Diabetes in situ: de vele maskers van verborgen diabetes

Niet de Elvira

Niet de Elvira

Und Jooooo! Und Jooooo! Und Jooooo! Zieh dan doch, verdammt noch mal! Noch ein Stückchen weiter, Mädels! Seit Ihr von Zucker oder was? Und Jooooo!

Ik zal een jaar of 26 geweest zijn, net teruggekeerd van een in retrospectief nogal bejaard fietstochtje naar de Noordkaap (brandstof glacé’s, gevulde koeken, brood en macaroni), toen ik op het vanuit Kampen varende eenmastklippertje Elvira de pieke-val stond door te bochten met de ongecoördineerde hulp van zo’n 950 kilo Duitsers, dat wil zeggen een mannetje of drie. We waren kneiterhoog aan de met een krachtje 7 blazende wind aan het kruisen. Terwijl ik de val vastlegde, zag ik uit een ooghoek hoe een nog in een diep Warsteinercoma verkerende Hauptkommisar van de Polizei in Paderborn het wel een goed idee vond om de bakstag los te gooien. Even laten zien dat hij ondanks zijn kater en gevorderde leeftijd een man van daden was. Hij had de lier al een stukje opgedraaid en leek zonder het ding in zijn vrijloop te zetten de pal op te willen lichten. Geweldig plan. Worst case scenario in dat geval: mast eraf, man of vijf overboord en één of twee door het gelanceerde jaagwiel met handvat nogal slordig geamputeerde onderbenen. Het eerste leek me zonde, het tweede afgrijselijk en het laatste was ondanks de spectaculaire hoeveelheid hoog metabool actief vet in ‘s mans abdomen strikt medisch gezien nog niet aan de orde, al was het niet aan mij om dat oordeel te vellen. In een reflex sprong ik over de roef en trapte de actieve 50er met een soort van nogal ruwe sliding het gangboord in.

En terwijl ik stond te kijken naar die pal die er nog op zat en die mast die er nog stond, terwijl de gevloerde en in zijn waardigheid als Man en Gezagsdrager aangetaste mof (we hebben het over 1990) aanstalten maakte om mij op z’n minst overboord te smijten, daalde het besef als een 50-kilo baal kunstmest op me neer:

Hoe minder insuline je lijf nodig heeft om alle lichaamsfuncties naar behoren te laten verlopen, hoe gezonder je bent en hoe langer je leeft. Hoe meer insuline er circuleert, hoe hoger het risico op zo’n beetje alle narigheid onder de zon, ongeacht je bloedsuikerspiegel.

Beetje gek moment misschien en anno 2015 nogal een open deur, maar in een tijdperk waarin je je voor het vinden van een wetenschappelijke publicatie nog uren door een berg microfiches moest werken, redelijk gevat, al zeg ik het zelf. Ik dacht hier aan toen onlangs filmpjes op het net verschenen van de Canadese patholoog Dr. Joseph R. Kraft. In de jaren ’70 en ‘80 – de man is inmiddels in de negentig – voerde hij meer dan 14.000 orale glucosetolerantietests (OGTT’s) uit, als ik het goed begrijp min of meer uit liefhebberij. Maar dat waren geen gewone OGTT’s. Kraft was een van de eersten die geboeid raakte door insulin assays voor insuline, insulinebepalingen in het bloed, naar de nieuwe, chemische methode van Nobelprijswinnaar Yallow. Hij wist zijn instituut zover te krijgen dat het de toen nog peperdure Zweedse Phadebus Insuline Test apparatuur aankocht. En toen dat speeltje eenmaal was gearriveerd, ging hij het gebruiken ook. Alle patiënten van wie om de een of andere reden weefsel moest worden onderzocht, ondergingen de test, tenzij ze hard wegrenden. En – nog leuker – alle patiënten die zijn OGGT hadden ondergaan en het vervolgens in hun hoofd haalden te overlijden, belandden onverbiddelijk op zijn autopsietafel. Zijn test zag er ook in andere opzichten anders uit dan de gebruikelijke OGTT. Hij duurde niet maximaal 2 uur, maar tenminste 5 uur. Wat een OGTT inhoudt? Welnu, je drinkt op een nuchtere maag een beker water met daarin opgelost 75 of 100 gram pure glucose en vervolgens wordt ongeveer elk kwartier je bloedsuikerspiegel gemeten. Je meet in essentie hoe effectief en snel je lichaamscellen die fysiologisch idiote hoeveelheid glucose uit de bloedcirculatie opnemen. Schiet de bloedsuiker erg ver omhoog en/of duurt het heel lang voor hij weer daalt tot baseline, dan ben je afhankelijk van de gehanteerde criteria glucose-intolerant of diabeet. Maar opa Kraft mat dus ook de insulinespiegel.

En dat was retecool. Re-te-cool. Want zodoende toonde Kraft aan dat de diagnose diabetes mellitus type 2 zoals we die nog steeds kennen – een ernstig verstoorde glucosetolerantie met hoge bloedsuikers, suiker pissen, dorst, hoge HbA1c’s – slechts een verzameling symptomen is van een onderliggend probleem dat de eigenlijke ziekte is. Talloze mensen hebben dat probleem terwijl ze een volstrekt normale glucosetolerantie laten zien. En dat probleem is, zo redeneert Kraft, de aanjager van de meeste welvaartsziekten, met name van (cardio)vasculair leed.

Kraft onderscheidde in de 14.000 OGTT’s die hij uitvoerde 5 patronen. Het eerste patroon is het normale, gezonde patroon. Glucose en insuline pieken na 30 tot 60 minuten (insuline op 50-60 units) en zijn na 2, hooguit 3 uur weer terug op baseline. Patroon 2 kenmerkt zich door een volkomen normale glucosecurve in combinatie met een abnormaal hoge insulinepiek. Die schiet over de 100. Bovendien blijft hij heel lang naijlen. Zelfs na 4 uur is hij nog niet terug op baseline. De zogenoemde area under the curve is abnormaal hoog. Mensen met dit patroon komen met vlag en wimpel door hun OGGT, want niemand kijkt naar insuline. Patroon 3 vertoont een vertraagde, maar hoge insulinepiek, die ook weer abnormaal langzaam terugkeert naar baseline. Dit suggereert al wat betacel dysfunctie (insulineproducerende cellen werken niet meer naar behoren), maar hoeft nog steeds niet gepaard te gaan met een erg abnormale glucose-curve. De verkeersvlieger die dit patroon laat zien, om maar even een concreet voorbeeld te noemen, komt gewoon door zijn jaarlijkse keuring. Patroon 4 is hetzelfde als patroon 3, alleen is de baseline (nuchtere) insuline idioot hoog (100 of meer). Ook mensen met dit patroon hoeven geen afwijkende glucosetolerantie te hebben. Tenslotte is daar patroon 5, waarbij de insuline heel laag start, laag piekt en normaal zakt. Als dit gepaard gaat met forse hyperglycemie is het een teken van diabetes type 1 (vernielde betacellen, absoluut gebrek aan insuline), is de glucosecurve normaal of slechts licht afwijkend dan heb je mogelijk te maken met iemand die LCHF of low carb paleo eet en wiens systeem gewoon even niet berekend is op een fysiologisch en vanuit evolutionair perspectief belachelijke glucoseload.

So what’s the deal. The deal is dat die 3 patronen waarbij de glucosetolerantie normaal is, maar de insulinerespons abnormaal (te sloom, te hoog, te lang) door Kraft in verband werden gebracht met al het lijden dat we tegenwoordig normaal vinden, met name met hart- en vaatziekten. Hij noemde deze toestand diabetes in situ, ofwel verborgen diabetes. Telkens als Kraft iemand op zijn obductietafel kreeg die eerder een normoglycemische, maar hyperinsulinemische OGTT had laten zien, constateerde hij alle mogelijke vasculaire pathologie. De mensen die een volstrekt gezonde, normoglycemische en normoinsulinemische OGTT hadden laten zien, kwamen of niet op zijn ontleedtafel terecht, of vertoonden geen tekenen van macro- dan wel microangiopathie (schade aan grote vaten dan wel haarvaten). “Afgaand op mijn duizenden autopsies moet ik constateren dat de pathologie van diabetes fundamenteel vasculair is,” zegt hij een tikje cryptisch.”De eerste manifestatie van diabetes is atherosclerose, ook als de glucosetolerantie normaal is. Eventuele verhoogde bloedsuikers en HbA1c’s zijn – als ze zich al voordoen – slechts late symptomen van de onderliggende ziekte. De anatomisch vasculaire pathologie van diabetes is tevens de klinische pathologie van diabetes. Het gaat om één en hetzelfde fenomeen. Mensen met cardiovasculaire ziekten en een normale glucosetolerantie zijn simpelweg niet gediagnosticeerde diabeten.”

Is dat een beetje prevalent, zul je je afvragen? Van de 9598 OGTT’s die bij Kraft een normale glucosetolerantie produceerden, waren er maar liefst 7102, ofwel 74%, hyperinsulinemisch.

Ai. Met wat we nu weten kun je een aardige inschatting maken om welke folks het gaat. Veel visceraal vet (broodbuikje, endemisch). Hoog triglyceridengehalte (wordt hier doorgaans als onbelangrijk beschouwd). Hoge bloeddruk. Laag HDL. Parodontitis. Onvermogen het hydraulische hefwerk van de penis te benutten, waardoor die ook bij opwinding geen tekenen van leven vertoont. Steelwratten (jasses). Aanvallen van trilhonger (hypoglycemie die ontstaat als al die insuline de glucose eindelijk totaal, maar dan ook totaal de cellen in ramt). Niet helemaal gezonde vaatjes van het netvlies. Tinitus. Dovigheid. Apneu. Acne. PCOS. The freaking works.

Kraft pleitte en pleit voor een meer algemene invoering van insulinebepalingen bij OGTT’s. Waarom? Omdat – en ik citeer hem weer: “…diabetes in situ mits op tijd gediagnosticeerd eenvoudig kan worden behandeld. Mijn onderzoek heeft aangetoond dat koolhydraatrestrictie de abnormale insulinerespons die kenmerkend is voor diabetes in situ normaliseert.”

Het werk van Joseph Kraft was een eenmansactie en is nogal onbevredigend gedocumenteerd. Maar zijn bevindingen worden gesteund door een state of the art onderzoek van niemand minder dan Gerald Reaven van Stanford, de man van Syndroom X, dat later het Metabool Syndroom werd. In de jaren ’90 bepaalde Reaven bij 208 willekeurig verzamelde gezonde mensen zonder overgewicht of diabetes (volgens de gangbare definitie, uiteraard) de mate van insulineresistentie/gevoeligheid. Daarbij jas je zowel glucose als insuline in de bloedbaan en bepaal je aan de hand van Steady State Plasma Glucose (SSPG) hoe goed de cellen de glucose uit de bloedbaan klaren. In de praktijk kun je veilig stellen dat mensen met een hoge Insuline Resistentie (IR) ‘in het wild’ in één van de drie ‘gevaarlijke’ clusters van Kraft zitten, of om in zijn terminologie te blijven diabetes in situ hebben. Reaven deelde zijn groep op in drie tertielen: een groep met een lage IR (dus insulinegevoelig), een groep met matige IR en een groep met forse IR. Vervolgens ging hij 6 jaar zitten wachten en kijken. Laten we beginnen met ome Hein. Die kwam 6 keer langs in zijn zwarte limo en bediende zich alleen van pathologie, niet van ongelukken of suïcide. Zijn zeis raakte 4 personen in IR-fors, 2 personen in IR-matig en 0 personen in IR-0. Hmmm. En dan het aantal klinische incidenten, te weten de diagnoses kanker, diabetes type 2, hypertensie, hartinfarct en beroerte. Zo goed als niets in de IR-0 groep, al flink wat meer leed in de IR-matig groep en een ware colonne van Standard Dutch Crap Diet gerelateerde diagnoses in de IR-fors groep.

Reaven

Reaven liet nog allerlei prachtige statistische analyses los op alle denkbare covariabelen (zoals het in voedingsland en onder cardiologen nog altijd heilige LDLc), maar de enige les die je trekt als je niet volledig van de pot gerukt bent is dat je in die IR-0 groep wilt zitten als je leven en functionaliteit je lief is. IR en hyperinsulinemie zijn normale reacties op een vanuit evolutionair perspectief abnormaal voedingspatroon en dan met name op de constante vloed geconcentreerde acellulaire koolhydraten waarmee de meeste mensen hun systeem dag in dag uit belasten, daartoe aangemoedigd door gezondheidsautoriteiten en het merendeel van het diëtistencorps. Over de mechanismen kun je een boom opzetten – zo zijn IR en hyperinsulinemie afzonderlijk niet sterk geassocieerd met de narigheid die hier aan de orde is – maar hier durf ik mijn hand voor in het vuur te steken. Dat voedingspatroon is cultureel gezien ‘normaal’. Hartstikke fijn, normaal zijn. Maar weet je wat? De ziekten die eruit voortvloeien zijn biologisch gezien ook normaal. Dan liever cultureel abnormaal, zou ik zeggen. Doe eens gek en geef de autoriteiten de middelvinger, het is tenslotte Bevrijdingsdag. Biologie laat niet met zich sollen en trekt zich niks aan van wat de Kokjes, Witkampjes en Brounsjes van deze wereld aan propaganda uitventen.

Overigens is professor Tim Noakes – die op 26 september spreekt op het AHS 2015 in Groningen, een event dat je niet wilt missen😉 – door diëtiste Claire Julsing-Strydom voor het Zuid-Afrikaanse Medisch Tuchtcollege gesleept, omdat hij heeft getwitterd dat je kleintjes als ze van de borst of fles afgaan het best evolutionair geschikt menseneten kunt geven in plaats van de gebruikelijke papjes vol meel en suiker. Foei, foei, foei dokter Noakes! Een arts heeft niets te zoeken op het exclusieve, zeer specialistische vakgebied van de diëtist, meent tante Claire. Bovendien zou zijn ketterse advies levensgevaarlijk zijn. Het is te bizar voor woorden, het is grievend, maar het is aan één kant ook wel aardig. Want als die commissie eerlijk is en zich straks in haar oordeel baseert op wetenschap en klinische ervaring, dan zullen Julsing-Strydom en haar van voedingsindustrieel sponsorgeld uit z’n voegen barstende diëtistenvereniging briesend, kwijlend en vuurspugend in het stof bijten. Net als de Zweedse feeksjes die in 2004 dachten huisarts Annika Dahlqvist wel even haar artsenbevoegdheid te kunnen laten afpakken. Steun Tim Noakes en teken de door Karen Thomson georganiseerde petitie hier. Ik deed het ook en gaf als commentaar:

A medical doctor giving biologically sound general advice regarding proper infant nutrition does what he should do. A public hearing based on the accusation by an industry sponsored dietitian who obviously lacks even the most basic insight into evolutionary biology and human nutrition is silly and will internationally be looked upon as a Medieval witch-hunt.

Met dank aan Ivor Cummins en George Henderson.

Hier een van de vijf filmpjes van Dr. Joseph Kraft.

Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink .

165 reacties op Diabetes in situ: de vele maskers van verborgen diabetes

  1. Christel zegt:

    Goed stuk. Ik heb je gemist. Ik ga nu tekenen.

  2. Jimmy Dan zegt:

    🙂 fijn om weer wat van je te lezen. Getekend. Ik kijk uit naar je volgende stuk.

    Groeten,
    Jasmijn

  3. Dank, Jasmijn! Het volgende stuk komt hopelijk op papier, met een kaftje er omheen🙂 . Want dit schiet niet op, ha, ha, ha.

  4. james zegt:

    Done! Given my piece and shared on Facebook.

  5. Bart zegt:

    Jeetje Melchior, dat is best heftige info.. Als in de jaren ’70/’80 al bijna driekwart van de geteste personen hyperinsulinemie vertoonden dan zal dat nu mogelijk nog meer zijn!

    Treurig: Ik denk dat 99% van die grote groep hooguit denkt dat ze wat zouden moeten afvallen en geen enkele weet heeft van de mogelijke gevolgen ervan, zoals op levensverwachting..

    “If there is a single marker for lifespan, as they are finding in the centenarian studies, it is insulin, specifically insulin sensitivity.”

    Aldus dr. Rosedale in zijn als ‘classic’ beschouwde lezing over insuline, ‘Insulin and Its Metabolic Effects’: http://drrosedale.com/resources/pdf/Insulin%20and%20Its%20Metabolic%20Effects.pdf

  6. Iefke Janssen zegt:

    Ik zag het zo voor me, die dikke Duitsers op hun schip🙂 Als het boek ook zo wordt dan zal ik het met een glimlach lezen en hoop ik dat m’n man zegt: wat lees je?
    Over brood- en stressbuiken hebben we het al eindeloos over gehad maar nu het kwartje dat moet vallen😉

  7. Bart, ik realiseer me ineens dat hij zijn tests waarschijnlijk uitvoerde in een populatie die al iets mankeerde. Anders kwamen ze vermoedelijk niet in zijn ziekenhuis. Maar toch…

  8. cocky zegt:

    @Melchior, dankje, en weer snel aan het werk, he😉 en iedereen tekenen! ik zag al meerdere bekenden daar langskomen, ha ha.

  9. Hans zegt:

    Had al getekend , maar je hebt weer een glimlach van mij voor deze mooie tekst , met serieuze ondertoon , op mijn gezicht getoverd , dank !
    Filmpies later kijken en hoop je een poot te geven hier http://www.ancestralhealth.nl/ waar je jouw boek signeerd 🙂

  10. Marietsebiel zegt:

    Wat een indringende post weer. Wonderlijke samenloop ook tijdens die blikseminslag😉 Fantastisch dat Joseph Kraft dat toen al wist ( en jij ook )
    Dan te bedenken dat de dokters nog altijd niet naar de insulinespiegel kijken. Alleen met veel aandringen, door jou geïnitieerd ( wist ik veel ) stemde de mijne toe om naast de glucose en HA1bc, ook insuline en C-Peptide te meten. En alleen omdat ik zo’n doordrammer ben.

    In de tijd dat Jozeph Kraft zijn onderzoeken deed was dat idd. met patienten, waarschijnlijk !
    Maar nu zou hij ze steeds jonger, zo van de straat kunnen plukken.
    Het wordt tijd dat het tij gaat keren.
    Ik had het ook graag eerder willen weten😦
    Nú kan iedereen het weten, geen excuus meer. Ere aan de wegbereiders❤
    #metdekopbovenhetmaaiveld #hogebomenvangenveelwind

    • Christel zegt:

      Marietsebiel, Volgens jou kan niemand meer een excuus hebben…

      Dat dacht ik ook. Tot gisteren. Een (jonge) oud-leerling vroeg mij om raad hoe ze ‘ongeveer paleo’ kan gaan.
      Ze is jong, heeft enorme darmproblemen, al jaren een stoma en een deel van haar darmen zijn weggehaald, en dat was een levensgevaarlijke toestand. Heeft een paar keer kantje boord gelegen. Een kindje verloren. Haar inmiddels 1 jarige zoontje heeft coeliakie dus de gluten zijn al de deur uit.

      Maar gisteren gaf ze aan dat ze op ‘die door haar bezochte paleo-sites’ wordt bang gemaakt als ze wat suiker eet of een boterham. Was ze wel op de goede site, vroeg zij zich af? Zelf is ze van mening dat af en toe wat suiker of een boterham echt geen kwaad kan.

      Voor de lijn misschien niet…
      Helaas denken veel mensen dat je paleo doet voor de lijn. Maar ze vergeten dat overgewicht een seintje is van structureel verkeerd eten. En dat je lichaam zichzelf opblaast als een soort warning OMDAT je fout eet.

      Natuurlijk heb ik de petitie gedeeld op mijn FB.

  11. Stillewillie zegt:

    Mooi stuk, wat heb ik dat gemist. En natuurlijk gelijk getekend en op Facebook geplaatst.

  12. faraday zegt:

    Mijn shetlander pony is hoef bevangen, tot voor kort een onverklaarbare aandoening.
    Als oorzaak blijkt nu dat het rijke voedsel (lees: te vlug opneembare koolhydraten) nefast is voor hun bloeddoorstroming in de onderbenen.
    Fructose in de vorm van fructanen liggen vaak aan de basis .
    Snel groeiend grassen in het voorjaar maken gedurende een koude nacht een forse fructaan verhoging.
    Shetlanders hebben dat niet of weinig in hun natuurlijke biotoop.
    Gevolg: insuline resistentie
    http://www.hoefnatuurlijk.nl/nl/robin.html
    Zoek de parallellen…!

  13. faraday zegt:

    Insulineresistentie

    Robin raakte zonder aanwijsbare oorzaak meerdere keren hoefbevangen. We hebben daarom de dierenarts gevraagd om het glucose- en insulinegehalte te meten. Als controle hebben we twee van onze eigen paarden aan precies dezelfde metingen onderworpen. Alle paarden kregen twee uur van te voren een normale hoeveelheid hooi aangeboden. Van de dierenarts kregen we onderstaande waarden terug:

    Paard/Glucose/Insuline

    Jack 4.1 mmol/L 9,7 mU/L
    Baladeika 3.8 mmol/L 5,1 mU/L
    Robin 6.6 mmol/L 41,6 mU/L
    Alle paarden hebben een normaal glucosepeil. Alleen heeft Robin om dat glucosepeil te handhaven een hoeveelheid insuline nodig die veel hoger is dan normaal. Hiermee is aangetoond dat Robin, geheel volgens onze verwachtingen, lijdt aan insulineresistentie…

  14. Gert W zegt:

    @Faraday
    bijzonder interessante informatie, en na het lezen van je website vroeg ik me af of voor paarden ( en natuurlijk ook koeien) niet hetzelfde geld als voor mensen, pas het soort voer aan, zodat het weer soorteigen wordt, dus geen/minder Engels raaigras maar weer graslandmengsels zaaien die ook kruiden bevatten zodat het vee gezond eet, en daardoor wij ook.

  15. Super interessante waarneming, Faraday! Moet nu zwemmen (buitenbad weer open, bibberoni🙂 ), maar hier alvast wat meer info. Paarden worden ziek van haver, ha, ha, ha. Dit probleem is in de veterinaire wereld min of meer bekend! En het is volgens mij inderdaad een op een vergelijkbaar met wat we bij verkeerd gevoerde mensen zien.

    http://lfg.live.mediaspanonline.com/assets/7043236/E33BTFS-092911_1.pdf

    Humans and horses have different digestive tracts and eat different foods (feeds), but there are similar food-related medical problems in both species. In humans, similar clusters of metabolic symptoms called Syndrome X, The Metabolic Syndrome, The Dyslipidemic Syndrome and The Insulin-Resistance Syndrome are being studied. Similar syndromes have been reported and named in horses. Unfortunately, most of these terms do not clearly describe the disorders or offer clues to possible management strategies.

    The term EGA for Equine Grain-Associated Disorders was recently introduced to describe common feed-related syndromes in horses. Subsequently, Dr. Kronfeld of Middleburg Agricultural Research and Extension Center at Virginia Polytechnic Institute and State University, explained the history and etiology of the various human and equine syndromes, offered EGAD as a less confusing name and provided some management suggestions to reduce these problems in horses. Following is a summary of his findings.

    In 1988, endocrinologist Gerald Reaven suggested that a high-(soluble) carbohydrate diet aggravated or exacerbated insulin resistance leading to obesity, type 2 diabetes mellitus, hypertension and coronary heart disease in humans. His suggestion opposed the then-current American Heart Association’s recommendation for a low-fat (high-carbohydrate) diet to reduce heart disease. Syndrome X factors were identified as: insulin resistance, hyperglycemia, elevated plasma VLDL triglyceride level, low plasma HDL cholesterol level and hypertension.

    In 2001, Dr. Kronfeld used the term Equine Syndrome X for equine disorders associated with long-term consumption of grains and molasses, which involved insulin resistance. Meals of grains and molasses set up an unnatural feeding-fasting cycle of plasma glucose, insulin and counter-regulatory hormones in horses. As an alternative, he reported that meals of fat and fiber do not produce these feeding-fasting cycles. Fat and fiber meals also reduce episodes of tying-up in horses with Recurrent Exertional Rhabdomyolysis (RER) and Polysaccharide Storage Myopathy (PSSM).

    The term Equine Grain-Associated Disorders is used to describe both digestive and metabolic disorders in horses. The digestive disturbances involve rapid carbohydrate fermentation and insulin resistance, including some forms of colic, colitis, diarrhea, gastric ulcers and laminitis. The metabolic conditions include some forms of gastric ulcers, laminitis, exertional rhabdomyolysis (tying-up), osteochondrosis, growth rate fluctuations, flexure deformities, hyperlipidemia, oxidative stress, aging, obesity and, possibly, abortion. Some of these risk factors might be nonessential but contributing factors to the disorders.

    Dietary recommendations for horses include 1) avoiding high glycemic feeds such as “sweet feed” and oats, which produce increased blood sugar after meals and 2) avoiding unprocessed corn and high-fructan pasture grasses, which provide highly fermentable carbohydrates to the large intestine.

    Dr. Judith A. Reynolds

  16. Equine Grain-Associated Disorders

    Human Grain-Associated Disorders

    Dang. Problem nailed.

  17. IR fan zegt:

    Mooi dat zowel het advies richting de algemene bevolking niet deugt (eet gerust de high Glycemic Load yoghurt mensen), het bewustzijn van IR is er nauwelijks (dik zijn is niet erg joh dat komt gewoon omdat je ouder wordt), en zelfs de diagnostiek deugt niet (geen insuline diagnostiek)

    P.S.
    Had je geen blogpost laatst dat glucagon de boosdoener was ipv insuline? Waarom wordt hier niet naar gekeken?

    P.S.2
    Wat is jouw mening over koffie Melchior? Het verlaagt de insuline sens. zeggen ze maar het beschermt wel tegen T2D… Dus ik ben een beetje confused

  18. faraday zegt:

    Als ik nog even mag ventileren, het kan nog veel gekker met foute domesticatie.
    Op ingrediëntenlijsten bij voedingsproducten is het eerste vermelde product procentueel ook het hoogst, het tweede het tweede hoogst en zo verder..
    Kijk toch voor de aardigheid eens wat Jan modaal zoal aan zijn dierbaar hondje voedert met een zak gedroogde hondenvoer: het eerste, het tweede en soms zelfs het derde : graan, nee toch!
    “Diervoeding is nog nooit zo interessant geweest” (ha ha) zo besluit professor Wouter Hendriks:
    http://www.neoweb.nl/forum2/index.php?topic=3257.0

  19. cocky zegt:

    Zo’n dertig jaar geleden had ik al een veearts die de geperste voederbrok voor paarden in de ban had gedaan. Krap houden, vooral in het voorjaar, was zijn devies, en wee je gebeente als je hem belde voor een hoefbevangen paard of pony en hij zag een zak paardenmuesli in stal staan!!
    Ook over hondenvoeder had hij een uitgesproken mening: gewoon met de pot mee, aardappelen, groenten erbij en wat gehakt of vleesresten en 1x per dag eten.
    Paleo-veearts, toen al? Nee, gewoon een nuchtere Tukker, wiens adviezen ik nooit meer ben vergeten.
    Goed voor de industrie maar niet voor de dieren, was toen zijn mening al ten aanzien van geperste diervoeders.

  20. Connie zegt:

    Geweldig interessant, goed punt ook van IR fan, wat zou glucagon hier doen. Misschien wel te voorspellen a.d.v. betacel uitputting (aannemende dat alfa cel uitputting ongeveer gelijk loopt met betacel uitputting in het hele proces, maar dat is vast te kort door de bocht)? Melchior, begrijp ik goed dat je mensen met patroon 2 en patroon 3 er dus niet uit gaat vissen met een nuchtere insuline bepaling?

    • @Connie, dat is correct, hoewel de nuchtere insuline van mensen met patroon 2 en 3 doorgaans wel aan de bovenkant van het ‘normale’ bereik zit, als ik die grafiekjes bekijk.

      @IR fan, dank voor deze vragen. Je dwingt me er toe iets aan te snijden wat ik al in de post had willen doen, maar waar ik geen zin in had🙂 .

      1. Niemand kijkt ooit naar glucagon, ook Kraft deed dat niet en je kunt er vergif op innemen dat die bij de afwijkende patronen verhoogd zijn. Verlies van het paracriene en autocriene vermogen van de alfacellen om insuline van de betacellen en hun eigen glucagon te horen en dan de productie omlaag te brengen, ligt vermoedelijk bovenstrooms in dit verhaal. De vraag is wat dan leidt tot dat verlies.

      2. Koffie is nog steeds een neolithisch levenselixer, ook al geeft het acuut een wat verminderde insulinegevoeligheid.

      De hete brij waar ik omheen draai (ik heb het in de post alleen heel cryptisch aangestipt), is dat IR en hyperinsulinemie zeer waarschijnlijk ook slechts markers zijn van een probleem dat nog meer primair is en dat dus het eigenlijke probleem is. Afzonderlijk (in isolatie) blijken ze namelijk tamelijk onbetekenend te zijn.

      Fysiologische IR, de IR die ontstaat tijdens lang vasten of bij het volgen van een very low carb eetpatroon, wordt niet in verband gebracht met de pathologie die zo sterk is geassocieerd met de hyperinsulinemische patronen van Kraft.

      Hyperinsulinemie in isolatie idem dito. Het zou zo fijn zijn als we de hoge insulines op zich de schuld konden geven van alle ellende, maar helaas. Al jaren lig ik wakker van de observaties die zijn gedaan in patiënten met een insulinoom, een goedaardige woekering van betacellen waarbij sprake is van voortdurend torenhoge insulinespiegels. Deze mensen ontwikkelen geen vasculaire pathologie en hebben zelfs na 40 jaar nog geen hypertensie.

      Wanneer IR en hyperinsulinemie samen voorkomen, zijn ze zeer sterk geassocieerd met het lijden dat wij vrezen en graag willen omzeilen. Maar nogmaals, het zijn spiegels van iets anders. Ik gok erop dat ze een afspiegeling zijn van de endotoxemie die ontstaat wanneer het microbioom in de dunne darm als gevolg van een evolutionair incorrecte voeding pathologisch wordt en relatief grote hoeveelheden lipopolyssacchariden en andere PAMPs de circulatie in kiepert. Het is volgens mij deze ‘milde’ vergiftiging die zowel IR en hyperinsulinemie, maar ook de relevante klinische eindpunten (diagnoses en dooien) produceert. En mogelijk ook het verlies van para/autocriene signaalfunctie van de alfacellen.

      Maakt dit sens?

  21. Christel zegt:

    Ik heb een vraag: als er eiwit in de urine zit, maar niet altijd, waar kan dit op duiden?
    En hoe voorkomt men dat? Is er mogelijk een verband met autisme en eiwitten in de urine? Graag eventueel een verwijzing naar een eerdere post, ik kan hem niet vinden. Dank!

  22. jan van woudenberg zegt:

    Faraday, diervoeding is interessant voor meer: de hoeveelheid graan is oorzaak van sterke toename van diabetes bij honden en katten. De dierenartsen mogen het symtoom bestrijden en er is ook al een zorgverzekeraar waar uw huisdier verzekerd kan zijn. Iedereen blij dus !!!
    Hoelang laat de samenleving zich voor de gek houden?

  23. Overigens hebben we een nieuwe held. Wat een kanjer van een wijf, die Dr. Sarah Hallberg. Het zijn dit soort mensen met wie we deze vuile oorlog gaan winnen. Na het twitterfestijn ook maar even hier melden🙂 .

  24. IR fan zegt:

    Dus alfaceltumoren leiden wel tot diabetes, maar betaceltumoren niet. Oftewel ze zouden beter op glucagon kunnen testen dan op insuline. Maar nu testen ze echter pas op nuchter glucose/Hba1c. Haha, nog een lange weg te gaan!

  25. Tije zegt:

    Geweldig mooi filmpje van Dr. Sarah Hallberg!

  26. Christel zegt:

    Heeft iemand een antwoord?
    Ik heb een vraag: als er eiwit in de urine zit, maar niet altijd, waar kan dit op duiden?
    En hoe voorkomt men dat/wat kan de oorzaak zijn? Iets in de voeding? Is er mogelijk een verband met autisme en eiwitten in de urine? Graag eventueel een verwijzing naar een eerdere post, ik kan hem niet vinden. Dank!

  27. Alex zegt:

    Christel, voor wat het waard is:

    “Eiwitverlies in de urine treedt vaak op bij chronische ziektes zoals suikerziekte (diabetes) en hoge bloeddruk (hypertensie). Bij deze ziektebeelden geldt: hoe meer eiwit in de urine, hoe groter de nierschade. Bij beginnende nierschade, merkt de patiënt vaak nog niets. Als de nierschade en dus de hoeveelheid eiwit in de urine toeneemt, kan de patiënt last krijgen van bijbehorende klachten zoals oedeem (meestal in de vorm van opgezwollen enkels), kortademigheid, misselijkheid en vermoeidheid.

    Wat betekent de uitslag?

    In principe hoort er maar heel weinig eiwit in de urine voor te komen n.l. minder dan 150 mg/dag. In sommige gevallen, zoals na zware (sportieve) inspanning, infectie of medicijngebruik kan er tijdelijk sprake zijn van eiwit in de urine.”

    http://www.uwbloedserieus.nl/aanvraagformulier.php?id=124

    “Numerous studies by Dohan, Reichelt, Shattock, Cade and others have established that children with autism and adults with schizophrenia have elevated levels of peptides in their urine resulting from the incomplete breakdown of certain proteins in milk and wheat (1-17). Removal of these proteins either through diet or dialysis causes improvement in the symptoms of these diseases. ”

    http://www.greatplainslaboratory.com/home/eng/book/ch6.asp

  28. cocky zegt:

    @Christel. Er zijn meerdere oorzaken te bedenken, varierend van hypertensie, ontstekingen tot aan nierfalen. Eiwitrijk eten vormt dan wel een belasting voor de nieren,
    Van een verband met autisme heb ik nog nooit gehoord, maar aangezien hier heel wat kennis en kunde voorradig is, wie meer weet mag het zeggen, ben ook wel benieuwd.

  29. cocky zegt:

    Oh, had de reactie van Alex niet gezien, dubbel dus, ja voor wat waard is. Maar over autisme en schizofrenie en paleo heeft Esther Nederhoff een stuk geschreven op haar eigen site, kan ik me herinneren. Autisme en schizofrenie zouden hun oorsprong hebben in het ontstoken brein.

  30. IR fan zegt:

    @ Melchior

    Interessant dat hyperinsulinemie op zichzelf staand niet veel doet. Je zou toch verwachten dat de spieren, lever etc. resistent worden bij deze suprafysiologische hoeveelheden insuline als gevolg van een betaceltumor? Of zal het zo zijn dat de tijd een rol speelt, dat een tumor zich niet tientallen jaren voordoet in vergelijking met normale IR/diabetes, wat een chronische ziekte is die zich wel zo lang voordoet..

    • IR fan, die mensen worden wel iets insulineresistenter, maar die IR noch de chronische hyperinsulinemie geeft de pathologie die wel aanwezig is of volgt in de mensen met de afwijkende Kraft OGGTs. Tot mijn verbazing lopen mensen soms een leven lang rond met zo’n insulinoom.

      @Christel, microalbuminurie (kleine beetjes eiwit in de urine) is geassocieerd met alle mogelijke narigheid. Niet goed. Geen idee hoe het zich verhoudt tot autisme, maar de links die Alex aandraagt zijn intrigerend.

  31. Alex zegt:

    Melchior, (de link naar) het boek van William Shaw lijkt veelbelovend, maar eiwitdeeltjes in de urine ten gevolge van (onvolledige afbraak na) consumptie melk/tarwe/gluten bij autisme/schizofrenie is toch niet zozeer nieuws?

    TABLE OF CONTENTS

    Chapter 1: Infections, antibiotics, and their relationship to autism and ADD:
    Alternative treatments

    Is there an autism epidemic? The antibiotic revolution: Ear infections; Nonhuman use of antibiotics and the rise of antibiotic-resistant bacteria; Bacteria that causes ear infection; Vaccines; Ear infections and other recurrent infections and how to break the cycle or at least reduce the damage

    Chapter 2: The microorganisms in the gastrointestinal tract

    Bacteria in the intestinal tract; Yeast overgrowth of the intestinal tract; Evidence for abnormal bacterial byproducts in autism; HPHPA as a possible indicator of abnormal neurotransmitter formation; Control of clostridia overgrowth; Relationship between the immune system; early use of antibiotics and the microorganisms in the gastrointestinal tract

    Chapter 3: Organic acid testing, byproducts of yeast and their relationship to autism

    Metabolic disease testing: the history of organic acid testing; Evaluation of two brothers with autism, Evaluation of a third child with autism; Properties of tartaric acid; Arabinose and Candida; Other sources of arabinose; Arabinose, pentosidine, and protein crosslinks; Arabinose and impaired vitamin function; Pentosidines, tangled nerves, Alzheimer’s disease, and autism; Prevention of pentosidine formation with high doses of vitamin B-6 and other vitamins?

    Chapter 4: Yeasts and fungi: How to control them

    Diagnosis of yeast disorders;Stool testing; Organic acid test for yeast and bacterial byproducts; Blood tests for candida; Interactions of yeast and other bacteria; Antifungal therapies; Probiotics; Nonprescription Antifungal products; Diet to control yeast overgrowth; The yeast die-off or Herxheimer reaction. Garlic; Oregano; Caprylic acid and MCT oil; Colloidal silver; Lactoferrin; Combination products; Biotin; Biotinidase deficiency; Prescription antifungal products;Amphotericin B; How to administer nystatin

    Chapter 5: Immune deficiency, food allergies, and yeast suppression
    of the immune system in autism

    Overview of the immune system; Antibodies or immunoglobulins; Cellular immunity; Types of immune deficiency that occur in autism; Myeloperoxidase deficiency; Severe combined immunodeficiency disease (SCID); Selective IgA deficiency; IgG subclass deficiency; Complement C4b deficiency; Gliotoxins and other immunotoxins produced by yeast and fungi; Other toxic byproducts of Candida; Autoimmunity, molecular mimicry, and Candida; The wheat and yeast connection; Therapies; Gamma globulin therapy. Insurance coverage for immune therapies; Cimetidine; Transfer factor therapy; Bovine colostrums; Pentoxifylline; IL-2; Allergic phenomena, food sensitivity, and altered behavior; Tests of allergies; Immunotherapy with enzyme-potentiated desensitization (EPD);Homeopathy; Treatment for allergic symptoms of wheat and dairy products; NAET

    Chapter 6: Abnormalities of the digestive system

    Gluten and casein sensitivity; Historical perspective; Antibodies to transglutaminase cause celiac disease; Differences between wheat sensitivity in autism and celiac disease; Testing for wheat and dairy sensitivity; Restriction of gluten and casein from the diet; Prevention of calcium deficiency on the casein free diet; Soy Sensitivity, Use of other therapies to control gluten and casein sensitivity; Other new peptides that may be important in autism; High-Protease/Peptidase Enzyme Products Enhance Protein Digestion; Alpha-1-antitrypsin deficiency; Pancreatic atrophy, hypoglycemia, and antibiotics; Secretin; Routes of administration and forms of secretin; Adverse reactions to secretin; CCK; Abnormal bile secretion; Tests of pancreatic function; Other digestive enzyme supplements; Behavior, food dyes and inactivation of digestive enzymes

    Chapter 7: Immunizations and autism

    Congressional investigation of vaccine safety; A brief history of vaccines; A parent speaks out on vaccines; MMR vaccination and autism; Credibility gap of health care officials on vaccine reactions; Positive aspects of childhood diseases; Hepatitis B vaccine and autism; DPT vaccine and autism; The acellular pertussis vaccine; Reporting vaccine damage; Class action lawsuits in the United Kingdom; Vaccine damage fund in the United States; When to think about refusing vaccination; What factors to consider in delaying or omitting vaccination

    Chapter 8: Heavy Metals Toxicity

    Heavy metals, especially mercury, implicated in autism and learning disabilities; What is mercury? Health effects of mercury and recurrent Candida; Other heavy metals; Treatments of mercury toxicity; How to decide which test is most appropriate for metals testing; Side effects of DMSA; Treatment for heavy metal toxicity; DMSA treatment; Lipoic acid; PCA; Tests available from the Great Plains Laboratory

    Chapter 9: Inborn Errors of Metabolism as Causes of Autism

    Abnormal purine and pyrimidine metabolism in autism: new tests and treatments for people with unique subtypes of autism and PDD; Dihydropyrimidine dehydrogenase deficiency; Low urine uric acid and elevated nucleotidase in autism: A subtype of autism that responds to dietary pyrimidine supplementation; High uric acid and autism: A subtype of autism that responds to dietary restriction of purines and/or allopurinol; Abnormal succinylpurines and autism; Testing

    Chapter 10: Frequently Asked Questions

    Chapter 11: The Use of Vitamin B6, Magnesium, and DMG in the Treatment of Children and
    Adults with Autism, By Bernard Rimland Ph.D.

    Vitamin B6 (and magnesium) in the treatment of autism; Vitamin B6 in autism: the safety issue; Dimethylglycine (DMG), a nontoxic metabolite, and autism

    Chapter 12: Treating yeast in children with autism: typical results of anti-yeast therapy
    By Bruce Semon, M.D. Ph.D.

    Introduction; Case histories; Diet and antifungal treatment; Origin of the treatment; The medical regimen: diet plus nystatin; Is this treatment worth the family’s aggravation for the sake of my child? Using nystatin; Other anti-fungal medications; How long does treatment last? How does the anti-yeast treatment compare with standard psychiatric medication for children with autism? Are there any other natural substances to treat autism? Conclusion

    Chapter 13: Dietary Intervention for the Treatment of Autism:
    Why Implement a Gluten and Casein Free Diet? By Lisa Lewis Ph.D.

    Introduction; What is gluten? Why eliminate it from the diet? Further research; Sam’s story; Jake’s story; Testing for urinary peptides; Testing for celiac disease; Phenol-sulfur transferase (PST) deficiency; Where to go for help with a gluten and casein free diet; Where do we go from here? Sam’s story-today

    Chapter 14: Managed recovery from autism and ADD: One family’s journey
    By Pamela Scott

    Introduction; Diagnosis of Autism, “Intervention”; Anti-Candida Diet; Taylor’s Supplements; Alan’s Supplements, Implementing the Anti-Yeast Diet and Dealing with the Yeast die-Off Reaction; The Tide Begins to Turn; Home-Based Program; Therapy Schedule; Behavioral Effects of Food Allergies and EPD Therapy; Recovery from Autism; The Rest of Our Story

    Chapter 15: Following a different path. A child’s documented recovery from autism
    By Karyn Seroussi

    Frequently asked questions about dietary intervention

    Chapter 16: Summing up, By William Shaw, Ph.D.

    Implications for Gene-Searching; Where Do We Go From Here?

  32. Alex zegt:

    Trouwens, blij te zien dat je het nog niet verleerd bent Melchior😉

    Nu lekker weer verder met Het Boek.🙂

  33. IR fan zegt:

    @ Melchior

    Zie dit artikel van vandaag. Muizen die een knockout krijgen van een bepaald gen, krijgen niet de bijkomstige narigheid van IR en blijven insuline gevoelig omdat zij vet worden op een andere plek (niet rond de organen zoals de tegenwoordige leek maar onder de huid).

    http://www.sciencedaily.com/releases/2015/05/150506133621.htm

  34. Alex zegt:

    Dit is ze, als het goed is, wel. *Elvira* bouwjaar 1901😉

  35. Christel zegt:

    Alex, Cocky en Melchior bedankt voor jullie reactie!!

  36. Hans zegt:

    Duimpjes , appeltjes . plusjes , etc. voor Alex 🙂

  37. Caroline zegt:

    Vraag me af hoe lang het gaat duren voordat dit gaat doorsijpelen….. Stap 1 is nog nauwelijks genomen: Gisteravond in RTL Late Night vertelde een bevlogen Amerikaan dat suiker “toxic” is….jaja. Het voltallig publiek inclusief presentator vielen van hun stoel van verbazing……. waaaaaat??? 11 suikerklontjes in mijn appelsap…… suiker in macaroni??? werkelijk???
    Nog veel te doen. Ik wacht op je boek!

  38. Alex zegt:

    Dankjewel Hans🙂


    Eat Fat, Stay Slim with Zoe Harcombe & Nina Teicholz

    Zoals verwacht wordt Sarah (al dan niet terecht) op twitter aangevallen op haar anti keto standpunt. Lees ook Micha: https://melchiormeijer.wordpress.com/2015/03/08/minipost-over-ketose/#comment-32477 om zelf tot een conclusie te komen.😉

    Lustig bij RTL Late Night oftewel Carolines bevlogen Amerikaan.

  39. Ik reageer asap op Micha’s bijdrage. Vind zelf namelijk ook dat Sarah hier te kort door de bocht gaat. Ze overdrijft en extrapoleert waar dat niet kan. Overigens is permanente ketose meestal volstrekt onnodig.

  40. Caroline, zie twitterfestijn via mijn twitterfeed🙂 .

  41. Alex zegt:

    Waarmee we weer terug zijn bij het bierviltje…😉

  42. Ja, daar kom je uiteindelijk altijd uit. Maar die uitstapjes zijn natuurlijk hartstikke leuk🙂 .

  43. Alex zegt:

    Toch raar dat alles wat Sarah Ballantyne van te voren geschreven heeft niet meer van toepassing lijkt na dit artikel:

    @PolderPaleo stupid fad #diet of shellfish, offal, meat, fish, fibrous veg, tubers, fruit & water is deadly. silly humans – should've known!— Raphi Sirt (@raphaels7) May 9, 2015

    aangezien dat is wat ze zelf ook eet, aangevuld met bottenbouillon…

    Ze waarschuwt duidelijk tegen permanente ketose, hetgeen NIET gebeurt bij toepassing bierviltje, dus vanwaar de hele consternatie en onjuiste voorstelling van zaken; met name op twitter?😦

  44. Ze stelt volgens mij dat ketose – intermittent of niet – geen deel uitmaakt van de normale toestand.

  45. We hebben een schisma!!! Yes🙂 !

    Not.

    Het is vooral haar marketing die me tegen de borst stuit. Ik ben niet zo voor een ketose-oorlog hier. Op het bierviltje is het een non item.

  46. Micha zegt:

    @ Melchior: ja graag een inhoudelijke reactie. Ik ben benieuwd naar je mening hierover, vooral omdat ik nog weinig inhoudelijks heb gelezen vanuit pro-keto-kringen, behalve wat tragische ad hominems , of argumenten die niet echt ingaan op wat zij stelt. En wat zij stelt naar mijn interpretatie trouwens niet meer is dan: voordat u aan de permanente-ketose-inducerende dieet begint, denkt u even na wat dit betekent, of het sowieso nodig is voor u, en wat de mogelijke nadelen kunnen zijn.

    Ik denk dus persoonlijk dat het niet zozeer marketing is, meer maar oprechte bezorgdheid, en doet ze een poging om een lacune te vullen. Namelijk dat permanente-ketose-inducerende diëten mogelijke nadelen kunnen hebben en dat dit nogal genegeerd wordt naar haar gevoel, vooral nu ketotic diets door sommigen als de oplossing voor alles worden gepromoot. Stel dat 95% goed gaat op permanente ketose, maar 5% niet, hoe goed dat dieet opgezet moge zijn dan is dat toch wel belangrijk om te weten dat er ook non-responders zijn. Vooral als je tot die 5% behoort En voordat er een bierviltje naar me gesmeten wordt🙂 : in de Westerse wereld zijn we allemaal op onze eigen manier broken dus dat er ook mensen zouden kunnen zijn die niet op ketose lopen.

    Wellicht komen de adverse effect door de onverstandig opgezette diëten die in de onderzoeken zijn gebruikt. Wat betreft die onderzoeken: ik heb de literatuurlijst gelezen en wat die mensen allemaal aten staat niet voor elk onderzoek beschreven. Daar ben ik wel benieuwd naar, al is het maar dat er nogal een verschil zit tussen zo’n dieet op basis van orgaanvlees, schelp- en schaaldieren, vis, mergbouillon, veel groene (blad)groenten, wat noten, en wat bessen of een dieet voornamelijk bestaande uit bijv. bulletproof coffee, boter, vlees en zaadoliën (oftewel bierviltje vs. moderne meuk).

    Daarnaast zijn er dus ook de nodige N=1’s die niet op voortdurende ketose konden lopen. Wellicht waren ook dit weinig verstandig opgezette diëten die deze lieden aanhielden, maar op enige pro ketose websites die ik gezien heb wordt daar ook enigszins laconiek over gedaan. Eet maar vlees en wat mergbouillon en kaas en vetten en dan komt het wel goed. Dat het daar ergens op de middellange termijn misgaat met sommige lieden lijkt me niet verwonderlijk.
    En daarin schuilt mijn inziens ook de zwakte van het dieet: het vereist veel planwerk en dat doet het bierviltje toch een stuk minder. Vooral – en dit een pragmatisch punt – omdat het eten van orgaanvlees voor velen toch een grote stap is, en het mogelijke gemis hiervan op het bierviltje minder uitmaakt, omdat je dan met die hoeveelheid groenten en fruit ook micronutriënten compenseert die je misloopt door vooral spiervlees te eten.

    Daarnaast is ze volgens mij ook de mening is toegedaan dat een permanent ketose-inducerend dieet voor de meesten niet nodig is en voor nog meer personen onwenselijk is, vooral omdat het vaak ten koste gaat van de micro-nutriënten inname, vanwege als wel vezelinname door het betrekkelijk beperkte groentespectrum waaruit gekozen kan worden. Dan wordt het dus een kosten-baten-analyse.

    Want volgens mij stelt ze niet dat: “dat ketose – intermittent of niet – geen deel uitmaakt van de normale toestand.” Dat zegt ze dus ook dat ketose ook zonder dat dieet voorkomt en dat daar niets mis mee is, dat zegt ze o.a. in die podcasts waarnaar ik linkte. Maar dat zou ze wel wat nadrukkelijker naar voren hebben kunnen brengen inderdaad.

    Wat ze volgens mij ook stelt dat de permanente ketose inherente nadelen heeft voor sommigen, vanwege de wijze waarop lichamelijke processen in die staat geregeld worden. Over dit punt valt te twisten en daarover matig ik me met mijn beperkte kennis geen mening aan, daarvoor ben ik teveel leek.

    ps ik post dit hier omdat hier nu even deze discussie gaande lijkt te zijn, maar verplaats het vooral naar de ketosediscussiedraad als dat toepasselijker is.

  47. Egbert-Jan zegt:

    Hoi mensen,

    Ik reageer hier bijna nooit, maar lees wel altijd mee. Totaal off-topic wil ik iets mededelen voor de mannelijke ijdeltuiten onders ons die last hebben van beginnend (of iets minder beginnend) haarverlies. Met enig argwaan en teveel vrije tijd heb ik 7 maanden geleden voor een paar dollar (pay whatever you feel) het boek gekocht op: https://perfecthairhealth.com/. Ik heb gaandeweg ontdekt dat de schrijver van dit boek totaal geen charlatan is. Als hij wat geld verdient met het boek vind hij dat prima, maar hij probeert je niks te verkopen en heeft mij gratis en voor niets meerdere keren uitgebreid geholpen.

    Voordat men te enthousiast wordt: ik heb inmiddels begrepen dat het niet iedereen lukt daadwerkelijk veel haar te hergroeien. Het goede nieuws is dat het iedereen (die toegewijd is) lukt verder haarverlies te stoppen en ten minste een klein beetje haar te hergroeien. Een groot deel hergroeid echter veel haar. Er is slechts een vage studie uit Hong Kong als wetenschappelijk bewijs (zie boek), maar het anekdotische bewijs van de ‘testgroep’ van dit boek stapelt zich op (zie bijvoorbeeld: http://jdmoyer.com/2015/04/13/hair/). Nu ik sinds enkele weken daadwerkelijk nieuwe kleine haartjes zie verschijnen bij mijn haarlijn ben ik overtuigd dat deze methode (in ieder geval tot op zekere hoogte) werkt. Daarvoor had ik al bereikt dat verder haarverlies was gestopt en het al bestaande haar beter groeide.

    Ik weet echt nog niet of ik een van de gelukkigen ben die veel haar gaat hergroeien, maar gelukkig heb ik nog veel haar en is mijn interventie vooral preventief. Ik heb sterk de indruk dat deze methode op zijn minst een preventieve werking kan hebben, en in veel gevallen lijkt het dus ook kaalheid terug te kunnen draaien. Vrij spectucaluair dunkt me.

    Niet onbelangrijk om te vermelden: je eetwijze en leefstijl moeten op een bepaald niveau zijn om deze methode te laten slagen (lees het boek voor meer info). In het kort kan ik wel zeggen dat een paleodieet het juiste beginpunt is, dat zeevoedsel essentieel is (o.a. voor jodium), dat brood vermeden moet worden, dat permanente ketose geen goed idee is, en dat je PUFA’s relatief laag moet houden.

    Goed, ik wilde dit gewoon even meegeven voor mensen die er wat mee kunnen. Behalve ijdeltuiterij, is haarverlies trouwens (zeker op jonge leeftijd) absoluut een teken van een suboptimale gezondheid. Althans dat heb ik als leek begrepen.

    Voor mensen die meer willen begrijpen van mannelijke kaalheid is deze video nog interessant. De eetwijze die Danny Roddy voorstaat kent een aantal elementen die nogal ‘bijzonder’ zijn, maar deze video is desalniettemin interessant.

  48. willem zegt:

    Mijn nieuwsgierigheid naar voeding en gezondheid werd in de jaren ’70 gewekt. Het eerste onderwerp waarvan ik me deze relatie bewust werd, was die tussen witbrood en volkoren. In de daarop volgende decennia volgde ik allerlei discussies, onderzoeken en beweringen met toenemende interesse. De ene hype volgde de andere op. Hele massa’s holden van hot naar her om maar niets aan nieuwe inzichten te missen, waarna vervolgens deze weer overboord werden gekukeld voor andere. Ik meen dat ik hier, alweer lange tijd geleden, een opsomming van al die voedingshypes heb gegeven. Je had en hebt ook een heel grote groep die wars is van vermeende nieuwe inzichten en chronisch dezelfde voeding nuttigt, op hetzelfde tijdstip en zonder commerciele poespas.

    Wat ik uiteindelijk opmaakte uit al die elkaar in steeds hoger tempo opvolgende voedingshypes (vallend onder het begrip ‘dieet’) was dat je gezonde verstand en enig inzicht in de biologie van de mens het best voldoet. Zodoende kreeg ik al snel belangstelling voor wat ‘paleo’ wordt genoemd. Niet de commerciele kant ervan, want ook ‘paleo’ is daar vatbaar voor, of liever de mensheid, maar ‘paleo’ in de puurst mogelijke vorm: op welke voeding (even los van levensstijl in zijn algemeenheid) is ons genoom geworden tot wat hij is. Met name Muskiet (uiteraard naast MM) heeft veel helderheid dienaangaande gegeven.

    Ik gebruik deze lange inleiding om op de draad omtrent ketose terug te komen.
    Zoals ik eerder diverse keren aangaf, kan een dieet, dus een van het natuurlijke patroon afwijkende voedingswijze, bijdragen aan een herstel van de gezondheidsbalans. Maar onnatuurlijk blijft hij.
    Op basis van wat we zo ongeveer weten van het voedingspatroon van de mensheid in de lange tijd dat ons genoom zich vormde tot wat het nog steeds voor bijna 100 % is, is mijn indruk dat dit patroon afhankelijk was van wat voorhanden was in oostelijk en zuidelijk Afrika: zeevruchten en -dieren, eieren, gevogelte, planten, vruchten, knollen, wat zaden, insecten en soms een makkelijk te vangen en te bereiden diertje. De wildwest verhalen omtrent knotsenslingerende wilden achter mammoeten aanrennende is aardig voor plaatjes en grapjes, maar maakte pas veel later en zeer beperkt deel uit van onze jacht.

    Om dus ketose in te passen in de geschiedenis van de mensheid lijkt het me verstandig om te beseffen dat die zuidoostelijke Afrikanen, wadend langs en door ondiep water en hier en daar iets landdierlijks en plantaardigs meenemend, voedsel in redelijke overvloed kenden. In alle jaargetijden. Daarom zal een lichte vorm van ketose wel voorgekomen zijn, maar zeer beperkt.

    Dat neemt natuurlijk niet weg dat in onze tijd nieuwe vormen en andere inzichten op het terrein van voeding en gezondheid zich altijd kunnen bewijzen als positief in bepaalde gevallen. Zoals ook medicijnen dat zijn.
    Al te vaak wordt voeding aan gezondheid gekoppeld wanneer het afvallen betreft, of ziekten als diabetis. Laten we wel beseffen dat we dan bezig zijn een verstoorde balans te herstellen. Dan gaat het, hoe belangrijk ook, niet over de vraag welk voedingspatroon het meest passend is bij ‘de mens’, maar over pogingen te repareren.

  49. Hans zegt:

    Ha Willem ,

    Mooi en lang essay , maar wat is er nieuw aan op dit blog ?
    Volg je iedereen al op Twitter ? Ben al helemaal Harrie-in-de-warrie daar 😉

    En anders toch maar naar http://www.ancestralhealth.nl/

    Deze lui zijn er ook neem ik aan http://www.ancestralhealth.nl/de-vrijwilligers/

  50. willem zegt:

    Hoi Hans,

    Nee, veel nieuw is er niet aan. Maar welk nieuws brengen al die twitterberichtjes eigenlijk?

    De kern van wat ik wil aangeven, is, dat we ons niet teveel moeten laten meeslepen met de waan van de dag, maar de kern, die ik heb proberen te omschrijven, als leidraad voor ogen dienen te houden.

    En dat je ‘Harrie-in-de-warrie’ raakt van alle berichtgevingen, is logisch. Daarom, houd de grote lijn in de gaten.

  51. Hans zegt:

    Zeker Willem ,
    Maar hoogst boeiend die tijdlijn op Twitter , wat ,, de wereld ” er zoal over meldt !

  52. Micha et al, ik kom er inhoudelijk op terug zodra ik Sarahs referenties heb gecheckt. Ik moet nagaan of de adverse reactions die ze noemt daadwerkelijk optreden in een gezonde populatie bij een min of meer voortdurende ketose van 2 tot 5 mmol/l bij een goede voeding. Als ze inderdaad niet heeft gezegd dat cyclische ketose abnormaal cq schadelijk is, wordt het overigens al een heel ander verhaal.

  53. Folkert zegt:

    Duid mij niet euvel ! Een duit in het zakje ?
    hansvdw1.wordpress.com/2015/05/09/verhaal-over-ketonen-en-magerzucht-bij-wielrennen-in-de-morgen-van-9-mei-2015/

  54. Michael zegt:

    Dat hele paleomom verhaal. Meh. Heb het al zo vaak gehoord. Wat mij nu opvalt is de stellingname van Denise Minger in deze kwestie. Zij is namelijk medeauteur van het zgn ‘literature review’. Dat is een beetje een vage term, maar meestal is het toch wel iets meer dan een ‘annotated bibliography’, waar hier sprake van is.

    Haar naam geeft paleomoms verhaal enig extra cachet. Maar daar zit nu het probleem. Op twitter geeft Denise paleomom eerst enige bijval aan de hand van enkele persoonlijke anecdotes (iets wat paleomom nota bene zelf verwerpt in haar verhaal), maar zegt vervolgens dit:

    “I am not commenting on the strength or weakness of studies in the PDF [bovengenoemd ‘literature review’]. It’s just a roundup of literature from keyword searches showing the range of findings, both positive and negative. I hope folks read any studies of interest and form their own conclusions.”

    Dus zegt ze eigenlijk: Ik heb geen mening over de inhoudelijke kwaliteit van deze studies, of als ik die wel heb dan deel ik hem niet mede; zoek het verder zelf maar uit. Dit is nu juist waar Denise Minger niet bekend om staat. Zij geeft voor zover ik weet nu juist wel altijd een (meestal zeer uitvoerig) kwalitatief oordeel over studies. Ze heeft ons dus kennelijk de moeite bespaard van het zelf intikken van een zoekterm in pubmed, en verder niets. Wat is dit nu voor slappe hap?

  55. Alex zegt:


    You Can’t Outrun A Bad Diet – Dr. Aseem Malhotra

  56. Alex zegt:

    “You don’t engage in debates on whether paleo, primal, vegetarian, ketogenic or any diet is better than the other. The dividing lines people try to create are so small and thinner than people think. Just do what works for you, for most of us that looks a lot like paleo/primal.” MS🙂

  57. Guido Vogel zegt:

    Mooie quote Alex, had ook van MM kunnen zijn🙂

  58. Jo tB zegt:

    Zojuist gelezen in Kip en Ei, het blad van Marqt:
    Eenzijdige voeding is slecht voor het lichaam. Wij hebben over het algemeen een heel weinig gevarieerd eetpatroon. Heel veel Nederlanders eten veertien keer per week brood. Dat is lijnrecht in strijd met de aanbeveling gevarieerd te eten.
    En: leer kinderen koken en ze leren wat gezond eten is. Als je kinderen laat meehelpen met boodschappen doen, ze laat helpen bij het schoonmaken en snijden van groenten en ze laat proeven uit de pan, dan leren ze spelenderwijs gezondere keuzes te maken.
    En ook nog: Hoe ouder we zijn, hoe gezonder en bewuster we eten.

  59. Bert zegt:

    Melchior, ik kan niet begrijpen dat je verwondrd bent over het feit dat hoge insuline geen problemen geeft.. Insuline is toch het probleem niet. Dat heb je in eerdere post toch al uitgelegd dat het probleem glucagon is… Dat de alfacellen resistent zijn voor insuline en daarom de glucagon niet omlaag terugkoppelen om de glucoseproduktie in de lever te stoppen. En dat hyperglucagon wel problemen geeft. Dat is toch logisch want dan blijft het bloedsuiker toch te hoog en dat is toch HET PROBLEEM !
    En insuline is toch helemaal niet nodig om suiker in de cellen te krijgen. Dat was toch ook een onnozele claim van die vrouw in die ted-talk hierboven. Insuline heeft zelf toch slechts een zeer minimaal effect op het suiker in de cellen te krijgen. Hoe hoger het suikergehalte hoe sneller het vanzelf in de cellen stroomt… Maar de verwerking er van zal wel beperkt zijn in de cel. Ik weet het ook niet maar ik was mijn mails aan het opruimen en zag deze link van jaren terug en voor ik hem weggooi zal ik het hier nog even melden. Het feit dat insuline niet de werkelijke factor was was al bekend bij de eerste ontdekking van insuline ! Lees de serie 1,2,3,4,5,6 in deze link http://weightology.net/weightologyweekly/?page_id=571 “Insulin,…. more a traffic cop than a storage hormone” !

  60. margriet de weert zegt:

    Vraag: ik heb ooit geleerd dat insuline niet alleen nodig is bij de vertering van koolhydraten, maar ook bij de vertering van proteïnen. De insuline bindt aminozuren om ze zo naar de bloedbaan te transporteren. Klopt dit? En hoeveel proteïnen kunnen we dan veilig consumeren?

  61. Tije zegt:

    Stichting Voeding Leeft in de volkskrant:’Kan een vetrijk dieet diabetes gezen?’
    ‘Het standaardadvies aan nieuwe diabetespatiënten was: veel bewegen, afvallen en weinig vet eten. Van dat laatste komt de wetenschap terug. Juist een dieet met vet kan voorkomen dat de ziekte verergert. En hem soms zelfs genezen.’

    http://www.volkskrant.nl/wetenschap/kan-een-vetrijk-dieet-diabetes-genezen~a4024164/?akamaiType=FULL&__gda__=st=1431768576~exp=1431768586~acl=%2fwetenschap%2fkan-een-vetrijk-dieet-diabetes-genezen%7ea4024164%2f%3fakamaiType%3dFULL%26__gda__%3d%2a~hmac=6a1912bd74f6d41391aa00f75258febe0e515b21c03884471d945f8820df0d78

  62. IR fan zegt:

    @ Bert

    Eric Berg, een Amerikaanse arts zegt dat IGF-1 een tien keer zo grote bloedsuikerregulerende werking heeft als insuline. En doordat IGF-1 verwant is aan groeihormoon het makkelijker is om als je jong bent af te vallen.

    (Daarnaast leidt ook TNF-a tot insuline resistentie, dus het ouder worden op zich.)

  63. Belle zegt:

    Kreeg net de nieuwsbrief van dr Malcolm Kendrick, waarin hij met enigszins verholen triomf aankondigt dat de Amerikaanse Richtlijnen veranderd zijn! (Nog niet in het openbaar)
    Cholesterol is goed, vet is goed, zout is goed, suiker is geindentificeerd als zijnde niet zo goed!
    Ze zeggen het iets anders:
    “De herkenning en erkenning van de specifieke gezondheids risico’s geleverd door toegevoegde suikers, is een belangrijke stap voorwaarts in de volksgezondheid” Hoe verzin je het!
    Wat zal de 30 miljard dollar farma industrie van statines nu moeten verzinnen? Toch niet bye bye statins?
    http://drmalcolmkendrick.org

  64. Andre zegt:

    Dit gaat natuurlijk over de voedingsrichtlijnen. De statineerders kunnen nog wel eventjes vooruit met roepen dat de bloedcholesterolwaarden te hoog zijn en neergestatineerd moeten worden… (zal ook niet lang meer zijn, ook die inzichten beginnen te wankelen)

  65. Gert van der Hoek zegt:

    De vreugde over de richtlijn in de VS is terecht, maar let op: het is een concept. Voedsel is poliltiek, zeker in de VS. Er zal nog volop gelobbyd worden.

  66. Alex zegt:


    KRAFT – Father of the Insulin Assay

  67. Hij is uit!!! Ben je even weg, slaat Ivor toe🙂.

  68. Guido Vogel zegt:

    Gaat Ted Naiman er nog overheen🙂 In 1 plaatje alles wat belangrijk is. Kan op het prikbord in elke dokterskamer: https://twitter.com/tednaiman/status/640422061395996672

  69. Alex zegt:

    Plaatje zelf was handiger geweest Guido.😉

  70. Guido Vogel zegt:

    Zeker. Dank Alex!

  71. Guido Vogel zegt:

    “View source” optie in de browser en dan zoeken op “img src”? Of heb je een snellere truc🙂

  72. Alex zegt:

    😀

    Het enige dat ik (in dit geval) gedaan heb is jouw link klikken en vervolgens op het plaatje met de rechtermuisknop ‘afbeeldingslocatie kopiëren’ en die link in de reactie geplaatst. Da’s alles.

    En uiteraard altijd aangeven waar je het vandaan hebt, maar dat had jij al gedaan.🙂

    Het kan soms zo simpel zijn.

  73. Weinigen beseffen hoe godvergeten belangrijk dit is. Ik overweeg om er toch nog een postje tegenaan te kwakken. Heb inmiddels ook een leuke correspondentie met Ken Brookler. Wie had gedacht dat de keel-, neus- en oorartsen hier voorop lopen🙂 ! De tegenwerking die Kraft beschrijft is exemplarisch.

  74. Hielkje zegt:

    Doe maar Melchior, dat postje! Ik kan nog wel wat uitleg gebruiken……zeker als het zo “godvergeten belangrijk” is! En ik ben vast de enige niet!

  75. Ik zal het proberen, Hielkje. Het zou wel helpen als ik wist wat in bovenstaande post voor sommigen niet duidelijk is.

    Met ‘Kraft’ heb je volgens mij een procent of 99 van alle zuiver neolithische pathologie (in elk geval de grote drie) te pakken.

  76. Hans zegt:

    Nee Hielkje , je bent niet de enige ……
    Graag een post Melchior om het belang van Kraft beter te doorgronden omdat het me duizelt als leek . En wie kan de hoofdpunten nu beter in begrijpelijke(r) taal verwoorden 🙂
    Alvast dank !

  77. Hielkje zegt:

    Dan ga ik nog een keer goed luisteren en kijken of ik er een samenvatting van kan maken. Waar ik vast loop…..daar stel ik dan vragen over.

  78. Okay, ik maak een post, maar dan mogen jullie niet klagen dat ik in herhalingen verval🙂 .

    Overigens ga ik donderdag naar Amsterdam om te worden geïnterviewd voor Podgasten (podgasten.nl). Onderwerpen: zwaartekrachtdeficiëntie, paleo, Spreadbury, Kraft, Het Symposium en meer! Show is nog maar net in de lucht, maar schijnt het direct erg goed te doen op iTunes.

  79. Christel zegt:

    Ik kijk uit naar de post want ook ik begrijp het niet. Wel dat het belangrijk is🙂

  80. @rnold zegt:

    Ik heb me geabonneerd op podgasten.nl via itunes. Ben benieuwd naar je ervaringen donderdag! En als het bevalt moet je snel je eigen podcast beginnen. Superhandig excuus om interessante mensen te spreken (live en per skype), onder de noemer van je podcast. Ook perfect voor het opbouwen van je publiek (kopers van je boek)!

  81. Hans zegt:

    Heb ook me geabonneerd via http://www.podgasten.nl/ , vrij duidelijke uitleg hoe te volgen via smartphone/tablet .
    Her en der wat op knopjes drukken kwam ik er …..
    Op de podcasts drukken is dan makkelijker , krijg je het via youtube
    Geinig , Melchior via de ,, radio” , maar 26 sept. live/beeld http://www.ancestralhealth.nl/ 😉

  82. Hansepans zegt:

    Waanzinnig interview met Kraft. Het duizelt nog een beetje, zeker in combinatie met de podcast van FoundMyFitness.com met Ronald Krauss over cholesterol:
    [audio src="http://traffic.libsyn.com/foundmyfitness/ronald_krauss_1.mp3" /]
    Moeilijke materie (en het hypnotiserende spreekritme van Krauss maakt het des te lastiger om niet in slaap te vallen), maar oh zo boeiend!

    Kraft doet het voorkomen alsof insulineresistentie de basis is van alle hart- en vaatpathologie. Wat is jouw kijk hierop, Melchior?

  83. Hansepans zegt:

    Nevermind, Fatemperor geeft het antwoord al:
    http://www.thefatemperor.com/blog/2015/9/6/fat-emperor-presents-catherine-crofts-on-krafts-great-work
    “For some reason they choose instead to prattle on about ‘cholesterol’ (a secondary, noisy factor, that needs to be discarded before damn near the whole world is diabetic). The ridiculous thing is that most ‘cholesterol’ issues…are driven by hyperinsulinemia in the first place”

  84. Gert van der Hoek zegt:

    De WHO beveelt de oral glucose tolerance test (OGTT) aan. Tegelijkertijd erkennen ze dat in de klinische praktijk de voorkeur wordt gegeven aan glucose testen. Daar zullen commerciële belangen niet vreemd aan zijn, maar dat is mijn toevoeging. De WHO leunt nogal op Amerikaanse gegevens en de ADA, de Amerikaanse Diabetes Club . Doen de Nederlandse artsen ook. Het meest recente stuk dat ik zag, uit 1995 – uit Nederland – concludeert dat een OGTT niet veel toevoegt……

    De WHO benadrukt juist dat een OGTT veel meer mensen kan opsporen die aantoonbaar risico lopen, zodat je veel eerder aan preventie kunt doen. Met name hart-en-vaatziekten. Ze hebben de discussie verloren blijkbaar.

    WHO: http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/43588/1/9241594934_eng.pdf

    blz 30 en verder

  85. Gert van der Hoek zegt:

    Een aardig citaat uit het stuk van de WHO:

    “Currently HbA1c is not considered a suitable diagnostic test for diabetes or intermediate hyperglycaemia”.

  86. Hansepans zegt:

    Maar Gert, Kraft betoogt juist dat hyperglycaemia veel later optreedt dan hyperinsulinaemia. En dat veel schade dan dus reeds is toegebracht. Dus eigenlijk moet het medisch protocol wijzigen en zou de Kraft test gemeengoed moeten worden.

    Praten we langs elkaar heen? Ik kan me niet voorstellen dat jij dat anders interpreteert🙂

  87. Met alle respect, maar soms vraag ik me af of er wel gelezen wordt.

    In aansluiting op bovenstaande licht ik de volgende passage uit de tekst van mei (!):

    ***“Afgaand op mijn duizenden autopsies moet ik constateren dat de pathologie van diabetes fundamenteel vasculair is,” zegt hij een tikje cryptisch.”De eerste manifestatie van diabetes is atherosclerose, ook als de glucosetolerantie normaal is. Eventuele verhoogde bloedsuikers en HbA1c’s zijn – als ze zich al voordoen – slechts late symptomen van de onderliggende ziekte. De anatomisch vasculaire pathologie van diabetes is tevens de klinische pathologie van diabetes. Het gaat om één en hetzelfde fenomeen. Mensen met cardiovasculaire ziekten en een normale glucosetolerantie zijn simpelweg niet gediagnosticeerde diabeten.”***

    Wat is hier onduidelijk aan?

  88. Alex zegt:

    Nada, niks, noppes?🙂

    Rinse / repeat? Het is goed als/dat ancestralhealth.nl een wederkerend fenomeen gaat worden… hard nodig, evenals Het Boek!😉

    http://www.thefatemperor.com/blog/2015/9/7/kraft-summary-re-post-for-those-who-missed-it

  89. Jo tB zegt:

    Ik heb het interview met Kraft beluisterd. Fantastisch verhaal. Kraft gaat ervan uit dat T2 diabeten een overproductie van insuline hebben (althans zo begrijp ik het). Hoe moet ik dan Roger Ungar en zijn glucagon verhaal in dit plaatje passen? Ik had begrepen, dat bij T2 diabeten de glucagon productie niet afgeremd werd door gebrek aan insuline.

  90. Hansepans zegt:

    Inderdaad volledig helder Melchior. Maar soms is het goed als dingen nog even herhaald worden (shame on me)🙂

  91. Gert van der Hoek zegt:

    Communicatie tot stand brengen is 1 van de moeilijkste dingen die bestaat😉

    @ Hans: waarom ik de WHO ten tonele voer is dat men daar heel goed ziet dat chronische ziekten wereldwijd een ramp zijn en dat die ramp steeds groter wordt. De WHO wordt veelal geassocieerd met uitbraken van Ebola enz, maar de laatste tijd komen obesitas, diabetes, enz steeds meer in beeld. Voor Nederland kan dat ook relevant zijn, je kunt bijvoorbeeld verwijzen naar de richtlijnen die ze hebben opgesteld. De WHO weerspiegelt de heersende gedachtenwereld, maar probeert de beleidsmakers in de deelnemende landen ook wel te verleiden om een stap te maken. Meer aandacht geven aan preventie van chronische ziekten.

    @ Melchior: ik heb genoten van het interview van Kraft door Ivor Cummins . “Vroeger” hadden de artsen blijkbaar de ruimte om leuke dingen te doen. Tegenwoordig zitten ze gevangen in protocollen en kijken zorgverzekeraars voortdurend over hun schouders mee.
    Het is mij volstrekt helder, dwz in grote lijnen. Het prikkelt wel weer de nieuwsgierigheid: wat is het mechanisme dat maakt dat te veel en te lang verhoogde insuline resulteert in beschadigde bloedvaten? Of heb ik toch even niet opgelet?🙂 “De eerste manifestatie van diabetes is atherosclerose”, OK, hoe werkt dat dan?

  92. Gert van der Hoek zegt:

    @Jo: zoals ik het begrijp sluit Unger mooi aan bij Kraft. Eerst jarenlang rondzwemmen in een zee van insuline (Kraft), dan geven de de beta-cellen de brui er aan en zeggen: doe het zelf maar (Unger) , dán pas wordt officieel diabetes vastgesteld. Kraft zegt: je had al jaren diabetes, maar dat bleef verborgen. Unger zegt: als je eenmaal diabetes hebt, moet je er niet nog meer insuline in willen stoppen, glucagon remmen is beter.
    Wij Mechioranen zeggen: probeer daarnaast ook eens het bierviltje, met als extra voor diabeten: IF en keto. Omdat we allemaal in een insulinezee groot geworden zijn, kan het geen kwaad om allemaal eens aan IF en keto te doen.

  93. Gert van der Hoek zegt:

    Dikke duim Alex! Eigenlijk een bekend verhaal, maar de bloedvaten in mijn hersenen zijn niet je dat….😉

  94. Geeft niks, Hansepans, sorry voor mijn narrigheid🙂 . Herhaling is inderdaad ontiegelijk belangrijk.

    Jo zegt: “Ik had begrepen, dat bij T2 diabeten de glucagon productie niet afgeremd werd door gebrek aan insuline.”

    Gebrek aan insuline ontstaat pas in een heel laat stadium, als het al ontstaat. De diabetes type 2 zoals die nu wordt gediagnosticeerd – puur op basis van hyperglycaemie dus – ontstaat zodra de alfacellen zo insulineresistent worden dat ze ondanks het oorverdovende insulinesignaal glucagon blijven aanmaken/afscheiden.

    Gert, de waarom/hoe vraag is rete interessant. Hier zitten nog een paar flinke raadsels, die ik volgens mij in de tekst of in de eerste reacties heb aangestipt.

    Het kan niet puur de hyperinsulinemie zijn. Patiënten met een insulinoom zijn extreem hyperinsulinaemisch, maar ontwikkelen zelfs op de lange termijn diverse features niet, die mensen met een afwijkend Kraft-patroon wel ontwikkelen.

    Daar staat tegenover – en dat maakt het tergend onlogisch – dat de complicaties van type 1 diabeten duidelijk vastzitten aan de hoeveelheid insuline die ze spuiten. Zij zijn hoe dan ook noodgedwongen voortdurend afschuwelijk hyperinsulinaemisch, vanwege Unger (ze moeten extreem veel perifieer infuseren om een redelijk signaal op het niveau van de alfacel te krijgen).

    Die twee observaties rijmen niet met elkaar.

    Om terug te gaan naar de Kraft-patronen en de 75% van de bevolking die fout zit: mijn vermoeden is dat de hyperinsulinaemische patronen een proxy zijn voor een in de bovenste dunne darm geïnduceerde milde endotoxemie. Hier komen Kraft en Spreadbury samen. Overvoer het microbioom in de dunne darm met ladingen dense, acellular carbs (vooral granen) en de kans is groot dat het ontspoort. Het is de resulterende endotoxemie die vervolgens, naar mijn bescheiden veronderstelling, zowel de hyperinsulinaemie als de vasculaire schade (en alle andere downstream ellende die we in supermarkt en zwembad mogen aanschouwen) veroorzaakt.

    Oplossing: Bierviltje.

  95. Als die verrekte insulinoom-patiënten geen roet in het eten gooiden, zouden we de hyperinsulinaemie met een gerust hart als primair kunnen beschouwen. Hoe het ook zij – de insulinoom-patiënten even negerend – je kunt met suprafysiologische doses insuline de meest fantastische pathologie induceren. Nierfalen voorop.

    Een opmerking van Kraft waar ik van ging stuiteren: hij vond veel fibrose in de harten van gepeigerde hyperinsulinaemische pechvogels. De mogelijke impact hiervan op de prikkelgeleiding… Al die plotse hartdooien. De nog altijd aanzwellende epidemie van Afib (boezemfibrilleren)…

    Intussen neemt niemand hier kennis van🙂 .

  96. Gert van der Hoek zegt:

    Grappig: in het artikel waar Alex naar linkt wordt gedacht aan een medicijn om het gehalte van FAS te verhogen (een enzymcomplex dat helpt beschadigde bloedvaten te repareren). FAS heeft insuline nodig, diabeten komen insuline tekort.

    Echter ook is bekend dat diabeten een grotere kans hebben op (o.a.) borstkanker. En raai-eens-wat: bij veel borstkanker patiënten is het gehalte aan FAS (sterk) verhoogd, hoe hoger hoe slechter de prognose. Er wordt gedacht aan een medicijn om het gehalte aan FAS te verlagen……

    Ik zie het al voor me: de hartspecialist schrijft een FAS verhoger voor, de oncoloog een FAS verlager. 😀

    Inderdaad is herhaling belangrijk Melchior, ik merk het als ik de klassieke Paleo literatuur weer eens doorblader, elke keer valt me weer wat anders op.

    Ca 75% van de bevolking: dat vermoed ik ook, maar dat mag je eigenlijk niet concluderen uit de cijfers van Kraft. Wel dat 75% van zijn patiënten “in de fout zit”.

    Verkeerd voer, gif in de omgeving, diverse andere soorten stress, verstoord bioritme maken de motor aan het stotteren, totdat ie er de brui aan geeft. Het loopt spaak in de mitochondriën, daar komen verkeerde stoffen vrij die schade kunnen toebrengen aan diverse soorten cellen: bloedvaten, spieren. Als dan de ANWB zijn werk niet kan doen ( bijv. via FAS) goed het niet goed.

  97. Marietsebiel zegt:

    Daarom was ik zo uit het veld geslagen door deze info. Aan mij gestuurd door een bezorgde en meelevende volger van mijn blog:
    Iemand schreef me dit:
    “Ik was bij een nascholing waarin de vrij onlangs door de NHG versoepelde (lees: hogere) streefwaarden voor bloedsuikers bij ouderen werd toegelicht door internist en diabetoloog Adriaan Kooij van het Bethesda ziekenhuis. Hij vertelde dat gebleken was dat scherpe instelling ongunstig was door verhoogd risico op hypo’s en toename van cardiovasculaire accidenten. De verklaring die hij voor dit laatste gaf was destabilisatie van de atherosclerotische plaque t.g.v. van lage bloedsuikers. De plaque bestaat uit meerdere componenten die deels gebonden zijn aan suiker: geglycosyleerd. Dit vormt als het ware een deel van het cement. Bij langdurig lage bloedsuikers verschuift het evenwicht en wordt de glycosylering deels ongedaan gemaakt: het cement wordt aangetast wat de plaque instabieler maakt. Misschien is dat een verklaring voor het hartinfarct

    Ik, die natuurlijk al twijfelde of ik er wel goed aan had gedaan om 12 dagen te vasten, en dan een hartinfarct te krijgen, schok me een hoedje. Mijn reactie was, wat een cynisch verhaal, dus maar blijven carbs eten want anders gaat je plaque los.
    Nú denk ik, er zit misschien wel een kern van waarheid in, alleen anders.
    Dat betekent dus dat de plaque wordt opgebouwd door téveel carbs te eten😉

    Afbouwen brengt wel risico’s met zich mee !? , maar ‘what the heck’ ik leef nog😀

  98. Gert van der Hoek zegt:

    Heftig allemaal Mariet, we zijn inderdaad heel blij dat je er nog bent 😀

    Ik durf het bijna niet te zeggen, jij hebt er niks aan denk ik, maar ergens op dit blog zweeft informatie waaruit geconcludeerd kan worden dat plaque die loslaat géén oorzaak is van hartaanvallen. Dat “trombi” secundair zijn, dus pas los komen ná de hartaanval. Het probleem zit ‘m in de stofwisseling van de cellen – verzuren heel sterk – i.c.m. verkramping van de haarvaten. Ouabain zou die verkramping kunnen verhelpen. Intussen kan je lichaam mogelijk de schade herstellen, o.a. door wegomleggingen – zonder operatie – als er een verstopping is opgetreden.
    Het deels afsterven van je hartspieren zorgt voor allerlei problemen, blijkbaar ook voor het loskomen van plaques? Ik weet het niet, ben ook maar een leek.

    In je been kun je ook een “hartaanval” krijgen. Ook daar worden omleidingen aangelegd en stents geplaatst. Een nieuwe therapie is om die chirurgische ingrepen niet meer te doen. In plaats daarvan onder begeleiding te trainen, vooral lopen. Resultaten zijn beter dan de traditionele chirurgische ingrepen. Blijkbaar wordt het herstellend vermogen van het lichaam aangesproken? Mogelijk ook toepasbaar bij hartproblemen?

    Kraft refereert dacht ik aan een ander soort hartaanvallen: via hartritmestoornissen. Als de bloedvaten beschadigt raken in het gebied van het hart dat het ritme regelt, gaan daar de spiercellen op een te laag pitje functioneren of sterven af. Dan is de tik weg.

    Volgens dit heel recente artikel gaat het niet om een hoge of lage bloedsuiker bij diabetespatiënten met artherosclerose. Het gaat vooral om een stabiele bloedsuiker, stabiele bloedsuiker = stabiele plaque. Als ik het goed begrepen heb.

    Association between blood glucose variability and coronary plaque instability in patients with acute coronary syndromes.

    http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4546046/

    Misschien kan Alex iets vinden over onstabiele plaques in relatie met glucose.

  99. Gert van der Hoek zegt:

    Om de moed er in te houden:

    LCHF 15 years, Coronary Artery Calcium Score ZERO!

    http://denversdietdoctor.com/lchf-15-years-coronary-artery-calcium-score-zero/

  100. Glucose variability is ook een excellente voorspeller van alle andere eindpunten van metabool syndroom, zoals NAFLD. http://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0076161 Het heeft volgens mij niets te maken met de variatie in BG. Glucose variability is een marker voor de ernst van de hyperinsulinemie. Hoe meer insuline er in de circulatie wordt gestort, hoe meer het equilibrium wordt verstoord en compensatiemechanismen in werking (moeten) treden en hoe sterker de bloedsuikerspiegel zal variëren.

    Eén van de minder bekende tekenen van de hyperinsulinemische reactie in ‘gezonde’ mensen is hypoglycemie. De insuline bouwt postprandiaal op en op en op, aanvankelijk is de weerstand er tegen voldoende voor hyper- of normoglycemie, maar plotseling schieten de sluisdeuren open, dendert de glucose uit het bloed de (vet)cellen in en keldert de BG naar een niveau dat symptomen geeft.

    Waarna adrenaline, cortisol et al in actie schieten. Dat is wanneer het vaak gebeurt ook niet echt bevorderlijk.

    Mariet, nogmaals, wat jouw infarct(en) heeft veroorzaakt is koffiedik kijken. Je kunt niets uitsluiten, maar het is ook mogelijk dat de interventie die je toepaste de boel heeft uitgesteld. Gewoon normaal paleo zonder fratsen lijkt me in alle opzichten het veiligst.

  101. Was deze korte lezing door Catherine Croft hier al gepost? Zij promoveert binnenkort op de patronen van Kraft.

  102. Ze heet Crofts, niet Croft. Nog een korte lezing, uit 2013.

  103. Gert van der Hoek zegt:

    Nog maar eens een kort filmpje: vasten uit evolutionair perspectief, goed voor je hersenen.

    Net zoals je spiercellen meer mitochondrieën krijgen als je traint, krijgen je hersenen meer mitochondrieën als je vast.

    Of deze link het doet, geen idee, we gaan het zien (ik moet nog meer vasten.. 😉 :

  104. Alex zegt:

    Hier nog een keertje Gert:

    https://melchiormeijer.wordpress.com/2014/12/31/2014-herzien/#comment-30748

    “Aangezien je niet kunt verwachten dat iedereen altijd alles meteen ziet en hoort, nog even iets over de trombus als epifenomeen bij een hartinfarct. In het huidige verklaringsmodel wordt de trombus (het bloedstolsel) centraal gesteld. Diverse waarnemingen zeggen echter dat de trombus een secundair fenomeen moet zijn. Ten eerste wordt bij obductie na een fataal aflopend infarct vaak geen enkele trombus gevonden. Ten tweede worden vaker trombi gevonden naarmate de tijd tussen infarct en overlijden langer was. Ten derde – en dit is de doodsteek voor de trombus als primaire factor visie – is er de waarneming van de Zweedse cardioloog Erhardt. Hij spoot patiënten die met een myocard infarct presenteerden na stabilisatie in met radioactief gelabeld fibrinogeen. Fibrinogeen wordt gebruikt bij de opbouw van een trombus, maar initieert die vorming niet (hij deed dus niets onethisch). Vervolgens keek hij bij de patiënten die overleden naar de verdeling van het radioactief gelabelde fibrinogeen in de eventuele trombi. Het bleek dat de concentratiegradiënt radioactief gelabeld fibrinogeen in alle trombi van binnen naar buiten naar buiten liep en dat het gelabelde fibrinogeen in de gehele trombus was ingebouwd. Dit vormt een onomstotelijk bewijs dat trombi na een hartinfarct ontstaan en dus een secundair fenomeen zijn en geen uitlokkende factor. Het onderzoek van Erhardt is keurig gepubliceerd, maar hoewel het dynamiet is onder de huidige praktijk, gebeurt er niets mee. Zoals Petry zegt: “Es kommt einfach niet an.” “

  105. Alex zegt:

    “Misschien kan Alex iets vinden over onstabiele plaques in relatie met glucose.”

    Voor wat het waard is:

    http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4546046/
    Association between blood glucose variability and coronary plaque instability in patients with acute coronary syndromes

    http://www.medscape.com/viewarticle/780351
    The Impact of Glucose Control on Coronary Plaque Composition in Patients With Diabetes Mellitus

  106. Alex zegt:

    http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1936878X07000071
    Abnormal Glucose Regulation Is Associated With Lipid-Rich Coronary Plaque: Relationship to Insulin Resistance

    http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18535373
    Histological features of symptomatic carotid plaques in patients with impaired glucose tolerance and diabetes (oxford plaque study).

  107. Alex zegt:

    https://www.lumc.nl/cen/att/1015200/lumc-magazine

    “Voedingsmiddelen die zijn toegestaan volgens het paleodieet (spreek uit: páá-le-o) zijn met name groenten, fruit, eieren, vis, vlees, noten, zoete aardappelen, paddenstoelen, olijfolie, kokosolie, koffie, thee en water. Graanproducten, zuivelproducten, peulvruchten, aardappelen, alcohol en door de voedingsindustrie bewerkte producten passen niet in het patroon. Maar er zijn variaties; er is niet één standaard paleodieet. Volgens sommigen horen tomaten bijvoorbeeld niet bij het paleodieet, anderen vinden weer dat rode wijn wel mag.”

  108. Dank je wel, Alex! Zelf zou ik dat stukje met geen mogelijkheid meer kunnen terugvinden🙂 . De waarnemingen van Baroldi en Erhardt zijn zoooooo belangrijk en zoooooo volslagen onbekend…

    Over het LUMC-stuk: “Spreek uit páá-le-o”. Ha, ha, ha, ha, ha. Jullie weten dat Hanno en Esther (van Zuuren) het symposium openen (zij het noodgedwongen op enige afstand), toch?

  109. Marietsebiel zegt:

    Bedankt Alex, voor de reminders❤
    “Aangezien je niet kunt verwachten dat iedereen altijd alles meteen ziet en hoort,"
    Nee want er is zóveel en als jezelf 'nog' niks b.v. aan het hart hebt (of diabeet bent ) neem je die informatie voor een deel voor kennisgeving aan. Jammer achteraf, nu heb ik weer van alles in te halen, maar ook een goede training voor de hersenen.

    Over James gesproken😉 Hij heeft 12 september groot feest, daar in Canada ! Hij en Audrey zijn 40 jaar getrouwd. En druk met de aardbeien én het feest natuurlijk.
    Maar hij volgt de discussie wel. Het zal hem pleasen dat je zijn bijdragen hier aanhaalt.
    Via FB DM stuurt hij mij wat info en deze link: ( klein stukje tekst en de link )
    "Ik heb daarom wat problemen met Kraft's mening dat diabetes aderverkalking veroorzaakt. Doesn't make any sense. De Lpa is er alleen maar om dat te doen wat de collageen zou moeten doen" http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18160753
    Is hij er toch een beetje bij😉 We missen je James, van de winter weer ?

    • james zegt:

      Dit was de studie Mariet http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4447075/. Werd ook gepubliceerd in America Journal of Cardiology.. Verdient aandachtige bestudering naar mijn bescheiden mening. Ascorbate is betrokken bij alle collageen produktie en collageen is het meest voorkomende eiwit in ons hele lichaam. Alles, letterlijk alles wordt gemaakt met collageen. Er is collageen dat pond voor pond sterker is dan staal, en er is collageen dat baby huidje zacht en plooibaar is. Bloedvaten zowel als het endothelium van de aderen collageen, collageen. Zonder ascorbate geen collageen. De manier van voedsel verwerking, de logistics, enz. enz geeft vaak grote verliezen aan water soluble vitamines. Iedereen krijgt waarschijnlijk net genoeg binnen om geen scheurbuik te krijgen. Helaas weinig tijd momenteel, en ja we plukken ook nog steeds aardbeien en dat zal ook nog wel een week of vier duren. Maar ik hou de zaak op een afstand een beetje bij. kan weinig bijdragen aan de discussie te meer ook omdat ik me momenteel meer met kanker bezig houd en neurologische problematiek

  110. Diabetes ‘veroorzaakt’ geen vasculaire problemen. De diabetische fysiologie (met of zonder hyperglycemie) is vasculair.

  111. Gert van der Hoek zegt:

    Dank Alex ! Kunnen we vanavond weer studeren.

    Programma voor 26 september ziet er goed uit, dat wordt lastig kiezen. Ik ben bang dat ik Janet Noome ga missen: geprogrammeerd tegelijk met Tim Noakes…..

    http://www.ancestralhealth.nl/de-dag-van-het-symposium/

  112. Let wel, tegelijk met het debat. Ik heb dat ook aangekaart, maar de algemene opvatting is dat een grote groep deelnemers meer heeft met de ervaringen van een diëtiste dan met koolhydraten stapelen voor sporters.

    Zag zojuist deze: roken en hyperinsulinemie uit 1967: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1842804/pdf/brmedj02144-0086c.pdf

  113. Gert van der Hoek zegt:

    Joh, het is al jaren bekend dat insuline de pest is voor je bloedvaten: “Insulin has a primary influence on the development of artherosclerosis”, citaat van RW Stout uit een boek van honderden (!) euro’s, maar hier onder een samenvatting van een eerder artikel (1992!) Maar 50 – 60 jaar geleden wisten ze dat ook al.

    Insuline stuurt allerlei biologische processen die plaats vinden in de wanden van de bloedvaten. Bloedvaten zijn niet alleen zo maar transportleidingen voor bloed, er gebeurt van alles, inclusief metabole processen.

    A number of processes are involved in the pathogenesis of atherosclerosis. These include an “injury” to the endothelial cell barrier of the inner lining of the artery, infiltration of the artery by lipid filled monocyte-macrophages, proliferation of smooth muscle cells, synthesis of connective tissue and thrombus formation. Insulin may be involved in several of these processes.

    Over 40 years ago it was shown that insulin is necessary for the production of experimental atherosclerosis in cholesterol fed, alloxan diabetic rabbits.

    Insulin inhibits regression and stimulates formation of lipid containing lesions in a number of species, and can promote lesions in animals fed normal diets.

    Insulin is also related to lipid metabolism in the artery wall and interacts with blood pressure to stimulate lipid synthesis in arteries.

    Arterial smooth muscle cells cultured from a number of species including humans proliferate in response to levels of insulin similar to those found in normal human physiology.

    The proliferative effects of insulin are mediated by the insulin-like growth factor receptor and hence may not be impaired in states of insulin resistance.

    Insulin also stimulates arterial smooth muscle cell migration.

    Insulin stimulates cholesterol synthesis in cultured smooth muscle cells and enhances LDL receptor activity in a number of cell types.

    Insulin stimulates connective tissue synthesis, and promotes clotting.

    RW Stout – Insulin and atherogenesis – http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/1505650

    Wie zei dat ook alweer: “it is the insulin, stupid” !

    Tja, hoe komt een mens nou aan een teveel aan insuline? 😀

  114. Gert van der Hoek zegt:

    Ach de arme insuline kan er ook niks aan doen, het is een normale reactie van het lichaam op abnormale omstandigheden.

  115. Christel zegt:

    Geen idee hoe lang deze film al uit is maar ik zag hem onlangs was een enorme eyeopener voor mij. Ik ga het raw experiment aan🙂
    30 Days Raw https://www.youtube.com/watch?v=uDnd_C8Hkp8
    In 30 dagen diabetes omkeren en ook vele andere ziektes. Voor een heleboel ‘kwalen’ heeft Paleo niet gedaan wat ik hoopte. Niet dat ik het de rug toekeer, maar ik dacht laat ik een tijdje Raw proberen.
    Door Paleo was ik bijvoorbeeld bang geworden om fruit te eten, want ik kom zo snel aan en daar werd voor gewaarschuwd. Ik was low carb- high protein. Door het kijken van de film 30 Days Raw werd me ineens veel duidelijk dus nam ik de proef op mijn n=1 som.
    s Morgens kokoswater en fruit en ’s middags groenten en kokoswater. En wat een heerlijke recepten kom ik tegen! Ik houd de regel aan 80 % koolhydraten, 10% eiwitten en 10% vet. ’s avonds heb ik meestal totaal geen honger dus neem ik niets of een glas kokoswater. Tot nu toe zelfs ook wel eens een wijntje, maar ook dat laat ik nu staan. Puur en levend voedsel. Ik voel me een ander mens en dat wilde ik even laten weten.

    Nu, na jaren van de bizarre diëten ben ik, zonder ochtendvasten, in ongeveer anderhalve week spontaan 4 kilo afgevallen, vooral mijn buik werd platter. Na jaren van gebroken nachten en uren wakker liggen, SLAAP ik eindelijk. Diep en vast. Ongelofelijk! Ik heb weer een wekker nodig om op tijd te kunnen gaan lopen, anders is het te heet voor mij. Mijn oorsuizingen en het gedreun alsof de buren de stereo te hard hadden staan, zijn verdwenen. Ik kan gewoon de stilte horen. Mijn gehoor lijkt beter te worden van het oor waar ik heel weinig mee hoorde. Veel meer energie maar toch rustiger van binnen, dus meer lichamelijke energie. Mijn huid was na 23 jaren tropen droog en rimpelig, maar na de tweede dag weer zo elastisch als toen ik 12 was en lijkt steeds gladder te trekken, volgepompt met echt vocht. Ik hoef na het douchen geen lotion of kokosolie meer te smeren (wat toch niet echt hielp). Mijn ontlasting is prima. Mijn hoofd voelt helderder, evenals mijn zicht. En… last but not least: mijn jarenlange heftige intense slopende opvliegers zijn veranderd in warmte vlagen. In plaats van hele dagen in de airco, gaat die alleen s nachts nog aan. Ik ben een dolgelukkig mens en dat wil ik graag even delen met jullie. Ik hoop dat het blijvend is!! Natuurlijk ben ik me flink aan het verdiepen in de do’s and don’t ’s en ik bedoel met dit verhaal echt niet dat iedereen nu maar Raw moet gaan, want dat zou onverantwoord zijn, iedereen is immers anders. Maar misschien zijn er mensen die dit experiment ook hebben gedaan of nog willen doen. Dan houd ik me aanbevolen voor tips of ervaringen. Misschien niet de juiste plaats hier…Maar dat hoor ik dan wel.

    En nee, ik heb geen diabetes. Maar gewichtbeheersing, vitaliteit en geestelijke gezondheid heeft wel alles met voeding te maken. Ik wil gewoon graag gezond en vitaal oud worden en de baas worden en vooral blijven over mijn lijf.

    Door de hype die Paleo is geworden met alle kooksels en baksels die iedereen bedenkt, ging ik de verkeerde kant op. Volledig Raw zal ik wellicht ook niet worden, maar een combinatie van de oorspronkelijke Paleo-gedachte, zoals ik deze altijd hier terugvind, bij Melchior en zijn 5 volgers🙂 daar kan ik me prima in vinden, omdat de achterliggende informatie helder is. Ik wil dit graag hier gezegd hebben omdat ik hoop dat je er in je boek (dus niet aan mij maar aan het nadeel van de commerciële Paleo!) aandacht aan wilt besteden. Over het doorslaan in iets en opnieuw je gezondheid in gevaar brengen. Ik ben erg benieuwd naar je boek! Daarnaast vind ik het jammer dat ik niet in Nederland ben voor de bijeenkomst. Mooie heldere website trouwens!! Maar ik blijf het volgen met grote belangstelling.

  116. Hoi Christel. Je zegt: “Door Paleo was ik bijvoorbeeld bang geworden om fruit te eten, want ik kom zo snel aan en daar werd voor gewaarschuwd.”

    Hoe kom je daar nu bij? Niet hier hoop ik? Fijn dat je een voeding hebt gevonden waarvan je echt opknapt! Het klinkt overigens erg paleo🙂 .

  117. Louise zegt:

    Hoi Christel,

    Mooi dat je baat hebt bij je nieuwe manier van eten. Ik ben benieuwd wat je precies eet.

    Zou het kunnen zijn dat rauw voer je microbioom aan het fiksen is?
    Ik zag dit artikel ergens langskomen: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4488371/
    Gaat over het microbioom van planten (op de buitenkant, maar ook in de cellen).
    Grappig: “more than 96% of the total number of endophytic prokaryotic sequences (n = 7,348) are distributed among four bacterial phyla (54% Proteobacteria, 20% Actinobacteria, 16% Firmicutes, and 6% Bacteroidetes)” en die zie ik bij ‘ons’ microbioom ook steeds langskomen.

    Als je rauw eet (en natuurlijk biologisch) krijg je ongetwijfeld heel veel verschillende bacterien/gisten/archaea/… binnen.

  118. Christel zegt:

    Hallo Melchior en Louise,

    Nee, hier werd ik nooit gewaarschuwd voor fruit. Ik lees altijd graag hier omdat de uitleg helder is en je vragen mag stellen over dingen waar je als leek weinig van af weet en je altijd wel door iemand wordt beantwoord met verstand van zaken. Ik vond het verhaal van ‘meer eiwitten en vetten maar voorzichtig met koolhydraten’, heel aannemelijk, natuurlijk vanwege het omhoogjagen van je bloedsuikerspiegel. Dus fruit was een beetje taboe geworden voor mij. Maar nu, nu ik de hele ochtend uitsluitend fruit eet en s middags groente voel ik me helemaal opknappen. Het afvallen is bijzaak geworden. Het lijkt of ik een soort verjongingskuur onderga. Ik probeer de verhouding 80-10-10 aan te houden.

    Paleo legt niet specifiek de nadruk op het belang van het eten van rauwe en dus levende cellen. Althans, zo heb ik dit nooit begrepen in elk geval🙂 Als het wel zo is hoor ik het graag. Ook at ik vis en ei en alles uit zee. Alle dierlijke producten laat ik nu even staan. Ik weet nog niet precies wat wat veroorzaakt, maar ik ga in elk geval een tijdje raw totdat ik helemaal ben opgeknapt en gestabiliseerd. Daarna ga ik weer eens gestoomde groente eten of een eidooier om te kijken wat het met me doet.

    Wat ik nu eet, Louise? Voorbeeld: kokoswater (merk Badia), een halve papaya, een kwart ananas, 10 aardbeien, half pakje frozen blauw fruit en 3 bananen. Nog geen 2 weken geleden durfde ik niet eens een hele banaan te eten, laat staan een halve papaya of ananas. Dit blender ik (zonder water) en lepel dit op gedurende de ochtend, of schraap het als het al is bevroren. Soms neem ik nog 1 of 2 gedroogde vijgen. Cantaloupe en andere meloen eet ik apart anders voel ik me erg opgeblazen. Na mijn laatste fruit wacht ik minstens een uur en drink nog een keer kokoswater. Tussendoor drink ik niet en heb ook geen dorst. Soms is dat rond 12 uur maar ook wel later. Ik heb geleerd dat in de ochtend je lichaam nog aan het detoxen is en dat fruit het daarbij perfect kan helpen. In mijn groene-smoothie-tijd mixte ik fruit en groente maar dat bevalt me minder en snap nu ook waarom.

    Dan stap ik over op de groente. Maak een salade of spaghetti (met een courgette of een berg alfalfa) en ook de saus maak ik van rauwe ingrediënten zoals groene paprika, knoflook, peterselie, tomaat, zongedroogde tomaat, olijven en kruiden. Die gooi ik in de foodprocesor, haha, nouja, ik heb zo’n kleintje met een trekkoord, maar dat werkt ook prima. )
    Eerder kookte ik de saus altijd maar dan gaan de enzymen dus dood en kunnen ze je lichaam niet meer helpen te resetten/repareren. Ik weet overigens dat tomaat en paprika nachtschade is, maar heb er tot nu toe nooit last van en eet dat af en toe.

    Tegen een uur of 4 a 5 ‘dwing’ ik mezelf een chocolade ijsje te eten, want ik heb nul cravings. (Chocolade ijsjes maak ik meestal 6 porties tegelijk van 2 kleine rijpe avocado’s, 10 dadels, 1/3 blikje ongezoete kokosmelk en 2 flinke eetlepels rauwe cacao). ’s Avonds neem ik dan vaak een glas droge witte wijn of rose of kokoswater en wat noten. Ik heb de hele dag een verzadigd gevoel en ben ook niet meer bang om te eten omdat ik nu zelfs veel moet eten.

    Ik weet dus niet wat de trick doet dat ik me zo goed voel en binnen zo’n korte tijd zoveel positieve effecten ondervind: het pure rauwe eten, het skippen van dierlijke eiwitten, de flinke hoeveelheid fruit of misschien zelfs het kokoswater. Of alles te samen. Wie zal het zeggen. Wel weet ik dat ik hier zeker mee door wil gaan. En mijn microbioom wordt vast ook goed gefikst op dit moment. Ik zal het artikel straks lezen en nog wat verder googlen. Want hoe meer ik begrijp van dit lichaam, des te beter ik er voor kan zorgen. Bedankt voor jullie reacties!

  119. Jo tB zegt:

    Goh Christal, laat ik toevallig ook uitkomen op veel groenten het liefst rauw eten vanuit een andere hoek: m’n darmbacteria op orde brengen.
    Louise, ik zag hetzelfde rapport ook voorbij komen op een andere blog die ik veel lees. Vanwege mijn darmproblemen (te weinig maagzuur, verhoogde maag pH, histamine intolerantie) ben ik veel aan het lezen over hoe je de darmenflora kunt opbouwen. Iemand schreef: Adding prebiotic fiber can change the numbers of particular species of bacteria that are already present in the gut, but cannot provide species that are missing. Commercial probiotics, even soil-based, cannot substitute for dozens of missing bacteria resulting in autoimmunity, allergies, food intolerances, inflammatory bowel diseases, etc.
    Iets anders wat mij zeer aansprak: Feeding a healthy, fiber-rich diet to a crippled gut flora can contribute to rapid obesity.

    Dus de ontbrekende bacteria kun je weer aanvullen door groente rauw te eten. Zoals ik het begrijp, koken doodt te bacteria die je probeert weer op te bouwen.

  120. Christel zegt:

    Jo tB, geen idee, maar het zou heel goed kunnen. Kanker, diabetes en andere ziekten worden afgeremd en soms zelfs geneest het lichaam zich ervan door Raw te gaan. Ik ga dus gewoon door en observeer mijn binnen- en buitenkant🙂 Jij ook succes! Mooi dat we na jaren zoeken op zoiets simpels uitkomen als rauw fruit en rauwe groente. En wat noten en zaden en andere dingen waar ook goede vetten in zitten, zoals avocdo’s, maar met mate. Ik kijk filmpjes en luister (vaak met open mond omdat ze er zo goed uitzien en zo relaxt zijn), dus mensen die dit al jaren doen. Dat vind ik bewijs genoeg dat er een waarheid in zit. Maar niet iedereen kan zo’n omslag maken. Je lichaam moet wennen als je je voedingspatroon verandert. Zeker als je al ziek bent zou je dit eigenlijk onder begeleiding moeten doen. In die wereld is spiritualiteit bijvoorbeeld heel normaal. Dat betekent dat je lichaam en geest een balans bereiken door deze eetstijl. Nog een reden waarom het me trekt.
    De stap van Paleo naar Raw is heel klein vind ik, je kunt ook afwisselen daardoor. Of tijdelijk doen om een nog beter resultaat te krijgen dan je met Paleo krijgt. Omdat ik al heel veel geleerd heb over wat gezond is en niet ivm bepaald voedsel, juist door Paleo en vooral door de Paleo Revolutie, die ik als een betrouwbare bron ervaar, kan ik beter inschatten op de recepten youtube filmpjes, wat er niet bij hoort. Als ik me er minder in had verdiept, zou ik dat niet kunnen filteren.
    So far so good.🙂 I love my journey.

  121. Christel zegt:

    Ik bedoelde natuurlijk Het Paleo Perspectief😦 Nou, hopelijk is dat Raw ook goed voor mijn brains.

  122. Gert van der Hoek zegt:

    James, dank voor de aanvulling. Vitamine C gebrek kan artherosclerose in de hand werken, zo wordt ook aannemelijk gemaakt in o.a. dit boek:

    http://www4.dr-rath-foundation.org/NHC/studien_pdf/old/marginal_vitamin_c_deficiency_lipid_metabolism_and_atherogenesis.pdf

    Ook Remko Kuipers refereert in zijn boek aan een studie die lage concentraties vit C relateert aan aderverkalking.

    De vraag is: hoe groot is het risico op een vit C tekort als je eet volgens “het” Paleo uitgangspunt ?

    Remko Kuipers zegt: de hoeveelheid vit C in een “oerdieet” (weg met dat woord… ) is naar schatting meer dan 5 keer zo hoog dan in onze huidige westerse voeding. Westerse voeding komt uit op ca de ADH. Dus maar geen zorgen maken over vit C? Een beetje Paleo-er eet al gauw minimaal een pond (maar vaak meer) aan diverse soorten groenten per dag, waarvan een flink deel rauw? En fruit?

    Bij het analyseren van de belangrijke bijdragen van alle vitaminen van A t/m Z en de mineralen, kom je al gauw uit bij een heleboel potjes, bij onze vrienden de orthomoleculairen. Ik denk dat in situaties met gezondheidsproblemen en aantoonbare tekorten je tijdelijk kan of moet suppleren. Structureel zie ik dat niet zitten, ik zie de noodzaak niet. Ook al kun je vermoeden dat de standaard groenten en fruit minder vitaminen en mineralen bevatten en ook al zouden extra vitamines bescherming kunnen bieden tegen onze vaak toxische omgeving.

    Christel: goed om te horen dat het zo goed met je gaat. Misschien wel door de vit C…😉

  123. Christel zegt:

    Gert van der Hoek, Dank je wel! Het zou zomaar kunnen dat vit C een grote rol speelt in mijn snelle verbetering! Nog een reden te meer om mezelf te blijven observeren! Hoewel ik ook moet toegeven dat het me soms boven mijn pet gaat, al die tegenstrijdigheden van berichten over wat nou het allerbeste is. Dan voel ik me Alice in Wonderland; neem ik dit dan gebeurt er dat en neem ik dat dan gebeurt er dit. Ik ben er inmiddels wel van overtuigd dat wat werkelijk effectief is, enorm verschilt van persoon tot persoon. Maar vitamine C staat natuurlijk gewoon.🙂 Ondertussen ga ik hier lekker door met mijn fruitfeestjes. Ben ik dubbel blij dat ik in de tropen woon!

  124. Op naar de Eusebius voor de Bridge to Bridge in mijn fantastische nieuwe woonplaats. Ik loop de Airborne Memorial Run (10 Engelse Mijl, start 12:00 uur, nummer 5501) en zal onderweg af en toe even denken aan de vader van Zbys Fedorowicz, co-auteur van de recente meta-analyse van Paleo trials. Die vocht destijds in de Slag. Zbys komt dus uit een familie van Liberators. Geen idee wat voor tijd ik neerzet, ik loop normaal altijd op de bonnefooi, zonder ook maar een horloge🙂 . Start niet in het voorste vak met fanatiekelingen, maar hoop stiekem wel een paar van die gasten in te halen. Laatste georganiseerde loop waarin ik meedeed was Broloppet (Kopenhagen-Malmö) in 2000, over de toen nog gloednieuwe brug over de Öresund.

    Op minimale schoentjes uiteraard, lekker stuiteren tussen al die luchtkussenlopers🙂 .

    Live stream: http://bridgetobridge.nl/livestream-bridgetobridge/

  125. Christel zegt:

    Lijkt me heerlijk! Geniet ervan.

  126. Interest zegt:

    Net als bij Christel heeft 3 jaar serieus Paleo en (bij wijze van experiment) een meer LCHF-georiënteerde aanpak mij toch niet helemaal gebracht wat ik ervan verwachtte. Mooi moment voor een nieuwe tweak en waarom dan geen raw. Als het voor Christel werkt … En een paar weken kan vast geen kwaad voor je tanden. Is het mogelijk dat Christel mijn e-mailadres krijgt, zodat we rechtstreeks gegevens kunnen uitwisselen zonder hier de discussie te “vervuilen”? Dank.

  127. Hans zegt:

    Benieuwd naar de uitslag 😉 Als je maar plezier hebt gehad natuurlijk maar dat zal ongetwijfeld 🙂
    Loop je hier ook als ex-Groninger http://www.4mijl.nl/ ?

  128. Hans zegt:

    Sorry , kan het even niet laten 😉
    Yamil , en zo te zien genieten ….. 🙂

  129. Gert van der Hoek zegt:

    Weer insuline, nu bij Acné .

    “the fasting insulin levels were significantly higher in the patient group than in the control group”

    En nog wat geleerd: er bestaat zoiets als een HOMA-waarde, en getal dat de verhouding weergeeft tussen nuchtere bloedsuiker en nuchtere insuline. Wordt blijkbaar gebruikt om insulineresistentie te meten. Past bij deze tijd: makkelijk en snel. Kwaliteit vergeleken met OGTT weet ik niet. De uitvinders van de HOMA-index worden geciteerd in Wikipedia, ze hebben de uitkomsten blijkbaar vergeleken met OGTT en in orde bevonden. Volgende keer bij bloedprikken eens proberen.

    Insulin resistance in severe acne vulgaris.-

    http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26366152

  130. Guido Vogel zegt:

    Jaap Seidell op Foodlog: “Wat ik bij de WHO en Gezondheidsraad merkte is dat veel aanbevelingen (bijvoorbeeld over het tegengaan van het intensief marketen en beschikbaar stellen van relatief ongezonde producten aan kinderen (denk aan fastfood, snoep en frisdrank)) vooral op gezond verstand berusten en niet op dubbel-blind gerandomiseerde RCT’s.”

    http://www.foodlog.nl/artikel/mogen-wetenschappers-bochtjes-afsnijden-om-hun-standpunt-te-onderbouwen/allcomments/#comment-164333

    Eerlijk, maar wel ontluisterend. Dikke bias wordt bevestigd. Echte wetenschap blijkbaar totaal onbelangrijk. Verspilling van belastinggeld op de koop toe. Wat moeten we toch dankbaar zijn voor Internet zodat mensen in staat zijn zelf informatie te beoordelen.

  131. Alex zegt:

    Kun je er eentje verwijderen Melchior? 🙂

  132. Christel zegt:

    Interest, gewoon googelen en experimenteren!🙂

  133. Hé Hans, je vond die ‘actiefoto’🙂 . Wie is Yamil?

  134. Hans zegt:

    Hihi , de jongere broer van Mamil 😉

  135. Verrek, die zag ik niet, ha, ha, ha. Ik vrees dat ik officieel een heuse Mamil ben (M50)😦 : http://public.mysports.tv/results/BB15/competitor/1219f301-3997-4d59-a652-37baa029bafe

  136. Hans zegt:

    Zolang het achter je nog zo krioelt …… 🙂 Is M50 je broekmaat ? Sinds ik me met paleo bezig houd , nu +/- 2,5 jaar ben ik van 58 naar 54 gegaan , dus minder Mamil 😉

  137. Bart zegt:

    Dit blogonderwerp was, zo ervoer ik, hét belangrijkste thema tijdens het zeer geslaagde eerste AHS NL. Zeker bij de bevlogen bijdrages van Noakes was dit de rode draad. In een interview met de Volkskrant stelt hij onder meer: “Het probleem is niet dat mensen hart- en vaatziekten hebben of diabetes of een hoge bloeddruk, het probleem is dat ze ongevoelig zijn voor insuline. Dat veroorzaakt al die andere aandoeningen.” En: “Elke keer dat je koolhydraten eet, zul je iets meer insuline-resistentie opbouwen.” Een statement dat voor very low carb gaan zou pleiten.

    Melchior, Jij zei aan het einde van Peter’s voordracht (die hier ook over ging) nog wat over dat de inmiddels 95-jarige Kraft bij zichzelf experimenteerde met de insulinerespons die verschillende voeding bij hem teweeg bracht. Kun je daar meer over vertellen? Zijn het vooral de accellulaire koolhydraten die insulinesecretie veroorzaakten?

  138. Hoi Bart. Kraft mat pathologische insulinecurves bij zichzelf wanneer hij wat zwaarder begon te worden. Hij corrigeerde dat dan door fors te minderen met koolhydraten. Hoe vaak hij dat heeft gedaan, weet ik niet.

    Met Noakes’ uitspraak dat je elke keer dat je koolhydraten eet meer insulineresistentie opbouwt ben ik het niet eens en we hebben het daar gisteravond over gehad. Hij had Spreadbury’s paper van mij ontvangen, maar hem nog niet gelezen en was niet op de hoogte van de 23% drempel en cellular versus dense, acellular carbs. Dat gaat hij nu wel doen. Ik vermoed dat hij die uitspraak op termijn wel bijstelt, want hij is zich zeer sterk bewust van de cruciale rol van de dunne darm en het microbioom daar. Aan de andere kant houdt hij zijn boodschap ook expres zo simpel en ‘ongenuanceerd’ mogelijk om het krachtig voor het voetlicht te brengen. Het effect is grosso modo hetzelfde: mensen knallen de worst offenders eruit en worden gezonder.

    Dank voor je aanwezigheid! Volgens mij heb ik je niet ontmoet, helaas, toch?

  139. Bart zegt:

    Dat elk hapje koolhydraat (ongeacht bron) je insulineresistenter maakt, leek al wel een wat erg boude uitspraak.. Het goeie nieuws op het AHS was gelukkig dat het lichaam over grote regeneratieve krachten beschikt en de verloren insulinesensitiviteit vaak relatief snel weer kan herwinnen, zoals onder meer bleek uit het verhaal van de 77-jarige diabetespatiënte van Connie Hoek die na 25 jaar insulinegebruik haar ziekte had weten ‘om te keren’ en nu zonder medicatie toe kon.

    Een beter bericht dan het laatste nieuws van het diabetesfonds dat hoopvol spreekt over de uitvinding van ‘Empagliflozine’ (say what?), een nieuw bloedsuikerwaarde verlagend medicijn, ‘dat voor een afname kan zorgen in hart- en vaatproblemen’.. Volgens Ron – Rare druif – Rosedale (in een recent interview: https://www.youtube.com/watch?v=Pi5S1VdMM8k ) verhogen vrijwel alle diabetesmedicijnen de insulinespiegel en verwisselen die zo ‘one evil for a worse evil’.. Zo’n nieuwe pil strookt volledig met een andere boude, maar wel vaak ware uitspraak van Noakes in de Vk: ‘Wij artsen behandelen namelijk symptomen, niet de oorzaak.’

    Had je graag ontmoet Melchior, maar zag er geen kans toe omdat je begrijpelijkerwijs nogal ‘in demand’ was op deze bijzondere dag. Graag tref ik je op de presentatie van Het Boek, dat op de AHS-boekenstand node werd gemist..

  140. Hans zegt:

    @Bart ,

    Tijdens de lunchpauze , sprak ik Melchior aan terwijl hij een ( meegebracht ) eitje stond te pellen bij de receptie …. , mja hardcore heh , of wist hij dat de kip en vis op was 😉

    Voordeel dat het boek van Melchior er nog niet is , kunnen we nog even sparen na ,, The real meal revolution ” . 😉

    Hoop dat Melchior weer meer gaat bloggen !

  141. @rnold zegt:

    Mooi sfeerverslag van Rypke Zeilmaker. Onze kritisch denkende fotograaf die we tijdens het speakersdiner en onze symposiumdag hebben kunnen bekeren tot het Paleovangelie🙂.
    http://climategate.nl/2015/09/27/the-proof-of-the-paleo-is-in-the-eating/

  142. Gert van der Hoek zegt:

    Dit artikel – eigenlijk een uitgeschreven presentatie – legt zo duidelijk diverse mechanismen uit die bij diabetes en aanverwante aandoeningen spelen. Bijvoorbeeld ROS, AGE’s, ik vond het super leerzaam. En met hele mooie plaatjes…….

    Het slot is teleurstellend, de hele tijd gaat het over teveel suiker in het bloed, insulineresistentie, AGE’s, ROS enz. en dan komt hij weer uit op targets voor medicijnen.

    Toch, m.i. zeer de moeite waard.

    The Pathobiology of Diabetic Complications – A Unifying Mechanism

    http://diabetes.diabetesjournals.org/content/54/6/1615.full

  143. Gert van der Hoek zegt:

    Deze auteur van een recente studie trekt wél een conclusie die ons aan staat:

    “Instead of looking at drugs to combat obesity and the diseases that stem from it, maybe optimizing diet can not only manage and treat these diseases, but also prevent them,” said Dr. Browning, the study’s lead author.

    Er zat ook sponsorgeld in van de Amerikaanse Diabetes Club, dus wie weet…. , nou ja zo’n vaart zal het niet lopen…

    http://mymedclinic.info/low-carbohydrate-diet-burns-more-excess-liver-fat-than-low-calorie-diet-study-finds/

  144. Ik moet af en toe iets roepen, het sociale media celibaat ten spijt. Geweldige lezing laatst in Älvsjö door Laura Dekker. We hadden het er destijds hier ook over, meen ik. Kop, maaiveld, psychologen en ambtenaren met allerlei idiote projecties. Achterblijvende empathie was een van de ‘diagnoses’, toch🙂 ? Veelzeggend dat deze lezing zo weinig gedeeld is.

    Verder met kanker. Ook een wereld waarin mensen die het gebaande pad verlaten en – god verhoede het – resultaat boeken, onmiddellijk worden neergesabeld. Arme Peter Pedersen. Arme Young Ko. Arme patiënten.

    Cheers!

  145. Dank, Bert! Gekeken. Enkele voor de hand liggende wijsheden plus een stortvloed aan achterhaalde praatjes. Je hebt een apart begrip van de term ‘fileren’, maar dat was al bekend🙂 . Ik ga met extra moed verder, ha, ha, ha.

    Die veganiste, hi, hi, hi.

    • bert zegt:

      Ja, het was ook ter aanmoediging en ter informatie omdat jij natuurlijk moet weten in welke bodem jouw lezing/boek/leer zal vallen in de hoofden van de mensen.. EN veel van die mensen kijken ook Kassa.. En ik weet dat jij geen tv kijkt.

      Overigens,… Ik weet niet hoe ik op het woord fileren kwam. De tekst van vara-kassa was voedingsmythes ontmaskerd… Nou, ja.. De graten ontmaskerd.. Ik denk dat Katan veel ideeen ziet die hij als graten ziet. Ongewenst. En hij snijdt in zijn boek de graten eruit..

      Fileren is zo ik nu opgezocht heb : “Van bot of graat ontdoen”.. Of, ” langs de graat snijden”.. of “Het zodanig in stukken verdelen van vis dat de verkregen stukken volledig graatloos zijn”.

      We gaan je zien. In kassa misschien, of niet.. Meteen, een bereik van 1.329.000 kijkers.

  146. Alex zegt:

    [audio src="https://s3.amazonaws.com/nourishbalancethrive/podcast/Catherine.Crofts.on.2016-05-21.at.18.01.mp3" /]

    http://www.nourishbalancethrive.com/blog/2016/06/02/catherine-crofts-transcript/

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s