van de tegenwerking en vijandigheid accepteert Vesalius een betrekking aan het Spaanse Hof. Twintig jaar lang doet de grondlegger van de moderne anatomie weinig spannenders dan het verlichten van Karel de Vijfdes jichtaanvallen. Als hij op een dag een boek leest van zijn oud-leerling Fallopius, die allerlei prachtige nieuwe anatomische ontdekkingen heeft gedaan, beseft Vesalius hoezeer hij zijn tijd heeft verkwist. Hij neemt onmiddellijk ontslag om zich opnieuw aan de wetenschap te wijden. Het mag echter niet zo zijn. In 1564 komt hij op weg naar Padua om bij een schipbreuk.

Harvey bewijst de bloedsomloop

In de zeventiende eeuw slaat de Engelse arts en anatoom William Harvey uiteindelijk het fatale lek in de leer van van Galenus. Vesalius en Fallopius ten spijt, houdt de reguliere geneeskunde stoïcijns vast aan het idee dat het lichaam voortdurend nieuw bloed aanmaakt. De lever maakt het donkerrode bloed dat door de aderen stroomt, het hart produceert het helderrode bloed in de slagaderen, zo leert vrijwel elke medisch student. De organen ‘verbruiken’ dat bloed vervolgens. Harvey vermoedt echter dat het hart het bloed in twee gesloten kringlopen door het lichaam pompt. Hij bewijst zijn theorie met twee eenvoudige experimenten. Eerst stelt hij op basis van het gemiddelde aantal hartslagen per half uur en het volume van het hart dat er per etmaal zo’n 540 pond bloed door het lichaam stroomt. Al dat bloed moet volgens de heersende Galenische inzichten in de lever en het hart worden geproduceerd. Dat lijkt hem onmogelijk. Vervolgens doet hij een afbind-experiment. Hij plaatst een band om de arm van een proefpersoon en trekt die strak aan. Zo worden zowel slagaders als aders afgeknepen. Vrijwel direct wordt de arm wit. De aan de oppervlakte liggende aderen zijn niet meer zichtbaar. Vervolgens maakt hij de band iets losser, waardoor de diep liggende slagaderen bloed doorlaten, maar de aderen net onder de huid nog niet. Nu zwellen de aderen duidelijk op. Het bloed stroomt tot de band. Daarmee toont hij aan dat slagaders en aders met elkaar in verbinding staan en dat er dus sprake is van een gesloten bloedsomloop. Hij bewijst ook dat de klepjes in de vaten die het bloed terugvoeren naar het hart ervoor zorgen dat de vloeistof slechts in één richting kan stromen.

Harvey weet dat zijn observaties op het conservatieve Europese vasteland zullen inslaan als een bom. Pas in 1628 durft hij zijn werk Exercitatio anatomica de motu cordis et sanguinis in animalibus (Anatomische beschouwing van de beweging van het hart en het bloed in levende wezens) te publiceren. Zijn vrees blijkt niet ongegrond te zijn. De meeste professoren reageren als door een wesp gestoken. Ze bestempelen Harvey als een collega die de weg kwijt is. Uit aantekeningen van studenten blijkt dat Leidse hoogleraren voor het begin van anatomische lessen zelfs stiekem gaatjes in het tussenschot van het hart prikken. Zo kunnen ze vasthouden aan hun idee dat dit schot poreus is en dat het bloed in het hart via een systeem van eb en vloed heen en weer schommelt.

Maar in de anatomische theaters in Leiden, Delft, Den Haag en Amsterdam is de geest uit de fles. Hoewel het nog altijd gevaarlijk is om de oude fysiologische ideeën in twijfel te trekken, beschouwen steeds meer jonge studenten Vesalius, Harvey en Servetus (zie kader) als helden. Het toenemende vermoeden dat de klassieke leermeesters er in veel opzichten naast zitten, wakkert een felle ontdekkingsdrift aan. Vermaarde ontleders als Nicolaas Tulp, Jan Swammerdam, Herman Boerhaave, Jan van Horne en de leek Louis de Bils maken Nederland tot het anatomische centrum van de wereld. Anthony van Leeuwenhoek maakt met zijn microscoop bovendien een nieuw universum toegankelijk. Anatomische ontdekkingen volgen elkaar in hoog tempo op. Een ereplaats in de geschiedenis van de moderne anatomie is weggelegd voor de arts-anatoom Frederik Ruysch (1638-1731). Hij ontwikkelt als eerste een methode om lijken en organen in volmaakte staat te conserveren. Net als Vesalius begint Ruysch zijn carrière op het kerkhof, zij het gewoon overdag, vermomd als doodgraver. Bij zijn dood laat hij in zijn huis aan de Amsterdamse Bloemgracht een unieke verzameling van honderden opengewerkte lichaamsdelen en organen na. Tot op de dag van vandaag wordt deze collectie in de Kunstkamera in Sint Petersburg bestudeerd door medici uit de hele wereld.

Moslimdokters zijn hun tijd vooruit

Na de val van het Romeinse Rijk zijn het vooral de Arabieren die de anatomische kennis uitbouwen. Dokter Ibn Zuhr (1091-1161) vindt het maar niks dat hij feitelijk moet vertrouwen op de anatomie volgens Galenus, die is gebaseerd op honden. Om een beter beeld te krijgen van de menselijke fysiologie introduceert hij, met toestemming van de Islamitische autoriteiten, de postmortem autopsie. Als niet overduidelijk is waaraan iemand is overleden, voert Zuhr een sectie uit. Andere Arabische artsen volgen zijn voorbeeld. In 1242 leidt deze gewoonte tot een van de belangrijkste ontdekkingen in de geschiedenis van de geneeskunde. Dokter Ibn al-Nafis observeert de pulmonaire bloedsomloop. Hij beschrijft hoe het bloed van het hart naar de longen en terug wordt gepompt. Op basis van zijn talrijke secties verwerpt Al-Nafis zo’n beetje alle aspecten van de Galenische doctrine, die stelt dat ziekte en gezondheid uitsluitend worden bepaald door de verhoudingen tussen diverse lichaamssappen. Zijn inzichten dringen echter niet door tot de Christelijke wereld.

Calvijn verbrandt anatomisch genie

Voor verlichte geesten is de renaissance allerminst een vriendelijke tijd. Miguel Servet (Servetus), een tijdgenoot en briljante collega van de vader van de anatomie Andreas Vesalius, wordt in oktober 1553 in Geneve op de brandstapel gegooid door niemand minder dan Johannes Calvijn. Servetus is theoloog, arts, geograaf, astronoom en wiskundige. In zijn boek Christianismi Restitio schrijft hij ondermeer dat Jezus gewoon is overleden en dat de doop een bijgelovig ritueel is. Maar in de boeken die met de arme dokter in vlammen opgaan, staat ook een passage die Calvijns pet te boven gaat. ‘De levensgeest wordt opgewekt wanneer ingeademde lucht in de longen in een subtiel netwerk van bloedvaatjes wordt gemengd met bloed. Dit bloed wordt van de rechter hartkamer via de longen naar de linker hartboezem gepompt. Het bloed gaat dus niet door de scheidingswand in het hart. In de longen wordt het bloed helderrood, vloeit van de arteria venosa in de vena arteriosa, om tijdens de rustpauze van het hart de linkerboezem in te stromen.’ Servetus beschrijft in detail de kleine of pulmonaire bloedsomloop, in zijn tijd een gigantische medische ontdekking. Niemand neemt het voor hem op.

De fabrica:

Vesalius rekent af met anatomische verzinsels

In zijn baanbrekende anatomische atlas De fabrica (1543) ontkracht Vesalius, de grondlegger van de moderne anatomie, talloze eeuwenoude dogma’s. Een beknopt overzicht.

Het skelet

Mannen hebben niet één rib minder dan vrouwen.

Het menselijk borstbeen bestaat niet zoals bij apen uit zeven delen, maar uit drie delen.

De beenderen in de benen zijn langer dan die in de armen.

De onderkaak is een geheel en bestaat niet uit meerdere beenderen.

Het spierstelsel

Vesalius’ werk is de eerste accurate en volledige beschrijving van het spierstelsel. Hij beschrijft het pricipe van elkaar tegenwerkende spieren.

Hart en bloedsomloop

Vesalius stelt dat de pols volg op de hartslag en impliceert daarmee dat het hart het bloed voortstuwt.

Het hart bestaat uit twee kamers en twee boezems.

De slagaders bevatten bloed in plaats van lucht.

De scheidingswand in het hart is niet poreus. De bloedcirculatie in het hart wordt geregeld door kleppen.

Het zenuwstelsel

De zenuwen ontspruiten aan de hersenen, niet aan het hart en dienen voor de overdracht van gevoel of beweging.

Zenuwen zijn niet hol.

Pezen en banden zijn geen grote zenuwen.

Vesalius geeft een verrassend correcte beschrijving van diverse hersencentra.

Psyche en gevoel zetelen in de hersenen, niet in het hart.

Organen in de buik

De lever bestaat niet uit vijf kwabben, maar vormt één geheel.

De lever maakt geen bloed.

De nieren filteren niet de urine (zodat die relatief schoon het lichaam verlaat), ze filteren het bloed.

De baarmoeder bestaat niet uit zeven kamers.

Leonardo da Vinci: ‘De penis is geen pneumatisch orgaan’

Uomo universalis bij uitstek Leonardo da Vinci houdt zich vanaf 1487 gedurende drie periodes bezig met anatomie. Hij ontleedt meer dan dertig lijken. Aanvankelijk is Leonardo nog duidelijk beinvloed door de middeleeuwse vooroordelen van zijn tijd. Maar omdat hij als bastaardkind geen academische opleiding heeft genoten, vertrouwt hij al snel alleen nog op zijn ogen. Het resultaat is een indrukwekkende serie ontdekkingen. Een kleine greep:

–   Hij ziet dat het netvlies lichtgevoelig is, niet de ooglens.

–   Met behulp van een gierstoplossing die vloeistofstromingen zichtbaar maakt, toont hij aan dat de aortakleppen al sluiten terwijl het hart nog samentrekt. De rest van de wereld moet tot 1969 wachten voor radiologen dit principe bevestigen.

–   Hij beschrijft vernauwingen in de kransslagaderen en stelt correct dat die de bloedtoevoer naar de hartspier belemmeren.

–   Hij bewijst dat de penis geen pneumatisch, maar een hydraulisch orgaan is. Iedereen denkt dat een erectie met lucht tot stand komt, Leonardo bewijst dat er bloed aan te pas komt.

Op last van de Paus Leo X stopt Leonardo da Vinci in 1515 met ontleden. Zijn ongeveer 750 onvoorstelbaar correcte anatomische illustraties blijven in de medische wereld lang onbekend.

Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink .

84 reacties op Eindejaarspreek en een geschiedenislesje

  1. Eva zegt:

    haha Melchior, you made my day🙂

  2. Eva zegt:

    oh sorry, meneer dominee, ik moet natuurlijk wel uw goeroestatus respecteren. *buigt diep* Fijn 2014 zonder Heilige 30, geniet van uw zondige oliebollen vanavond

  3. Robert1970 zegt:

    Even geen tijd voor het stukje geschiedenis maar de inleiding was weer vermakelijk.
    Goede jaarwisseling gewenst Melchior en de 6(00?) lezers. Dat we elkaar hier in 2014 weer treffen!

  4. marietsebiel zegt:

    Dominee Melchior, Wat een geschenk, zo vlak voor het begin van 2014, uw eindelijk in volle schoonheid te mogen aanschouwen. Dat had ik in mijn stoutste dromen gehoopt, maar dat het ook werkelijkheid zou worden, had ik niet kunnen bevroeden.

    Bedenk wel, dat nu het hek van de dam is en dat de goeroestatus, als nooit tevoren op de loer ligt. U heeft dat zelf over u afgeroepen. Wen d’r maar vast aan 😉

    2014 wordt Ú jaar en wij, lopend in uw kielzog, krijgen ook ons deel, door uw niet aflatende inspiratie !!!

  5. Folkert zegt:

    Loop je met het geld van de kapper in je zak ? Grapje Melchior, grapje ! Maar je hebt wel op voortreffelijke wijze in kort bestek de geschiedenis van de geneeskunst geschetst. Klop je gerust op de borst. Op die parodie, daar moet ik als Reveaan het volgende aanhalen : ” Mijn artistieke bevrijding kwam, toen ik besefte, dat je geen profeet bent, maar een vakman, die bepaalde koopwaar levert. Ik wil een eerlijk zakenman zijn, die zijn klanten het allerbeste geeft dat hij maken kan, zodat hij zich over zijn product niet hoeft te schamen. De rest is onzin. Ik heb een winkel. Al het andere is aanstellerij en grootspraak. Wat ik wil zeggen is dit: beschouw jezelf binnenskamers, als je daar plezier in hebt, als een kunstenaar, als een soort God, als een uitverkorene, als iemand die het Grootste en Hoogste Gefluister moet openbaren, maar zie jezelf in de maatschappij gewoon als een producent. ” (Gerard Reve in Gesprek ) Komt wel goed met jou !

  6. AbuKaliem zegt:

    Please melchior vergeet Ibn Sina niet :)(aviciena) en zijn Al-Qanun (De Canon) boek van geneeskunde.
    En Al-Razi (rhazes) aan het eind van zijn leven werd hij blind en zijn leerlingen wilde hem opereren, maar hij zei tegen ze, “hoeft niet, ik heb al genoeg gezien!”
    Al-Zahrawi (albucasis).
    Abukaliem (kwik zalf verkoper)🙂

    Als ik hun Arabische boeken lees zie ik dat ze paleo adviezen geven:) alleen wel de paleo-zonder-apen variant:) want zij geloven niet in het verhaal van de aapmens.

  7. Hans zegt:

    Wil niet zeiken Domi , ben sterk geweest vandaag maar nu U zegt dat oliebollen mogen….. , helaas opperdepop….. *** , slecht voornemen ; 31 december 2014 neem ik er 1 , met poedersuiker , kwijl al bij de gedachte 😉

    De geschiedenis morgen maar …… , dank !

  8. james zegt:

    Dus als ik het wel heb zitten de verschillende organen bij criminelen vaak niet op de juiste plek. Denk dat dat Lombroso ook aan het denken heeft gezet. Even doordenkend kun je natuurlijk criminelen hun criminaliteit niet kwalijk nemen.
    Thanks Melchior. We hebben hier met een schaal oliebollen op tafel (gluten vrij dat wel) zitten genieten van je verhaal. Mekaar om de beurt voorlezend. (allebei een nieuwe laptop met kerst gekregen van een van de kinderen). meestal gniffelend.
    In feite is er natuurlijk niets nieuws onder de zon. Bestaande orde met algemeen gangbare opvattingen die vaak een lang leven zijn beschoren, opgehouden door wandelende lijken: het mechaniek staat op automatisch, de geest is allang geweken. En ja vogels als Brouns en consorten blijven voeding verschaffen voor de cascaded knowledge van de gemiddelde professional (dokter of dietist). Maar er is een groot verschil. Internet. Kennis was altijd het privilege van de select few. Nu het privilege van de geinteresseerde.
    Beste wensen vanuit een Canada dat dit weekend weer de diepvries in gaat.
    Praat me niet over global warming.

  9. Janet Noome zegt:

    ‘It is in your face’ en toch blijven ontkennen… Een mooie opsomming van jou zo door de eeuwen heen van moedige, geniale mensen die tegen de toen heersende opvattingen hun eigen mening durfden te geven. Omdat ze bewijzen vonden die niet klopten met wat toen als ‘de waarheid’ werd gezien. Laten we vooral niet denken dat we tegenwoordig geen last hebben van achterhaalde denkbeelden. Daarom is dit blog belangrijk. Ga zo door Melchior! Een heel goed en gezond 2014 gewenst!

  10. Aldert zegt:

    Gelukkig nieuwjaar!
    Veul heil en zegen in ut nieje joar, dat de geest helder en open mag blijven en dat we onze darmbewoners goed kunnen laten floreren!

    Wat een heerlijk stukje om het nieuwe jaar mee te beginnen!
    Bedankt Paleo Paus Melchior de eerste😉

  11. Jo tB zegt:

    Een protestantse dominee die een katholieke Aflaat WEGGEEFT !! A bit of a boo, boo for a guru mate… En dat over een oerhollands kroket (die uit Spanje kwam tijdens de 80-jarige oorlog). Zeer genoten van je geestig stukje.
    Hans onze dominee kan jou ook wel een aflaat schenken voor die oliebol… Tomorrow on track again.
    De beste wensen voor 2014. Hopelijk is de recessie in zicht en kunnen we weer volop genieten.

  12. Sylvia Knoop zegt:

    Gezond 2014 !

    Ooit komt een tijd dat andere inzichten alleen maar andere mogelijkheden zijn.
    Hoop dat onze achterkleinkinderen dat ooit mogen meemaken!

  13. Guido Vogel zegt:

    Iedereen de beste wensen voor 2014! Mijn goede voornemen net zo slank als Melchior te worden, geef ik vandaag meteen op🙂

  14. sigme zegt:

    Veul hail & seeg’n veur ’t naie jaor!

  15. Corrien zegt:

    “Een Robertje” die houden we erin!!

    Iedereen de beste wensen en dat ‘onze dominee’ ons maar op het rechte pad mag houden 😉

  16. james zegt:

    Wat komen er ineens een hoop Nieuwjaars wensen die je vroeger altijd hoorde : Veul heil en zeegn in’t neie joar en de kwajongens : ja geluk in de tuk. Die waren meer economisch gericht. Maar iedereen vergeet een beetje lijkt me dat hier een goede oude gewoonte over het hoofd wordt gezien : na de kerk moet er toch wel even -onder de koffie – flink de preek doorgezaagd worden.. Was-t-ie nou wel helemoal zuver op de groad? het liekt mie det ie wat vrijzinnig wurdt… als dat zo door giet is straks het hekke van de dam… wat mut de kiender doar van denk’n.. as ie ze’n vinger geft… krek, krek…wie hept vol’nde wekke karkeroads vergoard’ng.. toch mar es em wat van zegn Gart Jan…
    Misschien Google translate het kan vertalen🙂
    Toch denk ik dat ondanks alle relativering -en ik zal de laatste zijn om de belangrijkheid daarvan te ontkennen- er wel degelijk een onderscheid gemaakt moet worden tussen het dieet van alle dag wat een beetje rekening houdt met ons genoom, en het dieet wat gevolgd wordt als therapie om problemen te corrigeren voor zover mogelijk. Ben al jarenlang een ‘volgeling’ van Ron Rosedale en die zegt ondanks zijn ‘there are no safe starches’ aan het eind van zijn verhaal : “don’t let it become a dogma, when whatever you do takes all the fun out of your life you may wonder if it is worth it at the end of the day to live a few more miserable days”…. well sort of, maar daar komt het wel op neer. Staat wel tegenover wat Dr.Tom O’Bryan vertelde in dat interview met Sean over zijn peet-tante. Dat heeft op mij persoonlijk een hele diepe indruk gemaakt.. 40 jaar om 90% van je lever, bijna ongemerkt naar de knoppen te helpen.
    Wij blijven leken op dit gebied, we proberen zo goed mogelijk geinformeerde leken te worden.
    Misschien moet dat zijn gereformeerde leken.

    • James, mee eens. Je moet het zeker ook niet kapot relativeren. Alleen op oudejaarsavond🙂 .

      Laat me het nog even verduidelijken. Er is niets tegen recht in de leer zijn (als je strikt paleo zo wilt noemen). Ik ben zelf totaal calvinistisch, op een zwak voor kaas na. Het wordt problematisch als mensen het niet eten van neolithische voedingsmiddelen als restrictie beschouwen en dat met rites gaan bezweren.

      • Pas in 1628 2013 durft hij zijn werk Exercitatio anatomica de motu cordis et sanguinis in animalibus (Anatomische beschouwing van de beweging van het hart en het bloed in levende wezens) waarneming dat koolhydraatrestrictie een superieure interventie is bij veel welvaartsziekten te publiceren. Zijn vrees blijkt niet ongegrond te zijn. De meeste professoren reageren als door een wesp gestoken. Ze bestempelen Harvey Noakes als een collega die de weg kwijt is.

  17. marietsebiel zegt:

    Stukje comment op Mr.Heisenbug’s blog ( Allan Folz ) volgens mij passend bij dit geschiedenislesje.

    “Sometimes I wonder in 20-40 yrs time will folks look back at us, with our statins, insulin pumps, and bariatric surgery, like we look back at 19th century doctors, with their mercury, leeches, and lobotomies.”

    Dat hoop ik nog mee te maken en niet alleen voor de achterkleinkinderen, zoals Sylvia zegt. Ligt er maar aan hoeveel tijd zij daar voor uittrekt. Want die van mij zijn, as we speak, in the making. Kan nog een paar jaar duren, maar langer niet😉

  18. riesjart zegt:

    No Guru, no method, no teacher
    http://en.wikipedia.org/wiki/No_Guru,_No_Method,_No_Teacher
    van de onvolprezen Van Morrison, sluit wel aan bij mijn gedachten over het paleo-principe.
    Blijf ons in het komende jaar prikkelen en voorzien van jouw inzichten.
    Ik hoop dat er meer “volgelingen” bij zullen komen en dat er niemand zal overlopen naar de dark side (heb weer eens de star wars films zitten kijken de laatste tijd). Dus “use the force” Melchior! Dan heb ik het natuurlijk over de oerkracht, de primal force😉

  19. keimpsk zegt:

    Fraai stukje. Weer een hoop nieuwe woorden geleerd. Beste wensen allemaal!

  20. Corrien zegt:

    Het kan natuurlijk altijd nóg beter, maar er lijkt verandering te komen in diabetes-land…..

  21. Corrien zegt:

    en nog meer…
    http://www.nieuwsbank.nl/inp/2013/12/16/I003.htm

    Hopelijk het begin van een goede start in 2014

  22. Alex zegt:

    In navolging van diverse goede wensen voor 2014: iedereen prachtige dromen en goeie stoel gewenst!😉

    “During his 12/31/13 podcast with Chris Kresser (especially at 3m35s to 4m15s, and 7m20s to 8m55s, but Kresser also talks about it later on)… http://robbwolf.com/2013/12/31/episode-212-guest-chris-kresser/ …Robb Wolf sings the praises of RS: “I started following some of Richard Nikoley’s stuff….I’ll be damned if my digestions isn’t a lot better! … 4 tbsp: check!” Chris agrees that RS can reverse FODMAP and other problems.”

    Graag gedaan Melchior. Jij ook bedankt voor het bijeen brengen van onze ‘sort of extended family’!

  23. marietsebiel zegt:

    Melchior, Zelfspot de beste remedie tegen de goeroestatus😉

  24. Dirkje zegt:

    Dat we allemaal maar bekeerd mogen worden!!! Trouwens, je bent best een lekker ding, Melchior! En niet afknippen hoor, staat je wel.

  25. Eva zegt:

    grinnik… als we straks ineens allemaal mensen zien rondlopen met een -eh… hoe noem je dat?- Bijzonder Rechtopstaand Kapsel en MM op hun shirt, weten we gelijk dat dat volgers van de goeroe zijn🙂

  26. Corrien zegt:

    Ja Eva, en dan met een kettinkje met een gouden of zilveren bierviltje om je nek😉

  27. Een moddervette Canadese triathloncoach werd in het ziekenhuis opgenomen met wat een hartinfarct leek maar het later toch niet bleek te zijn geweest en besloot dat er iets moest veranderen. Hij verloor al zijn overgewicht en is een ander mens. CBC News wijdt er een item en een artikeltje aan. Observeer hoe de journalisten de methode die hij gebruikte krampachtig niet noemen. Maar het artikel bevat één clou, een tip van de coach waar ze niet omheen konden.

    http://www.cbc.ca/news/canada/manitoba/winnipeg-grandfather-loses-more-than-half-his-body-weight-1.2481440

  28. Oeps, een Van Zuijdewijntje. Het staat er wel in. Toch proef ik schoorvoetendheid (geen woord, maar dekt de lading).

  29. Hé Stoere Strijder Melchior!
    Niet alleen hier gaan prediken,
    maar blijf vooral ook veel buiten spelen en vuurtje stoken in 2014!

  30. Eva zegt:

    @Corien *LOL* die is subliem!
    @MM. ik zie een markt🙂. Mocht je het schrijven zat worden kan je altijd nog gouden of zilveren bierviltjes gaan verkopen. Of bij elkaar laten sparen. ‘Voor elke afgemaakte Heilige 30 een bierviltjespunt… spaar door voor het Gouden Gesigneerde Bierviltje!’

  31. Eva🙂 !!!

    Ik reageer niet, ha, ha, ha.

    Gouden schakelarmbanden zouden het ook goed doen, maar helaas heb ik geen borsthaar.

  32. Eva zegt:

    🙂

    ik zie NOG een markt… MM-pruiken, nu in alle kleuren van de regenboog…. ‘laat zien dat je de Heilige 30 doet, koop nu een zwart met groene Mm-haardos met rode en witte highlights….’

    Het is dat ik geen commerciele genen hebt want gosj, wat had ik hier rijk mee kunden worden
    *zucht nog eens diep*

  33. Eva zegt:

    Het wordt geloof ik hoog tijd dat de Hogeschool haar deuren weer opent…😉

  34. Sylvia Knoop zegt:

    Kijk effe op NOS.nl er staat dat mensen in ontwikkelingslanden steeds dikker worden omdat zij minder granen gaan eten en meer vlees en groenten!!!

  35. Sylvia Knoop zegt:

    Oeps sorry het was niet groenten maar suiker! Wel veroorzaakte minder granen het groeiend obesitas probleem. Sorry voor het reageren… eigenlijk had ik alleen moeten reageren als er stond “Vlees en verse groenten zijn bewezen beter voor de gezondheid. Laat granen staan”…🙂

  36. Nee, juist goed Sylvia, het laat toch weer een mooi staaltje mongoloïde onderzoek en berichtgeving zien.

    Ik ben, net als de meeste andere paleo’s, erg vadsig geworden sinds ik in 2004 na bijna tien jaar twijfelen de granen volledig liet staan. Het oorzakelijk verband tussen geen granen eten en het ontwikkelen van obesitas is onmiskenbaar🙂 .

  37. marietsebiel zegt:

    Ha,ha, Melchior, nee, nee, jij bent de uitzondering die de regel bevestigt😉

    • En hier is een echt overweldigend bewijs voor het causale verband tussen minder granen eten en dik en ziek worden. Dr. Sarah Ballantyne, aka ThePaleoMom.

      Hier at ze nog netjes haar brood en ontbijtgranen.

      Maar toen kwam ze op het onzalige idee een 2 miljoen jaar oud modedieet te gaan volgen. Met afschuwelijke consequenties.

      Vadsige redacteur: O shit, het was kennelijk net andersom, Harry… Nou ja, niet aanpassen, geen hond die dat ziet.

  38. marietsebiel zegt:

    ‘;-) #stugblijvenvolhoudentegenbeterwetenin

  39. Marye zegt:

    Leuk om eens een foto van je te zien. In het verleden heb ik je blog ook al gevolgd, maar altijd fijn om er een gezicht bij te hebben. Helaas kan ik ook meepraten over obesitas en ernstige gezondheidsproblemen op standaard Nederlandse voeding. Paleo for life😉

  40. Sylvia Knoop zegt:

    Very off topic maar ik heb effe een NL perspectief nodig. Engelse sites spreken vaak over Beef Jerky als meeneem snack te maken met een dehydrator. Kan zoiets niet in NL vinden. De groep heeft waarschijnlijk hier het wiel allang over uitgevonden, kan iemand hem aub mijn kant oprollen.

  41. Sylvia Knoop zegt:

    Je haar op de foto is heel leuk. No worries mate!

  42. marietsebiel zegt:

    Sylvia Knoop, bij BRNDSTF, de webshop van Leonie van Leogoespaleo

    http://www.brndstf.nl/17-biltong

  43. marietsebiel zegt:

    Oh, Sylvia, je wilt het zelf maken. Ze zijn er te kust en keur. Goede zijn best duur. Ik heb er zelf geen.
    Hier een website, waar veel info opstaat. Ook verwijzingen naar recepten.
    Niet naar de vega praat kijken😉
    http://www.goeievraag.nl/vraag/eten-drinken/vegetarisch-veganistisch/koop-betaalbare-dehydrator.239132

  44. Louise zegt:

    Sylvia, als je het liever zelf maakt: er staan aardig wat recepten op internet en bv in “Mary Bell’s complete dehydrator cookbook”, te koop via Bol of Amazon.
    De Excalibur is een goede dehydrator; bij verschillende webshops te koop.
    Wel een beetje lawaaiig – het ding heet bij ons De Vrachtwagen.

  45. Hé Marye! Welcome back! Ik realiseer me ineens weer wie je bent.

    Ja, paleo is ‘for life’🙂 .

  46. Maan zegt:

    Ik maak beefjerkey in de oven. Ik heb een elektrische hete lucht oven die ook op lage temperaturen kan. In een gas oven zal het niet lukken, denk ik. Een rekje boven de houtkachel is ook een optie.

  47. Marye zegt:

    Het is ook even geleden, Melchior. Helaas ben ik het levende bewijs hoe het totaal verkeerd kan lopen als je van paleo teruggaat naar standaard westers eten. Echt bizar. Maar hoe snel mijn lichaam zich nu weer aanpast op de paleo is fantastisch om te zien. Maar het eerste deel van dit bericht slaat ook een beetje op mij, gelukkig is dat nu geen issue meer😉

  48. Hans zegt:

    Hoi Maan ,
    Als het je het goed lukt beefjerkey te maken in de hete luchtoven , zou je dan hier wat meer info over willen/kunnen geven , hoe en temp. , en/of recepten.
    Linkjes zijn uiteraard ook welkom , DIO ( Do It Yourself ) ,
    Wil eigenlijk niet nog een apparaat aanschaffen als het ook simpel/basaal kan 😉
    Alvast dank .

  49. Hans zegt:

    Nou ja , hoe simpel/basaal/paleo een heteluchtoven dan maar kan zijn ….. , kop ‘m zelf maar even in 😉

  50. Jo tB zegt:

    Hans, er zijn diverse filmpjes op YouTube om jerky in de oven te maken, o.a. deze

  51. Jo tB zegt:

    Hans, misschien wil je dit proberen…. Make your own dehydrator for under $20.00 !!

  52. Folkert zegt:

    Lijkt mij mooi met paardestooflappen, Hans ! Goeie tip, Jo.

  53. @Sylvia de Excalibur is alweer een verouderd model, je kunt beter de Sedona nemen. Hier kun je hem kopen en meteen de vergelijking zien: http://www.slowjuice.nl/vergelijk-de-excalibur-met-de-sedona

    Ooit ga ik hem ook in de shop verkopen, maar eerst moet mijn andere assortiment groeien.

    • james zegt:

      Yep, sluit me aan bij Leonie. Excalibur heeft weliswaar een grotere keus met kleinere en goedkopere modellen. Is een oude vertrouwde naam maar de nieuwe van Tribest heeft lijkt me het top model van Excalibur goed bekeken en verbeterd. Kost is hier ongeveer hetzelfde en net als in NL Free Shipping. Sedona momenteel $429 regukar $519. Dit hoor nog steeds bij het na de preek bij kletsen🙂

      • Sportarts Peter Brukner over zijn eigen ervaringen met LCHF.

        Ook hij maakt weer de observatie van de graan/suiker/linolzuurgeïnduceerde vetlever, ofwel de Schijf van Vijflever (steeds vaker ook wel Ziekte van Schutte genoemd). Het betreft hier immers een hoog gemotiveerde sportarts die zich – net als Tim Noakes – strikt aan de officiële voedingsrichtlijnen hield.

        Speaking of blood tests, I was recently reminded that a few years ago I had abnormal liver function tests which was diagnosed after a scan as “fatty liver”. I recently repeated the blood tests. There had been a dramatic reduction n the liver enzymes and they were now all well within normal range. It would appear that I no longer have a “fatty liver”. The only thing I have done differently is my LCHF diet.

  54. George zegt:

    een Duitse professor schreef onlangs een boek: “Menschenstopfleber”; hier een artikeltje over hem en de lever van Dr. Strunz: http://www.strunz.com/news.php?newsid=2472

  55. George zegt:

    Hoe kom je als topsporter toch 20 kilo aan?
    Eet Pasta, veel pasta: http://www.strunz.com/news.php?newsid=2473

  56. George zegt:

    oh ja en dat boek van Nicolai Worm staat hier:
    http://www.amazon.de/Menschenstopfleber-Die-verharmloste-Volkskrankheit-Fettleber/dp/3927372781

    heeft nog meer boeken geschreven: “Syndrom X oder Ein Mammut auf den Teller!”

  57. Jan Peter van Doorn zegt:

    Geen idee waar ik dit zou moeten posten, maar misschien wel aardig voor het nieuwe jaar:

    “2020: Switch off our fat cells
    “It was in our interest a thousand years ago to store every calorie. There were no refrigerators, so you stored them in the fat cells of your body, which now means we have an epidemic of obesity and type 2 diabetes. Thanks to the Human Genome Project, medicine is now information technology, and we’re learning how to reprogram this outdated software of our bodies exponentially. In animals with diabetes, scientists have now successfully turned off the fat insulin receptor gene. So these animals ate ravenously, remained slim, didn’t get diabetes, and lived 20 per cent longer. I would say that this will be a human intervention in five to ten years, and we will have the means of really controlling our weight independent of our eating.”

    Uit een interview met Google’s Ray Kurzweil.
    http://jimidisu.com/?p=6013

  58. Henderina zegt:

    Ha Melchior!

    We eten al duizenden jaren graan en ook niet iedereen wordt ziek van graan, dus blijf ik ongefundeerd en niet wetenschappelijk bewezen het onderbuik gevoel houden dat graan slechts een sterk meewerkende factor is in het probleem. Nu kwam ik dit tegen: http://coolinginflammation.blogspot.nl/2014/01/transglutaminase-gluten-celiac.html
    Koren op mijn molen😉. Klinkt het goed? Of is het makkelijk om te zagen?

    • Interessant, Henderina. Ik ben een groot fan van Art Ayers en ook wat hij hier zegt snijdt uiteraard weer hout.

      Niet alle mensen ondervinden nadelige gevolgen van graanconsumptie. Een gunstige darmflora vormt een mooie buffer tegen alle mogelijke insulten. Maar het is in mijn ogen een soort Russische roulette. In de fossil record gaat overschakeling op graan universeel gepaard met de opkomst van alle horribele degeneratieve ziekten die tot op de dag vandaag endemisch zijn. Deze eerste agrariërs aten geen witbrood van Bakkerij Bruinsma.

      Granen vormen een relatief magere bron van prebiotica. Ook in volle granen en in zuurdesemproducten bestaat de bulk van de massa uit ‘dense, acellular’ koolhydraten, die de dunne darm met een uit evolutionair perspectief enorme glycaemische load binnen denderen en bijna wel een minder dan optimale flora moeten forceren. En dan hebben we nog het WGA, dat onmiddellijk bindt aan alle mogelijke eiwitten en vermoedelijk in staat is de glycokalix in de slagaderwanden te slopen.

      Michael Pollan wordt momenteel overal opgevoerd vanwege de ‘fantastische’ samenstelling van zijn darmflora. Het verbaast me een beetje dat Art hier indirect in mee gaat. Zoals Michael (de Michael die hier reageert) elders schrijft, was Pollans dieet voor hem een ramp. Ik veronderstel dat het voor de meeste mensen een ramp is, ook voor Pollan. Graag roep ik in herinnering dat Pollan onlangs een langdurige antibioticakuur onderging voor ‘een tandheelkundig probleem’. Als tandheelkundigen langdurig antibiotica voorschrijven, dan is het meestal voor parodontitis, een graangeïnduceerde overreactie van het immuunsysteem op de aanwezigheid van op zich onschuldige bacteriën in de mondholte en een betrouwbare indicator van een minder dan optimale algehele gezondheid. Mondproblemen zijn epidemisch onder primair plantenetende mensen.

      Er bestaat niet zoiets als een graandeficiëntie of zuurdesembrooddeficiëntie. We kunnen van alles doen om dit inferieure noodvoedsel wat minder schadelijk te maken, maar als je het je kunt veroorloven zou ik het gewoon weglaten.

      Dat laatste zei ik natuurlijk niet tegen jou, maar in het algemeen🙂 .

  59. Henderina zegt:

    Qua voedingswaarde is graan inferieur, zelfs als je het vers maalt en op de optimale manier bereid. Daar zijn we het wel over eens. En dat het veel problemen kan veroorzaken ook. Alleen ben ik iemand die graag wil weten wat oorzaak en gevolg zijn en waar de nuances liggen. En als er groepen mensen zijn die zonder (al te veel) problemen graan eten, zijn er blijkbaar ook nog een aantal andere factoren van belang.

    Als je darmflora optimaal is en je (vetoplosbare) vitaminen en mineralenstatus goed tot excellent, dan heb je veel minder te vrezen van graan, mits je het ook op de traditionele wijze klaar maakt. Een agrarische samenleving zorgt ook voor meer ongelijkheid, waardoor eigenlijk automatisch volgt dat grote delen van de bevolking vooral de beschikking hadden over goedkoop voedsel, zoals graan. En weinig toegang tot vlees, vis en vet. En veel minder variatie in groenten, kruiden en vruchten. Dus misschien is de ongelijkheid die ontstaat, nog wel meer debet aan gezondheidsproblemen, dan de agrarische samenleving zelf.

    Toen iedereen in Frankrijk nog gewoon echte soep, vet, vlees, organen, schaal- en schelpdieren, stinkkaas en vissenkoppensoep/stoofpot (Bouillabaisse) at en lichamelijk actief was, was er relatief weinig aan de hand met de gezondheid in negatieve zin, terwijl er ook brood gegeten werd (maar niet met margarine en vruchtenhagel) en af en toe een taartje. Maar wij eten niet zo gevarieerd. En hele volksstammen vroeger ook niet, vanwege de armoe. En nu eten we een op graan gebaseerd armoe-dieet dat ook nog eens sterk bewerkt is en op smaak gebracht met weet wat, omdat ons is wijsgemaakt dat het wetenschappelijk bewezen gezond is.

    Het gevaar zit ‘m dus volgens mij niet puur en alleen in het graan, maar vooral ook in de slechte darmflora en sterke ondervoeding van de Westerse mens. Een dieet van kipfilet, pasta, brood, sla en komkommer is net zo goed armoe als een dieet van hompen brood, raapolie, aardappels, spekvet en mosterd.

    • US News & World Report heeft ook voor 2014 weer een serie diëten beoordeeld en net als vorig jaar eindigt paleo op de laatste plek🙂 . Dit is een machtige, mede door de voedingsindustrie gesponsorde news outlet. Dat paleo nadrukkelijk als onmogelijke leefstijl wordt afgeschilderd, laat zien dat een paar grote jongens absoluut niet blij zijn met de groeiende populariteit van de leefstijl die is geïnspireerd op de omgeving waarin ons genoom zijn huidige vorm aannam.

      Wat zeggen de moronen?

      Experts took issue with the diet on every measure. Regardless of the goal—weight loss, heart health, or finding a diet that’s easy to follow—most experts concluded that it would be better for dieters to look elsewhere. “A true Paleo diet might be a great option: very lean, pure meats, lots of wild plants,” said one expert—quickly adding, however, that duplicating such a regimen in modern times would be difficult.

      Wat een stupide argumentatie. Ze zijn duidelijk ten einde raad.

      Hier de reactie van Robb Wolf.

      En hier die van Loren Cordain.

      Carl Lanore zei laatst iets grappigs toen hij werd geïnterviewd bij Paleo Magazine Radio. “Informatievoorziening oefent momenteel misschien wel de grootste evolutionaire druk uit op de mens. Waar mensen hun informatie vandaan halen is bepalend voor hun succes en het voortleven van hun genen.” Dat werkt natuurlijk niet letterlijk zo, en dat weet hij ook, maar er zit een dikke kern van waarheid in.

      Voor nieuwkomers hier het lijstje gecontroleerde studies met paleo. Paleo wint op afstand, telkens als het wordt getest.

      1. Frassetto LA, Schloetter M, Mietus-Synder M, Morris RC, Jr., Sebastian A: Metabolic and physiologic improvements from consuming a paleolithic, hunter-gatherer type diet. Eur J Clin Nutr 2009.

      2. Jönsson T, Granfeldt Y, Ahrén B, Branell UC, Pålsson G, Hansson A, Söderström M, Lindeberg S. Beneficial effects of a Paleolithic diet on cardiovascular risk factors in type 2 diabetes: a randomized cross-over pilot study. Cardiovasc Diabetol. 2009;8:35

      3. Jonsson T, Ahren B, Pacini G, Sundler F, Wierup N, Steen S, Sjoberg T, Ugander M, Frostegard J, Goransson Lindeberg S: A Paleolithic diet confers higher insulin sensitivity, lower C-reactive protein and lower blood pressure than a cereal-based diet in domestic pigs. Nutr Metab (Lond) 2006, 3:39.

      4. Jonsson T, Granfeldt Y, Erlanson-Albertsson C, Ahren B, Lindeberg S. A Paleolithic diet is more satiating per calorie than a Mediterranean-like diet in individuals with ischemic heart disease. Nutr Metab (Lond). 2010 Nov 30;7(1):85

      5. Lindeberg S, Jonsson T, Granfeldt Y, Borgstrand E, Soffman J, Sjostrom K, Ahren B: A Palaeolithic diet improves glucose tolerance more than a Mediterranean-like diet in individuals with ischaemic heart disease. Diabetologia 2007, 50(9):1795-1807.

      6. O’Dea K: Marked improvement in carbohydrate and lipid metabolism in diabetic Australian aborigines after temporary reversion to traditional lifestyle. Diabetes 1984, 33(6):596-603.

      7. Osterdahl M, Kocturk T, Koochek A, Wandell PE: Effects of a short-term intervention with a paleolithic diet in healthy volunteers. Eur J Clin Nutr 2008, 62(5):682-685.

      8. Ryberg M, Sandberg S, Mellberg C, Stegle O, Lindahl B, Larsson C, Hauksson J, Olsson T. A Palaeolithic-type diet causes strong tissue-specific effects on ectopic fat deposition in obese postmenopausal women. J Intern Med. 2013 Jul;274(1):67-76

    • George zegt:

      nou er zijn nog wel meer gevaren van brood Henderina🙂
      “……Misschien is het een idee om het te investeren in die broodfabriek die voor Jumbo en AH de broodjes bakt. Die arme bakker kan na het deze week bekend geworden asbestdebacle wel een kleine financiële opsteker gebruiken. Ik denk niet dat de supermarkten nog heel groot het bord met Brood! Daar zit wat in! in hun winkels laten hangen. En ik vrees dat het vezelrijke brood voorlopig ook even uit het assortiment verdwijnt….”

      Vond ik wel weer een leuk stukkie van Youp:
      http://www.nrc.nl/youp/2014/01/11/imagoschadeverzekering/

  60. Henderina, dank. Je hebt gelijk.

  61. George zegt:

    maar even serieus, het toont wel aan welke gevaren industrieel voedsel heeft….en waarom onbewerkt zo zijn voordelen kan bieden……

  62. Henderina zegt:

    @George: modern brood is wat mij betreft net zo gezond als een kartonnen doos. Maar een stuk echt brood met een plak boter (ja, een plak en geen vleugje), een flinke laag boerenkaas of zelfgemaakte paté vind ik op zijn tijd toch wel erg lekker.

    @Melchior: Gelukkig staan de ‘paleo-ers’ in andere rijtjes wel wat hoger: THE 100 MOST INFLUENTIAL PEOPLE IN HEALTH AND FITNESS:
    http://greatist.com/health/most-influential-health-fitness-people
    Met o.a. Sisson op 23 en Kresser op 28

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s